თავისუფლების დღიურები - მერაბ ბასილაია

18 ივნისს კიევში ფემენის აქტივისტთა ჯგუფის სამი წევრი დააკავეს. მათ საპროტესტო აქცია მოაწყვეს ბელორუსიისა და უკრაინის პრეზიდენტების, ალექსანდრ ლუკაშენკოსა და ვიქტორ იანუკოვიჩის შეხვედრასთან დაკავშირებით. წელსზემოთ შიშველ დემონსტრანტებს ლუკაშენკოს წინააღმდეგ მიმართული ლოზუნგები ეწერათ სხეულზე.

იუსტიციის სამინისტროს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს მონაცემებით, საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში რეგისტრირებულია 30 000-მდე ისეთი ადამიანი, რომელთაც საქართველოს მოქალაქეობის ფლობის პარალელურად მიიღეს სხვა ქვეყნის მოქალაქეობაც ისე, რომ ამის შესახებ საქართველოს სახელმწიფოსთვის არ უცნობებიათ. საქართველოს კანონმდებლობით კი ეს მოქალაქეობის შეწყვეტის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენს. იუსტიციის სამინისტრო მოუწოდებს ასეთ მოქალაქეებს, ორმაგი მოქალაქეობის მოთხოვნით, სერვისების განვითარების სააგენტოს მიმართონ. ამ თემაზე საუბრობს რადიო თავისუფლების დილის გადაცემის სტუმარი, სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს თავმჯდომარე, ლევან სამადაშვილი.

პორტალი კულტურის შესახებ „არტარეა“ ერთი წლისაა. ეს არის პირველი ქართული პორტალი ხელოვნების თითქმის ყველა დარგის შესახებ. „არტარეა“, ე.წ. ვებტელევიზია ხელოვნების პოპულარიზაციისთვის შეიქმნა. რა დაისახა ერთი წლის წინ პორტალმა მიზნად და რას მიაღწია ერთი წლის თავზე?.. რადიო თავისუფლების თბილისის სტუდიის სტუმარი იყო „არტარეას“ აღმასრულებელი დირექტორი სოფიო ხუნწარია.

ზომიერმა შიიტმა სასულიერო პირმა, 64 წლის ჰასან როჰანიმ გაიმარჯვა ირანის საპრეზიდენტო არჩევნებში. როჰანის მხარი დაუჭირა კენჭისყრაში მონაწილეთა 50,68-მა პროცენტმა. მან დიდი უპირატესობით გაუსწრო დანარჩენ ხუთ კანდიდატს. მეორე ადგილზე გასულმა თეირანის მერმა მოჰამად ბაქარ ყალიბაფმა ხმათა 16 პროცენტი მოაგროვა. შაბათს საღამოს, როცა ქვეყნის შინაგან საქმეთა მინისტრმა ტელევიზიით გამოაცხადა არჩევნების შედეგები, თეირანისა და ირანის სხვა დიდი ქალაქების ქუჩები როჰანის მხარდამჭერებით გაივსო.

ზომიერმა შიიტმა სასულიერო პირმა ჰასან როჰანიმ ირანში საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა. ამის თაობაზე საგანგებო განცხადება გააკეთა შაბათს საღამოს ქვეყნის შინაგან საქმეთა მინისტრმა მოსტაფა მოჰამად ნაჯარმა სახელმწიფო ტელევიზიით: „ირანის ხმის უფლების მქონე 50-მილიონიანი მოსახლეობის 72-მა პროცენტმა მიიღო მონაწილეობა არჩევნებში. ბატონმა ჰასან როჰანი 18,6 მილიონი ამომრჩევლიდან უმრავლესობის მხარდაჭერა მოიპოვა და ამით მან ირანის მე-11 საპრეზიდენტო არჩევნებში პრეზიდენტის პოსტი მოიპოვა.“ ირანში პარასკევს ჩატარებულ საპრეზიდენტო არჩევნებში 18,6-მა მილიონმა ამომრჩეველმა მიიღო მონაწილეობა. როჰანიმ ხმათა 50,68 პროცენტი მოიპოვა, რითაც დიდი უპირატესობით გაუსწრო ყველა კანდიდატს და თავიდან აიცილა არჩევნების მეორე ტურის ჩატარება. თეირანის მერ მოჰამად ბაქარ ყალიბაფს ხმათა 16 პროცენტი ხვდა წილად (რეიტერის ვიდეო).

ირანში, პარასკევს გამართულ საპრეზიდენტო არჩევნებში, წინასწარი ინფორმაციის თანახმად, დიდი უპირატესობით ლიდერობს ზომიერი შიიტი სასულიერო პირი ჰასან როჰანი. როგორც შინაგან საქმეთა მინისტრმა მოსტაფა მოჰამად ნაჯარმა სახელმწიფო ტელევიზიით გამოსვლისას გამოაცხადა, მთელი ქვეყნის მასშტაბით 1631 საარჩევნო უბანზე დათვლილი 826 649 ხმიდან თითქმის ნახევარი (401 949) როჰანის ეკუთვნის. მისმა უახლოესმა კონკურენტმა, თეირანის მერმა მოჰამად ბაქარ ყალიბაფმა 126 899 ხმა მოაგროვა (რეიტერის ვიდეო).

გავრცელებულია მოსაზრება, თითქოს საქართველოს საზოგადოებას კომპრომისის პრობლემა ჰქონდეს, რომ ქვეყანაში დაპირისპირებულ მხარეებს არ სურთ დათმობებზე წასვლა და რომ სწორედ ეს უშლის ხელს საზოგადოების განვითარებას. აქედან ჩნდება „კოჰაბიტაციის“ შეუძლებლობის იდეაც, რომელსაც მავანნი აქტიურად ამკვიდრებენ ქვეყანაში. „წითელი ზონის“ მორიგ გამოშვებაში, რომელიც უზენაესი სასამართლოს დარბაზშია გადაღებული, იურისტი გია გეწაძე საუბრობს კონფრონტაციის პრობლემაზე და მისი გადაჭრის გზებზე. გადაცემას გიორგი გვახარია უძღვება.

უმაღლესი განათლების კანონში შესატანი ცვლილებები თბილისში გააპროტესტეს სტუდენტებმა, რომელთა შეფასებით, პარლამენტის მიერ პირველი მოსმენით უკვე დამტკიცებული კანონპროექტით ხელისუფლება უნივერსიტეტის ავტონომიას ზღუდავს და მისთვის სასურველი რექტორების დანიშვნას ცდილობს.

14 ივნისს მეიდანზე გაიმართა აქცია, რომლის დევიზიც იყო „ლოცვის უფლება აქვს ყველას“. მასში მონაწილე ადამიანები დედოფლისწყაროს რაიონის სოფელ სამთაწყაროში მცხოვრები მუსლიმანი მოსახლეობის მიმართ სოლიდარობას გამოხატავდნენ ამავე სოფელში მომხდარის გამო: გასულ პარასკევს ადგილობრივ მუსლიმებს სოფელში მცხოვრებმა ქრისტიანმა მოსახლეობამ ლოცვის უფლება არ მისცა.

14 ივნისს აღინიშნება სისხლის დონორთა მსოფლიო დღე. სისხლის დეფიციტის პირობებში უსასყიდლო დონაცია პრობლემის მოგვარების საუკეთესო გამოსავალია. ნებისმიერ მოქალაქეს, სურვილის შემთხვევაში, შეუძლია ჩააბაროს სისხლი, რომელსაც შემოწმების შემდეგ პაციენტისთვის გამოიყენებენ.

14 ივნისს რადიო თავისუფლების დილის გადაცემის სტუმარი იყო იულია ხარაშვილი, დევნილ ქალთა ასოციაცია "თანხმობის" თავმჯდომარე. ის გამოეხმაურა გაეროს გენერალური ასამბლეის მიერ დევნილების სტატუსის შესახებ რეზოლუციას და ილაპარაკა ოკუპაციის ხაზის მიმდებარე ტერიტორიაზე მცხოვრები დევნილებისთვის ყველაზე აქტუალურ პრობლემებზე.

სტუდენტებმა ილიას უნივერსიტეტიდან თსუ-მდე ცოცხალი ჯაჭვი გააკეთეს. ისინი აპროტესტებენ კანონპროექტს უმაღლესი განათლების შესახებ, რომელსაც პარლამენტი დღეს განიხილავს. სტუდენტები აცხადებენ, რომ აღნიშნული კანონის მიღების შემთხვევაში უნივერსიტეტი დამოუკიდებლობას დაკარგავს, რადგან აკადემიური საბჭო ვერ შეძლებს, რექტორი თავად დანიშნოს.

აშშ-ის პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ გადაწყვიტა, გაზარდოს დახმარების მოცულობა სირიელი მეამბოხეებისთვის. ეს ნაბიჯი მოჰყვა თეთრი სახლის განცხადებას, რომ შეერთებულ შტატებს მოეპოვება დადასტურებული ინფორმაცია სირიის პრეზიდენტ ბაშარ ალ-ასადის ხელისუფლების მიერ ქიმიური იარაღის გამოყენების შესახებ (ასოშიეიტედ პრესის ვიდეო).

სტამბოლში, ტაქსიმის მოედანზე ხელისუფლების წინააღმდეგ გამართული აქციები პოლიციასთან სასტიკი შეტაკებების მიუხედავად გრძელდება. გერმანელმა პიანისტმა ტაქსიმის მოედანზე აქციის მონაწილეების გასამხნევებლად 12 ივნისს პატარა კონცერტი ჩაატარა. დევიდ მარტელო მსგავსი კონცერტების გამართვას მსოფლიოს სხვადასხვა ქალაქში გეგმავს. თურქეთში კი დემონსტრანტები ტაქსიმის მოედანზე დარჩენასა და საპროტესტო აქციების გაგრძელებას გეგმავენ.

12 ივნისს რადიო თავისუფლების დილის გადაცემის სტუმარი იყო ნინო ევგენიძე, ეკონომიკური პოლიტიკის კვლევის ცენტრის აღმასრულებელი დირექტორი. მან ილაპარაკა კვლევაზე, რომელიც ქართული დიასპორის საინვესტიციო პოტენციალს შეეხება.

11 ივნისს, განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს წინ აქცია გამართეს 193-ე (ყოფილი ლოგოპედიური) სკოლის პედაგოგებმა. ეს სკოლა 2012 წელს დაიხურა. აქციის მონაწილეები სკოლის აღდგენას მოითხოვენ.

11 ივნისს რადიო თავისუფლების თბილისის სტუდიის სტუმარი იყო საქართველოს სადაზღვევო ინსტიტუტის ხელმძღვანელი გიორგი გიგოლაშვილი. მან ისაუბრა საყოველთაო დაზღვევის შესახებ. რა პრობლემებსა და სირთულეებს აწყდებიან საყოველთაო დაზღვევით მოსარგებლე მოქალაქეები და როგორი იქნება დაზღვევის მეორე ეტაპი, რომელიც პირველი ივლისიდან ამოქმედდება?..

12 ივნისი მსოფლიოს ბავშვთა შრომის საწინააღმდეგო დღეა. ამ დღეს გაეროს შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია ცდილობს წინ წამოწიოს მსოფლიოს ირგვლივ მშრომელ ბავშვთა უფლებები. ბავშვთა შრომა ჯერ კიდევ ყოველდღიურობის ნაწილია ახლო აღმოსავლეთში, ცენტრალურ და სამხრეთ აზიაში. იქ ბავშვები მაღაროებში, სოფლის მეურნეობასა და წვრილ ვაჭრობაში მუშაობენ.

ვისთვისაც კარგად ნაცნობია თურქეთში მოპაექრე საფეხბურთო გუნდების ქომაგთა მწვავე ურთიერთდაპირისპირება, წარმოუდგენლად ეჩვენება საერთო მტრის წინააღმდეგ მათი გაერთიანება. სწორედ ასეთი საოცრება ხდება დღეს თურქეთის ქუჩებში. პრემიერ-მინისტრ რეჯეპ ტაიპ ერდოანის წინააღმდეგ გამართული საპროტესტო აქციები გრძელდება და მათ სხვადასხვა საფეხბურთო კლუბის გულშემატკივრები უერთდებიან.

ავღანეთში, ქართულ ბაზაზე თავდასხმის შედეგად დაღუპული შვიდი ქართველი სამხედრო მოსამსახურის ცხედრები 9 ივნისს აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალების თვითმფრინავით სამშობლოში გადმოასვენეს. თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში ლაინერი 2:25 საათზე ჩამოფრინდა. ამავე თვითმფრინავს ჩამოჰყვა თავდაცვის მინისტრი ირაკლი ალასანია. აეროპორტში გამართულ სამგლოვიარო ცერემონიას დაესწრნენ საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი, მთავრობისა და პარლამენტის წევრები; დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლები. იქვე იყვნენ დაღუპულთა ოჯახის წევრები (რეიტერის ვიდეო).

შარშან რომ ადიდდა მდინარე კაბალი, სოფელში შემოვარდა და მარტო ჩემი კი არა, ბევრის ბოსტანი წაიღო, არაფერი დატოვა. იმხელა წყალი იდგა, ორი დღე ვერ შევდიოდით შიგნით. ორი დღე რომ წყალი იდგება, ის ბოსტანი რაღა ბოსტანია?!

საფრანგეთის საელჩოს პირველმა მრჩეველმა ქსავიე რუარმა გუგუტიანთკარში სტუმრობისას მობილური ტელეფონი გამორთო, რადგან როუმინგში ჩართულმა ტელეფონმა მას ქართულ სოფელში ამცნო, რომ რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიაზე იმყოფებოდა. რუარმა საკუთარი თვალით ნახა რუსი მესაზღვრეების მიერ გაბმული მავთულხლართები და აღშფოთება ვერ დამალა.

უსაფრთხოების მხარდამჭერი საერთაშორისო ძალების წარმომადგენელმა, ბრიგადის გენერალმა გუნტერ კაცმა, ღრმა მწუხარება გამოთქვა 6 ივნისს, ავღანეთში, შვიდი ქართველი სამხედრო მოსამსახურის დაღუპვის გამო და განაცხადა, რომ მიმდინარეობს ინციდენტის გამოძიება. ჰელმანდის პროვინციის ნავზადის რაიონში, ქართულ ბაზასთან, თვითმკვლელმა ტერორისტმა ასაფეთქებელი ნივთიერებით სავსე ავტომობილი ააფეთქა (რეიტერის ვიდეო).

წიწამურის გზაზე აღმართული ილია ჭავჭავაძის ძეგლი სავალალო მდგომარეობაშია. კიბე და კვარცხლბეკი დანგრეულია, ხოლო მიმდებარე ტერიტორია - დანაგვიანებული. კიბე ბალახითა და მომცრო ხეებითაა დაფარული. საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროში აცხადებენ, რომ, მცხეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობასთან ერთად, აპირებენ მდგომარეობა შეისწავლონ და მოამზადონ პროექტი, რომელიც ძეგლს პირვანდელ სახეს დაუბრუნებს.

7 ივნისს რადიო თავისუფლების თბილისის სტუდიის სტუმარი იყო ჰაინრიხ ბიოლის ფონდის სამხრეთ კავკასიის რეგიონალური ბიუროს დირექტორი ნინო ლეჟავა. ათი წელი შესრულდა ჰაინრიხ ბიოლის ფონდის სამხრეთ კავკასიის რეგიონალური ბიუროს დაარსებიდან. ფონდმა ეს თარიღი არაერთი ღონისძიებით აღნიშნა. რას საქმიანობს ჰაინრიხ ბიოლის ფონდი, როგორია მათი ათწლიანი გამოცდილება?..

“სტალინმა არაფერი იცოდა რეპრესიების შესახებ..." - მიუხედავად იმისა, რომ სტალინური ეპოქის არქივები დიდი ხანია რაც გაიხსნა, ამ ფრაზას ხშირად გაიგონებთ დღევანდელ საქართველოში. არადა, არსებობს ეგრეთ წოდებული სტალინური სიები; ადამიანების სიები – სტალინის პირადი ხელმოწერით... ამ ადამიანებს გაიხსენებს “წითელი ზონის” მორიგ გადაცემაში პროგრამის სტუმარი, ისტორიკოსი დავით ჯიშკარიანი. გადაცემას გიორგი გვახარია უძღვება.

გაუდაბნოების პირობებში მოსახლეობა ახალი გამოწვევების წინაშე დადგა. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში ფერმერები ცდილობენ, კლიმატის ცვლილებას ახალი ტექნოლოგიების დანერგვით ებრძოლონ.

6 ივნისს რადიო თავისუფლების დილის გადაცემის სტუმარი იყო თენგიზ ფხალაძე, გეოპოლიტიკური კვლევების საერთაშორისო ცენტრის ხელმძღვანელი. მან ილაპარაკა საქართველოს უსაფრთხოებისა და ქვეყნის ჩრდილოატლანტიკური ინტეგრაციის პროცესის ურთიერთმიმართებაზე. ფხალაძის თქმით, საქართველოს ამოცანაა შეინარჩუნოს აქტუალურობა საერთაშორისო დღის წესრიგში იმ დრომდე, ვიდრე შეიქმნება ყველა პირობა საქართველოს ნატოში გაწევრიანებისთვის.

თავისუფლების დღიურები - ხათუნა ლაგაზიძე

არის თუ არა დღევანდელი სკოლა უსაფრთხო? აუცილებელია თუ არა, რომ ყველა სკოლას ჰყავდეს მანდატური და როგორია უსაფრთხო სკოლის პოლიტიკის ალტერნატიული კონცეფცია? 5 ივნისს რადიო თავისუფლების თბილისის სტუდიაში ამ საკითხებზე ისაუბრა სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტის განათლების სპეციალისტმა თამარ მოსიაშვილმა.

გამოჩენილი სომეხი კომპოზიტორი არამ ხაჩატურიანი 1903 წლის 6 ივნისს დაიბადა თბილისში. ხაჩატურიანი, სერგეი პროკოფიევთან და დმიტრი შოსტაკოვიჩთან ერთად, საბჭოთა მუსიკის ერთ-ერთ ”ტიტანად” მოიხსენიება. ხაჩატურიანის ნამუშევრები მრავალფეროვან მუსიკალურ ჟანრებს მოიცავს. მათ რიცხვში შედის როგორც საბალეტო მუსიკა და სიმფონიები, ისე საფორტეპიანო კონცერტები თუ კინომუსიკა. იმის მიუხედავად, რომ ხაჩატურიანი საქართველოში დაიბადა და შემდეგ ცხოვრების უმეტესი ნაწილი რუსეთში გაატარა, იგი წლების განმავლობაში სამაგალითო ფიგურად რჩებოდა სხვადასხვა თაობის სომეხი კომპოზიტორებისთვის. მისი ნამუშევრების უმრავლესობა სავსეა საუკუნოვანი ლაიტმოტივებით სომხური კულტურიდან.

თბილისის მე-13 პოლიკლინიკის ექიმებმა, რუსთაველის გამზირზე, საპროტესტო აქცია გამართეს. ისინი ცხრა თანამშრომლის გათავისუფლების წინააღმდეგ გამოვიდნენ. ექიმების თქმით, დირექტორმა ცხრა პირი სამსახურიდან გაუშვა, რადგან მათ პოლიკლინიკის ოპტიმიზაციასთან დაკავშირებით განსხვავებული მოსაზრებები ჰქონდათ. ქონების მართვის სააგენტოში აცხადებენ, რომ ამ დროისთვის პოლიკლინიკის დირექტორმა ექვთიმე კუგოტმა გადადგომის შესახებ განცხადება უკვე დაწერა.

ჩეხეთის რესპუბლიკაში გრძელდება წყალდიდობა. პრაღაში ქვიშის ტომრებით და ლითონის დამცავი ჯებირებით აკავებენ მდინარე ვლტავის კალაპოტებიდან გადმოსულ წყალს. წყალდიდობა მრავალდღიან გადაუღებელ წვიმებს მოჰყვა. XIV საუკუნის კარლოსის ხიდი, რომელიც ქალაქის ერთ-ერთი მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა, კვლავაც ჩაკეტილია. წყალქვეშ მოჰყვა სანაპირო. ქალაქის მესვეურების თანახმად, პრაღაში წყალდიდობის პიკმა უკვე ჩაიარა.

სულ მცირე სამი ადამიანი დაიღუპა წყალდიდობისა და მეწყრის შედეგად, რომელიც თავს დაატყდა ჩეხეთის რესპუბლიკას, ავსტრიასა და გერმანიას. ეს არის ცენტრალური ევროპის ყველაზე უარესი წყალდიდობა ბოლო 10 წლის განმავლობაში. სამხრეთ გერმანიის ქალაქ პასაუში მდინარე დუნაის დონემ 12,2 მეტრს მიაღწია, რაც ყველაზე მაღალი ნიშნულია მე-16 საუკუნის შემდეგ. (რეიტერის ვიდეო).

ჩეხეთის პრემიერ-მინისტრმა პეტრ ნეჩასმა ჩეხეთის ტერიტორიის უდიდეს ნაწილში საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა. პრაღაში დაიხურა მეტროს რვა სადგური. ევაკუირებულია ქალაქის ერთ-ერთი საავადმყოფო. დაიტბორა მრავალი საცხოვრებელი სახლისა და საზოგადოებრივი დაწესებულების სარდაფები და პირველი სართულები. პრაღის ზოოპარკში ცხოველები ევაკუაციისთვის მოამზადეს (რეიტერის ვიდეო).