Accessibility links

ბლოგები

კვირა, 26 მაისი 2019

კალენდარი
იანვარი თებერვალი მარტი აპრილი მაისი ივნისი ივლისი აგვისტო სექტემბერი ოქტომბერი ნოემბერი დეკემბერი

19 მაისის რიგგარეშე არჩევნების შემდეგ „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ ერთ-ერთმა ლიდერმა, ნიკა მელიამ, გააკრიტიკა ზოგიერთი ის „ოპოზიციონერი პოლიტიკოსი“, ვინც ხალხს რევოლუციისკენ მოუწოდებს. მელიას განცხადებით, ამგვარი მოწოდებები ისედაც სასოწარკვეთილ ამომრჩეველს უარეს მდგომარეობაში აგდებს. მის განცხადებას მხარი დაუჭირა „გაერთიანებული ოპოზიციის“ ერთ-ერთმა ლიდერმა, გიორგი ვაშაძემაც, რომელმაც აღნიშნა, რომ მელია შეცდომების გააზრების აუცილებლობაზე ლაპარაკობდა.

მართალია, არც მელიას და არც ვაშაძეს არ დაუკონკრეტებიათ, თუ რომელ პოლიტიკოს(ებ)ს გულისხმობდნენ, მაგრამ საფუძველი გვაქვს ვივარაუდოთ, რომ ეს განცხადებები მიხეილ სააკაშვილს ეხებოდა. სააკაშვილმა ფეისბუქზე გაავრცელა მიმართვა, რომელშიც აცხადებს, რომ ივანიშვილი ხალხმა არჩევნებისთვის გვერდის ავლით უნდა მოიშოროს. სააკაშვილის თქმით: „ივანიშვილი და არჩევნები შეუთავსებელია“. მართალია, იგი იქვე ამატებს, რომ მას „მშვიდობიანი ტალღის“ აგორება აქვს მხედველობაში, მაგრამ აშკარაა, რომ არჩევნების გარეშე ხელისუფლების შეცვლა ამ კონტექსტში რევოლუციას ნიშნავს.

სააკაშვილის ასეთი და სხვა სახის მოსაზრებები მხოლოდ ამჟამინდელ თანაგუნდელებში არ იწვევს პროტესტს. აპრილში „ევროპული საქართველოს“ ლიდერმა, სააკაშვილის ყოფილმა თანაგუნდელმა გიგა ბოკერიამ მის ერთ-ერთ განცხადებას „უაღრესად საზიანო“ უწოდა. ბოკერიას ყოფილმა პრეზიდენტმა ჩვეული მოურიდებლობით, რიტორიკული კითხვით უპასუხა: „ეს ასეთი შტერი არ იყო და აბა, რა, თავს იშტერებს?“

ორი წლის წინ, როდესაც „ევროპული საქართველო“ „ნაციონალურ მოძრაობას“ გამოეყო, განშორების პროცესს თან ახლდა გიგი უგულავასა და სააკაშვილის დაპირისპირება, როდესაც უგულავამ ყოფილი პრეზიდენტი შეადარა „მანქანას, რომელიც ჯართში შეგიძლია მოისროლო“. ეს დაპირისპირება, როგორც გახსოვთ, 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების წინ დასრულდა. სააკაშვილმა ჰელსინკიში უგულავასთან შეხვედრის შემდეგ განაცხადა, ჩვენ ყველანი მივხვდით, რომ სინამდვილეში „ერთი ოჯახი“ ვართო.

შეიძლებოდა მოგვეყვანა სააკაშვილთან მოქმედი და ყოფილი თანაგუნდელების დაპირისპირების სხვა მაგალითებიც (ვთქვათ, გრიგოლ ვაშაძე რომ არ დაეთანხმა სააკაშვილის მოწოდებებს საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ და სხვ.), რომელთა დეტალურად განხილვა შორს წაგვიყვანდა. უამისოდაც თამამად შეგვიძლია ვივარაუდოთ,, რომ გარკვეული დაძაბულობა სააკაშვილსა და მის თანაგუნდელებსა და მოკავშირეებს შორის დღემდე არსებობს.

ამ დაძაბულობის ერთ-ერთი მთავარი გამომწვევი მიზეზი ის არის, რომ სააკაშვილი თავს აღიქვამს ერთპიროვნულ ბელადად, მესიად, და მიიჩნევს, რომ თავად უნდა გადაწყვიტოს, რა იქნება ყველასთვის უკეთესი. ასეთი აღქმის საშუალებას მას თანამებრძოლთა ერთი ნაწილის ზომაზე მეტად აღტყინებული და რაციონალობას მოკლებული დამოკიდებულება აძლევს. შედეგად, სააკაშვილის პიროვნების კულტი არა მხოლოდ მის პარტიაზე, არამედ მთელ ოპოზიციაზე და მთლიანად ქვეყანაზე ახდენს უარყოფით გავლენას. ოპოზიციის უფრო მეტად გაძლიერებასაც დიდწილად ეს ფაქტორი უშლის ხელს.

ამ შემთხვევაში პიროვნების კულტის არსებობა, პირველ რიგში, იმით გამოიხატება, რომ სააკაშვილის მხარდამჭერთა ნაწილისთვის ცალკე „ნაციონალური მოძრაობის“ არსებობას ან მის შემადგენლობას იმდენად დიდი მნიშვნელობა არ აქვს, რამდენადაც თავად პარტიის ლიდერის ფიგურას. პოლიტიკას ამგვარი პერსპექტივიდან ვინც უყურებს, იმათთვის „ნაციონალური მოძრაობა“ არის სააკაშვილის ქმნილება, რომელიც მან საკუთარი შეხედულებების მიხედვით, როგორც უნდა, ისე უნდა გამოძერწოს. აქტივისტთა და მხარდამჭერთა ამ ჯგუფისთვის არც იმას აქვს მნიშვნელობა, თუ რომელ იდეოლოგიურ პლატფორმაზე იდგება სააკაშვილი, რა მიმართულებით წაიყვანს პარტიას (და პერსპექტივაში, მთლიანად ქვეყანას): ლიბერალი იქნება, თუ კონსერვატორი, მემარცხენე იქნება, თუ მემარჯვენე, პროდასავლური იქნება, თუ „პროქართული“ (პრორუსულობაზე, ალბათ, მაინც მწვავე რეაქცია ექნებათ) და ა. შ. მთავარი ის არის, რომ მან - მათი წარმოდგენით, ყოვლისმცოდნე და შეუმცდარმა ადამიანმა - თავად განსაზღვროს, თუ რა სჭირდება სინამდვილეში ერს. სააკაშვილს შეუძლია მოჰკვეთოს ნებისმიერი ადამიანი საკუთარი პარტიიდან ისე, რომ არავის მიმართ ანგარიშვალდებულად არ ჩათვალოს თავი. ბევრი ამგვარი თვისებით ის გაჭრილი ვაშლივით ჰგავს თავის მთავარ მეტოქეს - ივანიშვილს.

საქართველოში პიროვნების კულტისა და მესიანისტური მოლოდინის არსებობა ახალი ამბავი არ არის. ზოგიერთისთვის, შედარებით უფრო ნაკლებად, ბიძინა ივანიშვილი არის ასეთივე ბელადი და მესია, რომელსაც თურმე აფხაზეთიც კი უნდა დაებრუნებინა თავისი ფულით (არაფერს ვამბობ იმაზე, რომ ერთი ხელის მოსმით „ქარხნები“ უნდა აეგუგუნებინა)...

სააკაშვილსა და ივანიშვილზე უფრო ადრე არსებობდა (და, ზოგ შემთხვევაში, დღემდე არსებობს) ტრაგიკულად გარდაცვლილი (თუ მოკლული?) ქვეყნის პირველი პრეზიდენტის, ზვიად გამსახურდიას, კულტი. ბევრი ადამიანისთვის ასევე ჩვეულებრივი ამბავია რელიგიური ავტორიტეტების ამგვარ ჭრილში აღქმა, მაგრამ ასეთ დამოკიდებულებას ის გამართლება მაინც აქვს, რომ საქმე რელიგიურ რწმენას ეხება და ეს რწმენა, თავისი არსით, ირაციონალური და საკრალურია.

რელიგიური რწმენისგან განსხვავებით, პოლიტიკოსისადმი რწმენა ირაციონალური არ უნდა იყოს, არამედ ის, წესით, გარკვეულ რაციონალურ არგუმენტაციას, იდეოლოგიურ თანმიმდევრობას და, ზოგ შემთხვევაში, მეცნიერულ ცოდნასაც კი უნდა ეფუძნებოდეს. ამისგან განსხვავებით, საქართველოში პოლიტიკური ბელადების სწამთ იმისდა მიუხედავად, თუ რეალურად რას წარმოადგენენ ისინი - მაგალითად, როგორი წარსული აქვთ, როგორი პიროვნული თვისებები ან შეხედულებები.

ამ მოურჩენელი მესიანიზმისა და მძიმე პოლიტიკური წარსულის გამო სააკაშვილი საკუთარი გუნდისა და მთლიანად ოპოზიციის მთავარ მუხრუჭად იქცა. „ნაციონალური მოძრაობის“ მხარდამჭერთა ერთი ნაწილი დღემდე ვერ ახერხებს მისი პიროვნებისა და მოღვაწეობის რაციონალურ ჭრილში გადააზრებას. მათ უჭირთ იმის აღქმა, რომ სააკაშვილი იყო ჩვენ მიერ დაქირავებული ხელისუფალი - ჩვეულებრივი ადამიანი, რომელიც ხალხის მიმართ იყო და არის პასუხისმგებელი.

პიროვნების კულტის შენარჩუნების შემთხვევაში, „ნაციონალური მოძრაობა“, „ქართული ოცნების“ მსგავსად, ვერ ჩამოყალიბდება დასავლური ტიპის პარტიად. ასეთი ტიპის პარტიაში ლიდერი არც შეუცვლელი უნდა იყოს და არც კულისებიდან მართავდეს სხვებს, მარიონეტებივით. ასეთ პარტიაში უნდა არსებობდეს შიდაპარტიული დემოკრატიის მძლავრი მექანიზმები, რომელთა მეშვეობით მიღებულ გადაწყვეტილებებს ყველაზე გავლენიანი ლიდერებიც კი დაემორჩილებიან. ამის საპირისპიროდ, დღევანდელი „ნაციონალური მოძრაობისა“ და „ქართული ოცნების“ ლიდერებს - სააკაშვილსა და ივანიშვილს - შეუძლიათ ყველაფერი გადაწყვიტონ თავიანთ პარტიებში ისე, რომ არავის არაფერი ჰკითხონ. იქიდან გამომდინარე, რომ ნელ-ნელა ეს პარტიები მთელ პოლიტიკურ სივრცეს ეპატრონებიან, თუ არაფერი შეიცვალა, ძალიან მალე მთელ საზოგადოებას - მისი მართვისა და ფუნქციონირების წესს - ასეთი პირველყოფილი „ბელადოკრატია“ განსაზღვრავს.

თუ ოპოზიციას მართლა უნდა, რომ მოიშოროს ის ოლიგარქიული, მორალურად დამამცირებელი რეჟიმი, რომელშიც ახლა ვიმყოფებით, ამისათვის საჭიროა, რომ მან ფუნდამენტურად გარდაქმნას საკუთარი თავი. ოპოზიცია უნდა გათავისუფლდეს მესიანიზმისა და პიროვნების კულტისგან და დაიწყოს პრობლემების რაციონალურ და მორალურ ჭრილში აღქმა. სხვა შემთხვევაში, ამ ორი პარტიისა და მათი ბელადების მონაცვლეობით, საზოგადოება ვერც პოლიტიკურად და ვერც ეკონომიკურად ვერ განვითარდება.

„ავსტრიული თავის ტკივილი“ უცხო ხილი არ არის დანარჩენი ევროპისთვის. პრობლემები ამ პატარა ქვეყანასთან ევროპას ჯერ კიდევ გასული საუკუნის მიწურულს შეექმნა, როცა ავსტრიის პოპულისტური ულტრამემარჯვენე „თავისუფლების პარტია“ სამთავრობო კოალიციის წევრი გახდება. მაშინ ევროგაერთიანების ქვეყნები უპრეცენდენტო ნაბიჯს გადადგამენ - ისინი დიპლომატიურ ბოიკოტს გამოუცხადებენ ვენას. თუმცა, მას შემდეგ, რაც ევროპას ნაციონალურ-პოპულისტური ტალღა დაატყდება თავს, ხელისუფლებაში ავსტრიის „თავისუფლების პარტიის“ დაბრუნებას ბევრი ახსნის დროის უკუღმართობით და ბოიკოტზე გაფიქრებასაც კი ვერ გაბედავს.

თუმცა, ევროფილებისთვის საბედნიეროდ, ავსტრიელი პოპულისტების ლიდერის, ვიცე-კანცლერ ჰაინც-ქრისტიან შტრახეს პოლიტიკური ვარდნა ისეთივე ელვისებური აღმოჩნდება, როგორც მისი აღზევება... 17 მაისს ორი გერმანული გამოცემა გამოაქვეყნებს 2017 წელს ავსტრიის საპარლამენტო არჩევნებამდე რამდენიმე კვირით ადრე ესპანეთში, იბიცაზე ჩაწერილ ვიდეოს, სადაც ჩანს, თუ როგორ ჰპირდება „თავისუფლების პარტიის“ ორი ლიდერი - ჰაინც-ქრისტიან შტრახე და იოჰან გუდენუსი - რუს „ინვესტორს“ სახელმწიფო კონტრაქტებს ფინანსური მხარდაჭერის სანაცვლოდ. „იბიცაგეიტი“ შტრახეს და გუდენუსის პოლიტიკურ კარიერას წერტილს დაუსვამს და ქვეყანას ახალი საპარლამენტო არჩევნების წინაშე დააყენებს.

სხვათა შორის „იბიცაგეიტში“ მონაწილე იოჰან გუდენუსი, რომელიც სკანდალურ ვიდეოში თარჯიმნის როლსაც ასრულებს, კრემლის კულუარებში „მოშინაურებული“ ავსტრიელია. ე.წ. „დამკვირვებელი“ რუსეთის მიერ ორგანიზებულ ყირიმის რეფერენდუმზე, სწორედ ის იქნება „თავისუფლების პარტიაში“ რუსული მიმართულების ხელმძღვანელი. გუდენუსის ინიციატივით, 2016 წლის მიწურულს „თავისუფლების პარტია“ თანამშრომლობის შეთანხმებასაც კი გააფორმებს პუტინის „ედინაია როსიასთან“. ხოლო 2017 წლის მიწურულს ძალაუფლებაში მოსვლის შემდეგ, ჰაინც-ქრისტიან შტრახესა და იოჰან გუდენუსის ერთ-ერთი მიზანი იქნება რუსეთის წინააღმდეგ არსებული ევროპული სანქციების გაუქმება.

ჰაინც-ქრისტიან შტრახეს სახით სალვინისა და ლე პენის ევროფობული წრეები დიდ მეგობარს დაკარგავენ... მაგრამ მოიგებს ამით რამეს ავსტრია? შეიცვლება ავსტრიის პრორუსული ორიენტაცია? ამ კითხვებით მივმართე ევა ცელეხოვსკის, პოლიტიკურ მიმომხილველსა და ავტორს წიგნისა „პუტინის ულტრამემარჯვენე მეგობრები“.

ევა, იბიცაზე გაკეთებული ეს ვიდეოჩანაწერი იდუმალებითაა მოცული. გაქვს წარმოდგენა, ან ვინ ჩაწერა ან რატომ გამოაქვეყნეს ასე გვიან?

ევა ცელეხოვსკი: სხვადასხვა ვერსიაა იმის შესახებ თუ ვის შეიძლება ჩაეწერა... ჯერჯერობით არავინ იცის, ვინ დგას ე.წ. „იბიცაგეიტის“ უკან. სავარაუდოდ, ამ ვიდეოს ჩამწერს არ ამოძრავებდა არანაირი პოლიტიკური იდეალები... ჩემის აზრით, საქმე გვაქვს უბრალო ფულის გამომძალველთან. ამით შეიძლება აიხსნას ის ფაქტიც, რომ ჩანაწერი, რომელიც გაკეთდა 2017 წლის ივლისში, მხოლოდ ახლა გაასაჯაროვეს. ეს ვიდეო რომ 2017 წლის ოქტომბრის არჩევნებამდე გამოექვეყნებინათ (რომლის შედეგადაც შტრახეს „თავისუფლების პარტია“ ხელისუფლებაში მოხვდა), მაშინ ეს მართლაც რომ ძალიან ზიანის მომტანი იქნებოდა ამ ულტრანაციონალისტებისათვის. მაგრამ ვიდეო გასაჯაროვდა წელიწადნახევრის შემდეგ, იმ არჩევნების წინ, რომელიც ამ პარტიისათვის მეორეხარისხოვანია... ასე რომ, ჯერ კიდევ ბევრი კითხვა რჩება პასუხგაუცემელი...

შენს წიგნში „პუტინის ულტრამემარჯვენე მეგობრები“ შენ შტრახეს პარტიას ავსტრიის მეხუთე კოლონას უწოდებ. ფიქრობ, რომ „იბიცაგეიტი“ ამ მეხუთე კოლონის დასასრულის დასაწყისია?

ევა ცელეხოვსკი: არ მგონია. ყოველ შემთხვევაში სოციალურ ქსელებს თუ შევხედავთ, თავისუფლების პარტიის მომხრეები თვლიან, რომ არ შეიძლება „იბიცაგეიტის“ „თავისუფლების პარტიასთან“ გაიგივება... ასე რომ, არ მგონია ამ სკანდალმა უარყოფითად იმოქმედოს პარტიის მხარდამჭერებზე...

სულ ორიოდ დღის წინ გერმანული პრესა ციტირებდა გერმანიის ფედერალური უსაფრთხოების სამსახურის ხელმძღვანელის სიტყვებს, რომელმაც ბუნდესტაგში განაცხადა, რომ საშიში გახდა სადაზვერვო ინფორმაციის გაზიარება ავსტრიასთან, ვინაიდან დიდი რისკი არსებობს, რომ ავსტრია ინფორმაციას კრემლს აწვდის. მართლა ასე სავალალოდ არის საქმე ავსტრიაში?

ევა ცელეხოვსკი: იცი რა, მე ვერ მოგცემ გადაჭრით პასუხს ამ კითხვაზე. ზოგიერთი ჩემი ინფორმატორი სპეცსამსახურებიდან ამ ვერსიას იზიარებს, ზოგიერთი გადაჭარბებულად მიიჩნევს. მაგრამ ერთი რამ ცხადია - ეჭვები მას შემდეგ გაჩნდა, რაც შინაგან საქმეთა და თავდაცვის სამინისტროების სათავეებში „თავისუფლების პარტიის“ წევრები მოვიდნენ...

სავარაუდოდ შემოდგომაზე დანიშნულ საპარლამენტო არჩევნებზე ისევ სებასტიან კურცის „სახალხო პარტია“ გაიმარჯვებს... როგორია მისი დამოკიდებულება კრემლის მიმართ?

ევა ცელეხოვსკი: სამწუხაროდ, კურცი სრულ ღიაობას ავლენს რუსული ბიზნესის მიმართ. მაგრამ მე არ ვიტყოდი, რომ მას მხოლოდ ეკონომიური ინტერესები ამოძრავებს. მას ასევე მოსწონს პუტინის ტიპის ავტორიტარული რეჟიმი. მართალი გითხრა, რუსეთთან დამოკიდებულებას რაც შეეხება, მე დიდ განსხვავებას ვერ ვნახულობ სებასტიან კურცის „სახალხო პარტიასა“ და შტრახეს „თავისუფლების პარტიას“ შორის. სებასტიან კურცი ვერ ხედავს, თუ რა დიდ საფრთხეს წარმოადგენს კრემლი ევროპისათვის და ეს მისი მთავარი პოლიტიკური ნაკლია.

შენი წიგნი ევროპელ პოპულისტებზეა. რა არის ის ერთი რამ, რაც ყველა ამ პოპულისტურ-ნაციონალისტურ პარტიას აერთიანებს?

ევა ცელეხოვსკი: ესაა პუტინის მოდელი სახელმწიფოს მართვისა. მოდელი, როდესაც მთავრობა აკონტროლებს როგორც პრესას, ისე სასამართლოს, როცა არ არსებობს განსხვავებული აზრი. რა თქმა უნდა, ქვეყნის ისტორიიდან გამომდინარე, ვთქვათ პოლონელ კაჩინსკის სხვა დამოკიდებულება აქვს რუსეთთან, ვიდრე ავსტრიელ შტრახეს, თუმცა ყველა მათგანს ხიბლავს ავტოკრატიული ძალაუფლების პუტინისეული მოდელი.

ჩამოტვირთე მეტი

XS
SM
MD
LG