Accessibility links

ბლოგები

კვირა, 2 დეკემბერი 2018

საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში დაახლოებით 20%-იანი უპირატესობით გაიმარჯვა „ქართული ოცნების“ მხარდაჭერილმა კანდიდატმა სალომე ზურაბიშვილმა. ამ სტატიაში არჩევნების შედეგების ანალიზზე არ შევჩერდები, მიუხედავად იმისა, რომ ეს ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო თემაა ახლა განსახილველად. მინდა ყურადღება უფრო მეტად იმ ტაბუდადებულ თემებზე გავამახვილო, რომელთა შესახებ ყველამ იცის, მაგრამ არავინ საუბრობს. ინგლისურ ენაში არსებობს ამ სიტუაციის შესაფერისი გამოთქმა - „სპილო ოთახში“ (“elephant in the room”), რომელიც აღნიშნავს ისეთ აშკარა პრობლემას, რომელზე ლაპარაკიც, სხვადასხვა მიზეზის გამო, გართულებულია. არჩევნების შემდგომი პერიოდი, ჩემი აზრით, ყველაზე შესაფერისი დროა ასეთ თემაზე სასაუბროდ.

პირველ რიგში, დავიწყებ იმ პრობლემებით, რომლებიც „ნაციონალურ მოძრაობას“ აწუხებს:

გრიგოლ ვაშაძემ უკვე არაერთხელ განაცხადა, რომ მას სურდა ე.წ. „პოლიტპატიმრების“ შეწყალება, მათ შორის, მიხეილ სააკაშვილის, ვანო მერაბიშვილის, ბაჩო ახალაიასი და ა.შ. ერთი სიტყვით, მას სურდა არა მხოლოდ უკვე მსჯავრდებული ადამიანების შეწყალება, არამედ იმათიც, ვისაც პოტენციურად ელოდებოდა სასჯელი. ასეთებს შორის ზემოთჩამოთვლილების გარდა არიან ცნობილი და გავლენიანი ფიგურები: დათა ახალაია, მეგის ქარდავა, სოსო თოფურიძე, ზურაბ ადეიშვილი და სხვ. დათა ახალაიას ახლახან, 29 ოქტომბერს (პირველი ტურის მეორე დღესვე), მიუსაჯეს 7 წლითა და 6 თვით თავისუფლების აღკვეთა გირგვლიანის საქმეზე. ამ ადამიანებისთვის „პოლიტპატიმრების“ დაძახება, რბილად რომ ვთქვათ, არაეთიკურია. შესაძლოა ქართული პროკურატურის მიმართ კითხვები მართლაც არსებობს (და საყოველთაო არაკომპეტენტურობის და ოლიგარქიული მმართველობის ფონზე, გასაკვირი არც არის), მაგრამ ასევე არსებობს უამრავი კითხვა „ნაციონალური მოძრაობის“ ლიდერების დანაშაულებების შესახებაც. ის, რომ საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში სალომე ზურაბიშვილმა ამხელა უპირატესობით გაიმარჯვა, ნაწილობრივ სწორედ იმის დამსახურებაა, რომ „ნაციონალური მოძრაობა“ ამ ადამიანების საქმეების ობიექტურად გამოძიებას კი არ ითხოვს, არამედ მათ სრულიად უდანაშაულოდ მიიჩნევს;

„ნაციონალური მოძრაობა“ არა მხოლოდ იმას არ აღიარებს, რომ ზემოთჩამოთვლილ პირებს შესაძლოა მძიმე დანაშაულებებში მიუძღოდეთ ბრალი, არამედ საერთოდაც თვლის, რომ ყველაფერი, რაც გაკეთდა, ხალხის კეთილდღეობისთვის გაკეთდა, მაშინაც კი, თუკი კანონი დაირღვა და ამას ვინმეს სიცოცხლე შეეწირა. საკითხავია, ასეთი ცივსისხლიანი ლოგიკით რანაირად სურს „ნაციონალურ მოძრაობას“ ოდესმე წარმატების მოპოვება, თან იმ ფონზე, როდესაც მოსახლეობის ნახევარზე ბევრად მეტს ეს ძალა ეზიზღება?

„ნაციონალური მოძრაობის“ რეიტინგი დიდწილად დაფუძნებულია ერთი ადამიანის, მიხეილ სააკაშვილის რეიტინგზე. ეს ერთი ადამიანი არის სწორედ ის, ვისი დანაშაულებების შესახებაც უამრავი კითხვა არსებობს. რანაირად უნდა წარსდგეს სასამართლოს წინაშე ეს ადამიანი და თუ დამნაშავეა, აგოს პასუხი თავისი დანაშაულებებისთვის, თუკი ამ ძალას, რომელსაც მოსახლეობის 40% უჭერს მხარს, ის ერთპიროვნულ ბელადად მიაჩნია? (და რა მოხდება, მაგალითად, მაშინ, თუ სააკაშვილი მართლა ჩამოვა საქართველოში და ჩასვამენ ციხეში? რა მოხდება მაშინ, თუ მისი მხარდამჭერები შეეცდებიან ციხიდან მის ძალით გამოხსნას? რა გეგმა აქვს „ნაციონალურ მოძრაობას“ ამ შემთხვევაში?)

ერთი სიტყვით, „ნაციონალური მოძრაობა“ არის გამოუვალი დილემის წინაშე: ის ან გარდაქმნის თავის თავს (რა შემთხვევაშიც, ალბათ დაიშლება), ან ადრე თუ გვიან წარმოუდგენელ ქაოსში გახვევს ქვეყანას. ამ ფონზე, ცეცხლზე ნავთს ასხამს მიხეილ სააკაშვილი, რომელიც არ აღიარებს საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგებს და ხალხს საყოველთაო დაუმორჩილებლობისკენ მოუწოდებს. უფრო მეტიც, იგი ასევე აცხადებს, რომ სურს დაბრუნდეს საქართველოში, რადაც უნდა დაუჯდეს ეს. აშკარაა, რომ სააკაშვილი გამიზნულად ცდილობს ისედაც ერთმანეთთან დაპირისპირებული მოსახლეობის, კიდევ უფრო მეტად დაპირისპირებას.

ზუსტად ანალოგიური ეგზისტენციალური დილემების წინაშე დგას „ქართული ოცნებაც“. ის კითხვები, რომლებიც მისი მმართველობის შესახებ არსებობს, იმაზე მიუთითებს, რომ მან ან უნდა გარდაქმნას თავისი თავი (რა შემთხვევაშიც, ალბათ დაიშლება), ან ქვეყანა წარმოუდგენელ ქაოსში გაეხვევა (მით უფრო, რომ სააკაშვილის დაბრუნების რეალური საფრთხე არსებობს):

დავით სარალიძის მკვლელის ვინაობა დღემდე უცნობია (სასამართლომ ვერ დაადგინა, ვინ მიაყენა სარალიძეს სასიკვდილო ჭრილობა). მასობრივი გამოსვლების შემდეგ, „ქართულ ოცნებას“ მოუწია დაეპატიმრებინა ყოფილი პროკურორი და ამ ჩხუბის ერთ-ერთი მონაწილის მამა, მირზა სუბელიანი. არის ეჭვი, რომ სუბელიანს შესაძლოა ჰქონდეს კომპრომატები „ქართულ ოცნებაზე“ და ჰყავდეს თანამზრახველები, რომლებსაც შესაძლოა მთავრობა ბოლომდე ვერც აკონტროლებდეს. თუკი ამ ერთი პროკურორის დაკავებას მასობრივი პროტესტი დასჭირდა და დღემდე სათუოა, მოახერხებს თუ არა ის მთავრობის დაშანტაჟებას, საერთოდ რანაირად აპირებს „ქართული ოცნება“ ამ დანაშაულის გახსნას? თუ საჭირო გახდება სხვა პროკურორების პასუხისგებაში მიცემა, აქვს კი „ქართულ ოცნებას“ ამისი პოლიტიკური ნება ან ელემენტარულად, ფიზიკური რესურსი? შეუძლია ამ ძალას აკონტროლოს საკუთარი ძალოვანი უწყებები?

იმავე ტიპის კითხვები ჩნდება ყოფილი მთავარი პროკურორის, ოთარ ფარცხალაძის საქმეზეც. ფარცხალაძესა და ყოფილ გენერალურ აუდიტორ,, ლაშა თორდიას შორის დაპირისპირების საქმეზე დღემდე არ აქვს სასამართლოს განაჩენი გამოტანილი. თორდია მხოლოდ ახლახან ცნეს დაზარალებულად. ფარცხალაძე პროკურატურაში დაკითხვაზეც მხოლოდ პირველი ტურის შემდეგ დაიბარეს. იმავე ფარცხალაძეზე ასევე არსებობს ეჭვი, რომ ის დღემდე აკონტროლებს მთელ პროკურატურას. არ ვიცით სიმართლე არც იმაზე, თუ რა მოხდა მასა და სპორტის ყოფილ მინისტრს, ლევან ყიფიანს შორის და არის თუ არა ყიფიანი დღემდე შანტაჟის ქვეშ. ერთი სიტყვით, ამ საქმეებზე თითქმის არაფერი ვიცით, იმის მიუხედავად, რომ უამრავი ეჭვი გვიჩნდება. რაც ყველაზე მთავარია, შესაძლოა სიმართლე ვერც ვერასდროს გავიგოთ იმ ფონზე, როდესაც ივანიშვილმა ერთ-ერთ ბოლო სატელევიზიო ინტერვიუში ფარცხალაძე ღიად დაიცვა;

ასეთივე, მაგრამ ბევრად უფრო მსუბუქი ბრალდებები არსებობს „ქართული ოცნების“ სხვა წევრების მიმართ. მაგალითად, როგორც წინა ბლოგში დავწერე, თეა წულუკიანის/იუსტიციის სამინისტროს წინააღმდეგ ორჯერ მოიგო საქმე ამ სამინისტროს ყოფილმა თანამშრომელმა თამაზ ახობაძემ, მაგრამ სასამართლოს გადაწყვეტილება დღემდე არ სრულდება; არსებობს უამრავი ეჭვი კორუფციისა და ნეპოტიზმის შესახებ მთავრობის ზედა და ქვედა ეშელონების მიმართ. ნაწილობრივ ივანიშვილიც კი აღიარებს იმას, რომ აქამდე ამ გუნდში ერთგულების ნიშნით ხდებოდა ადამიანების დაწინაურება და არა პროფესიონალიზმის ნიშნით („ერთგულების ნიშნით გუნდში დაწინაურება და ადგილების დაკავება ვეღარ მოხდება, მხოლოდ პროფესიონალიზმი განაპირობებს კადრების ცვლას”, განაცხადა 20 ნოემბერს ბიძინა ივანიშვილმა). ამ საყოველთაო ნეპოტიზმის, კლანურობის და არაპროფესიონალიზმის პირობებში, საერთოდ, რანაირად უნდა განხორციელდეს ისეთი ცვლილებები, რომლებიც ქვეყანას სიკეთეს მოუტანს?

ნათელია, ორივე მთავარი პოლიტიკური ძალა ეგზისტენციალური დილემების წინაშე დგას. არც ერთი არ ცდილობს, თვალი გაუსწოროს იმას, თუ რამდენად სერიოზულია ის პრობლემები, რომლებიც აწუხებს. ეს ჰგავს ისეთ სიტუაციას, როდესაც პაციენტს ასმევენ ტკივილგამაყუჩებლებს იმის ნაცვლად, რომ მისი ტკივილების გამომწვევ მიზეზებს უმკურნალონ. ამ მიზეზების პროგრესირების შემთხვევაში, ყველამ ვიცით, თუ სადამდე შეიძლება მიგვიყვანოს მკურნალობის ასეთმა მეთოდმა. სამწუხაროდ, თუ ქვეყანაში რადიკალური გარდაქმნები არ მოხდება (და, ვთქვათ, შედარებით ჯანმრთელი მესამე ძალა არ გამოჩნდება), აუცილებლად აღმოვჩნდებით სამოქალაქო დაპირისპირების წინაშე და შეიძლება სუვერენიტეტიც დავკარგოთ (ჩვენი ჩრდილოელი მეზობელი, ბუნებრივია, სათავისოდ გამოიყენებს საქართველოში არსებულ ნებისმიერი სახის არეულობას). ამიტომ ამ ეტაპზე ყველამ ერთად უნდა ვიფიქროთ იმაზე, თუ რანაირად არის შესაძლებელი მშვიდობიანი და სამართლიანი თანაარსებობა და ამ უმაღლესი მიზნისთვის ყველამ გავიღოთ ჩვენი წილი მსხვერპლი.

ზეიმი, წარმატების ვითარებისთვის შეუსაბამო აღნიშვნა, დროშებით სირბილი, ავტომობილების გამაყრუებელი სიგნალი, ზალპების ბათქაბუთქი და პარტიის სათავო თუ რეგიონული ოფისების თავზე ჩამოწოლილი წყვდიადის მაშხალებით განათება, - ეს ყველაფერი ვერ ფარავს იმ რეალობას, რომელიც 28 ოქტომბრის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ დადგა. მმართველი პარტიის ცალკეული ლიდერებისა და მხარდამჭერების ხმამაღალი ძახილი, რომ გაიმარჯვა ქართველმა ხალხმა და, რომ საქართველო სამუდამოდ გათავისუფლდა წარსულისგან (ამ შემთხვევაში წარსული სხვა არაფერია თუ არა პოლიტიკური ოპონენტის აღმნიშვნელი ევფემიზმი), არაფერს ნიშნავს, რადგანაც არ არსებობს პოლიტიკაში ერთხელ და სამუდამოდ გამარჯვება, ერთხელ და სამუდამოდ ხელისუფლებაში დარჩენა. დროსთან ერთად იცვლება პოლიტიკური ცხოვრების ყველა მდგენელი - სოციალური, ეკონომიკური, კულტურული, ემოციური და ა.შ. - მათ შორის იცვლება ხელისუფლების (მმართველი პარტიის) აღქმა ამომრჩევლის მიერ და, თუ ამ ცვლილებას ვერ ხედავს ან სათანადოდ ვერ პასუხობს ხელისუფლება, დაემართება ის, რაც ბიძინა ივანიშვილს დაემართა საპრეზიდენტო არჩევნების პირველ ტურში, როცა, მისდა გასაკვირად, აღმოაჩინა, რომ „მოჭარბებული ნდობა“ სადღაც გამქრალიყო.

როგორც ჩანს, ბიძინა ივანიშვილმა ჯერ კიდევ 2012 წლის 1 ოქტომბერს ჩათვალა, რომ „ერთხელ და სამუდამოდ“ გაათავისუფლა საქართველო „წარსულისგან“ და მერე, მთელი ექვსი წლის განმავლობაში არ შეუცვლია აზრი. არადა, თუკი ათვლის წერტილად ავიღებთ 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებს (პირველი არჩევნები ახალი ოპოზიციისა და ახალი მმართველი პარტიის პირობებში), დავინახავთ, რომ 2018 წლის 28 ოქტომბრის საპრეზიდენტო არჩევნების პირველი ტურის ფიასკო გარდაუვალი იყო: ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში ძირითადი ოპოზიციის ჯამური ელექტორატი განუხრელად იზრდებოდა, მაშინ როცა მმართველი პარტიის მხარდამჭერთა რაოდენობა არჩევნებიდან არჩევნებამდე იკლებდა.

როგორ იცვლებოდა მმართველი პარტიისა და ძირითადი ოპოზიციის ელექტორატი 2013 წლიდან
როგორ იცვლებოდა მმართველი პარტიისა და ძირითადი ოპოზიციის ელექტორატი 2013 წლიდან

2013 წელი: „ნაციონალური მოძრაობა“ - 354 ათასი ხმა. „ქართული ოცნება“ - 1,01 მლნ ხმა.

2016 წელი: „ნაციონალური მოძრაობა“ - 447 ათასი ხმა; „ქართული ოცნება“ - 856,6 ათასი ხმა.

2017 წელი: „ევროპული საქართველო“ - 156, 2 ათასი ხმა. „ნაციონალური მოძრაობა“ - 265,5 ათასი ხმა (ჯამში - 421,7 ათასი ხმა). „ქართული ოცნება“ - 838 ათასი ხმა.

2018 წლის I ტური: „ევროპული საქართველო“ - 174,8 ათასი ხმა. „გაერთიანებული ოპოზიცია“ - 601, 2 ათასი ხმა (ჯამში 776 ათასი ხმა). სალომე ზურაბიშვილი - „ქართული ოცნება“ - 615,5 ათასი ხმა.

2018 წლის II ტური: გაერთიანებული ოპოზიცია - 780,6 ათასი. სალომე ზურაბიშვილი - „ქართული ოცნება“ – 1,15 მლნ. ხმა.

გრაფიკიდან ასევე კარგად ჩანს პირველ და მეორე ტურებს შორის ვითარების შეცვლის ხელოვნურობის მასშტაბი, როცა ოპოზიციის ჯამური ელექტორატი თითქმის იგივე დარჩა, ხოლო მმართველი პარტიის მხარდაჭერილი კანდიდატის ამომრჩეველი გაორმაგდა, რამაც „ოცნების“ გრაფიკის წირი არანორმალურად გადატეხა.

საფუძველი გვაქვს ვიფიქროთ, რომ ამგვარი „არანორმალურობა“ შედეგია ამომრჩევლის ნებაზე განხორციელებული ასევე არანორმალური ძალადობისა, რაზეც ღიად მიუთითებენ სადამკვირვებლო ორგანიზაციები. ამასთან, ამ ორგანიზაციების ანგარიშებით, ამომრჩევლის ნებაზე ძალადობას ჰქონდა როგორც კოლექტიური (მთავრობისა და ადგილობრივი მუნიციპალიტეტების გადაწყვეტილებები), ასევე ინდივიდუალური (კოორდინატორების, ე.წ. უბნის ავტორიტეტების და ა.შ. ვიზიტები) ხასიათი.

როცა „მოჭარბებული ნდობიდან“ აღარაფერი გრჩება, მაგრამ გაქვს მოჭარბებული ძალაუფლება და მოჭარბებულზე მეტი მატერიალური შესაძლებლობა, შეგიძლია საეჭვო ექსპერიმენტებითაც დაკავდე: ნაჩქარევად, „ძველი გვარდიის“ მობილიზებით სული ჩაუდგა და გააცოცხლო შენზე ხელჩაქნეული (პრინციპში, შენთვის მკვდარი) ამომრჩეველი, რომელიც თავისი სურვილით არ მივიდოდა არჩევნებზე და აკი არც მივიდა პირველ ტურში, როცა მის ნებაზე უხეშად არ ძალადობდნენ. კოორდინატორების და მათთან გათანაბრებული პირების წინასაარჩევნო აქტიურობაც ამგვარი გაცივებული ამომრჩევლისთვის სიცოცხლის ნიშნების (იმედის ჩასახვა, დანაყრება, შეშინება და ა.შ.) გასაჩენადაა საჭირო. კოორდინატორი დიდი ხანია, აღარ არის პარტიის პროგრამის ცოდნით აღჭურვილი გულწრფელი აგიტატორი, რომელიც ამომრჩევლის გულის მოგებას და გადაბირებას ცდილობს თავისი პარტიის იდეოლოგიის უპირატესობის დამტკიცებით. კოორდინატორი - ესაა აქტიური ქალი (კაცი) მეზობელი სადარბაზოდან, ენერგიული ნათესავი, შენი შვილების სკოლის (ბაღის) მასწავლებელი, რომელიც ოჯახში გივარდება დაშაქრული სახით და როგორც ძალიან ახლობელი, როგორც შენი ჭირისუფალი გელაპარაკება ფულად დახმარებაზე, სოციალური შემწეობის დანიშვნაზე, ქმრის (ცოლის) დასაქმების პერსპექტივაზე, შვილის (ძმის) პრობლემების დაძლევაზე და იმ საფრთხეებზე, რომლებიც გარდაუვალად დაგატყდება თავს, თუკი სხვა პარტია (სხვა კანდიდატი) გაიმარჯვებს. დღევანდელი კოორდინატორი - ესაა ქართული სახელმწიფოს მიერ არჩეული მართვის უძველესი მოდელისა თუ მეთოდის - „მათრახი და თაფლაკვერის“ რიგითი გამტარებელი ყველაზე დაბალ დონეზე. კოორდინატორი - ესაა ქართული სახელმწიფოს სახე, რომელიც უკიდურეს გაჭირვებაში ჩავარდნილ მოქალაქეს ენახვება არჩევნების დროს და, რამე სარგებლის ან დაპირების სანაცვლოდ, სძალავს ხმას.

2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებით, ცხადია, ერთხელ და სამუდამოდ, არაფერი დასრულებულა. ბიძინა ივანიშვილს ყოველ ჯერზე, ხელახლა მოუწევს დაკარგული ელექტორატის გაცოცხლება, რისთვისაც სულ უფრო მეტი კოორდინატორის (და მათთან გათანაბრებული პირის) დაქირავება და ფულის დახარჯვა მოუწევს. ძნელი დასაჯერებელია, რომ 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებამდე დარჩენილ დროში, მოესწრება იმ მასშტაბის ცვლილებების გატარება, რომლებიც „ქართულ ოცნებას“ 2012 წლის „ელექტორალური სხეულს“ დაბრუნებას შეაძლებინებს. ვითარების შესაცვლელად ბიძინა ივანიშვილს ძალიან ცოტა დრო აქვს. უზარმაზარი ფინანსური კაპიტალიც კი მის საწინააღმდეგოდ მოქმედებს საქართველოსავით ღარიბ ქვეყანაში. ნორმალურია, როცა ღარიბ სამთავროს ღარიბი მთავარი ჰყავს, მაგრამ ბიძინა ივანიშვილი ღარიბი სამთავროს მდიდარი მთავარია, რაც უკმაყოფილებისა და არასტაბილურობის ნოყიერ ნიადაგს ქმნის: წონასწორობისათვის ან სამთავრო უნდა გამდიდრდეს ან მთავარი უნდა გაღარიბდეს.

2012 წელს მილიარდერობა მეტ მიმზიდველობას სძენდა ბიძინა ივანიშვილს. ბევრი ფიქრობდა, რომ ღარიბ სამთავროს მდიდარი მთავარი კეთილდღეობას მოუტანდა, მაგრამ, მოლოდინის საწინააღმდეგოდ, ასე არ მოხდა. ექვსი წლისთავზე ქვეყნის ფაქტობრივი მმართველის სიმდიდრე გაღიზიანების დამატებითი წყაროა. ყოველ შემთხვევაში, აშკარაა, რომ 2018 წელს ქართველები სულ სხვა რამეზე ოცნებობენ, ვიდრე ექვსი წლის წინ, 2012 წელს ოცნებობდნენ.

ჩამოტვირთე მეტი

XS
SM
MD
LG