Accessibility links

logo-print logo-print

პრინსტონში გარდაიცვალა ფრიმენ დაისონი, კვანტური ელექტროდინამიკის თეორეტიკოსი


ცნობილი ამერიკელი ფიზიკოს-თეორეტიკოსი გარდაიცვალა 96 წლის ასაკში, პრინსტონში, ნიუ-ჯერსის შტატში.

ფრიმენ დაისონი დაიბადა 1923 წლის 15 დეკემბერს ბრიტანელი კომპოზიტორის, ჯორჯ დაისონის ოჯახში. კემბრიჯის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, იქვე დარჩა სამუშაოდ 1946-1949 წლებში. აშშ-ში გადასვლის შემდეგ იყო ჯერ კორნელის, შემდეგ პრინსტონის უნივერსიტეტისა და პერსპექტიული კვლევების ინსტიტუტის პროფესორი.

როგორც ასტროფიზიკოსი, სწავლობდა პულსარებსა და ნეიტრონულ ვარსკვლავებს, რის შედეგადაც შექმნა დაისონის სფეროს კონცეფცია - ჰიპოთეტური ნაგებობა - დიდი რადიუსის (პლანეტების ორბიტების რიგის) სფეროს თხელი გარსი ცენტრში ვარსკვლავით. იდეას მეცნიერი დაესესხა მწერალ ოლაფ სტეპლდონს (Olaf Stapledon), ავტორს წიგნისა „ვარსკვლავების შემქმნელი“ ("Star Maker"). ჩანაფიქრი ეყრდნობოდა იმ დაშვებას, რომ განვითარებულ ცივილიზაციას შეუძლია ცენტრალური ვარსკვლავის ენერგიის სრული მიღება დაისონის სფეროს გამოყენებით და ამ გზით შესაძლებელია გადაიჭრას სასიცოცხლო სივრცის პრობლემა. დაისონის შეთავაზება მდგომარეობს იმაში, რომ მიწიერი ცივილიზაციების ძებნისას უნდა დავეყრდნოთ ამ დაშვებას.

XX საუკუნის 50-იანი წლების მეორე ნახევარში ფრიმენ დაისონი დათანხმდა ბირთვული და თერმობირთვული ტექნოლოგიების წამყვანი ამერიკელი სპეციალისტის, ტედ ტეილორის შეთავაზებას, მონაწილეობა მიეღო პროექტ „ორიონის“ დამუშავებაში.

„ორიონი“ - ეს არის კოსმოსური ხმალდი ბირთვულ-იმპულსური ძრავით, რომლის მუშაობის პრინციპში ჩადებულია ბირთვული აფეთქების შედეგად გამოყოფილი ენერგიის მოხმარება.

ცდების დროს რამდენიმე მოდელი განადგურდა, მაგრამ ერთი, 100-მეტრიანი ფრენა, 1959 წლის ნოემბერში, წარმატებული გამოდგა, რამაც აჩვენა, რომ ბირთვულ-იმპულსური ფრენა შესაძლებელია იყოს მდგრადი. ეს მოდელი დღესაც ინახება ვაშინგტონში, ავიაციის ეროვნულ მუზეუმში.

დაწერეთ კომენტარი

XS
SM
MD
LG