Accessibility links

ბლოგები

კვირა, 1 სექტემბერი 2019

კალენდარი
იანვარი თებერვალი მარტი აპრილი მაისი ივნისი ივლისი აგვისტო სექტემბერი ოქტომბერი ნოემბერი დეკემბერი
სექტემბერი 2019
ორშ სამშ ოთხ ხუთ პარ შაბ კვი
26 27 28 29 30 31 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 1 2 3 4 5 6

ვენეციის კინოფესტივალზე, რომელიც 28 აგვისტოს გაიხსნა და 8 სექტემბრამდე გაგრძელდება, პირველად ვარ. დღიურების წერა დამიგვიანდა, რადგან ორ დღე აქაურ წესებს ვეუფლებოდი და რიგებში დგომა მომიხდა. რიგი, როგორც ჩანს, ყველა დიდი კინოფორუმის ატრიბუტი ხდება. ხანდახან მგონია რომ ფესტივალების დირექციები რიგებს ხელოვნურად ქმნიან, რათა სპონსორს ბევრი ხალხით მოაწონონ თავი. თუმცა ვენეციის კინოფორუმი, როგორც ვხვდები, სპონსორების ნაკლებობას მაინც არ განიცდის. “მოსტრა” (სწორედ ასე უწოდებენ იტალიელები ვენეციის კინოფესტივალს ჯერ კიდევ 1932 წლიდან, როცა ვენეციის ბიენალეს კინოფესტივალი დაემატა) “ა”კლასის ბოლო ფესტივალია კინემატოგრაფიული სეზონის დახურვის და შესაბამისად, ამერიკული “ოსკარის” დაჯილდოვების ცერემონიალის წინ. ბოლო წლებში ასეა - ფილმი, რომელიც აღინიშნება ვენეციის კინოფესტივალის “ოქროს” ან “ვერცხლის” ლომით, აუცილებლად მოხვდება ხოლმე “ოსკარის” ნომინანტებს შორის. შარშანდელი გამარჯვებული, “რომა”, მოგეხსენებათ, წლევანდელი “ოსკარის” ტრიუმფატორი გახდა, ეს კი საკმარისი აღმოჩნდა იმისთვის, რომ ჰოლივუდის რეჟისორებს წელსაც სწორედ ვენეციისთვის - არა ბერლინისთვის, კანისთვის, თუ მონრეალისთვის, არამედ ვენეციისთვის “შეენახათ” თავიანთი ახალი ფილმები.

ვენეციის კინოფესტივალის შენობა
ვენეციის კინოფესტივალის შენობა

იქ, სადაც ჰოლივუდია, არიან ამერიკელი კინოვარსკვლავები. სადაც კინოვარსკვლავებია, არის წითელი ხალიჩა, არიან ვარსკვლავების ფანები და ცხადია, არის ბევრი ფული. მაგრამ “მოსტრა” მხოლოდ ამ დეკორაციით არასდროს დაკმაყოფილებულა. თავის დროზე, სწორედ ვენეციის კინოფესტივალზე აღმოაჩინეს აკიურა კუროსავა (“რასემონი” პირველი იაპონური ფილმია, საერთოდ, პირველი აღმოსავლური ფილმია, რომელიც დიდი ფესტივალის გამარჯვებული გახდა) ვენეციის კინოფესტივალმა გაბედა და უჩვენა მარტინ სკორსეზეს “ქრისტეს უკანასკნელი ცდუნება” (სკორსეზეს წელსაც ელოდნენ ვენეციაში, მაგრამ მისი ახალი სურათის გადაღება ჯერ არ დასრულდა), ვენეციაში დააფასეს პირველად “ახალი ჩინური კინო” გასული საუკუნის 80-იან წლებში, სწორედ ვენეციაში მოიპოვა საერთაშორისო აღიარება მექსიკურმა და ლათინური ამერიკის ქვეყნების კინომ (“წყლის ფორმის” და “რომას” ტრიუმფიც ამის დადასტურებაა), ვენეციის კინოფესტივალი იყო პირველი, სადაც 1981 წელს მთავარი პრიზი, “ოქროს ლომი” გადასცეს კინორეჟისორ ქალს, მარგარეტ ფონ ტროტას ფილმისთვის “ტყვიასავით მძიმე დროება”

სხვათა შორის წლევანდელი ფესტივალის საკონკურსო პროგრამის მიმართ პირველად პრეტენზია სწორედ ქალებმა გამოთქვეს, ჟურნალმა “ქალები ჰოლივუდში” უსაყვედურა ფესტივალის დირექციას იმის გამო, რომ საკონკურსო პროგრამის 21 ფილმიდან ქალის გადაღებული მხოლოდ ორია. თუმცა ალბერტო ბარბერამ, რომლისთვისაც წლევანდელი “მოსტრა” უკანასკნელია (მას უმთავრდება კონტრაქტი) “დააბალანსა” პროგრამა-ჟიურის პრეზიდენტად არგენტინელი რეჟისორი ლუკრეცია მარტელი მოიწვია. ვენეციის ფესტივალისთვის ეს საინტერესო ექსპერიმენტია; მარტელი იღებს პრინციპულად ანტიჰოლივუდურ, არაკომერციულ კინოს. ვენეციაში კი მას მოუწევს შეაფასოს ისეთი საოსკარო პროდუქცია, როგორიცაა თუნდაც კონკურსში ჩართული ბლოკბასტერი “ვარსკვლავებისკენ”, ჯეიმს გრეის ფილმი, რომელშიც ბრედ პიტი, ასტრონავტი და ინჟინერი მამამისის საძებნელად გაემართება გალაქტიკაში(!), ანდა ასევე ამერიკელი რეჟისორის, ნოა ბაუმბახის “საქორწინო ისტორია”, სკარლეტ იოხანსონითა და ადამ დრაივერით მთავარ როლებში... და თუნდაც იგივე “ჯოკერი” - კომიქსების კინოადაპტაცია, რომელშიც მთავარ როლს ხოაკინ ფენიქსი ასრულებს. სამივე ამერიკული ფილმი განსხვავებულია, “ჯოკერს” სოციალურ-პოლიტიკური ეპოსის პრეტენზიაც კი აქვს იმდენად მასშტაბური ნამუშევარია და როგორც ჩანს, “ოქროს ლომის” და “ოსკარების” რეალური კანდიდატია. მაგრამ სამივე სურათი შორს, ძალიან შორსაა იმ კინოსგან, რომელსაც მხარს უჭერს ლუკრეცია მარტელი

წლევანდელი ვენეციის კინოფესტივალი სწორედ ამერიკული საკონკურსო ფილმების ჩვენებით დაიწყო. შეიძლება ითქვას, რომ “მოსტრა” დაიქოქა ჰოლივუდის პროდუქციით. “ოსკარის” მთავარი ნომინანტების პრემიერებით და შესაბამისად წითელი ხალიჩით, ვარსკვლავებით. ვინაიდან ვენეციის ფესტივალზე პირველად ვარ, ძალაუნებურად ვადარებ ვენეციის კინოფორუმს კანისას. ეს ხალიჩა აქ უფრო... არც ვიცი როგორ ვთქვა - უფრო საწყლად გამოიყურება. არა, აქაც ჩამოვიდნენ იგივე ბრედ პიტის ფანები ჯერ კიდევ ღამით დაიკავეს ადგილები 30-იან წლებში აშენებული სასახლის წინ (ძალიან მომეწონა ეს შენობა), აქაც იხილავთ საგანგებოდ გამოწყობილ არტისტებს ფოტოგრაფების და დაცვის თანხლებით, მაგრამ ის აჟიოტაჟი, ის ხმაური, უსაფრთხოების გამკაცრებული ზომები, პოლიცია, ბრილიანტები, პირდაპირი ჩართვები - ეს ყველაფერი აქ ნაკლებადაა, ან, საერთოდ არ არის. შეიძლება იმიტომაც, რომ კანის ფესტივალისგან განსხვავებით ვენეციის კინოფორუმზე არ მუშაობს კინობაზრობა - აქ ფილმებს არ ყიდიან და არ ვაჭრობენ, აქ მხოლოდ ნახულობენ კინოს და შემდეგ ფილმებზე მსჯელობენ, მათ შორის ის ხალხი, ვისაც ყოველდღე უხდება, დილის 8 საათზე, “წყლის ავტობუსით”, ვაპორეტოთი მგზავრობა ვენეციიდან ლიდოზე - კუნძულზე, სადაც იმართება ვენეციის კინოფესტივალი, იქ, სადაც ლუკინო ვისკონტიმ თავისი “სიკვდილი ვენეციაში” გადაიღო. სასტუმრო, სადაც ხდება ფილმის მოქმედება (და მოქმედება თომას მანის მოთხრობაშიც) დღეს აღარ არსებობს. ინვესტორმა, რომელმაც ეს მიწა იყიდა აპარტამენტების ასაშენებლად, ეს შენობა, “ო.ტელ დე ბენი” მთლიანად დაანგრია. ის ლიდო, ის არქიტექტურა კინოხელოვნებამ შეინახა.

ერთ-ორ დღეში ვენეციის კინოფორუმზე ჰოლივუდი დასრულდება. ფესტივალის მეორე ნახევარი, როგორც ამბობენ, სულ სხვანაირი კინოს დათვალიერება იქნება - ვნახავთ ლათინური ამერიკის ქვეყნების რეჟისორების ფილმებს, იტალიელების, ფრანგების ნამუშევრებს. “მოსტრას” პროგრამაში ჩართულია შვედური კინოს ლიდერის როი ანდსერსონის ახალი ფილმი “უსასრულობა”. 4 სექტემბერს ვენეციის კინოფესტივალზე, პროგრამით “ჰორიზონტები” უჩვენებენ ქართველი რეჟისორის, დიმიტრი მამულიას ფილმს “ბოროტმოქმედი”.

მანამდე კი ვენეციის ფესტივალზე ვნებები ბობოქრობს. სკანდალით დასრულდა რომან პოლანსკის ახალი ფილმის ჩვენება. “მე ბრალს ვდებ” ასე ქვია ფილმს რეჟისორისა, რომელსაც ამერიკის შეერთებული შტატების ხელისუფლება ბრალს დებს არასრულწლოვანის გაუპატიურებაში. ფილმის საკონკურსო პროგრამაში ჩართვამ დიდი ხმაური გამოიწვია. ფესტივალის დირექტორი თავს იმართლებს. ლუკრეცია მარტელი არღვევს ვენეციის კინოფორუმის წესებს და თავისი კომენტარებით ფაქტობრივად გამარჯვების აღარანაირ შანსს არ უტოვებს 87 წლის რომან პოლანსკის

მაგრამ ამ ფილმზე ცალკე უნდა დაიწეროს. პოლანსკის შესანიშნავ სურათზე მომდევნო დღიურში გიამბობთ.

გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრი იოახიმ ფონ რიბენტროპი (მარცხნივ) სტალინთან (ცენტრში) და სსრკ საგარეო საქმეთა მინისტრ ვიაჩესლავ მოლოტოვთან ერთად, რიბენტროპ-მოლოტოვის პაქტის ხელმოწერის შემდეგ. მოსკოვი, 1939 წ. 23 აგვისტო.

„რაიხს არ შეეძლო საბჭოთა კავშირზე თავდასხმა პოლონეთის ან რუმინეთის ტერიტორიის გავლის გარეშე, ხოლო 13 აპრილის შემდეგ (დღის, როცა დასავლეთი ამ ორ ქვეყანას გარანტიებს მისცემს) - დასავლეთთან ომის გარეშე. ამგვარად, სტალინმა ხელის გაუნძრევლად და არაპირდაპირი გზით მოიპოვა დასავლეთით ის ფარი, რომელსაც ბოლო ათი წელი უშედეგოდ ეძიებდა. (...) ამის შემდეგ მას შეეძლო, განზე გამდგარს დაკვირვებოდა მოვლენებს და რუსებისათვის ასე საყვარელი ორმაგი თამაში ეთამაშა. კაცმა არ უნდა აცთუნოს წმინდანნი; და კიდევ უფრო ნაკლებად ისინი, ვინც წმინდანნი არ არიან“ - დაწერს რობერტ კულონდრი, პარიზის ელჩი მოსკოვსა (1936-1938 წწ) და ბერლინში (1938-1939 წწ.).

მართალია, კულონდრი? სტალინმა მხოლოდ მოიგო ამ პაქტით?

სტალინამდე, მოდით, ჯერ ჰიტლერის პოზიტივ-ნეგატივი განვიხილოთ.

ჰიტლერის სარგებელი ადვილი დასადგენია: ის დაიწყებს ომს ერთ ფრონტზე. მოსკოვთან ხელმოწერილი ხელშეკრულების წყალობით ფიურერი ბრიტანელებს ხელიდან გამოაცლის უკანასკნელ იარაღს - ეკონომიკურ ბლოკადას. და, რაც მთავარია, იგი აისრულებს დიდი ხნის ოცნებას - მოსკოვთან საერთო საზღვარს, რაც საბჭოთა კავშირზე თავდასხმის აუცილებელი პირობა იყო.

ნეგატივის სია არანაკლებია, ვიდრე პოზიტივის - პაქტის მიხედვით, ჰიტლერი სტალინს გადასცემს ტერიტორიას, რომლის ხელახლა დაპყრობას არაერთ კვირას მოანდომებს. თუმცა ჰიტლერისათვის ეს მთავარი უბედურება არ იყო... უარესი ის იყო, რომ მოსკოვში ჩასვლით რიბენტროპი დამარხავს ყველანაირ შანსს, ტოკიოსთან აეწყო ჭეშმარიტი სამხედრო თანამშრომლობა. ტოკიო ვერასდროს მოინელებს იმ ფაქტს, რომ ბერლინი, მისი მოკავშირე ქვეყანა ანტიკომინტერნის პაქტის ფარგლებში, მაშინ მოაწერს ხელს ნეიტრალიტეტზე მოსკოვთან, როცა იაპონიის არმია მანჯურიაში წითელი არმიის წინააღმდეგ იბრძოდა. მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის ხელმოწერით დამცირებული პროგერმანული ჰირანუმას კაბინეტი 28 აგვისტოს გადადგება. 31 აგვისტოს მსოფლიო გაიგებს, რომ წითელი არმია იაპონიის მეექვსე არმიის დივიზიებსგაანადგურებს ხალხინ-გოლზე. იაპონიის დამცირებული ელჩი მოლოტოვთან ცეცხლის შეწყვეტის ხელშეკრულებაზე მოაწერს ხელს.ეს დამცირება ბევრ იაპონელ ოფიცერს თვითმკვლელობამდე მიიყვანს. ბერლინთან ხელმოწერილი პაქტის წყალობით მოსკოვი შეძლებს, უფრო მეტი სამხედრო ნაწილი გადაისროლოს ციმბირში და თან გააძლიეროს ჩინეთის, იაპონიის მთავარი მტრის, დახმარება. ამ სიტუაციაში გაძლიერდება იაპონიის საზღვაო ძალების პოზიცია, რომელიც, სახმელეთო ჯარებისგან განსხვავებით, ექსპანსიის ვექტორს სამხრეთით ხედავდა. ორმაგი შოკი - მოლოტოვ-რიბეტროპის პაქტი და ხალხინ-გოლზე წვნეული მარცხი - 180 გრადუსით შემოატრიალებს იაპონიის საგარეო პოლიტიკას. ამ შემოტრიალების შედეგად 1941 წლის 13 აპრილს, ჰიტლერისათვის ყველაზე უფრო ცუდ მომენტში, იაპონია მოსკოვთან ხელს მოაწერს თავდაუსხმელობის პაქტზე.

სტალინთან პაქტზე ხელმოწერით ჰიტლერი ასევე საქმეს გაიფუჭებს მუსოლინისთან - გაღიზიანებული დუჩე ცივ უარს განუცხადებს ჰიტლერს, თავისი ძალებით დახმარებოდა პოლონეთში შეჭრისას...

და რა ხეირს ნახავს ამ პაქტით სტალინი?

1939 წელს სტალინი თავს აარიდებს კონფლიქტს. საიდუმლო ოქმის შედეგად მოსკოვი დასავლეთით გადაწევს საზღვრებს. განსაკუთრებით უსაფრთხო სიტუაციაში აღმოჩნდება კრონშტადტი, ბალტიის ფლოტილია და ლენინგრადი (პაქტამდე ლენინგრადის პოტენციურად მტრული საზღვარი თუ 130 კილომეტრში გადიოდა, 1941 წლის 22 ივნისს ის 740 კმ-ში იქნება).

მაგრამ მოსკოვის მტაცებლური პოლიტიკა, პოლონეთის თუ ბალტიის ქვეყნების აგრესიული და სასტიკი გასაბჭოება საბჭოთა კავშირის მეზობელ ქვეყნებს (ფინეთს, რუმინეთს, სლოვაკეთსა და უნგრეთს) მოსკოვის მოსისხლე მტრად გადააქცევს. საბჭოთა კავშირის შიშით ყველა ეს მეზობელი დაცვას გერმანიის დახმარებით შეეცდება, რაც ორი წლის შემდეგ, „ბარბაროსას“ ოპერაციის ფრონტს 3000 კილომეტრამდე გაზრდის. ნეგატივის სიას ეკუთვნის აგრეთვე ე.წ. სტალინის ხაზის დაკარგვა. ეს ძველი სასაზღვრო ფორტიფიკაციების ზოლი, რომლის სიღრმეც 10-დან 20 კილომეტრამდე იყო, მიზნად ისახავდა მოიერიშის საზღვარზე გაჩერებას რეზერვების მოსვლამდე. ნახევრადაშენებული სტალინის ხაზი მიტოვებულ იქნება. ხოლო 1941 წლის ივნისში ახალი მოლოტოვის ხაზის მშენებლობა მხოლოდ ჩანასახის მდგომარეობაში იქნება.

დაბოლოს, როგორც ინგლისელები იტყოდნენ, last but not least: საბჭოთა კავშირი ერთ წუთში დაკარგავს იმ პრესტიჟს დასავლეთის მემარცხენე წრეებში, რომლის აკუმულირებასაც ასე ცდილობდა სტალინი ბოლო ათწლეულის განმავლობაში (განსაკუთრებით ესპანეთის სამოქალაქო ომში მონაწილეობის პერიოდიდან მოყოლებული). „ნიუ-იორკ ტაიმსის“ სარედაქციო წერილის სათაური ზუსტად აღწერს ამ ახალ განწყობას: «ჰიტლერიზმი ესაა ყავისფერი კომუნიზმი, ხოლო კომუნიზმი ესაა წითელი ფაშიზმი».

სერიის სხვა ნაწილები:

ჩამოტვირთე მეტი

XS
SM
MD
LG