Accessibility links

ბლოგები

1972 წელს ფრანგულ ჟურნალ L’Arc-ში გამოქვეყნდა იმ დროს ორი ყველაზე ცნობილი ფრანგი ფილოსოფოსის ჟილ დელოზისა და მიშელ ფუკოს საუბარი თემაზე – „ინტელექტუალები და ძალაუფლება“. ამ საუბარში ფილოსოფოსების მიერ ჩამოყალიბებული აზრები დასავლეთის ქვეყნებში ინტელექტუალის საზოგადოებრივი ფუნქციის ახლებურად გააზრების მოდელად იქცა, რომელსაც თავისი აქტუალობა დღესაც არ დაუკარგავს. აქ მიშელ ფუკო პოლიტიზირებული ინტელექტუალის ორ ტიპს გამოყოფს: „შეჩვენებულს“, ანუ რომლის ჩახშობასაც სხვადასხვაგვარი გზებით ცდილობენ ძალაუფლების სტრუქტურები და „სოციალისტს“, ანუ რომელმაც იცის ჭეშმარიტება და შეუძლია იმისი დანახვა და პოლიტიკური გააზრება, რაც სხვებს, ანუ არაინტელექტუალებს არ ძალუძთ.

„ინტელექტუალი სიმართლეს ეუბნებოდა იმათ, ვინც მას ჯერ კიდევ ვერ ხედავდა და ლაპარაკობდა მათი სახელით, ვისაც არ შესწევდა სიმართლის თქმის უნარი: ინტელექტუალობა უდრიდა სინდისზე დამყარებულ შეგნებულობასაც და მჭევრმეტყველებასაც“ – ამბობს ფუკო და იქვე იმასაც ამატებს, რომ სწორედ ეს ფუნქცია დაკარგა თანამედროვე ინტელექტუალმა და თავად იქცა ძალაუფლების ნაწილად, მის ინსტრუმენტად. ასეთ ვითარებაში, თანაც 1968 წლის რევოლუციური მოვლენების ფონზე, ფუკოს ინტელექტუალი რიგით მებრძოლად წარმოუდგენია, რომელიც არა რომელიმე პოლიტიკური მიმართულების სახელით ან დავალებით იბრძვის რომელიმე სხვა პოლიტიკური ძალის წინააღმდეგ, არამედ თავად ძალაუფლებას უპირისპირდება:

„ბრძოლა ძალაუფლების წინააღმდეგ, ბრძოლა მის გამოსავლენად და შესარყევად იქ, სადაც ის ყველაზე უხილავი და ცბიერია. არა ბრძოლა რაიმეს “შესაგნებად” (უკვე კარგა ხანია, რაც შეგნება როგორც ცოდნა მასების მიერაა ათვისებული, შეგნება როგორც სუბიექტი კი - ბურჟუაზიის მიერაა მითვისებული), არამედ ბრძოლა ძალაუფლებისთვის ძირის გამოსათხრელად და მის ასაღებად – ყველა იმ ადამიანთან ერთად, ვინც ამისთვის იბრძვის, და არა განზე დგომით, მათთვის ჭკუის დასარიგებლად.“

1989 წელს კი რუსულ ჟურნალ „ტეატრში“ გამოქვეყნდა მერაბ მამარდაშვილის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ინტერვიუ, რომელსაც სახელად მამარდაშვილისავე ერთი ფრაზა - „ეშმაკი გვათამაშებს, როდესაც ზუსტად არ ვაზროვნებთ“ – ეწოდა. მამარდაშვილი ამ ინტერვიუში, ისევე, როგორც მისი სიცოცხლის უკანასკნელი პერიოდის არაერთ საჯარო გამოსვლაში, სწორედ ინტელექტუალთა, ინტელიგენციის მორალური და პროფესიონალური პასუხისმგებლობის თემაზე საუბრობდა. მისი თქმით, „აზროვნების სიზუსტე იმ ადამიანის ზნეობრივი ვალდებულებაა, ვინც აზროვნებასთან ნაზიარებია,“ ანუ ინტელექტუალს, გამომდინარე მისი პროფესიონალიზმიდან, ევალება „ზუსტი“ აზროვნება. ეს სულაც არ ნიშნავს ინტელიგენტისა თუ ინტელექტუალის გამორჩეულობასა და მასებზე აღმატებულებას, არამედ ერთადერთი ინსტანცია, რომელიც მას ავალდებულებს, მისი პროფესიული ეთიკაა. საბჭოთა კავშირის ისტორია კი მას ინტელიგენციის ღალატის მაგალითად მიაჩნდა, როდესაც ინტელექტუალებმა სწორედ საკუთარ პროფესიას უღალატეს და იდეოლოგიის ინსტრუმენტებად იქცნენ.

თუმცა საბჭოთა პერიოდში, მიუხედავად მძიმე იდეოლოგიური წნეხისა, არსებობდნენ არა მხოლოდ ცალკეული ინდივიდები, არამედ ჯგუფები, სკოლები, რომლებიც ყველაზე მძიმე პირობებშიც კი ახერხებდნენ საკუთარი სააზროვნო და შემოქმედებითი ავტონომიურობის შენარჩუნებას და ყოველგვარი დისიდენტობისა თუ იატაკქვეშა საქმიანობის გარეშე, შეფარულად მაინც ანალიზსა და კრიტიკას არსებული სისტემისა. სამაგალითოდ იური ლოტმანის მიერ დაარსებული „ტარტუ-მოსკოვის სკოლად“ წოდებული ჯგუფის გახსენებაც კმარა, რომლის მნიშვნელობა უკვე XX საუკუნის 70-იან წლებშიც ფართოდ გასცდა ლოკალურ-საბჭოთა მასშტაბებს და გასული საუკუნის ჰუმანიტარული აზროვნების მნიშვნელოვან მოვლენად იქცა. ეს კი იმის მაგალითია, რომ ინტელექტუალს, რომელიც არ ღალატობს საკუთარ პროფესიას და არ უჩნდება სურვილი, რომელიმე კონკრეტული პოლიტიკური ძალისა თუ სისტემის სახელით იმოქმედოს, მისი წარმომადგენელი იყოს - მათ შორის „ინტელიგენციის“, როგორც სოციალური ფენის - ყოველთვის, ყველაზე ექსტრემალურ პირობებშიც კი აქვს საშუალება, რომ საკუთარი სუვერენულობა შეინარჩუნოს.

საქართველოში, არც საბჭოთა და არც თანამედროვე, პოსტსაბჭოთა ხანაში ინტელექტუალები, ცალკეული, უიშვიათესი გამონაკლისების გარდა, არათუ არ ყოფილან სუვერენულები, არამედ მათ არც კი უცდიათ გამიჯვნოდნენ ამა თუ იმ პოლიტიკურ ძალას, არ ყოფილიყვნენ რომელიმე გავლენიანი ინსტიტუციის კალთებს შეფარებული და მისი ინტერესების გამომხატველი. არ უცდიათ, შეექმნათ საკუთარი ინტელექტუალური გარემო თუ სივრცე, საიდანაც თუნდაც მეტ-ნაკლები მიუკერძოებლობით შესაძლებელი იქნებოდა საზოგადოებრივი ცნობიერების კატასტროფული დეგრადაციისათვის ცოტაოდენი წინააღმდეგობის გაწევა.

სწორედ ინტელექტუალური სივრცის არარსებობამ ჩაუგდო მთელი კულტურული სფერო თანამედროვე საქართველოში ძალაუფლების ორ მთავარ ინსტანციას: პოლიტიკურ ელიტებს და ეკლესიას, რომლებმაც კულტურა მასების ინდოქტრინაციისა და მანიპულაციის იდეოლოგიურ ინსტრუმენტად აქციეს. ასეთ პირობებში პოლიტიკურად აქტიური ინტელექტუალების ფაქტობრივად ერთადერთ ფუნქციად მთავრობისა თუ ოპოზიციის პოლიტიკის ადვოკატობა და მათი ქმედებების ინტელექტუალურ ხარისხში გამოსახვა იქცა. ამით ინტელექტუალი თანამედროვე საქართველოს პოლიტიკური თეოლოგია, რომელიც თავისი რჩეული პოლიტიკური ლიდერისგან მესიას ქმნის, ხოლო მისი მოწინააღმდეგისაგან კი პირსისხლიან ტირანსა და ურჩხულს. ამგვარი „დიალექტიკა“ საბოლოო ჯამში წარმოშობს იმ სტერეოტიპებსა და ცრურწმენა-წარმოდგენებს, რომლებითაც შემოსილები არიან საქართველოს პოლიტიკური ლიდერები.

„პოლიტიკური თეოლოგობის“, ანუ, ერთი პოპულარული ჟარგონით რომ ვთქვათ, „გამპრავებლობის“ შედეგი კი ისაა, რომ როგორც სააკაშვილზე, ასევე ივანიშვილზე მკვიდრდება სრულიად ფანტასტიური წარმოდგენები, რომლებიც მათი მომხრეებისა და მოწინააღმდეგეების იდეოლოგიურ სურვილებსა და ფანტაზიებს უფრო გამოხატავენ, ვიდრე რეალობას. ინტელექტი მთლიანად რეალობის დამახინჯებისაკენაა მიმართული და ამით საკუთარი თავის დისკრედიტაციას ახდენს, ის ბოლოს მხოლოდ თავად ინტელექტუალის რეპრეზენტაციულობის საშუალებაღაა, ანუ ცოდნის ჩვენებით, რომელსაც საუბრის საგანთან თითქმის არანაირი კავშირი არა აქვს, ერთი მხრივ, მოსაუბრის განათლებულობას აჩვენებს, რამაც მის ნალაპარაკებს, რომლისაც შეიძლება თვითონაც არ ჯერა, დამაჯერებლობა უნდა შესძინოს.

მაშინ, როდესაც სააკაშვილის პოლიტიკის დამცველ ინტელექტუალთა რიცხვმა საგრძნობლად იკლო და, გია ნოდიას თუ არ ჩავთვლით, ძირითადად ოდიოზური ფიგურებითღა შემოიფარგლება, ივანიშვილით აღფრთოვანება სულ ახალ სიმაღლეებს იპყრობს და, თუ იმასაც გავითვალისწინებთ, რომ კოალიცია „ქართული ოცნება“ დღითიდღე ფართოვდება ულტრანაციონალისტური და რელიგიურ-ფუნდამენტალისტური ჯგუფების ხარჯზე, შესაბამისად მისი „პოლიტიკური თეოლოგიის“ მიმართულებაც სულ უფრო მეტად ობსკურანტულ შინაარსებს იძენს. ამ თვალსაზრისით სიმპტომატურია გადაცემა „სუბიექტური აზრის“ უკანასკნელი კვირის გამოშვებები, ხოლო 20 ივლისის გადაცემა, ჩემი აზრით, თვით ქართულ სატელევიზიო მედიაშიც კი ინტელექტუალური უხამსობის ჯერ-ჯერობით უმაღლეს და უკანასკნელ საფეხურად შეიძლება ჩაითვალოს. ჩემთვის პირადად ყველაზე სამწუხარო ის არის, რომ ამ ფარსის მთავარი მსახიობია არა გადაცემის ავტორი შალვა რამიშვილი, რომელიც ინტელექტუალობისგან ერთობ შორს იმყოფება, არამედ ზაზა შათირიშვილი.

გადაცემა, რომელიც თაიგული იყო ყველაზე პრიმიტიული ქართული შოვინისტური სტერეოტიპებისა და ცრურწმენების, - დაწყებული არმენოფობიიდან, სრულიად უხამსი ჰომოფობიით დაგვირგვინებული, რომლებიც ერთმანეთთან სრულიად დაუკავშირებელი კოდებისა და ხელოვნურად შეკოწიწებული კონტექსტების მეშვეობით ინტელექტუალური საუბრის ეფექტს ქმნიდა, ნიმუშად გამოდგება იმ მოვლენის დასახასიათებლად, რასაც ინტელექტუალობის თვითდისკრედიტაცია შეიძლება ეწოდოს. ის აგრეთვე ილუსტრაციაცაა იმისა, თუ როგორ ყალბდება რეალობა ინტელექტის შეგნებულად უმართებულოდ და წმინდად პოლიტიკური მიზნებით გამოყენებით. სამაგალითოა მიხეილ სააკაშვილის, როგორც ურჯულოსა და ქართული ტრადიციების მტრის ხატი, რომელიც ზუსტად შეესატყვისება სხვაგვარი ზედსართავებითა და შეფასებითი ტერმინებით გამოხატულ იმ ხატს, რომელსაც პრეზიდენტის მომხრეები ქმნიან: სააკაშვილი, როგორც მოდერნიზატორი და რეფორმატორი, დასავლური და სეკულარული ღირებულებების მატარებელი პოლიტიკოსი. ამით ორივე მხარე საგულდაგულოდ ჩქმალავს იმ ფაქტს, რომ სწორედ სააკაშვილის მმართველობისას და მისი უშუალო ხელშეწყობით მიაღწია საქართველოს მართლმადიდებელმა ეკლესიამ თავის არნახულ ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ძლიერებას, სწორედ სააკაშვილის პოლიტიკურ რიტორიკაში ავიდა საქართველოსა და ქართველების განსაკუთრებულობისა და სხვებზე აღმატებულობის იდეა ისეთ სიმაღლეებზე, როგორიც მას ზვიად გამსახურდიას მესიანიზმის შემდეგ აღარ ღირსებია.

გადაცემიდან გავიგეთ შემაშფოთებელი ფაქტიც, რომ თურმე სააკაშვილის პოლიტიკური იდეალები რუსეთის იმპერატორი პეტრე I და თურქეთის რესპუბლიკის დამაარსებელი ქემალ ათათურქი ყოფილან. ეს პიროვნებები კი იმითაც გამოირჩევიან ისტორიაში, რომ მათ საკუთარ ხალხს მენტალობა შეუცვალეს. სააკაშვილის გუნდსაც, რომელსაც ქართული ტრადიციები სძულს, ჰქონია ახალი ქართველის შექმნის მცდელობა და რა მივიღეთ? ამ ხანგრძლივად უპასუხოდ დარჩენილ რიტორიკულ კითხვას მოჰყვება ინტელექტუალური ოხუნჯობის მთავარი მარგალიტი, რომელმაც თავისი უხამსობითა და პრიმიტიულობით მართლმადიდებელ მშობელთა კავშირიც კი დაჩრდილა. ესაა თანამედროვე ქართველი ინტელექტუალისა თუ არაინტელექტუალის სააზროვნო უნარ-ჩვევების ლაკმუსის ქაღალდი, მაგიური სიტყვა „ელჯიბიტი“ (LGBT), ანუ, უფრო გასაგები ქართულით რომ ვთქვათ, „არატრადიციული სექსუალური ორიენტაციის“ ადამიანთა თემა. „დავკარგეთ აფხაზეთი და მივიღეთ ელჯიბიტი და მისი მოყვარული პრეზიდენტი!“

ამგვარი უკბილობა ისეთივე სააზროვნო სიღატაკის მაჩვენებელია, როგორიცაა სააკაშვილის სიცუდის არგუმენტად მისი სომხობა, და მსმენელში ყველაზე მდარე სახის ქსენოფობური ვნებების გაღვივებისკენაა მიმართული. ზაზა შათირიშვილმა სულ ცოტა ხნის წინ იმავე გადაცემაში საჯაროდაც განაცხადა, რომ მისთვის, როგორც მორწმუნე-ქრისტიანისათვის, თანაც კათოლიკესათვის, მიუღებელია „ელჯიბიტი“. არგუმენტაციის ამგვარი უკანასკნელი ინსტანციის მოხმობით, მართლაც რითი განსხვავდება ფილოსოფოსის განსჯანი მართლმადიდებელ მშობელთა კავშირის წევრი ფანატიკოსის აზროვნებისაგან? მხოლოდ იმით, რომ ზაზა შათირიშვილს ამერიკის უნივერსიტეტებში მეგობარი კოლეგები ჰყავს, თუ კათოლიკეთა რწმენა, რომ სული წმინდა ძისგანაც გამოვალს ავტომატურადვე იმასაც გულისხმობს, რომ ის კათოლიკე ძეებსა და ასულებშიც შევალს?

ერთ ინტერვიუში ზაზა შათირიშვილმა განაცხადა, რომ მას „მეუფე იობისადმი, როგორც პატრიოტი ადამიანისადმი, თანაგრძნობა“ აქვს. თანამედროვე ქართული ობსკურანტიზმის გამორჩეული ლიდერი და შეთქმულებათა წამყვანი თეორეტიკოსი - რუის-ურბნისის მიტროპოლიტი იობი, რომლის ქადაგებები და მოძღვრებანი არა თეოლოგიის, არამედ ფსიქიატრიის საგანი უფროა, სააკაშვილის ოპოზიციის კოლექტიური მოძღვარია, რაც მხოლოდ ოპოზიციის საწინააღმდეგოდ მეტყველებს, რომელიც ვერ ახერხებს სააკაშვილის რეალურ ოპონენტობას და მის ალტერნატივად სხვა ვერაფერი წარმოუდგენია, გარდა შუა საუკუნეების სიბნელისა. ამით კი ოპოზიციაც და მისი ინტელექტუალი იდეოლოგებიც მხოლოდ არსებული ხელისუფლების სასარგებლოდ მუშაობენ. ინტელექტუალთა ძალაუფლებით ცდუნებისა და მის კალთებში ყოფნისაკენ ლტოლვის შედეგი კი ის დამახინჯებული რეალობაა, რომლითაც მხოლოდ თავად ძალაუფლება (იმისგან დამოუკიდებლად, სამთავრობოა ის თუ ოპოზიციური) სარგებლობს ადამიანების კიდევ უფრო უკეთესად მანიპულაციისათვის.

რა უნდა ხალხს?

და რახან საქართველო ბესიკის ბაღში დარგული ბოდლერის ბოროტების ყვავილია, დავიწყებ XII საუკუნის სპარსი სუფი პოეტის, ფარიდ-უდ დინ ათარის პოემით „ფრინველთა გაბაასება“. ერთხელ ფრინველებმა გადაწყვიტეს, მეფე აერჩიათ და, რადგან ვერავიზე შეთანხმდნენ, ფრინველთა ზღაპრული მეფის, სიმორღის საძებნელად წავიდნენ. რადგანაც გზა ძნელი და გრძელი იყო, ათასფრინველიან გუნდს გზაში უმეტესობა ჩამოეცალა (მაგალითად, თუთიყუში და ფარშევანგი). დიდი ძებნის მერე კი დარჩენილი 30 მიადგა სიმორღის საბრძანებელს. ხოდა, ტბას რომ მიუახლოვდნენ ამ სიმორღის სანახავად, საკუთარი ანარეკლი დაინახეს. სიმორღი სი-მორღი (ოცდაათი ფრინველი) გამოდგა. მრავალი, მიუხედავად სიმრავლისა, ერთად, (ამ შემთხვევაში მისტიკურ) სხეულად გადაიქცა. ეს ამბავი რატომ გამახსენდა, იმედია, გზადაგზა მიხვდებით.

საქართველოში სოციოლოგიური გამოკითხვების ციებ-ცხელებაა. რომელ გამოკითხვას ვენდოთ? ვისი ფულით ფინანსდება გამოკითხვები? გამოკითხვები საქართველოში აქამდეც ტარდებოდა და დიდი აურზაური მათ ჯერ არ გამოუწვევია. ჩემი აზრით, საკითხავი არა ის არის, რამდენად სანდოა ესა თუ ის გამოკითხვა, არამედ ის, თუ როგორ მოხდა, რომ სოციოლოგიური გამოკითხვა ეროვნულ საკითხად იქცა. რატომ მიენიჭა ერთ ჩვეულებრივ კვლევით ინსტრუმენტს ასეთი გადაჭარბებული მნიშვნელობა?

გარდა შედარებით მარტივი მოსაზრებისა, რომ გამოკითხვების შედეგებმა შეიძლება საზოგადოებრივი აზრი მოამზადოს არჩევნების შედეგების მისაღებად ან არმისაღებად, მნიშვნელოვანი ის არის, რომ გამოკითხვა ერთადერთი ინსტრუმენტი აღმოჩნდა იმის გასაგებად, თუ „რა უნდა ხალხს“. რატომ დაინტერესდნენ პოლიტიკოსები მაინცდამაინც ახლა მოსახლეობის აზრით, რომელიც ცოტა ხნის წინ დიდად არ ანაღვლებდათ?

ისე მოხდა, რომ საქართველოში პირველად ტარდება კონკურენტული არჩევნები. მიუხედავად იმისა, რომ რიტორიკის დონეზე „ნაციონალურ მოძრაობასა“ და „ქართულ ოცნებას“ „ტალახის ომი“ აქვთ გაჩაღებული ქართველობის გამყიდველებსა და რუსეთზე გაყიდულებს შორის, მათი საარჩევნო დაპირებები (რომლებსაც რთულია, პროგრამა დაარქვა) გაჭრილი ვაშლივით ჰგავს ერთმანეთს და, ერთი შეხედვით, მოსახლეობაზეა ორიენტირებული. პოლიტიკური პარტიები ყველანაირად ცდილობენ მოსახლეობის გულის მოგებას. საკითხავი ის არის, როგორ წარმოუდგენიათ მათ ის გული, რომლის მონადირებაც მოუწადინებიათ. საიდან იციან მოსახლეობის სურვილები და მოთხოვნები? როგორია საქართველოს მოსახლეობის „ანთროპოლოგია“ „ნაციონალური მოძრაობისა“ და „ქართული ოცნების“ თვალსაზრისით?

სწორედ აქ შემოდის გამოკითხვა, როგორც მოსახლეობის სურვილების შესახებ ცოდნის ერთადერთი (გავიმეორებ: ერთადერთი) ინსტრუმენტი. რატომ ერთადერთი?

საქართველო პოსტსაბჭოთა ქვეყნად რჩება იმ თვალსაზრისით, რომ არსებობს მმართველთა გუნდი და მოსახლეობა, რომლის წინაშეც მმართველთა გუნდი არც პასუხისმგებელია და არც ანგარიშვალდებული (მმართველი გუნდისათვის ერთადერთი შემაკავებელი ძალა აქამდე ქვეყნის გარეთ, „დასავლეთში“ იყო). მაგალითებისათვის შორს რომ არ წავიდე, გავიხსენებ ბაგრატის ტაძრის ამბავს, ისტორიისა და არქიტექტურის ძეგლისა, რომელიც საპატრიარქოსა და მთავრობის მეგალომანიას ეწირება. საკუთარი მოქალაქეების პროტესტს არც მთავრობამ ათხოვა ყური და არც ეკლესიამ. სამაგიეროდ, ორივე ოპერატიულად გამოეხმაურა იუნესკოს მუქარას, ბაგრატის ტაძრისათვის მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სტატუსის მოხსნის შესახებ.

რატომ არ უწევს ანგარიშს მოსახლეობას მმართველი გუნდი? არა იმიტომ, რომ, როგორც ზოგიერთს წარმოუდგენია, ის განსაკუთრებით ბოროტი ან ცინიკურია. მიზეზი სტრუქტურულია: ქართველი ხალხი, როგორც პოლიტიკური სხეული, მუდმივად არ არსებობს. ის ჩნდება მხოლოდ არჩევნების დროს ან რეფერენდუმებისას, თუ არ ჩავთვლით კიდევ ერთ (ჩვევაში გადასულ) საგანგებო საშუალებას: ქუჩის გამოსვლებს, მიტინგებს, „რევოლუციას“. სხვა დროს მოსახლეობას მისი სახელით მოლაპარაკე პოლიტიკა აღიქვამს უბრალო ბიომასად, რომელიც უნდა დააპურო და ტელევიზორის წინ ცოტა გაართო კიდევაც (ბიოძალაუფლება და ბიოპოლიტიკა ფრანგი ფილოსოფოსის, მიშელ ფუკოს დამკვიდრებული ცნებებია და გულისხმობს ხელისუფლების მიერ მოსახლეობის, როგორც ბიოლოგიური ერთეულის - მაგ. მისი კვებისა და ჯანმრთელობის - კონტროლის საშუალებას). მოსახლეობას და მის „წარმომადგენლებს“ შორის კომუნიკაცია არ არსებობს. უფრო სწორად, კომუნიკაცია ცალმხრივია: პოლიტიკა (უკეთეს შემთხვევაში) ატყობინებს მოსახლეობას საკუთარი გადაწყვეტილებების შესახებ (ამის საილუსტრაციოდ გამოგვადგება თუნდაც საქართველოს პრეზიდენტის, მიხეილ სააკაშვილის მიერ საქართველოსთან გაფორმებული ცალმხრივი „ხელშეკრულება“. ბევრი ლაპარაკი არ უნდა იმას, რომ პოლიტიკასა და მოსახლეობას შორის ურთიერთობის ეს მოდელი ტოტალიტარული გადმონაშთია. დამოუკიდებლობის 20 წლის განმავლობაში ხალხი, როგორც პოლიტიკური სხეული (ადგილობრივი თვითმმართველობების, სხვადასხვა ასოციაციის, ინტერესთა და ლობისტთა ჯგუფების, პროფესიული კავშირების, მომხმარებელთა და ა.შ. კავშირების ფორმით) ვერ ჩამოყალიბდა (თუ არ ჩავთვლით ეკლესიას,როგორც ერთადერთ წარმატებულ არასამთავრობო კორპორაციას, რომელსაც მთავრობაც და ოპოზიციაც ანგარიშგასაწევ ძალად მიიჩნევს და მსუყედაც აფინანსებს).

რადგან ხალხი, როგორც პოლიტიკური სხეული, არ არსებობს და მოსახლეობასა და პოლიტიკას შორის შუამავლის ფუნქციას არაფერი ასრულებს, გამოკითხვებით პოლიტიკა ხალხის სურვილის გაგებას კი ვერ ახერხებს, არამედ გამოკითხვების საკუთარი ინტერპრეტაციის მეშვეობით ხალხს თავისთვისვე სასურველ სახეს ანიჭებს: ნაციონალური მოძრაობისათვის ეს არის საბჭოთა კავშირს მონატრებული, მშიერი, იოლად კორუმპირებადი მასა, რომელიც შეიძლება კაცზე თვეში ხუთლარიანი აბონემენტით ოთხი წლის ვადით „დაიქირავო“ (ოჯახის კუთვნილი ათასლარიანი ვაუჩერი ოთხ წელიწადზე დაახლოებით ასე ნაწილდება). რაზეც „ხალხი“ ოცნებობს, 37-მანეთიანი ბილეთებია „კარგსანაშეთში“ და ამ სურვილს თუ აუსრულებ, ის არათუ აგირჩევს, მადლობელიც დაგრჩება.

„ქართული ოცნებაც“ საბჭოთა ნოსტალგიაზე მიგვითითებს (ბიძინა ივანიშვილს უნდა, რომ ცხოვრება ისეთივე საინტერესო გახადოს, როგორიც საბჭოთა კავშირში იყო). მას ქართველი ხალხი ფაშისტოიდ და ქსენოფობ „ასავალ-დასავლის“ მკითხველად წარმოუდგენია (რაც, ზედაპირულ მართლმადიდებლობასთან შერწყმული, რატომღაც, ქართველობასთან არის გაიგივებული), რომლის გულიც წარსულის ლანდების გაცოცხლებით და მომავალში პროეცირებით უნდა მოიგო.

რაც ორივეს აერთიანებს, ეს არის ხალხისადმი დამოკიდებულება: ერთისთვისაც და მეორისთვისაც ხალხი „ზრუნვის“ საგანია, და არა პოლიტიკური სხეული. ორივესათვის პოლიტიკოსი არის არა ხალხის წარმომადგენელი, არამედ ხალხზე მზრუნველი (კეთილი) ხელისუფალი.

ვერ ვიტყვი, რომ, პოლიტიკოსებისგან განსხვავებით, ზუსტად ვიცი, როგორია ქართველი ხალხი, რომლის სახელითაც დღეს ძაღლი და მამაძაღლი ლაპარაკობს. რაც ზუსტად ვიცი, ის არის, რომ „ქართველი ხალხი“, როგორც ის წარმოუდგენია „ნაციონალურ მოძრაობასა“ და „ქართულ ოცნებას“ (და პოლიტიკას ზოგადად) არ არსებობს. ის კონსტრუქტია - მათი წარმოდგენების, უმსჯელობების, ფანტაზიების, პროექციების, ცრურწმენებისა და ინტერპრეტაციებისგან გამოძერწილი გოლემი. ასეთი გოლემი (პოლიტიკურ სხეულად ვერქცეული მოსახლეობა), რომელშიც პარაზიტიზმის და ქსენოფობიის სულის ჩაბერვას ცდილობენ, ძალიან იოლად გადაიქცევა უმართავ მასად, ბრბოდ, დესტრუქციულ ძალად.

ასევე მგონია, რომ ქართველი ხალხი (როგორც პოლიტიკური სხეული და არა როგორც ბიოპოლიტიკის საგანი) „დაიბადება“ არა მორიგი მიტინგის დარბევის ან წარმატებული პუტჩი-გადატრიალება-რევოლუციის შემდეგ, და ქართული სახელმწიფო აშენებულად (ან, გნებავთ, შემდგრად) ჩაითვლება არა რომელიმე აუზის მეხუთედ გახსნის ან მორიგი ხუთვარსკვლავიანი სასტუმროს პრეზენტაციის დროს, არამედ მაშინ, როდესაც მოსახლეობა პოლიტიკურ სხეულად ჩამოყალიბდება.

როგორ?

თუკი პირველმა კონკურენტულმა არჩევნებმა მოსახლეობის აზრისადმი რაღაც ინტერესი მაინც გამოიწვია, კონკურენტული პოლიტიკური გარემო, ერთპარტიული მმართველობის, სამოქალაქო საზოგადოების ბუნებრივი მტრის, დასასრული, მოსახლეობის გააქტიურების კატალიზატორი გახდება. შემდეგი ნაბიჯი რაიკომის მდივნების ინსტიტუტზე უარის თქმა და თვითმმართველობის რეფორმაა. დანარჩენს კი პოლიტიკოსებს ვერ მოვთხოვთ. ვერც აბსტრაქტულ ხალხს, „წარმოსახვით ერთობას“. დანარჩენი დამოკიდებული იქნება ყოველი ცალკეული მოქალაქის სურვილსა და უნარზე თავისი წვლილი შეიტანოს „რეს პუბლიკაში“, საერთო საქმეში. სამოქალაქო საზოგადოება (და არა პოლიცია), არა როგორც საბჭოთა ინტელიგენციის მემკვიდრე ენჯეო-ების კონგლომერატი, არამედ როგორც ადგილობრივი თითმმართველობებისა და მოქალაქეების სხვადასხვა სახის გაერთიანებათა ქსლისაგან შემდგარი პოლიტიკური ფორმა, არის ის ერთადერთი ხერხემალი, ან, გნებავთ, საფუძველი, რომელიც შეძლებს სახელმწიფოს ზიდვას. მხოლოდ ამ შემთხვევაში გადაიქცევა „ხალხის ნება“, პოლიტიკური თეორიის ფიქცია, მუდმივმოქმედ ინსტიტუტად, რომელსაც პოლიტიკაზე უშუალო და ყოველდღიური გავლენა ექნება.
შევაჯამებ: მოსახლეობა, რომელიც ვერ ჩამოყალიბდება პოლიტიკურ სხეულად, იოლად გადაიქცევა ბრბოდ.

ჩამოტვირთე მეტი

XS
SM
MD
LG