ჯანა ჯავახიშვილი: ”ქართული საზოგადოება ყოველთვის იყო რადიკალური”

რადიკალიზაცია არის რეაქცია. ძნელად დასაძლეველი პრობლემის წინაშე აღმოჩენილი ადამიანის და ხალხის რეაქცია. საქართველოს შემთხვევაში ესაა გამოყეყეჩებული დიპლომირებული ფენის და საქართველოს პირველი და მეორე რესპუბლიკების დამაქცევარი ძალების ექსტრემიზმის წინაშე აღმოჩენილი ადამიანების და ხალხის რეაქცია. არის აქცია. აქციაა საქართველოს პირველი და მეორე რესპუბლიკების დამაქცევარი ექსტრემისტების, თბილისის საბჭოთა ზარბაზნით დამაქცევარი ექსტრემისტების და მათთვის საჯაროდ მადლობის გადამხდელი თუ ტაშისმკვრელი ტიპების მოქმედება. რადიკალიზმი არის რეაქცია ამ აქციაზე. ზოგჯერ შეიძლება,უკაცრავად,დაბნეული და მოუზომელი,მაგრამ ის რადიკალურად განსხვავდება ექსტრემიზმისგან რაც არის მთავარი უბედურება! ზოგს გული უსკდება. თბილისის დამაქცევარი საბჭოთა ზარბაზნის ხმის გაგონებაზე ასე გაუსკდა გული ნამდვილად ღირსეულ ადამიანს,სახელგანთქმულ ტრავმატოლოგ ოთარ ღუდუშაურს. მას ბევრი ლაი ლაი არ დასჭირვებია იმის დასანახად თუ რა მომავალი მოვიდა. სხვას,ბოდიში,გული ვერ გაუსკდა, ვინც სიკვდილს გადაურჩა ის ცოტა უფრო რადიკალური გახდა ანუ მოვლენათა ფესვში, რადიქს-ში ჩაიხედა.

ჯანა, დარწმუნებული ხართ, რომ ფსიქოლოგი ხართ ?

მამაბუშხელჩამონართვამმა შევარდნაძემ მადლობა გადაუხადა საბჭოთა საქართველოს საზოგადოებას დემოკრატიის დასაცავად საბჭოთა ტანკით თბილისის ნგრევისა და კალაშნიკოვებით არამარტოტანტალის გამო! ამ მადლობაგადახდილთა მეზობლები ეხლა დაიჭირეს იტალიაში როგორც ამბობენ ფეშენებელური ვილების ძარცვის გამო. წაასწრეს დანაშაულის ადგილას. ამბობენ დაჭერილთა შორის სამი ქალბატონია. მერე იტყვიან ეს ქართული საზოგადოების რადიკალიზმის შედეგიაო.

Группа граждан Грузии из 14 человек задержана в Италии по подозрению в ограблении фешенебельных вилл, сообщает агентство "Новости-Грузия" со ссылкой на Первый канал общественного вещателя Грузии во вторник.

ქალბატონო ია, დიდი მადლობა რომ ამ საკითხზე ჩემი აზრების გაზიარების შესაძლებლობა მომეცით. ასევე მადლობა გადაცემის მსმენელებს საინტერესო შეკითხვებისთვის. ქვევით შევეცდები ვუპასუხო მათ:

1. ”როცა აგრესიული რიტორიკა ქვეყნის პირველი პირისგან მოდის და მისი მიმდევრები ამ რიტორიკას სიტყვა-სიტყვით იმეორებენ - „ჩარეცხილებიდან'' ''თხუნელებამდე'', რაღა გასაკვირია, რომ საზოგადოებაც რადიკალიზებული და აგრესიული იყოს?”

პასუხი: გეთანხმებით, რომ საზოგადოების ყურადღების ცენტრში მყოფ, ძალაუფლების მქონე პოლიტიკურ ელიტას გავლენის დიდი (თუმცა მეტ-ნაკლები) პოტენციალი აქვს საზოგადოების სხვადასხვა ფენაზე, მითუმეტეს თუ გავიხსენებთ რომ იგი საზოგადოების გარკვეული ნაწილის რჩეულია. ამავე დროს, მთავრობა თავად არის საზოგადოების ნაწილი და მისი ძირითადი მახასიათებლების, ნიშნების, თავისებურებების მატარებელი. აქ, მგონი, კვერცხისა და ქათმის ტრადიციულ შეკითხვამდე შეიძლება მივიდეთ.

2. ”არის თუ არა საზოგადოების რადიკალიზაციის წყარო აგრესიული და დაუდასტურებელი ამბების (ფაქტობრივად, ჭორების) გამავრცელებელი ტელევიზია „მაესტრო“?”

პასუხი: სამწუხაროდ, ყველა ქართული ტელეარხი, გამონაკლისის გარეშე (თუმცა მეტ-ნაკლბად), სცოდავს მედია-მითების შექმნითა და გავრცელებით. ეს ერთერთი მყარი საბჭოთა მემკვიდრეობაა. ჩემპიონატი რომ გაიმართოს ტელეარხების მითოლოგიზაციაში, არა მგონია მაესტრო პირველ ადგილზე გავიდეს...

3. ”ჰკითხეთ სტუმარს, მიაჩნია თუ არა, რომ საზოგადოების აგრესიას იწვევს სოციალური უთანასწორობის, უპერსპექტივობისა და უსამართლობის ტოტალური განცდა?

პასუხი: გეთანხმებით, ეს აგრესიის, პოლარიზაციის, რადიკალიზაციის ფაქტორია: ერთერთი, მაგრამ არა ერთადერთი. მნიშვნელოვან ფაქტორებს შორის, რომელთაც წვლილი შეაქვთ საზოგადოების რადიკალიზაციაში, არის: საზოგადების არასაკმარისი ინტეგრირება, ფრაგმენტაცია, იდენტობის კრიზისი, მოუგვარებელი და უმართავი კონფლიქტები, აზროვნების მითოლოგიზაცია და ა.შ.

4. ”მე ვფიქრობ, აგრესიის მთავარი მიზეზი განათლების დეფიციტია. სტუმარი თუ მეთანხმება?”

პასუხი: ზემოჩამოთვლილთან ერთად, ესეც ერთერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია (რომელიც განსაკუთრებით უწყობს ხელს აზროვნების მითოლოგიზაციას).

5. ”ვერავითარ აგრესიას მე ვერ ვხედავ. საიდან მოიტანენ ხოლმე ამ სისულელეებს?!”

პასუხი: ეს საინტერესო კომენტარია. მაგონებს ერთ ისტორიას (ნამდვილ ამბავს): რამოდენიმე წლის წინათ წამების პრევენციაზე მომუშავე ერთერთმა ორგანიზაციამ, ციხის პერსონალის შესაბამის ტრენინგზე, მონაწილეებს დაუსვა შეკითხვა: აწამებთო პატიმრებს, თუ არა. პასუხად მიიღეს სრულიად გულწრფელი ”არა”. სამაგიეროდ, როდესაც იგივე მონაწილეებს შეეკითხნენ: პატიმრებს ხომ არ ურტაყვთ ხოლმეო, ”ვურტყავთ ზოგჯერ, აბა რას ვიზამთო” მიიღეს პასუხად... თუ მოვლენას მართებულ სახელს არ დაარქმევ, მას ვერ ხედავ.

6. ”ქალბატონო ჯანა, არ ვიცი, აქტიურად სარგებლობთ თუ არა ფეისბუკით, მაგრამ იქ არის ერთი ასეთი ტენდენცია: როგორც კი ვინმე მიუღებელ აზრს გამოთქვამს, მაშინვე შლიან მეგობრების სიიდან. არ იფიქროთ, რომ პრობლემას ვაზვიადებ, მართლა ასე ხდება. რატომ დაკარგეს ადამიანებმა განსხვავებული აზრის მოსმენის კულტურა?”

პასუხი: როგორ დავკარგავდით იმას, რაც არ გვქონია?.. ყოველ შემთხვევაში, უკანასკნელი საუკუნის მანძილზე: საზოგადოების საბჭოთა შავ-თეთრი ყოფის 70 წელი პლიუს გახანგრძლივებული, დღემდე გაგრძელებული მრავლობითი კრიზისი.

7. ”დაპირისპირების და ხლეჩის ტენდენცია ქართველებს ყოველთვის აქვთ. არის თუ არა ეს ტენდენცია ქართული საზოგადოების შინაგანი უკულტურობის შედეგი?”

პასუხი: კულტურისა თუ უკულტურობის რა მოგახსენოთ, მოქალაქეობრივობის დეფიციტის შედეგი კი არის.

8. ”როგორც ხელისუფლება, ასევე ოპოზიცია ქმნის საკუთარ მითებს და თავადვე იჯერებს. ერთს ყველგან ზონდერები და მერაბიშვილი ელანდება, მეორეს - რუსეთის ხელი. ნუთუ საჭიროა, რადიკალიზაციის სხვა მიზეზებიც ვეძებოთ?”

პასუხი: დიახ, გეთანხმებით, ხდება მითების შექმნა და მანიპულირება. ესეც, ზევით ჩამოთვლილ ფაქტორებთან ერთად, რადიკალიზაციის ერთერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია. ამიტომ კრიტიკული აზროვნება უაღრესად მნიშვნელოვანია. კიდევ ერთხელ, მადლობა ქალბატონ იას, რომ ამ დიალოგის შესაძლებლობა მოგვცა.

ქალბატონო ია იმ კავშირშია რომ ქართული საზოგადოება როდესაც იყო მარტო რადიკალური არ ყოფილა და თუ რადიკალურიც იყო იყო იმ გაგებით რომ ცდილობდა პრობლემის ფესვის,რადიქსის ჩვენებას და მკურნალობას და ეს ასახსნელი გახდა.კლიშეები გახშირდა და ამ კლიშეებს მიჩვეულმა ასე ვთქვათ საზოგადოებამ ტაში უკრა საბჭოთა ზარბაზნით თბილისის ნგრევასაც. მჭექარე სათაურს აქვს გარკვეული მნიშვნელობა,თუ ვცდები ბოდიში.

გასაგებია რომ ამ ქალბატონისთვის 1801 წლიდან 1993 წლამდე დახოცილი ქართველები საზოგადოება არ იყო. აბა რა საზოგადოება იყო ბურთივით მრგვალი ლიბერალი ილია და მისი დისშვილი კოტე აფხაზი როცა გყავს ანჩისხატში სახელოსნოს მომწყობი მხატვართა კავშირის თავმჯდომარე?