Accessibility links

logo-print

გიორგი მაისურაძე

კალენდარი

მოხდეს დეკრიმინალიზაცია - ნიშნავს სახელმწიფომ უარი თქვას სადიზმის პოლიტიკაზე და ადამიანი, მისი პიროვნული ღირსება ფასეულობად აღიაროს. სხვა შემთხვევაში ასეთი სახელმწიფო თვითგანადგურებისთვისაა განწირული.

ნარკოპოლიტიკა საქართველოში დიაგნოზია, როგორც სახელმწიფოსი, რომელიც ამ პოლიტიკის სუბიექტი და შემსრულებელია, ასევე საზოგადოებისაც, რომელზეც ეს პოლიტიკა ხორციელედება და ის ამ პოლიტიკაზე სათანადო პროტესტს ვერ გამოხატავს. მიუხედავად თითქმის ყველა პარტიის წინასაარჩევნო დაპირებისა, რომლებმაც ამომრჩევლის გულის მოსაგებად ნარკოპოლიტიკა ერთ-ერთ ცენტრალურ თემად აქციეს და ამომრჩეველს - უბრალოდ დეკრიმინალიზაციიდან დაწყებული, აფთიაქებში მარიხუანის გაყიდვით დამთავრებული - მიწიერი სამოთხის შექმნას ჰპირდებოდნენ, არჩევნების დამთავრებისთანავე მმართველი პარტიის „ქართული ოცნების“ რამდენიმე სახე, საკუთარი თუ პარტიის სახელით, ნარკომომხმარებლობის დეკრიმინალიზაციის წინააღმდეგ ალაპარაკდა.

თვალში საცემი ფაქტია, რომ არსებული რეპრესიული ნარკოპოლიტიკის დამცველთა უმეტესობა შინაგან საქმეთა სამინისტროს ყოფილი მაღალჩინოსნები არიან, მათ შორისაა ყოფილი მინისტრები კობა ნარჩემაშვილი და შსს-ს აკადემიის ყოფილი პრორექტორი სოფო კილაძე, რომელიც ახალ პარლამენტში ადამიანის უფლებათა დაცვის კომიტეტს მეთაურობს. თუკი ნარჩემაშვილის, ისევე, როგორც ერთ დროს ასევე შს მინისტრის, ირაკლი ღარიბაშვილის პოზიციები საბჭოთა მილიციონერის სააზროვნო გაბარიტებს ვერ სცილდება, - რომ ნარკომომხმარებელი სოციალურ საფრთხეს წარმოადგენს, ის აუცილებლად ნარკოტიკების გამსაღებელიც და სხვების ჩამთრევიცაა და რომ „მოწევით იწყებენ და მერე გაჩხერვაზე გადადიან“, - კილაძის აზრები, რომელმაც, მისივე თქმით, შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოზიცია გააჟღერა, რეპრესიული ცნობიერების სხვა სიმაღლეებს ამჟღავნებს, რის იდეოლოგიური ფესვები ნაცისტურ გერმანიაში უფროა საძებნელი. კერძოდ, კალაძის თქმით, ნარკომოხმარების დეკრიმინალიზაციის საკითხი მხოლოდ კრიმინალთან ბრძოლის საკითხი კი არაა, არამედ „აქ საქმე არის ქვეყნის გენოფონდთან, საქმე არის ზოგადად, ნარკოტიკისაგან თავისუფალი საქართველოს მომავალ თაობებზე.“

თავისთავად ისეთი წარმოდგენა, როგორიცაა „გენოფონდი“, რომელიც პერესტროიკის ხანის ქართულ ნაციონალისტურ დისკურსში გაჩნდა და „გენეტიკურად ქართველების“ გამოყვანის სრულიად პროტოფაშისტურ მითოლოგიას მიეკუთვნებოდა, სათავეს იღებს ფსევდომეცნიერება ევგენიკიდან, რომლის მიზანიც ადამიანების „ლამაზებად“ (ჯანმრთელ, ფიზიკურად ძლიერ, „საჯიშე“) და „მახინჯებად“ (ავადმყოფი, ფიზიკური ნაკლის მქონე) დახარისხება იყო. ფაშისტურ უტოპიებში ევგენიკური აზროვნება დღესაც „სუფთა სისხლის“, ფიზიკური „სიჯანსაღის“ და ყოველგვარ ინდივიდუალურ ხასიათს მოკლებული ადამიანის იდეალებს ქადაგებს და იმუქრება „დეკადენტურობის“ ყოველგვარი გამოვლინების, როგორიცაა ნარკოტიკების მოხმარება თუ თავისუფალი სექსუალობა, აღმოფხვრით. „გენოფონდი“ სხვა არაფერია, გარდა პიროვნულობადაქვეითებული, გენმოდიფიცირებული საჯიშე ბიოლოგიური მასა, რომელიც ტოტალიტარული ცნობიერების სახელმწიფომ საზარბაზნე ხორცად უნდა გამოიყენოს.

რეპრესიული ნარკოპოლიტიკა, რომელსაც საქართველოს სახელმწიფო გეგმაზომიერად ახორციელებს 2006 წლიდან, იმდენად არარაციონალურია იურიდიული, ეკონომიკური თუ ჯანდაცვისა და სოციალური უზრუნველყოფის თვალსაზრისით, რომ მასში ლოგიკური აზროვნების კატეგორიებით მსჯელობა თითქმის შეუძლებელიცაა. არც ამ პოლიტიკაზე სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დახარჯულ მილიონებს, არც დემოკრატიულ ღირებულებებზე ორიენტირებული სახელმწიფოსთვის ყოვლად შეუფერებლად მკაცრ კანონმდებლობას, არც საპატრულო პოლიციის რეიდებს და ადამიანის ღირსების შემლახავ ნარკოტესტირებას არანაირი პოზიტიური შედეგი არ მოუტანია: საქართველოში არც ნარკოდამოკიდებულთა რიცხვი არ შემცირებულა, არც მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაუმჯობესებულა, არც ნარკობიზნესი და ნარკოტიკული ნივთიერებების მომხმარებლობის ზრდა შეუნელებია. სამაგიეროდ, ყოველთვიურად იზრდება ამ პოლიტიკის შედეგად დაზარალებულთა რიცხვი, ისევე, როგორც ჯანმრთელობისა და სიცოცხლისათვის სახიფათო ნარკოტიკული ნივთიერებების მიმოქცევა საქართველოს შავ ბაზარზე, პირველ რიგში, ე.წ. სინთეტური ნარკოტიკების, ანუ ნარკოტიკული ეფექტის მქონე შხამქიმიკატების მასობრივი გავრცელება, რაც ალკოჰოლზე უებარი მარიხუანის აკრძალვის შედეგად მომძლავრდა. ამასთანავე, ასეთი მდგომარეობა მხოლოდ უარყოფითად აისახება საქართველოს საერთაშორისო პრესტიჟზე, რომელიც თავისი რეპრესიული და ანტიჰუმანური ნარკოპოლიტიკით მხოლოდ მსოფლიოს დაბალგანვითარებულ და არადემოკრატიულ ქვეყნებს უთანაბრდება.

ამ აბსურდულ ვითარებაში თითქმის შეუძლებელია სახელმწიფო პოლიტიკის, მის დამკვეთთა თუ აღმსრულებელთა გონიერებაზე, მათ ლოგიკურობაზე მსჯელობა, მაგრამ თვით ყველაზე აშკარა უგუნურებაც კი საჭიროებს ახსნას და კვალიფიკაციას, ყველაზე ალოგიკურ ქმედებაშიც შესაძლებელია ლოგიკის ამოკითხვა. თუმცა ეს ლოგიკა და მასზე დაფუძნებული მიზნები, შესაძლოა, რადიკალურად განსხვავდებოდეს იმ მიზნებისაგან, რომლებიც ქართულ ნარკოპოლიტიკას აქვს დეკლარირებული.

თუკი მას მისი შედეგებისა და გვერდითი ქმედებების კუთხიდან შევხედავთ, საქართველოში ნარკოპოლიტიკა სახელმწიფოს მხრიდან მოქალაქეებზე პოლიციური ზედამხედველობისა და ძალადობის, ხალხის დაშინების, დაშანტაჟების, მათი ცხოვრების დანგრევისა და ზოგჯერ ფიზიკური განადგურების მექანიზმია. შეიძლება ითქვას, რომ საქართველოში სახელმწიფო ნარკოპოლიტიკის მეშვეობით საკუთარ მოსახლეობასთან ომში იმყოფება, მას გამოძალვისა და შეურაცხყოფის, დამცირებისა და საკუთარი სადისტური მოთხოვნილებების დაკმაყოფილების ობიექტად აღიქვამს. რადგანაც სახელმწიფოს და მის პოლიციურ აპარატს ყველა მოქალაქე პოტენციურ დამნაშავედ, საზოგადოებისა და სახელმწიფოსათვის საშიშ ელემენტად მიაჩნია, ნებადართულია პოლიციელების მხრიდან მოქალაქეების - ხშირად უმიზეზოდ - გაჩერება-დაკავება, მათთვის იძულებითი ნარკოტესტის ჩატარება, რომელსაც უკვე არაერთი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. 2015 წლის 17 ივნისს იძულებით ნარკოტესტირებისას დაიღუპა ქუთაისში მცხოვრები ლევან აბზიანიძე. ამავე კონტექსტშია გასახსენებელი 2016 წლის 7 აგვისტოს სამტრედიის რაიონის სოფელ დაფნარში მომხდარი 22 წლის დემურ სტურუას თვითმკვლელობაც, რომელიც სწორედ მარიხუანის მოხმარების გამო პოლიციურმა შანტაჟმა მიიყვანა თვითმკვლელობამდე.

სააკაშვილისა და მისი ნაციონალური მოძრაობის მიერ გამოცხადებულმა „ნულოვანი ტოლერანტობის“ პოლიტიკამ, რაც ყველა სახის დამნაშავეობასთან დაუნდობელ ბრძოლას გულისხმობდა, პოლიციურ-ძალადობრივი მმართველობის მთელ სიმახინჯესთან ერთად, მისი არაეფექტიანობა აჩვენა. კრიმინალთან კრიმინალური მეთოდებით დაპირისპირებული სახელმწიფო თავად გადაიქცა კრიმინალურად. ნარკოტიკები, რომელთა „ჩაგდებაც“ ისედაც მოქალაქეების დაშანტაჟების მრავალწლიანი და ნაცადი მეთოდი იყო, პირადი ცხოვრების გასაჯაროების მუქარასთან ერთად, მოქალაქეებზე ზეწოლისა და მათი მანიპულაციის მთავარ საშუალებად, „ნულოვანი ტოლერანტობის“ პოლიტიკა კი მოსახლეობის დათრგუნვის, მისი კრიმინალიზაციის, საზოგადოებისგან გარიყვისა და სოციალურ-ეკონომიკური გაპარტახების მექანიზმად გადაიქცა.

ამით ხელისუფლება საომარ მდგომარეობაში აღმოჩნდა საკუთარ მოსახლეობასთან, რამაც იგი მასთან გააუცხოვა და მის მხარეს, ფაქტობრივად, მხოლოდ ხელისუფლებასთან დაახლოებული, მისივე ხელშეწყობით შექმნილი ელიტებიღა შემორჩნენ. აქვე გამოჩნდა ნარკოპოლიტიკის სოციალური ასპექტები, როდესაც მისი უმთავრესი სამიზნე სოციალურად დაუცველი ფენები - დედაქალაქის გარეუბნებისა და პერიფერიების მოსახლეობა - აღმოჩნდნენ. ეკონომიკურად გადუხჭირებულ და სახელმწიფოსგან უკიდურეს გაჭირვებაში მიტოვებული პერიფერიების მოსახლეობისათვის მათსავე ეზოებში დათესილ-მოყვანილი მარიხუანის მოწევა ხშირ შემთხვევაში გართობისა და სიამოვნების ფაქტობრივად ერთადერთი და ისიც სეზონური საშუალებაა, რომლის გამო დევნაც იმ არგუმენტით, რომ მარიხუანა ადამიანებს აზარმაცებს, ქართული ნეოლიბერალური პოლიტიკის მთელი სოციალურ-დარვინისტული შინაარსის და მისი მონათმფლობელური ცნობიერების ილუსტრაციაა. თუმცა რეპრესიული ნარკოპოლიტიკის მთავარი მიზანი არა მხოლოდ მოსახლეობის საწარმოო საშუალებად ექსპლუატაციაა, არამედ მისი შანტაჟისა და დაშინების მეშვეობით საკუთარი არალეგალური პოლიტიკური მიზნებისათვის მანიპულაციაა: კრიმინალიზაციით ნარკომომხმარებელი შანტაჟისათვისაა განწირული, ძალაუფლებას კი საშუალება ეძლევა იგი საკუთარი ნების საწინააღმდეგოდ ჯაშუშად, პროვოკატორად, პოლიტიკური ბრძოლის ინსტრუმენტად, მოკლედ, ბოროტმოქმედად აქციოს, რასაც უკვე წლებია, არ ერიდებიან ძალაუფლების მპყრობელები საქართველოში თუ მსგავსი ანტიჰუმანური პოლიტიკური სისტემის ქვეყნებში.

იმისათვის, რომ ამგვარმა პოლიტიკამ იმუშაოს, აუცილებელი პირობაა საზოგადოების მხრიდან, სულ ცოტა, გულგრილი დამოკიდებულება ამ პოლიტიკის მსხვერპლთა მიმართ. მსხვერპლი იმდენად დისკრედიტებული უნდა იყოს, იმდენად საძაგელ, საერთო კეთილდღეობისათვის მავნებელ და პარაზიტ არსებად წარმოდგენილი, რომ მის მიმართ საზოგადოებას არათუ თანაგრძნობა, არამედ ზიზღის გრძნობა უჩნდებოდეს. ასეთი მადისკრედიტებელი მოდელი, რომელიც ალკოჰოლის ამკრძალავი „მშრალი კანონის (1920-1933) სანაცვლოდ გაჩნდა ამერიკაში, თანამედროვე შეფასებით, მთელი დასავლეთის უახლესი ისტორიის ერთ-ერი ყველაზე სამარცხვინო ფურცელია, პრიმიტიული ცრურწმენებისა და სოციალური ფობიების თაიგულს განასახიერებს. XIX საუკუნის დეკადენტური კულტურისგან განსხვავებით, რომელიც ნარკოტიკების მოხმარებას სახელოვნებო ბოჰემასთან აიგივებდა, XX საუკუნის რეპრესიულ ნარკოპოლიტიკებში ნარკოტიკების მოხმარება გადაგვარებულ, გარყვნილ, ასოციალურ პარაზიტობასთან იგივდებოდა, რასისტულ კონტექსტებში კი მას „დაბალი რასის“ ჩვევად წარმოადგენდნენ. ამიტომაც, უკვე გასული საუკუნის 60-იანი წლების ბოლოდან დაიწყო დასავლეთში ნარკოპოლიტიკის თანდათანობითი ლიბერალიზაცია, ხოლო ამჟამად თავად აშშ-ის მეთაურობით დაწყებულია ლეგალიზაცია. ეს პროცესი შეუქცევადი და გარდაუვალია, რამდენადაც არა მხოლოდ ჰუმანისტურ გრძნობებსა და იდეალებს, არამედ კეთილგონიერებასა და მეცნიერულ ფაქტებს ეფუძნება. ფაქტი კი ისაა, რომ ადამიანის სიცოცხლესა და ჯანმრთელობაზე ზრუნვის ეგიდით შექმნილ რეპრესიულ ნარკოპოლიტიკას, რომელსაც ნარკომაფიის გაჩენა მოჰყვა, უკვე ასეულობით ათასი ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. აკრძალული პროდუქტის სტატუსმა კი ნარკოტიკების მასობრივი გავრცელება და პოპულარიზაცია გამოიწვია.

ამ ფონზე ნარკოპოლიტიკა დიაგნოზია იმ მძიმე და სახიფათო სნეულებისა, რომლითაც დაავადებულია საქართველოს სახელმწიფო, რომელიც ვერ ელევა მას, როგორც მოსახლეობის დათრგუნვისა და დაშანტაჟების ბერკეტს. ამ დაავადებას შეიძლება სახელმწიფო სადიზმის პოლიტიკა ეწოდოს, რომლის ამოსავალი პრინციპიც საკუთარი მოსახლეობის არა პიროვნებებად, არამედ ბიოლოგიურ მასად წარმოდგენაა. ძალოვანი სტრუქტურები კი თავიანთ ძალოვანებას ამ ბიომასაზე ძალადობით ახორციელებენ და საკუთარ ამოცანად მისი გარდაქმნა-გამოსწორება წარმოუდგენიათ. მოხდეს დეკრიმინალიზაცია - ნიშნავს სახელმწიფომ უარი თქვას სადიზმის პოლიტიკაზე და ადამიანი, მისი პიროვნული ღირსება ფასეულობად აღიაროს. სხვა შემთხვევაში ასეთი სახელმწიფო თვითგანადგურებისთვისაა განწირული.

ვისაც ყველაზე უკეთ შეუძლია ტრამპის აღზევებით შემოქმედებითად იხეიროს, ეს არიან სწორედ ინტელექტუალები და ხელოვანები, რომლებზეც ყოველთვის შთამაგონებელი ზეგავლენა ჰქონდა სამყაროს აღსასრულის ფანტაზმებს.

„პროგრესულად მოაზროვნე კაცობრიობა“

როდესაც საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის გენერალური მდივანი ლეონიდ ბრეჟნევი გარდაიცვალა, მის ნეკროლოგში ნათქვამი იყო, რომ ბრეჟნევს არა მხოლოდ საბჭოთა ხალხი, არამედ მთელი „პროგრესულად მოაზროვნე კაცობრიობა“ გლოვობს. საბჭოთა იდეოლოგიურ ლექსიკონში „პროგრესულად მოაზროვნე კაცობრიობა“ ადამიანთა იმ კატეგორიას აღნიშნავდა, რომლებიც არ იყვნენ საბჭოთა კავშირის მოქალაქეები, მაგრამ თანაუგრძნობდნენ და გულშემატკივრობდნენ საბჭოთა ხალხს, ან იმ იდეალებს, რომლებიც ამ ხალხს და მათ სახელმწიფოს აერთიანებდა. ამდენად, საბჭოთა პროპაგანდა ადამიანებს პროგრესულად და არაპროგრესულად მოაზროვნეებად ყოფდა. არაპროგრესულები ის კატეგორია გამოდიოდა, რომელიც „ცივი ომის“ პირობებში არასწორ და მტრულ იდეოლოგიურ მხარეს იდგა. საბჭოთა კავშირთან ერთად, ეს გამოთქმაც დაიკარგა, მაგრამ არა თავად ადამიანების პროგრესულად და რეგრესულად დაყოფის პრინციპი, რომელიც არც საბჭოთა პროპაგანდას გამოუგონია და არც მას მიუტოვებია ოდესმე მსოფლიო ისტორიის არენა. ცვლილებას მხოლოდ ვექტორი განიცდის, ანუ სხვადასხვა ისტორიულ ვითარებაში „პროგრესულად მოაზროვნეობის“ ეპითეტით ის კატეგორია აღინიშნება, რომელიც ჰეგემონ ძალას წარმოადგენს, ან მისი მოპოვებისთვის ემზადება. ასეთი იყო, მაგალითად, ადრექრისტიანული ხანის „ორთოდოქსი“, ანუ „სწორი აზრის მქონე“ და „ერეტიკოსი“, ანუ „თავისუფლად (ან თვითნებურად) ამრჩევი“; მოგვიანებით, მე-17 საუკუნეში ევროპელმა ჰუმანისტებმა უკვე ამ „სწორი აზრის მქონეებს“ უწოდეს ობსკურანტები, ანუ „ბნელები“. მათგან გამიჯნულები კი სიბნელის დამთრგუნველი „განმანათლებლები“ იყვნენ. მოკლედ, ყველა ეპოქას ჰყავს თავისი „პროგრესულად მოაზროვნე კაცობრიობა“, რომელიც იმდენად არსებობს, რამდენადაც მას თან ახლავს მისი დიალექტიკური წყვილი - არაპროგრესული, რეაქციონერი, ჩამორჩენილი, გაუნათლებელი და ბნელი კაცობრიობა. თანამედროვე სამყაროში „პროგრესულად მოაზროვნე“ ნაწილი ერთმნიშვნელოვნად ლიბერალური საზოგადოება მიიჩნევა (თუ თავს მიიჩნევს), ისაა ჰეგემონი ქვეყნების ჰეგემონი ნაწილი და მასთან საკუთარი თავის გაიგივება, იმავე ღირებულებებისა და სააზროვნო პრინციპების საკუთარ ცნობიერებაში ინსტალაცია, ჰეგემონიაში თანამონაწილეობის განცდას ანიჭებს მათაც, ვისაც განგებამ არაჰეგემონ ქვეყანაში ცხოვრება არგუნა წილად.

ლიბერალურობა ერთ კონკრეტულ, ცენტრისტულ იდეოლოგიამდე არ დაიყვანება, რამდენადაც ამ პოლიტიკურ ცენტრს მარცხნივაც (სოციალ-დემოკრატები, სოციალისტები, ლეიბორისტები, მწვანეები) და მარჯვნივაც (ქრისტიან-დემოკრატები, კონსერვატორები, ლიბერალ-დემოკრატები) თავისი გრადაციები აქვს. ამ ლიბერალურ ბირთვშია დასავლეთის ძალაუფლების ცენტრი, რომლის ხელითაც ხორციელდება დასავლეთის ჰეგემონიური პოლიტიკა მთელ გლობალიზაციის პროცესში მყოფ სამყაროში. დასავლეთის ქვეყნების შიგნითაც ეს ლიბერალური ბირთვი ადგენს კულტურულ და ეთიკურ ნორმებს, ნებადართულის საზღვრებს და კულტურულ ტაბუებს, საყოველთაო ფასეულობებს, მოკლედ, „თამაშის წესებს“ და თავადვე ზრუნავს იმაზე, რომ თამაში ნებადართულის ფარგლებს არ გასცდეს, ანუ უკიდურეს მემარჯვენეობასა და მემარცხენეობაში არ გადაიზარდოს. რამდენადაც დასავლეთის მედიასივრცე ლიბერალურია, ის ღიაა პოლარულად განსხვავებული აზრების მიმართ, მაშინაც კი, როდესაც ის საწინააღმდეგო პოლუსიდან მოდის, მაგრამ ამ ლიბერალური ბირთვის არეალში თავსდება. ლიბერალიზმი ინტერნაციონალურია და სოლიდარული საერთო ფასეულობების მიმართ, რომლებსაც ყველგან ერთი და იგივე სოციალური ფენა ახმოვანებს.

ლიბერალური ბირთვი - ესაა განათლებული ბიურგერული საზოგადოება. განათლება, ცოდნის ფლობა თავისთავადი ფასეულობაცაა და ლიბერალური საზოგადოების უპირატესობისა და წარმატებულობის საფუძველიც. განათლებას და საგანმანათლებლო იდეალებისადმი ერთგულებას იმდენად საკულტო და იდენტობის განმსაზღვრელი მნიშვნელობა აქვს, რომ ლიბერალური საზოგადოება, ნებით თუ უნებლიედ, გაუცხოებული აღმოჩნდა სხვა, ნაკლებად განათლებული, ან განათლებაზე ხელმიუწვდომელი სოციალური ფენებისგან. 8-9 ნოემბრის ღამეს, როდესაც ხმების დათვლის პროცესი ახალი დაწყებული იყო და თანდათანობით ნათელი ხდებოდა ტრამპის უპირატესობა, არა მხოლოდ კლინტონის შტაბის წევრები, არამედ ევრონიუსის კომენტატორებიც იმედად იმას იტოვებდნენ, რომ ფლორიდის მოსახლეობის 48% უმაღლესი განათლების მქონე ამომრჩეველი იყო და, შესაბამისად, ხმაც კლინტონისთვის უნდა ჰქონოდა მიცემული.

რამდენადაც ლიბერალური საზოგადოება ყველაფერს საკუთარი განმანათლებლური პრიზმიდან ხედავს, ყველა მოვლენას ამ ფასეულობათა შკალით აფასებს, მან „სიბნელეში მყოფთა“ ხმის აღქმის უნარი დაკარგა, რადგანაც მას უკვე დიდი ხნის შემუშავებული და ამოქმედებული აქვს ტოლერანტობისა და მშვიდობიანი თანაარსებობის საგანმანათლებლო პროგრამები და „ტრეინინგები“, რომლებმაც სწორი, პროგრესული აზროვნება და იდეალები უნდა დანერგონ. უკვე ათწლეულებია, ლიბერალური ბირთვი ამ გლობალური ლიბერალურ-დემოკრატიული წესრიგის მშენებლობაშია და ამ წესრიგის არამყარობა და ბზარები მაშინ ხდება ხილვადი, როდესაც არა რომელიმე „მესამე სამყაროში“, არამედ ლიბერალური ჰეგემონიის ცენტრში ეუფლება ძალაუფლებას ლიბერალური ფასეულობების მიმართ მტრულად განწყობილი ძალა.

ტრამპი და ლიბერალური დემოკრატიის აპოკალიფსი

დონალდ ტრამპის მსოფლიოს უძლიერესი სახელმწიფოს პრეზიდენტად არჩევამ საყოველთაო შეშფოთება და განგაშიც კი გამოიწვია არა მხოლოდ იმ ამერიკელებში, რომლებმაც ხმა ჰილარი კლინტონს მისცეს და დარწმუნებული იყვნენ, რომ ტრამპი მალე ცუდი სიზმარივით დავიწყებას მიეცემოდა, არამედ მთელი მსოფლიოს მოსახლეობის იმ ნაწილში, რომელიც შფოთვით თუ არა, ირონიით მაინც უყურებდა პრეზიდენტობის კანდიდატობამდე ტრამპის აღზევებას. მილიარდერი ტრამპის გარდაუვალი მარცხის იმედს იძლეოდა მისი პოლიტიკურად არაკორექტული, ღიად რასისტული, ჰომოფობიური, ქალთმოძულე განცხადებები, რომლებიც სრულ შეუსაბამობაშია თანამედროვე სამყაროში, ყველაზე მეტად თავად ამერიკის შეერთებულ შტატებში დომინანტი ლიბერალური დემოკრატიის პრინციპებთან. ბოლო წინასაარჩევნო სიტყვაში ჰილარი კლინტონმა მთელი აქცენტი სწორედ ამ ღირებულებებზე გააკეთა და ამომრჩევლებს მათი დაცვისა და ერთგულებისკენ მოუწოდა, მაშინ, როდესაც ტრამპმა პრეზიდენტად მის არჩევას უწოდა „მშრომელი კლასის საპასუხო დარტყმა“, რომელიც „კორუმპირებული პოლიტიკოსების“ დიქტატისგან თავს გაითავისუფლებს. თუ დემოკრატ კლინტონის ადრესატი ლიბერალური ღირებულებების დამცველი ბიურგერული კლასი იყო, მულტიმილიარდერი კაპიტალისტი ტრამპი მშრომელთა კლასის წინამძღოლად გამოჩნდა.

ტრამპი თავისი რიტორიკითა თუ თავისი „არაკონვენციურობით“ განსახიერებაა იმისა, რასაც დასავლური მედია „მემარჯვენე პოპულიზმს“ უწოდებს. მემარჯვენე პოპულიზმი ტრადიციული კონსერვატორული ღირებულებების უტრირებული ფორმით ფართო მასებისთვის მიწოდებას გულისხმობს და ამისათვის ის კვლავაწარმოებას ახდენს ფართო მასებში გავრცელებული სტერეოტიპებისა, რომელთა მეშვეობითაც ტრადიციული ღირებულება და მისი დაცვის აუცილებლობა არატრადიციულისა და განსხვავებულის მიმართ სიძულვილად გადაიქცევა. მაგალითად, ოჯახის სიმტკიცის დაცვა იგივდება ჰომოფობიასა და ანტიფემინიზმთან, კრიმინალი - ემიგრანტებთან, ტერორიზმი - ისლამთან და ა.შ. ამასთანავე, მემარჯვენე პოპულიზმის სამიზნე ლიბერალური ელიტებია, მათი ძალაუფლებრივი პოზიციები, რომელთან დასაპირისპირებლადაც ყველა ლიბერალური ფასეულობის დისკრედიტაცია უნდა მოხდეს, განსაკუთრებით ისეთების, რომლებიც ანტიდისკრიმინაციული შინაარსისაა.

ამა თუ იმ ნიშნით გამოყოფილი ადამიანთა ჯგუფების დისკრიმინაციის უფლება კომპენსაციის ის ნაცადი საშუალებაა, რომლითაც სოციალური უკმაყოფილებიდან ყურადღების გადატანა ხერხდება. ლიბერალური ბირთვის მხრიდან, რომელიც სოციალური თვალსაზრისით მოსახლეობას ვერაფერს რეალურად ვერ სთავაზობს, ამ საკომპენსაციო უფლების ნებისმიერი შეზღუდვა - იქნება ეს პოლიტკორექტულობა თუ ანტიდისკრიმინაციული კანონმდებლობა - უმცირესობების მიერ უმრავლესობის ჩაგვრად ითარგმნება. შესაბამისად, უმცირესობები ავტომატურად იგივდება ლიბერალურ ელიტასთან და უმრავლესობაზე უმცირესობების გაბატონების შეთქმულების თეორიის სახეს იღებს. ეს ტენდენცია უკვე ბოლო ათწლეულებია სულ უფრო მეტი წარმატებით იკრებს ძალას და სულ უფრო ეფექტურად გამოიყენება ულტრაკონსერვატორებისა და მემარჯვენე პოპულისტების მხრიდან. ლიბერალურმა ელიტებმა, უმცირესობათა უფლებების დაცვასა და ანტიდისკრიმინაციაზე მთელი აქცენტით, სოციალური და ეკონომიკური პრობლემების მოუგვარებლობის ფონზე უმცირესობები ფაქტობრივად რადიკალი მემარჯვენეებისათვის სამიზნედ და განტევების ვაცად აქციეს. უმცირესობები, ლტოლვილები თუ ემიგრანტები, მთელი „მესამე სამყარო“ - ულტრამემარჯვენე, ნეოფაშისტური და რელიგიური ფანატიკოსებისთვის მთავარი მტრის ხატებია, რომლებთანაც ბრძოლა ამ პოლიტიკური მიმდინარეობების „ხსნის“ პროგრამაა.

მემარჯვენე პოპულიზმი, რომელსაც კრიზისის დაძლევის არანაირი რეალური გეგმა არ გააჩნია, ძალას იკრებს იქ, სადაც მოუგვარებელი სოციალური პრობლემებია, რომლებსაც მმართველი ელიტები ვერ, ან არ უმკლავდებიან. შემთხვევითი არ უნდა იყოს, რომ ტრამპის აღზევება ობამას მიერ ვერგანხორციელებული სოციალური რეფორმების პირობებში გახდა შესაძლებელი.

დასავლური ლიბერალური დემოკრატია უკვე ბოლო ათწლეულებია, რაც შემაშინებელ რყევებს განიცდის და მისი მთავარი სიმპტომი მემარჯვენე პოპულისტური ძალების აღზევებაა, პირველ რიგში, ევროპაში, სადაც უნგრეთში ვიქტორ ორბანის გამარჯვებით პირველი ავტორიტარული სისტემა შეიქმნა; მარინ ლე პენი და მისი „ნაციონალური ფრონტი“ საფრანგეთში უკვე დიდი ხანია მესამე პოლიტიკური ძალაა, რომელიც თანაბრად უპირისპირდება მემარჯვენე გოლისტებსაც და სოციალისტებსაც; ავსტრიასა და შვეიცარიაში მემარჯვენე პოპულისტებს ანგარიშგასაწევი საპარლამენტო ფრაქციები აქვთ, ხოლო გერმანიაში ახლახან შექმნილი მემარჯვენე რადიკალური „ალტერნატივა გერმანიისათვის“ ფედერალურ პარლამენტში შესასვლელად ემზადება.

თანამედროვე მსოფლიოში მემარჯვენე რადიკალიზმის გაძლიერება იმითაცაა გამოწვეული, რომ ცივი ომის დამთავრებამ დაასუსტა მემარცხენე ფლანგი და სოციალისტური ბანაკის კრახმა საფუძვლიანად შეარყია არა მხოლოდ უკლასო საზოგადოებაზე ოცნება, არამედ სოციალიზმის საპირწონე დასავლური სოციალური სახელმწიფოც, რომლის ნეოლიბერალიზმით ჩანაცვლებამ ყველაზე მძიმე დარტყმა სწორედ იმ მუშათა კლასსა და სოციალურად დაუცველებს მიაყენა, რომელთა მხსნელებადაც ტრამპი თუ სხვა მემარჯვენე პოპულისტები ასაღებენ თავს. დასავლური მემარცხენე პოლიტიკა კი იმდენად შესუსტებულია ნეოლიბერალიზმთან ფლირტისა და კომპრომისების გამო, რომ მას პოლიტიკური ალტერნატივის შექმნის რეალური უნარი ამ ეტაპზე აღარ გააჩნია და ის აკადემიური თუ სხვა ინტელექტუალური სიმაღლეებიდან აკვირდება და აანალიზებს წაგებულ თამაშს.

თუმცა, ვისაც ყველაზე უკეთ შეუძლია ტრამპის აღზევებით შემოქმედებითად იხეიროს, ეს არიან სწორედ ინტელექტუალები და ხელოვანები, რომლებზეც ყოველთვის შთამაგონებელი ზეგავლენა ჰქონდა სამყაროს აღსასრულის ფანტაზმებს.

ჩამოტვირთე მეტი

XS
SM
MD
LG