Accessibility links

ბლოგები

ამ ბლოგში თავს უფლებას მივცემ, მცირე ფილოსოფიური რეფლექსიით დავკავდე და პოლიტიკის რაობაზე ვისაუბრო - იმაზე, თუ როგორ გვესმის პოლიტიკა საქართველოში და, ჩემი აზრით, როგორ უნდა გვესმოდეს. საქმე რომ გავაადვილო, გადავწყვიტე, ჩამოვწერო ის მცდარი თეზისები პოლიტიკის ბუნების შესახებ, რომელთა გაბათილებასაც შევეცდები. ცხადია, ეს არ არის აკადემიური დისკუსია და თითოეულ ჩემს დებულებას ამომწურავად ვერ დავასაბუთებ; სინამდვილეში, თითოეულ ამ საკითხს სჭირდება საფუძვლიანად გაშლა და დამუშავება, რისი საშუალებაც აქ არ მაქვს. ამის მიუხედავად, შევეცდები მთავარი არგუმენტები მაინც გადმოვცე.

მაშ ასე, ექვსი მცდარი თეზისი პოლიტიკის შესახებ შემდეგია:

1. პოლიტიკა არის კონფლიქტი - ბრძოლა მტრებსა და მეგობრებს შორის. ამ მოსაზრების ყველაზე ავტორიტეტული მხარდამჭერი იყო გერმანელი იურისტი და ფილოსოფოსი კარლ შმიტი. შმიტი ნაცისტურ რეჟიმთან თანამშრომლობის გამო პიროვნულ ავტორიტეტად არ შეიძლება ჩავთვალოთ, მაგრამ მისი ნაწერები დღემდე არის შთაგონების მნიშვნელოვანი წყარო ნაციზმის მოწინააღმდეგე ბევრი ფილოსოფოსისთვისაც. მისი თეზისი პოლიტიკის შესახებ იმაში მდგომარეობს, რომ პოლიტიკა არის ბრძოლა მტრებსა და მეგობრებს შორის. მისი აზრით, ეს შემთხვევით კი არ ხდება, ან ისტორიული ძალების დროებითი გადაჯგუფების გამო, არამედ ასეთია ზოგადად პოლიტიკის ბუნება. ნამდვილ პოლიტიკაში ჩართვა გულისხმობს მეგობრების მოძებნას და მტრებთან დაპირისპირებას. შმიტის პოზიცია მინიმუმ ორი სხვადასხვა არგუმენტის გამო არის მცდარი: 1) თუ პოლიტიკის საბოლოო მიზანი, ანუ ტელოსი სამკვდრო-სასიცოცხლო დაპირისპირებაში ჩართვაა, მაშინ გამოდის, რომ მორალური განსჯისთვის სივრცე აღარ რჩება. მორალური განსჯა გულისხმობს სამართლიანისა და უსამართლოს გამორჩევას. თუ პოლიტიკა, თავისი არსით, კონფლიქტია, მაშინ გამოდის, რომ ნებისმიერი კონფლიქტი სამართლიანია და ნებისმიერი ზავი - უსამართლოა. ამ თეზისზე დათანხმება ყველაზე მილიტარისტულად განწყობილ ადამიანებსაც კი გაუჭირდებათ; 2) შმიტის მოსაზრებას თუ მივყვებით, კონფლიქტის მარადიულად კვლავწარმოებით უნდა ვიყოთ დაკავებული, რაც საბოლოოდ კაცობრიობის განადგურებას გამოიწვევს, რადგან ადამიანის მერყევი ბუნებიდან გამომდინარე (შენიშვნა: „ადამიანის ბუნება“ ფილოსოფიურად სადავო ცნებაა, მაგრამ აქ პირობითად ასე დავწერ; სინამდვილეში, ამ დაშვებას ბევრი დაზუსტება მოჰყვება), კონფლიქტები შეიძლება არასდროს შეწყდეს. ერთი სიტყვით, მორალური და პრაქტიკული გადმოსახედიდან, შმიტის მოსაზრება მცდარია;

2. პოლიტიკის მიზანი კონსენსუსის მიღწევაა. როგორც ხედავთ, ეს მოსაზრება შმიტის მოსაზრების სარკისებური ანარეკლია. მას უფრო მეტად ლიბერალები იზიარებენ, ვიდრე სხვა პოლიტიკური შეხედულების მქონე ადამიანები. სინამდვილეში, კონსენსუსის პოლიტიკის ტელოსად დასახვა არანაკლებ პრობლემურია, ვიდრე კონფლიქტის, როგორც პრაქტიკული, ისე მორალური გადმოსახედიდან. ჯერ პრაქტიკული გადმოსახედიდან განვიხილოთ და წარმოვიდგინოთ, რომ ზოგ შემთხვევაში კონსენსუსმა შეიძლება მოწინააღმდეგე უფრო გააძლიეროს, ვიდრე დაასუსტოს და საბოლოოდ ამან უფრო მეტი მსხვერპლი მოიტანოს, ვიდრე კონსენსუსის გარეშე მოიტანდა. შესაძლოა, ზოგიერთი ისტორიკოსისთვის სადავო მაგალითია, მაგრამ დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრების მიერ ნაცისტურ გერმანიასთან მიმართებაში ე.წ. დაშოშმინების პოლიტიკის წარმოებამ უფრო გაართულა საქმე, ვიდრე გააადვილა. მორალური გადმოსახედიდანაც რომ შევხედოთ, რამდენად მორალურია კონსენსუსის მიღწევა ძალასთან, რომელმაც, მაგალითად, გენოციდი მოაწყო? ცხადია, ზოგიერთ შემთხვევაში, შეიძლება პრაქტიკული თვალსაზრისით არ გვქონდეს სხვა გამოსავალი, გარდა კონსენსუსისა, მაგრამ ასეთი შეთანხმება მაინც ვერ იქნება მორალურად აბსოლუტურად გამართლებული (შენიშვნა: ის, რომ პრაქტიკულად სწორი გადაწყვეტილებები აუცილებლად მორალურად გამართლებული არ არის, ცალკე დავის საგანია და ამაზე აქ ვერ ვისაურებ). ერთი სიტყვით, პოლიტიკის ამ საფუძველზე შენება ისევე მცდარია, როგორც კონფლიქტის წარმოების თვითმიზნად გამოცხადება;

3. პოლიტიკა არის ექსპერტული გადაწყვეტილების მიღების ხელოვნება. ეს მოსაზრება განსაკუთრებით პოპულარულია პოლიტიკურ ელიტებს შორის, რომლებსაც ან პირადი გამორჩენის გამო არ სურთ გადაწყვეტილების მიმღებთა წრის გაფართოება, ან მიაჩნიათ, რომ ყველაზე კომპეტენტურები თვითონ არიან და მათზე უფრო უკეთ ვერავინ მიიღებს გადაწყვეტილებას. როგორც წესი, ღიად არ საუბრობენ პირად გამორჩენაზე, ამიტომ ამ მოსაზრებას სწორედ კომპეტენტურობაზე აპელირებით ამართლებენ ხოლმე. რა თქმა უნდა, ცოდნის იერარქია არსებობს და ამის უარყოფა შეუძლებელია: ვიღაცები კონკრეტულ დარგებში უფრო მეტ ცოდნას ფლობენ, ვიდრე სხვები, მაგრამ გულისხმობს კი ეს იმას, რომ ისინი უფრო სამართლიან გადაწყვეტილებას მიიღებენ? წარმოიდგინეთ პირად გამორჩენაზე ორიენტირებული ადამიანი, რომელიც დარგის საუკეთესო სპეციალისტია. ასეთი ადამიანი უფრო მეტ ზიანს მიაყენებს საზოგადოებას, თუ ის, ვინც არ არის პირად გამორჩენაზე ორიენტირებული, მაგრამ ვისაც ამავე დროს ვერ ჩავთვლით დარგის საუკეთესო სპეციალისტად? ცუდი ზრახვების მქონე კომპეტენტურმა ადამიანმა შეიძლება გაცილებით მეტი ზიანი მიაყენოს საზოგადოებას, ვიდრე კეთილი ზრახვების მქონე ნაკლებად კომპეტენტურმა ადამიანმა. პოლიტიკა რომ მართლაც ექსპერტული გადაწყვეტილების მიღების ხელოვნება იყოს, ამისათვის ექსპერტები მთლიანად უნდა იყვნენ თავისუფალი პირადი გამორჩენისგან. ამის დაშვება არარეალისტურია - არანაირი გარანტია იმისა, რომ ეს აუცილებლად ასე იქნება, არ გვაქვს. მოდი, საკითხს სხვა კუთხიდანაც შევხედოთ: შეუძლია კი კომპეტენტურ ადამიანს, მაშინაც კი, როდესაც კეთილი ზრახვები ამოძრავებს, ჰქონდეს ამომწურავი ინფორმაცია იმ ადამიანების საჭიროებების შესახებ, ვისაც მისი გადაწყვეტილება შეეხება? მაგალითად, თუ პოლიტიკის მიზანი დევნილების სოციალური მდგომარეობის გაუმჯობესებაა, შეძლებს ადამიანი, რომელიც არც დევნილია და არც სიღარიბის გამოცდილება არ ჰქონია, მთლიანად გაზიარებას იმათი ბედის, ვისაც მისი გადაწყვეტილება შეეხება? დიდი ალბათობა არსებობს იმისა, რომ ვერ შეძლებს (წარმოიდგინეთ სხვა მაგალითებიც, განსაკუთრებით ისეთი შემთხვევები, როდესაც მხოლოდ კაცები იღებენ გადაწყვეტილებას იმ საკითხებზე, რომლებიც უმთავრესად ქალებს ეხებათ). ცხადია, პოლიტიკაში ექსპერტები საჭიროა, მაგრამ პოლიტიკა მხოლოდ ექსპერტული გადაწყვეტილებების მიღების ხელოვნება არ არის. გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ფართო საზოგადოების ჩართვა აუცილებელია;

4. პოლიტიკის მიზანი აბსოლუტური დეცენტრალიზაციაა. როგორც ხედავთ, ეს მოსაზრება წინა მოსაზრების სარკისებური ანარეკლია. თუ პირველი მოსაზრების მხარდამჭერებს მიაჩნიათ, რომ პოლიტიკაში მხოლოდ ელიტები - ექსპერტები უნდა იღებდნენ გადაწყვეტილებებს, მეორე მოსაზრების ავტორები თვლიან, რომ პირიქით, გადაწყვეტილების მიღება ცენტრისგან რაც შეიძლება შორს და ქვედა დონეზე უნდა ხდებოდეს. ეს მოსაზრება, თავისი აბსოლუტური ფორმით, ისევე მცდარია, როგორც წინა. მოდი, ორი საწინააღმდეგო არგუმენტი განვიხილოთ. პირველი კონტრარგუმენტი ამ მოსაზრების წინააღმდეგ ის არის, რომ, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, გარკვეული ცოდნის იერარქია არსებობს: ყველა ყველაფერში კომპეტენტური ვერ იქნება. მაგალითად, მე შეიძლება ვიღაცაზე უკეთ მესმის კომპიუტერული მეცნიერებები, მაგრამ ბევრად უარესად მესმის სოფლის მეურნეობა. რამდენად სწორი იქნება, რომ ჩემი მოსაზრებების განხილვას სოფლის მეურნეობაზე უფრო მეტი დრო დაეთმოს, ვიდრე სხვა ადამიანის მოსაზრებებს, ვინც სოფლის მეურნეობის ექსპერტია? გარკვეული ექსპერტული იერარქიის არსებობა გარდაუვალია. ეს არის ინტელექტუალური შრომის დანაწილება, რომელსაც თანამედროვე საზოგადოებაში ვერ ავცდებით. რაც შეეხება მეორე კონტრარგუმენტს, ასეთი კითხვა დავსვათ: მორალურად რამდენად გამართლებულია გადაწყვეტილების მიღების მთლიანად დეცენტრალიზაცია? ბევრ რადიკალ აქტივისტს შეიძლება ეს უცნაურ და არაკორექტულ კითხვად მოეჩვენოს. მათ შეიძლება იკითხონ, თუ რანაირად შეიძლება „ძალაუფლება ხალხს“ არ იყოს მორალურად გამართლებული ლოზუნგი. წარმოიდგინეთ ასეთი სიტუაცია: ქალაქში არის ორი უბანი, რომელთაგან ერთი ძალიან მდიდარია და ერთი - ძალიან ღარიბი. თუ თითოეულ მათგანს მივცემთ საშუალებას, რაც შეიძლება ქვედა დონეზე მიიღონ გადაწყვეტილება, რა შედეგს მივიღებთ? რა თქმა უნდა, არის შანსი, რომ მდიდარი უბნის მოსახლეობამ არ დაუჭიროს მხარი ღარიბ უბანში ინფრასტრუქტურული პროექტების სუბსიდირებას. უფრო ზედა დონეზე დღეს დაახლოებით მსგავსი დისკუსია წარმოებს ევროპაში, სადაც ზოგიერთ მდიდარ რეგიონს არ სურს გადასახადების გადახდა ღარიბი რეგიონების შენახვისთვის. ცხადია, ამ შემთხვევაში ნაციონალისტური არგუმენტები გაცილებით მნიშვნელოვან როლს თამაშობს, მაგრამ ეს მერკანტილური არგუმენტიც ზოგჯერ ღიად ისმის ხოლმე საჯარო სივრცეში. თუ მას გავყვებით, აბსოლუტურად ფრაგმენტირებულ და ეკონომიკურად უკიდურესად უთანასწორო მსოფლიოს მივიღებთ. ძალაუფლების ცენტრალიზაციამ და ერი სახელმწიფოების გაჩენამ გარკვეულ დონეზე ხელი შეუწყო სოციალურ უთანასწორობას, რისი უარყოფაც შეუძლებელია;

5. პოლიტიკა არ შეიძლება მორალური იყოს. ამ მოსაზრების მხარდამჭერებს მიაჩნიათ, რომ ნებისმიერი ადამიანი, რომელიც ძალაუფლებას შეეხება, აუცილებლად გაირყვნება. აქედან გამომდინარეობს ის, რომ ადამიანი თავისი არსით ამორალურია, რადგან როდესაც შესაძლებლობა ჩაუვარდება ხელში, აუცილებლად ბოროტად გამოიყენებს მას. ბევრ პირად გამორჩენაზე ორიენტირებული პოლიტიკოსზე დაკვირვებით შეიძლება ჩავთვალოთ, რომ ეს მოსაზრება სიმართლეა, მაგრამ მოდი, ჯერ კონტრარგუმენტებსაც დავუკვირდეთ. როდესაც ვამბობთ, რომ პოლიტიკა ამორალურია, როგორი სახის პოლიტიკას ვგულისხმობთ? პოლიტიკა არ არსებობს ეკონომიკისგან დამოუკიდებლად, რადგან ეს ორი ერთმანეთთან მჭიდროდ არის გადაჯაჭვული. ქვეყნებში, სადაც განსაკუთრებით მაღალი სოციალური უთანასწორობაა, პოლიტიკაც იმ ეკონომიკური იმპერატივების ქვეშ ექცევა, რომლებმაც უთანასწორობა წარმოშვეს. აშშ-ის ბოლო საპრეზიდენტო არჩევნებზე წინასაარჩევნო კამპანიების დაფინანსების საკითხი სწორად წამოჭრა დემოკრატიული პარტიის ყოფილმა საპრეზიდენტო კანდიდატმა, ჰარვარდის უნივერსიტეტის სამართლის პროფესორმა ლოურენს ლესიგმა. ლესიგს მიაჩნია, რომ აშშ-ში პოლიტიკური კორუფციის მთავარი წყარო პოლიტიკური კამპანიების არათანაბარი დაფინანსებაა. მართლაც, ასეთ სისტემაში, სადაც თანაბარი სასტარტო პირობები არ არსებობს და დონორებზე დიდად არის დამოკიდებული კანდიდატის ან პარტიის წარმატება, პოლიტიკოსებს აქვთ ცდუნება, რომ პირველ რიგში, პირად გამორჩენაზე იფიქრონ. იმისათვის, რომ პოლიტიკა გაკეთილშობილდეს, ბევრ ქვეყანაში სწორედ პოლიტიკური დაფინანსების სისტემის ცვლილებაა საჭირო. ერთი სიტყვით, პოლიტიკა, როგორც ასეთი, კი არ არის ამორალური, პოლიტიკური სისტემაა ამორალური. ასეთი სისტემა კი სხვადასხვანაირი შეიძლება იყოს. ამავე დროს, უთანაბრო პოლიტიკურ სისტემაშიც შეიძლება გარკვეული ცვლილებების მიღწევა, თუკი პოლიტიკური მოძრაობა საკმარისად ძლიერია.

6. პოლიტიკაში პრაგმატულ გადაწყვეტილებებს ვიღებთ, მასში იდეოლოგიების ადგილი არ არის. ეს მოსაზრება განსაკუთრებით პოპულარულია მემარცხენე და მემარჯვენე პოლიტიკური იდეოლოგიების კრიზისის ფონზე დასავლეთში. ბევრი პოლიტიკოსი, განსაკუთრებით ცენტრისტი პოლიტიკოსები, ამტკიცებს, რომ პრაგმატული გადაწყვეტილებების მიღება თანამედროვე დროში უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე იდეოლოგიური გადაწყვეტილებებისა. იმისათვის, რომ ამ მოსაზრების სიმცდარე დავინახოთ, პირველ რიგში, უნდა დავსვათ კითხვა იმის შესახებ, თუ რა არის იდეოლოგია. თუკი იდეოლოგიას „პრაგმატულობას“ ვუპირისპირებთ, მაშინ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ იდეოლოგია არის გარკვეული ღირებულებების სისტემა, რომელი ღირებულებებიც ერთმანეთზე თანმიმდევრულად, რაღაც ლოგიკის მიხედვით არის აწყობილი. თუკი პრაგმატული გადაწყვეტილება მორალურად ნეიტრალურია და ყველა ადამიანს თანაბარ სარგებელს მოუტანს, იდეოლოგია მიკერძოებულია და ვიღაცებს უფრო მეტ სარგებელს მოუტანს (როგორც მატერიალურს, ისე ღირებულებითს), ვიდრე სხვებს. შესაძლებელია კი, ამ ნულოვანჯამოვანი თამაშის მოსპობა პოლიტიკაში? შესაძლებელია კი, რაღაც ისეთი გადაწყვეტილების მიღება, რომელიც აბსოლუტურად ყველას თანაბრად დააკმაყოფილებს? ასეთი ყველასთვის სახარბიელო გადაწყვეტილების დამაჯერებელი მაგალითი არ გვაქვს. ფაქტობრივად, ყოველთვის ჩნდება ხოლმე ვიღაც ერთი მოქალაქე ან მოქალაქეთა ჯგუფი, რომელიც უკმაყოფილოა გარკვეული გადაწყვეტილებებით და მათ შეცვლას ითხოვს. ბევრ შემთხვევაში შეუძლებელია ნეიტრალური გადაწყვეტილების მიღება - ისეთის, რომელიც არავის გააღიზიანებს და რომელსაც ყველა მხარს დაუჭერს. გარკვეული სახის იდეოლოგიური უთანხმოება მოქალაქეებს შორის („იდეოლოგია“, როგორც ზემოთ აღვნიშნე, ფართო გაგებით მესმის და არა მხოლოდ მემარცხენე-მემარჯვენეობა ან ლიბერალიზმი-კონსერვატიზმი) მაინც იქნება. იდეოლოგიების მოსპობა ისევე შეუძლებელია, როგორც ღირებულებითი უთანხმოებისა ზოგადად.

ცხადია, ამ თეზისების რაოდენობა, რომელთა უარყოფასაც ზემოთ შევეცადე, პირობითია. რამე უნივერსალური ექვსი წესი პოლიტიკაში არ არსებობს. ამ ექვსს ყურადღება იმიტომ მივაქციე, რომ განსაკუთრებით ხშირად მიწევს ხოლმე მათ მხარდამჭერებთან დისკუსია. ასევე, ეს ექვსი განსაკუთრებით აქტუალურია ჩვენს დროში, სხვადასხვა სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური მიზეზებიდან გამომდინარე. ისინი აქტუალურია, როგორც მსოფლიოში, ისე საქართველოში. მართალია, მათი განხილვა მხოლოდ ნეგატიურ პლანში მომიწია, მაგრამ ზოგჯერ მცდარი შეხედულებების კრიტიკამაც იმაზე მეტი სარგებელი შეიძლება მოგვიტანოს, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს.

20 დეკემბერს რუსეთი აღნიშნავს ჩეკისტების დღეს. მართლაც, რომ ცოტა რამ მეტყველებს სახელმწიფოს ბუნებაზე ისე კარგად, როგორც მისი დღესასწაულები...

100 წლის წინ, 1917 წლის 7 დეკემბერს (20 დეკემბერს ახალი წესით), ლენინი შექმნის ВЧК-ს (ვეჩეკას), ბოლშევიკური რეჟიმის ფარსა და ხმალს. ВЧК-ს და მისი შთამომავლების (ГПУ-ОГПУ-НКВД და აშ) მიზანი გახლდათ „ხალხის მტრების“ განადგურებით საზოგადოების გარდაქმნა. Homo Sovieticus-ის ჩამოყალიბების პარალელურად ბოლშევიკების „ფარ-ხმლით“ მოახერხებს საკუთარი თანამშრომლებისაგან ახალი ტიპის ადამიანის - პროფესიონალი ჯალათის - ინკუბაციას.

დასაწყისში ВЧК-ს არ ჰქონდა ჯალათის სპეციალური სტატუსი. პროფესიონალი დამხვრეტების ფუნქცია, ე.წ. ჯალათის ინსტიტუტი, მოგვიანებით, 20-იანი წლების დასაწყისში დამკვიდრდება. ეს მოხდება სრულიად ბუნებრივად: ვინაიდან ბოლშევიკები თვლიდნენ, რომ საზოგადოებაში მტრები გეომეტრიული პროგრესიით მრავლდებოდნენ, წითელი ტერორის მასშტაბიც შესაბამისად იზრდებოდა. ხოლო ვინაიდან დახვრეტას ერთსა და იმავე პირებს ავალებდნენ, ნელ-ნელა, რამდენიმე ჩეკისტი, ნამდვილ სტახანოველად გადაიქცევა. მოსკოვში ასე გამოიბრძმიდება 12 VIP ჯალათი. დიდი ტერორის განმავლობაში ზუსტად ამ თორმეტ ჯალათს მიანდობენ 20 761 ადამიანის დახვრეტას ბუტოვოს პოლიგონზე, მოსკოვის ე.წ. გოლგოთის მთაზე.

სიკვდილის ეს თორმეტი მოციქული არა მარტო ერთად კლავდა, არამედ ასევე ერთად სვამდა, საერთო საყვარლები ჰყავდა (ერთ საყვარელს სტალინის დაცვის უფროს ვლასიკთან ერთადაც კი ინაწილებდნენ) და ოჯახებიც თითქმის ყველას ერთად ჰყავდა დაბინავენული ბოლშაია კომსომოლსკაიას 3 და 5 ნომრებში (ასე ხომ უფრო ადვილად გააკონტროლებდნენ ისინი ერთმანეთს!).

სიკვდილის ამ თორმეტ მოციქულში ყველაზე გამოჩენილი იქნება ვასილი ბლოხინი, განთქმული ტყავის სპეცტანსაცმლით, რომელშიც იგი ეგვიპტელ ქურუმს უფრო წააგავდა, ვიდრე ბანალურ მკვლელს. 1895 წლის 7 იანვარს სუზდალის მახლობლად, პატარა სოფელში, ლოთი გლეხის ოჯახში დაბადებულ ვასილ ბლოხინს ბოლშევიკური რევოლუცია მოსწყვეტს მიწას და 1921 წლის მაისში ВЧК-ს რიგებამდე მიიყვანს.

ძალიან მალე იგი სახელს გაითქვამს როგორც ყველაზე პროფესიონალი დამხვრეტი. 1936 წელს ვასილი ბლოხინი ენაკავედეს შეფ იაგოდასგან საათსაც კი მიიღებს საჩუქრად. როგორც გენრიხ იაგოდა წერდა ბრძანებაში, მისი დასაჩუქრება ხდებოდა „პროფესიულად მუდმივი დახელოვნებისა და წინსვლის გამო“. მალე იაგოდა ბლოხინის დახელოვნების დონეს საკუთარ თავზე (ან, უფრო ზუსტად, კეფაზე) იგემებს.

ბლოხინი ნამდვილად უზადო მკვლელი იყო - არავინ ისე ზუსტად არ იცოდა რა კუთხით უნდა დაეხარა როგორც იარაღის ლულა, ისე მსხვერპლის თავი, რომ ჯალათს მსხვერპლის სისხლი სახეში არ შესხმოდა. ვინაიდან, როგორც ბლოხინის ერთ-ერთი კოლეგა იგონებდა: „ჩვენ ყოველთვის თან გვქონდა ერთი ვედრო არაყი და ერთი ვედრო ოდეკოლონი. არაყს ვსვამდით გონების დაკარგვამდე. რაც გინდა თქვი და ჩვენი სამუშაო ძალზე მძიმე იყო. ისე ვიღლებოდით, რომ ხანდახან ფეხზე ძლივს ვიდექით. ოდეკოლონით კი ტანს ვიბანდით წელზევით. სხვანაირად ვერ ვიშორებდით ვერც სისხლის და ვერც დენთის სუნს. სიმყრალის გამო ძაღლებიც კი გვერიდებოდნენ და თუ გვიყეფდნენ, მხოლოდ შორიდან“.

თუმცა ჯალათების პრობლემები ამით არ მთავრდებოდა: „სიკვდილმისჯილები ზოგჯერ ‘გაუმარჯოს სტალინს!’ ყვიროდნენ და ისე კვდებოდნენ. ეს რომ ‘ზევით’ გაიგეს, რეზოლუცია მოვიდა რომ სიკვდილმისჯილთა შორის აუცილებლად ჩატარებულიყო საგანმანათლებლო სამუშაო (!), რათა ასეთ შეუსაბამო მომენტში ბელადისათვის ჩირქი არ მიეცხოთ...“

მოსკოველი ჯალათები ისე იყვნენ გადაღლილი დახვრეტებისგან, რომ ბლოხინის ერთ-ერთი კოლეგა ასფიქსიის მანქანასაც (ე.წ. „დუშეგუბკა“) კი გამოიგონებს. ენკავედეს ფანტაზია აქაც წინ უსწრებდა ნაცისტებისას - წლები გავა, სანამ ნაცისტები დაიწყებენ მანქანის გამონაბოლქვით ხალხის დახოცვას... სხვათა შორის, ხალხის დახვრეტის პროცედურა ჩეკისტებსა და ნაცისტებს ერთნაირი ჰქონდათ: მსხვერპლს აუცილებლად საცვლების ამარა ტოვებდნენ და ისე ხვრეტდნენ. შემდეგ, ისე როგორც მოგვიანებით ნაცისტები, გვამებს წვავდნენ, რათა არანაირი კვალი არ დარჩენილიყო სიკვდილმისჯილებისგან. ჩეკისტების კრემატორიუმს ხელმძღვანელობდა დენიკინის თეთრი არმიის ყოფილი პოლკოვნიკი და ყოფილი პოლიტემიგრანტი პეტრე ნესტერენკო. ჩეკისტები ნესტერენკოს წარსულზე თვალს ხუჭავდნენ, რადგან თეთრ პოლკოვნიკს ევროპაში ჰქონდა შესწავლილი კრემაციის ნოვატორული მეთოდები და ორგანოებისათვის უცვლელი კადრი აღმოჩნდება. სხვათა შორის ნესტერენკოს გახსნილ კრემატურიუმს და ოსვენციმის (აუშვიცის) კრემატორიუმს ერთი და იგივე გერმანული ფირმა უმზადებდა ღუმლებს...

ბლოხინს ანდობდნენ ყველაზე გამოჩენილი პატიმრების დახვრეტას: მათ შორის იყვნენ როგორც მისი ყოფილი შეფები (იაგოდა და ეჟოვი), პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი ეიხე, მარშალი ტუხაჩევსკი, ასევე ცნობილი რეჟისორები თუ მწერლები: ვსევოლოდ მეიერხოლდი, მიხაილ კოლცოვი, ისააკ ბაბელი.

სამწუხაროდ, ბლოხინს არა მარტო საკუთარი შეფების, არამედ საკუთარი რამდენიმე კოლეგის დახვრეტაც მოუწევს. თვით ბლოხინის სიცოცხლეც ორჯერ ეკიდა ძაფზე და ორივეჯერ მისმა პროფესიონალიზმმა გადაარჩინა: ჯერ იაგოდას დახვრეტის შემდეგ ეჟოვი დააპირებს ბლოხინის დახვრეტას, შემდეგ კი უკვე ეჟოვის დაპატიმრების შემდეგ, ბერია გადაწყვეტს ეჟოვის დამქაშის დახვრეტას, მაგრამ ენკავედეს შეფები ორივეჯერ მტკიცე უარს მიიღებენ ბელადისგან.

ბლოხინი, ჯალათის პროფესიისათვის ძალზე ხანდაზმულ, 60 წლის ასაკში მოკვდება საკუთარ ლოგინში და მას დიდი პატივით დაასაფლავებენ მოსკოვის ნოვოდევიჩის VIP სასაფლაოზე (ბლოხინისგან განსხვავებით, თითქმის ვერც ერთი მისი გალოთებული ან ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში მოხვედრილი კოლეგა ვერ მიაღწევს 40-50 წელს).

რაც შეეხება ბელადს, სტალინი ყოველთვის გულუხვად ასაჩუქრებდა თავის პირად ჯალათს: ლენინის ორდენოსანი, სამგზის წითელი დროშის ორდენოსანი, ბლოხინი კატინში პოლონელი ტყვეების დახვრეტის ორგანიზების გამო საჩუქრად მიიღებს ავტომანქანა პობედას. ხოლო მეორე მსოფლიო ომის დამთავრებს შემდეგ, ჯუღაშვილი მას დიდი სამამულო ომის პირველი ხარისხის ორდენითაც კი დააჯილდოვებს... და ეს მიუხედავად იმისა, რომ არასდროს უომია და ფრონტის ხაზიდან ასეული კილომეტრის დაშორებით ხვრეტდა ნაცისტების მტრებს. მაგრამ ალბათ ბელადი ჩათვლის, რომ ბლოხინს 15 ათასამდე დახვრეტილი ადამიანით უფრო მეტი ჰქონდა გაკეთებული ომში გამარჯვებისათვის, ვიდრე წინა ხაზის მეომრებს...

ჩამოტვირთე მეტი

XS
SM
MD
LG