Accessibility links

ბლოგები

კვირა, 12 მაისი 2019

კალენდარი
იანვარი თებერვალი მარტი აპრილი მაისი ივნისი ივლისი აგვისტო სექტემბერი ოქტომბერი ნოემბერი დეკემბერი

1945 წლის 7 მაისს საფრანგეთის ქალაქ რეიმსში გენერალი ივან სუსლოპაროვი (საბჭოთა კავშირის სამხედრო მისიის ხელმძღვანელი მოკავშირეების კარზე) ცივ ოფლში იღვრებოდა. აიზენჰაუერი მას სთხოვდა ხელი მოეწერა გერმანული სამხედრო ძალების კაპიტულაციის აქტზე. შეშინებული სუსლოპაროვი ნებართვის თხოვნით მოსკოვში სასწრაფო დეპეშას აფრენს. ვინაიდან მოსკოვიდან პასუხი იგვიანებდა, სუსლოპაროვი საბოლოოდ იძულებული იქნება, კაპიტულაციის აქტზე საკუთარი ხელწერა დაესვა. და აი, ზუსტად ამ დროს, მოვა სტალინის დიდი „НЕТ“ კრემლიდან. სუსლოპაროვის თავნებობით უკმაყოფილო, ჯუღაშვილი წერტილს დაუსვამს „ურჩი“ გენერლის კარიერას (და არა სიცოცხლეს), ხოლო მოკავშირეებისგან მოითხოვს კაპიტულაციის აქტის გამეორებას ბერლინში, რომელიც ერთი კვირა უკვე წითელი არმიის ხელში იყო.

კაპიტულაციის აქტზე განმეორებითი ხელმოწერა არ იყო სტალინის უბრალო კაპრიზი - ამგვარად მას უნდოდა მოკავშირეებისთვის ეჩვენებინა, რომ ვერმახტს ხერხემალი მისმა არმიამ გადაუტეხა და შესაბამისად ეს გამარჯვება პირველ რიგში მას და არა ვაშინგტონს ეკუთვნოდა.

მაგრამ რა მიზნის მიღწევა სურდა სტალინს ამ გამარჯვებით? ან რის გაკეთება შეეძლო სტალინს 1945 წელს საკუთარი ექვს მილიონიანი არმიით, რომელიც 10 ათასი პირველხარისხოვანი ტანკითა და 20 ათასი თვითმფრინავით იყო აღჭურვილი? ამ კითხვებზე პასუხი დამოკიდებულია იმაზე, თუ როგორ ვითარდებოდა სიტუაცია 1945 წლის ცხელ ზაფხულს.

1945 წლის იანვრიდან მოყოლებული სტალინი ძალის პოზიციიდან ელაპარაკებოდა მოკავშირეებს და მუდმივად ატყუებდა მათ როგორც სამხედრო, ისე პოლიტიკურ გეგმებთან დაკავშირებით. ვარშავაში და ბუქარესტში კრემლის მიერ ორგანიზებული გადატრიალება და პოლონეთის სამხედრო თუ პოლიტიკური ელიტის ციხეში ჩაგდება (ხალხის, რომელიც ჯერ კიდევ მაშინ ებრძოდა ჰიტლერს, როცა ბელადი ფიურერის მოკავშირე იყო), ყველაზე ძნელად მოსანელებელი იქნება ვაშინგტონისა და ლონდონისათვის. თუმცა სტალინის ეს თავნებობა დიდხანს ვერ გასტანს: მას შემდეგ რაც ვაშინგტონი ფინანსურ ონკანს გადაუკეტავს და „ატომურ კლანჭებს“ დაანახვებს მოსკოვს ჰიროსიმასა და ნაგასაკიში (6 და 9 აგვისტო), ჯუღაშვილი გადაწყვეტს, პაუზა გააკეთოს უნგრეთში, ჩეხოსლოვაკიასა და გერმანიაში; ხოლო ირანისა და თურქეთის დიდ ლუკმაზე საერთოდ უარს იტყვის - ცენტრალური ევროპის ქვეყნების სოვიეტიზაცია ჯუღაშვილისთვის პრიორიტეტად რჩებოდა.

სტალინის აზრით, გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია მიამიტი რუზველტის უაზრო ახირება იყო. ჯუღაშვილი დარწმუნებული იყო, რომ მშვიდობა მხოლოდ და მხოლოდ სულის მოთქმა იყო ომების დიდ ჯაჭვში. ჯუღაშვილისთვის, რომელსაც უნარი არ ჰქონდა მარქსისტულ-ლენინისტური მანიქეიზმიდან გამოსულიყო, კაპიტალისტური სამყარო იყო არა მარტო მოსკოვისადმი გლობალურად მტრულად განწყობილი, არამედ ის საკუთარ წინააღმდეგობებში იფხრიწებოდა. სტალინის აზრით, დასავლეთი, ბაზრებისა და რესურსებისათვის კონკურენციის გამო, უთუოდ ჩაერთვებოდა მესამე მსოფლიო ომში. თუმცა, ამასთან ერთად, დასავლეთის გაერთიანებული ფრონტი საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ ასევე გარდაუვალი იყო.

მოკლედ, სტალინისტური (და არა მხოლოდ სტალინისტური) მარქსიზმი, ფროიდიზმისა არ იყოს, ზეინტერპრეტაციის ნევროზით იყო დაავადებული. ამიტომაც, მიუხედავად მუშახელის სასტიკი დეფიციტისა გაპარტახებულ საბჭოთა კავშირში, სტალინი გადაწყვეტს მრავალმილიონიანი ჯარის შენარჩუნებას და დასავლეთის მიმართულებით ექსპანსიას - პოლონეთს, რუმინეთსა თუ ბულგარეთს მალე მოჰყვება ჩეხოსლოვაკიის, უნგრეთისა და ნახევარი გერმანიის გაწითლება.

და სხვა რა ალტერნატივა ჰქონდა მარქსისტული ნევროზით დაავადებულ სტალინს?

აღმოსავლეთ ევროპის სოვიეტიზაციის ნაცვლად მათი ფინლადიზაციით, ჯუღაშვილს შეეძლო თავიდან აეცილებინა კონფრონტაცია დასავლეთთან და შეენარჩუნებინა ამერიკული ფინანსური დახმარება, რომელიც გაპარტახებულ ქვეყანას ჟანგბადივით სჭირდებოდა (მარტო 1946-1947 წელს 1,5 მილიონი საბჭოთა მოქალაქე შიმშილით დაიხოცება. ასეთი მაღალი სიკვდილიანობის ერთ-ერთი მიზეზი გახლდათ სტალინის გადაწყვეტილება, ხორბლის უკანასკნელი მარაგი მიეწოდებინათ სოვიეტიზაციის პროცესში მყოფი აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებისათვის). ასე რომ, აღმოსავლეთ ევროპის ფინლანდიზაციას ჰქონდა შანსი, ერთის მხრივ, სტალინი განეკურნა ფანტომური შიშებისგან, და, მეორეს მხრივ, აღმოსავლეთი ევროპა დაეყენებინა ნორმალური განვითარების გზაზე.

მაგრამ მარქსისტულ-ლენინისტური ფობიებით დაავადებული ჯუღაშვილი ბოლომდე სტალინად დარჩება - იგი აირჩევს იზოლაციის, ტერიტორიული ექსპანსიისა და უხეში სოვიეტიზაციის გზას. ამგვარად, 1945 წლის მაისი, როგორც საბჭოთა კავშირის მოსახლეობის, ისე აღმოსავლეთ ევროპელთათვის, შავი ჭირის დამთავრებისა და ქოლერის დასაწყისის მაუწყებელი იქნება.

9 მაისს საბჭოთა კავშირის ხელისუფლება აღნიშნავდა გამარჯვებას ნაცისტურ გერმანიაზე, იმართებოდა „სამხედრო პარადი“, რომელსაც იბარებდა ჯერ სტალინი, მერე - ხრუშჩოვი, ბრეჟნევი... ომის ვეტერანები იკრიბებოდნენ უცნობი ჯარისკაცის საფლავთან, იხსენებდნენ დაღუპულ თანამებრძოლებს, მღეროდნენ „კაწიუშას“ და ა.შ. მერე საბჭოთა კავშირი დაიშალა, ომის ვეტერანებიც თითო-ოროლაღა შემორჩნენ და 9 მაისის აღნიშვნამაც ბუნებრივად დაკარგა დიდებულება. ქერჩის სრუტეში, დასავლეთ უკრაინაში, ბელორუსიის ჭაობებში, უნგრეთის ქალაქებსა თუ ბერლინის მისადგომებთან დაღუპული თუ გადარჩენილი პაპა-ბებიები საოჯახო ალბომებად და ცალკეული ოჯახების მინავლულ ტკივილებად იქცნენ. ნელ-ნელა ისტორიას ჩაბარდა როგორც საბჭოთა კავშირი, ასევე „ევროპის განმათავისუფლებელი“ წითელი არმია - გენერლები, ოფიცრები, ჯარისკაცები...

თუმცა ვითარება შეიცვალა ბოლო წლების განმავლობაში, როცა ისეთი მასშტაბით დაიწყო მოსკოვმა 9 მაისის აღნიშვნა, თითქოს ამდენი დრო არ გასულა, თითქოს საბჭოთა კავშირი არ დაშლილა, თითქოს სტალინი არ მომკვდარა... ომის ვეტერანთა გამქრალ არმიასაც იოლად მოუძებნეს შემცვლელები „უკვდავი პოლკის“ წევრების - ომის მონაწილეთა შთამომავლების - სახით. თანაც, როგორც ყოველთვის, მოსკოვი ამჯერადაც არ შემოიფარგლება მხოლოდ თავისი ქვეყნით და ყველანაირად ცდილობს „პარადის“ ჩატარებას როგორც ყოფილ საკავშირო რესპუბლიკებში, ასევე ე.წ. ყოფილი ვარშავის ხელშეკრულების (აღმოსავლეთ ევროპის) ქვეყნებში.

9 მაისს რუსეთი ცდილობს წარმოჩინდეს თავისი სანატრელი სახით - საბჭოთა კავშირად, რომლის ლიდერი აღლუმებს იბარებდა დედამიწის მეექვსედზე და წყვეტდა სამყაროს ბედს, მისი ყოფნა-არყოფნის საკითხს.

საბჭოთა კავშირი არ ყოფილა მასში შემავალი რესპუბლიკების „ძმური კავშირი“, როგორც ეს ჰიმნსა და კონსტიტუციაში ეწერა, არ ყოფილა დამოუკიდებელი ქვეყნების პარციალური ჯამი. კომუნისტურმა რუსეთმა წინამორბედზე მეტი სისასტიკითა და ენთუზიაზმით შეაგროვა რუსეთის იმპერიის ნაწილები და დაარქვა მას საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი და მასში შემავალი ერებიც პირობითად ინარჩუნებდნენ თავიანთ ეროვნულობას. ერთგვარი შიდამოხმარების პირობითობა იყო „ქართველობა“, „უზბეკობა“, „უკრაინელობა“, „ყაზახობა“, „სომხობა“ და ა.შ. რომელიც აზრსა და შინაარსს კარგავდა საბჭოთა კავშირის გარეთ, დანარჩენ სამყაროში.

რა ეროვნების იყო საბჭოთა მოქალაქე? - ამ კითხვას მისდა უნებურად ზუსტი პასუხი გასცა მექსიკაში საბჭოთა კავშირის საელჩოს ერთმა რიგითმა თანამშრომელმა ქალმა, სახელად ლუსიამ, რომლის შესახებაც თავის მოგონებებში წერდა კინორეჟისორი გიორგი დანელია. ამბავი ხდება მექსიკაში, ერთ-ერთ კინოფესტივალზე 1961 წელს:

რუსი? - მეკითხება მექსიკელი კოლეგა გვარად ფერნანდესი.

ქართველი!

რუსი. - თარგმნის ლუსია.

საბჭოთა კავშირიც ეს იყო, როცა ლუსია წყვეტდა დედამიწის მეექვსედზე ვინ იყავი, რა გინდოდა და როგორ უნდა მოქცეულიყავი.

როგორც უკვე ვთქვით, 9 მაისს რუსეთი წარმოჩინდება თავისი სანატრელი სახით - საბჭოთა კავშირად, რომლის ლიდერი აღლუმებს იბარებდა დედამიწის მეექვსედზე და სამყაროს ბედს, მის ყოფნა-არყოფნის საკითხს წყვეტდა. 9 მაისს ასეთად ხედავს საკუთარ თავს მოსკოვი, მაგრამ სინამდვილეში (ტერიტორიის, შეიარაღების, ეკონომიკის და სხვა ფაქტორების გათვალისწინებით) რუსეთი, ცხადია, არ არის საბჭოთა კავშირი, ის უფრო "ზომბია" - საფლავიდან წამომდგარი საბჭოთა კავშირი, ისევე როგორც ვლადიმირ პუტინია "ზომბი-სტალინი" და „უკვდავი პოლკი“ - "ზომბი-წითელი არმია".

ცხადია, ჩვენი პაპები და ბებიები გმირები იყვნენ, როცა მეორე მსოფლიო ომში სიცოცხლეს სწირავდნენ; ცხადია, მათი ხსოვნა ძვირფასია ჩვენთვის და ასევე ცხადია, რომ 9 მაისსაც შეიძლება მათთვის განსაკუთრებული პატივის მიგება, მაგრამ, განა, რა საერთო შეიძლება ჰქონდეს ყოველივე ამას "ზომბი-სტალინის" მიერ ორგანიზებულ "ზომბი-წითელი არმიის" (ე.წ. „უკვდავი პოლკის“) მსვლელობასთან?

"ზომბი-საბჭოთა კავშირის" სამიზნეში დღეს შენი სამშობლოა. "ზომბი-სტალინი" შენი სამშობლოს ხელახლა ოკუპაციას ცდილობს. აქამდე მხოლოდ მეხუთედის ოკუპაცია მოახერხა, დანარჩენის წასაღებად კი შენი დახმარება სჭირდება, შენი, რადგანაც მხოლოდ შენ შეგიძლია მისი არმიის შევსება შენი წინაპრების "ზომბ-წითელარმიელებად" ქცევით, რომელთა გვერდით აუცილებლად იდგებიან საგანგებოდ ამ დღისთვის საქართველოში ჩამოსული ტურისტები в штатском და გულზეც აუცილებლად ექნებათ დაბნეული „გიორგის ლენტები“, როგორც გლუვი მავთულხლართები. გადახედე საქართველოს ისტორიას, გაიხსენე 1921, 1924, 1989, 1992-93, 2008 წლების სისხლიანი ამბები, ნუ ანაცვალებ შენს ცოცხალ სამშობლოს საფლავიდან წამომდგარ "ზომბ-საბჭოთა კავშირს", ნუ ჩაეწერები „უკვდავ პოლკში“, ნუ აქცევ შენს ძვირფას, გარდაცვლილ წინაპარს "ზომბად", რომელიც თავის ქვეყანას და თავის შთამომავლებს მიაყენებს სასიკვდილო ზიანს!

ჩამოტვირთე მეტი

XS
SM
MD
LG