Accessibility links

logo-print

ბლოგები

შაბათი, 25 თებერვალი 2017

კალენდარი

სახელისუფლო ინსტიტუტები მხოლოდ ხელს უწყობენ შეთქმულების თეორიების გაღვივებას ინფანტილურ ადამიანებში, რომლებიც ნებისმიერი მოვლენის უკან „დირიჟორს“ ეძებენ და ხსოვნის კანონების მიმართ (როგორც მოზარდს მშობლისადმი), წინააღმდეგობის გრძნობა უჩნდებათ...

1978 წლის ოქტომბერში, ჟურნალ „ექსპრესთან“ ინტერვიუში, საფრანგეთიდან გაქცეული ვიშის რეჟიმის (ანუ ნაცისტებთან მოთანამშრომლე მთავრობის) ყოფილმა კომისარმა ებრაელთა საკითხებში განაცხადა, რომ „ოსვენციმში მხოლოდ ტილებს ახრჩობდნენ.“ სულ ორიოდე თვეში გაზეთ „მონდში“ გამოქვეყნდა თანამედროვე ფრანგული ლიტერატურის მასწავლებლის (და არა, ვთქვათ, ინჟინრის) სტატია იმაზე, რომ გაზის საკნების მოქმედება თუნდაც ტექნიკური თვალსაზრისით იქნებოდა შეუძლებელი. ჰოლოკოსტის, ანუ შოას ამ „სპეციალისტებს“ დღეს რევიზიონისტებს უწოდებენ.

XXI საუკუნის დასაწყისში ირანის მაშინდელმა პრეზიდენტმა მაჰმუდ აჰმადინეჟადმა რევიზიონისტები გაზის საკნებისა და, საერთოდ, შოას „არარსებობის“ დასამტკიცებლად თეირანში, საგანგებო კონფერენციაზე მიიწვია.

ამგვარად, სწორედ რევიზიონისტთა წყალობით, შეთქმულების თეორიების მოყვარულებმა, იეზუიტებთან, სიონის ბრძენებსა და მასონებთან დაკავშირებული ცნობილი ვერსიების შემდეგ მსოფლიო შეთქმულების კიდევ ერთი ვერსია მიიღეს.

ინტერნეტმა კიდევ უფრო გაუმაგრა ზურგი შეთქმულების თეორიების მოყვარულთ: 2001 წლის 11 სექტემბერი? – ის თავდასხმები ხომ მოსადმა მოაწყო! წინასწარ SMS-ითაც გააფრთხილა ებრაელები, რომ ვაჭრობის მსოფლიო ცენტრში არ მისულიყვნენ. ლეხ კაჩინსკის ავიაკატასტროფა სმოლენსკთან? – ის ხომ პუტინის მოწყობილია! (ლეხ კაჩინსკის ძმასთან ერთად ამას ამტკიცებს პოლონეთის თავდაცვის ამჟამინდელი მინისტრიც, რომელსაც ასევე სჯერა სიონის ბრძენთა ოქმების). „ფერადი“ რევოლუციები? – ისინი ხომ ჯორჯ სოროსის მოწყობილია, რომელსაც რუსეთის დესტაბილიზაცია სურს! ნაცისტთა გაზის საკნები? – ეს ყველაფერი ხომ ებრაელთა ლობის მონაჩმახია, რომ ისრაელის აგრესიული პოლიტიკა გაამართლოს!

შეთქმულების თეორიების მოყვარულთ დასავლეთის ქვეყნების პარლამენტარებმაც შეუწყვეს ხელი „ხსოვნის“ კანონების გამრავლებით და ზოგიერთი რევიზიონისტის გასამართლებით. (ამ ნახევარი წლის წინ ჩვენ უკვე ვისაუბრეთ გენოციდომანიასა და „ხსოვნის“ კანონებზე).

გაცხარებული დავა გაზის საკნების არსებობა-არარსებობაზე „ჩარაზული“ არქივების პერიოდშიც მიმდინარეობდა. მაშინ, „ცივი ომის“ დროს, საბჭოთა პროპაგანდა სიკვდილის ბანაკების ინსტრუმენტალიზებას ახდენდა (მაგალითად ამტკიცებდა, რომ ოსვენციმში ოთხი მილიონი ადამიანი გაანადგურეს). გაზის საკნების არსებობა-არარსებობა იმ დროს ნაცისტური ბანაკების ყოფილი ჯალათებისა თუ გადარჩენილ მსხვერპლთა ჩვენებებით მყარდებოდა და ზეპირსიტყვიერი ისტორიის სფეროს მიეკუთვნებოდა. სხვათა შორის, ნაცისტებმა ყველაფერი იღონეს დანაშაულის კვალის წასაშლელად: სიკვდილის ბანაკებს შორის ოსვენციმი იყო ერთადერთი, რომლის განადგურებაც მათ ვერ მოახერხეს.

მოკლედ, ისტორიკოსები არცთუ სახარბიელო მდგომარეობაში აღმოჩნდნენ.

1945 წლის 27 იანვარს ოსვენციმის განმათავისუფლებელ წითელ არმიას ხელში ჩაუვარდა საკონცენტრაციო ბანაკის მშენებლობასთან დაკავშირებული მთელი დოკუმენტაცია. ბანაკში კრემატორიუმებისა და გაზის საკნების მშენებლობას 12 ფირმა ახორციელებდა. სამშენებლო დოკუმენტაციაში, რომელიც ისტორიკოსებისათვის ხელმისაწვდომი გახდა 90-იან წლებში, დაახლოებით 2000 გვერდს მოიცავს გაზის საკნებში გაზის შეშვებისა და იქიდან მისი ევაკუაციის, ანუ ვენტილაციის პროექტების დეტალური აღწერა; იქვე ნახავთ ხარჯთაღრიცხვას, ფირმების მიერ ჩატარებული სამუშაოების დეტალურ აღწერას, შესრულებული სამუშაოსთვის გაღებული თანხების ჩამონათვალს და ა.შ. შეგხვდებათ დოკუმენტები, სადაც ბანაკის SS-ის ხელმძღვანელობა მოახსენებს თავის უფროსს, ჰაინრიხ ჰიმლერს, როგორია თითოეული გაზის საკნის „გამტარუნარიანობა“ (ყველა ბანაკის ყველა საკნის საერთო „გამტარუნარიანობა“, დოკუმენტების თანახმად, დღეში 2650 ადამიანი უნდა ყოფილიყო, თუმცა სინამდვილეში „სტახანოველმა“ ესესელებმა და მათმა ხელქვეითებმა ამ მიზანს ვერ მიაღწიეს).

ბერლინის კედლის დანგრევის შემდეგ, უკვე ყოფილი გდრ-ის ქალაქებში, ვაიმარსა და ერფურტში, იმ თორმეტი ფირმიდან ერთ-ერთის არქივში ისტორიკოსები ანალოგიურ დოკუმენტაციას წააწყდნენ. მათ შორის ინახება ფირმის მიერ ვენტილაციის გამოგონების ბეჭდით დამოწმებული პატენტიც, ანუ პატენტი ხერხისა, თუ როგორ უნდა მოწამლო გაზით ის, ვინც ამას „იმსახურებს“, შემდეგ კი სხვებისთვის უვნებლად მოახდინო გაზის ნარჩენების ევაკუაცია.

ბერლინის კედლის დანგრევის შემდეგ აღმოჩენილმა ამ დოკუმენტებმა დიდი წვლილი შეიტანა გაზის საკნების არსებობა-არარსებობის თაობაზე გაჩაღებული, ზოგჯერ სამარცხვინო ზეპირსიტყვიერი დავის დასრულებას.

წინა ბლოგში შევეცადე აღმეწერა, როგორ ჩაანაცვლა დასავლეთში შოამ (ანუ ჰოლოკოსტმა) რელიგია. ასეთი დამოკიდებულების გამოა, რომ შოას მკვლევარი ისტორიკოსები უაღრესად ფრთხილად ეკიდებიან საარქივო მასალას. ამის საუკეთესო მაგალითია დახაუს საკონცენტრაციო ბანაკი მიუნხენის მახლობლად. იქ განადგურებას გადაურჩა ჰიმლერისა და ბანაკის ექიმის, SS-ის ოფიცერ ზიგმუნდ რაშეს მიმოწერის დიდი ნაწილი. ერთ-ერთ წერილში რაშე, რომელიც პატიმრებზე ცდებს ატარებდა, ჰიმლერს სთხოვს, ადამიანზე სხვადასხვა მხუთავი გაზის გავლენის შესწავლის მიზნით, პატიმრებზე ექსპერიმენტების ჩატარების ნება დართოს. 1945 წლის 3 მაისს ჩეხმა ექიმმა ფრანტიშეკ ბლაჰამ (რომელსაც დახაუს ბანაკში გვამების გაკვეთა ევალებოდა) დაადასტურა გაზის საკნებში პატიმართა განადგურების ფაქტები. ასეთივე ჩვენება მისცა მოგვიანებით დახაუს იტალიელმა პატიმარმა ენრიკო ვანცინიმ (ვანცინი იმ საგანგებო რაზმის წევრი იყო, რომელსაც გაზით გაგუდულთა გვამები კრემატორიუმში გადაჰქონდა). მიუხედავად ფაქტობრივი მასალისა და მოწმეთა არსებობისა, შოას ისტორიკოსები დაბეჯითების ვერ ასკვნიან, რომ დახაუში გაზის საკნებს პატიმართა მასობრივი განადგურების მიზნით იყენებდნენ, რის გამოც გაზის საკნებზე გამოქვეყნებულ არც ერთ სერიოზულ ისტორიულ გამოკვლევაში დახაუს საკონცენტრაციო ბანაკი ნახსენები არ არის.

შეთქმულება, როგორც ისტორიის ერთადერთი ახსნა, სულ უფრო მეტ წონას იძენს ინტერნეტისა და სოციალური ქსელების ეპოქაში. შესაბამისად, მეტად არასახარბიელო ვითარებაში ამოჩნდნენ ისტორიკოსები: ერთი მხრივ, ისინი ცდილობენ, ახსნან დანაშაული, ისტორიული განზომილება მიანიჭონ მას, ხოლო მეორე მხრივ, „ხსოვნის“ კანონებისა თუ სასამართლოების მეშვეობით სახელმწიფო მათ აიძულებს, მოსამართლის ანაფორა მოირგონ. ამით კი სახელისუფლო ინსტიტუტები მხოლოდ ხელს უწყობენ შეთქმულების თეორიების გაღვივებას ინფანტილურ ადამიანებში, რომლებიც ნებისმიერი მოვლენის უკან „დირიჟორს“ ეძებენ და ხსოვნის კანონების მიმართ (როგორც მოზარდს მშობლისადმი), წინააღმდეგობის გრძნობა უჩნდებათ...

შეთქმულების თეორიებს დღეს მიმართავენ არა მარტო ისტორიის, არამედ ყოველდღიური მოვლენების ასახსნელადაც. მაგალითები თავსაყრელადაა:

ის, რომ საფრანგეთის კინოეკრანებზე არ გაუშვეს ანჯეი ვაიდას ფილმი კატინის ტრაგედიაზე, პუტინის „დამსახურებაა“ (ახლახან ეს საფრანგეთში პოლონეთის ელჩმაც კი განაცხადა); ხოლო არცთუ სახარბიელო ინფორმაცია საფრანგეთის პრეზიდენტობის კანდიდატსა და პუტინისადმი კეთილგანწყობილ ფრანსუა ფიონზე აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს გავრცელებულია. ჩრდილში მყოფნი – იქნება ეს ვაშინგტონის სადაზვერვო უწყება თუ კრემლის უშიშროების სამსახური – სრულ ძალაუფლებას ფლობენ და ისტორიული ფაქტი (რომლის მიკვლევა ასე ჭირს), ღრმად არის ჩამარხული.

ვინ მოკლა სტალინი − ბერიამ თუ ხრუშჩოვმა? და მარტინ ლუთერ კინგი? მერილინ მონროს თუ კენედის მკვლელებმა? ბლოგები და მათი კომენტარები ფორუმებზე; ტროლები, ფსევდონიმები, მხილებისა თუ ჩირქში ამოსვრის კამპანიები ქსელში... უნდა ვივარაუდოთ, რომ კონსპირატოლოგიის „ოქროს ხანა“ ჯერ კიდევ წინ გვაქვს.

მაუწყებლობის „შეჩერება“ (თანაც, უაღრესად მნიშვნელოვანი ადგილობრივი არჩევნების წინ), რაც დახურვის ევფემიზმია, სხვა არაფერია, თუ არა მეოთხე ხელისუფლების მონოპოლიზაციისაკენ გადადგმული ნაბიჯი, რადგან იზღუდება სივრცე, სადაც განსხვავებული აზრის არტიკულაცია უნდა ხერხდებოდეს.

6 თებერვალს საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის ახალმა გენერალურმა დირექტორმა ვასილ მაღლაფერიძემ წარმოადგინა მაუწყებლის რეფორმის გეგმა. მაუწყებლის კრიზისიდან გამოსაყვანად ახალ ხელმძღვანელობას განზრახული აქვს ახალი შენობის მოწყობა და თანამშრომლებისთვის ღირსეული სამუშაო პირობების შექმნა, ცხრა რეგიონული ოფისის შეძენა და აღჭურვა, მულტიმედიური საინფორმაციო სამსახურის ჩამოყალიბება, სრული ტექნიკური და ტექნოლოგიური გადაიარაღება და ა.შ.

ეს გეგმა არხის ხელმძღვანელობამ წარმოადგინა წინადადების სახით, რომელიც დაინტერესებულმა საზოგადოებამ უნდა განიხილოს და, სასურველია, არა მარტო დაიწუნოს, არამედ განსხვავებული წინადადებებიც გამოთქვას. მაუწყებლის ბედით დაინტერესება მართლაც ძალიან დიდი გამოდგა, რამაც გენერალური დირექტორის მრჩევლის, ჟურნალისტ ია ანთაძის ირონიული შენიშვნაც გამოიწვია. ერთი მხრივ, ანთაძეს „გულით უხარია, რომ „მსოფლიოს ქართველობა ვეღარ ძლებს პირველი და მეორე არხის გადაცემების გარეშე“, მეორე მხრივ კი გული სტკივა, „რომ ჯერ კიდევ 5 თებერვალს „რუსთავს“ და „იმედს“ ცალ-ცალკე ჩვენზე თითქმის 15-ჯერ მეტი მაყურებელი ჰყავდა და პირველი არხის ყურებადობის წილი საერთო სურათში მხოლოდ 1,85% იყო.“ სანამ ზოგად შეფასებაზე გადავიდოდე, იმასაც ვიტყვი, რომ ასეთი მიდგომა თავისთავად გვიჩვენებს, რამდენად შორსაა ახალი ხელმძღვანელობა მაუწყებლის მიზნისა და დანიშნულების გაგებისაგან.

პირადად მე არ ვუყურებ არათუ საზოგადოებრივ მაუწყებელს, არამედ არც „რუსთავი 2“-სა და „იმედს“, არც ARD-ს, BBC-სა თუ CNN-ს, და ინფორმაციის მიღებას ინტერნეტით ვამჯობინებ. მიუხედავად ამისა, ცხადია, არ ვამტკიცებ, რომ ტელევიზია საჭირო არ არის და ვერც იმის უფლებას მივცემ თავს, არ მაინტერესებდეს, იარსებებს თუ არა საზოგადოებრივი მაუწყებელი იმისგან დამოუკიდებლად, მომწონს ის თუ არა, ვუყურებ მას თუ არ ვუყურებ.

რატომ არის ასე და რატომ მიმაჩნია საზოგადოებრივი მაუწყებელი მნიშვნელოვნად ყოველი ჩვენგანისთვის (მის მაყურებელთა რიცხვისგან დამოუკიდებლად), ქვემოთ მოგახსენებთ.

საზოგადოებრივი მაუწყებლის ახალი ხელმძღვანელობის წინადადებები საკამათოა რამდენიმე კუთხით:

1. არსებული მდგომარეობის ანალიზი, ფაქტობრივად, არაფრით განსხვავდება მემარჯვენე ლიბერალების ანალიზისაგან: ძირითადი არგუმენტი გვეუბნება, რომ არხი არაკონკურენტუნარიანია, მაყურებელი სხვა არხებს არჩევს. აქედან გამომდინარე, დასკვნაც ძალიან ახლოა მემარჯვენე ლიბერალებთან: არხი უნდა გახდეს კონკურენტუნარიანი. განსხვავებულია მიდგომები: მემარჯვენე ლიბერალები გვეუბნებიან, რომ არხი უნდა გაიყიდოს, არხის ახალი ხელმძღვანელობა კი გვეუბნება, რომ არხის მუშაობა, ფაქტობრივად, უნდა შეჩერდეს ორი წლით, უნდა მოხდეს თანამშრომლების ოპტიმიზაცია (რაც,თუ მიკიბვ-მოუკიბავად ვიტყვით, სამსახურიდან დათხოვნას ნიშნავს), ტექნიკური გადაიარაღება და 2019 წლიდან − ახალი ცხოვრების დაწყება.

რაც შეეხება თანამშრომლების „ოპტიმიზაციას“, მის გამოსახატად გენერალურმა დირექტორმა თუ მისმა მრჩევლებმა ერთობ უცნაური სურათები აირჩიეს: ორი მატარებელი, რომლებსაც თითქოს მაუწყებლის წარმატებული რეფორმა უნდა გამოეხატა, თანამშრომლებისადმი ორიენტალისტური კლიშეებით დატვირთული უკიდურესად ქედმაღლური დამოკიდებულების მაჩვენებელი უფრო გამოდგა.

გახდება თუ არა საზოგადოებრივი მაუწყებელი კონკურენტუნარიანი ამ ყველაფრის შემდეგ, არ ვიცით. პირველი პრობლემა საკუთრივ საკითხის დასმაშია: უნდა იყოს თუ არა საზმაუ კონკურენტუნარიანი საბაზრო კონკურენციის თვალსაზრისით, თუ მისი დანიშნულებაა ყურადღების გამახვილება და გაშუქება სწორედ იმ საკითხებისა, რომლებიც არ არის „რეიტინგული“? ამ შეკითხვაზე საზმაუს ახალ ხელმძღვანელობას პასუხი, როგორც ჩანს, უკვე გაცემული აქვს. თუ ამ ლოგიკას გავყვებით, საზმაუ ვერასოდეს გაუწევს კონკურენციას კერძო არხებს − არათუ დიდებს, არამედ პატარებსაც კი. ბრძოლას, რომელსაც ის იწყებს, დღესვეა წაგებული. საზოგადოებრივი მაუწყებლის მისია არ მდგომარეობს მის კონკურენტუნარიანობაში. ამასვე გვეუბნება კანონი და მაუწყებლის წესდება.

მოდით, კანონშიც ჩავიხედოთ. საქართველოს კანონი მაუწყებლობის შესახებ გვეუბნება, რომ საზოგადოებრივი მაუწყებელი არის „პოლიტიკური და კომერციული გავლენისაგან თავისუფალი, საზოგადოებრივი ინტერესების შესაბამისი, მრავალფეროვანი პროგრამების საზოგადოებისათვის მიწოდების მიზნით შექმნილი საჯარო დაფინანსებით მოქმედი, ხელისუფლებისაგან დამოუკიდებელი და საზოგადოების წინაშე ანგარიშვალდებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც არ ექვემდებარება არც ერთ სახელმწიფო უწყებას.“

საზოგადოებრივი მაუწყებლის მისიას, მიზნებსა და ამოცანებს თვითონ მაუწყებელი ასე განსაზღვრავს: დემოკრატიული ღირებულებების დამკვიდრების ხელშეწყობა; საზოგადოებისთვის კულტურული ფასეულობების მიწოდება; საზოგადოებრივი განათლების დონის ამაღლების ხელშეწყობა; მრავალფეროვნებისა და სოციალური ინტეგრაციის ღირებულების დამკვიდრების ხელშეწყობა; სამოქალაქო განათლების ხელშეწყობა, საზოგადოებრივი ცხოვრების აქტიური მონაწილისთვის ადექვატური ცოდნის მიწოდება მეცნიერების სხვადასხვა დარგში; ახალგაზრდა თაობაში სახელმწიფოებრივი და სამოქალაქო თვითშეგნების ამაღლება და ა.შ. ეს ყველაფერი საზოგადოებრივ მაუწყებელს მკვეთრად განასხვავებს კერძო მაუწყებლებისაგან, რომელთა ლამის ერთადერთი მისია, მიზანი და ამოცანა კომერციული მოგებაა.

მაინცდამაინც რთული არ უნდა იყოს იმის გაგება, რომ, თუ საზოგადოებრივი მაუწყებელი პაექრობაში ჩაებმება მოგებაზე მომუშავე ტელევიზიებთან, მას ძალიან მალე მოუწევს უარის თქმა საკუთარ მიზნებსა და ამოცანებზე. თუ საზოგადოებრივი მაუწყებლის მისია და მოწოდება საკამათო იყო გენერალური დირექტორისთვის, მისი მხრიდან უფრო კეთილსინდისიერი იქნებოდა, ამის შესახებ თანამდებობის დაკავებამდე ეთქვა და არ გამხდარიყო ისეთი ტელევიზიის გენერალური დირექტორი, რომლის მიზანი სხვებისთვის კონკურენციის გაწევა კი არა, საზოგადოებრივი ინტერესების მრავალმხრივი ასახვაა.

2. დავუშვათ, საზოგადოებრივი მაუწყებლის ახალი ხელმძღვანელობის წინადადებებში მართლაც არის რაციონალური მარცვალი და მაუწყებელს მართლაც სჭირდება რეფორმა. მაგრამ არ უნდა დაგვავიწყდეს პოლიტიკური შემადგენელი. არხის ახალი ხელმძღვანელობა არ არის პოლიტიკურად ნეიტრალური. მას ეჭირა და უჭირავს პოლიტიკური მხარე. აქამდეც მითქვამს და ახლაც გავიმეორებ, რომ საკონსტიტუციო უმრავლესობის ფარგლებში თითქმის გარდაუვალია ხელისუფლების ყველა შტოს მისწრაფება მონოპოლიზაციისადმი. მაუწყებლობის ორი წლით „შეჩერება“ (თანაც, უაღრესად მნიშვნელოვანი ადგილობრივი არჩევნების წინ), რაც დახურვის ევფემიზმია, სხვა არაფერია, თუ არა მეოთხე ხელისუფლების მონოპოლიზაციისაკენ გადადგმული ნაბიჯი, რადგან იზღუდება სივრცე, სადაც განსხვავებული აზრის არტიკულაცია უნდა ხერხდებოდეს.

ჩამოტვირთე მეტი

XS
SM
MD
LG