ჰუთებს, - ჰუთის მიმდევარი შიიტი მუსლიმების ჯგუფს, - რომელიც იემენის დიდ ნაწილს ფაქტობრივად მართავს, მთავარ საგარეო პოლიტიკურ მხარდამჭერად ისლამური რესპუბლიკა ეგულებათ და თვითონაც თეირანს უდგანან მხარში აშშ-სთან ამჟამინდელი დაპირისპირების - ომის პირობებში.
თუმცა ვაშინგტონში რუსეთი და ჩინეთი სულ უფრო მეტი ყურადღების ცენტრში ექცევიან იემენელების ამ ჯგუფთან მათი კავშირების გამო.
1 სექტემბერს გაიმართა აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის საგარეო საქმეთა კომიტეტის ახლო აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთ აფრიკის ქვეკომიტეტის მოსმენები. კანონმდებლებმა და ექსპერტებმა ყურადღება გაამახვილეს ჰუთების გაფართოებულ ოპერატიულ, სადაზვერვო და სავაჭრო კავშირებზე მოსკოვთან და პეკინთან.
მოსმენებზე ყურადღება დაეთმო თეირანის რეგიონულ ქსელს და სხვა სახელმწიფოების მზარდ როლს იემენელ მეამბოხეთა ჯგუფის დახმარებაში.
ჰუთები აკონტროლებენ ჩრდილოეთ იემენის დიდ ნაწილს, დედაქალაქ სანას ჩათვლით. მანამდე მათ თითქმის ათწლიანი ომი ჰქონდათ საერთაშორისოდ აღიარებულ მთავრობასთან ალიანსში მყოფ ძალებთან.
საუდის არაბეთი ჯგუფის წინააღმდეგ ბრძოლაში 2015 წელს ჩაერთო, თუმცა მასშტაბური საბრძოლო მოქმედებები შემცირდა 2022 წელს გაეროს შუამავლობით მიღწეული ზავის შემდეგ, ხანგრძლივი პოლიტიკური მოგვარების გარეშე.
ამ მყიფე სიმშვიდის პირობებში ვითარება დაიძაბა 2026 წელს, როდესაც ჰუთებმა და საუდის არაბეთმა კვლავ განაახლეს საომარი მოქმედება, რადგან აშშ-ირანის ფართო დაპირისპირება იემენსა და წითელ ზღვასაც მოედო.
გაერომ გააფრთხილა მხარეები მასშტაბურ კონფლიქტის განახლების საფრთხის შესახებ.
„ექსპანსიონისტური მიზნები“
კანონმდებლებმა მოსმენის მონაწილეებს დაუსვეს კითხვები იმის შესახებ, თუ რაზე მიგვანიშნებს ის, რომ მოსკოვისა და პეკინის ჩართულობა ახლო აღმოსავლეთში იზრდება დასავლური ინტერესების წინააღმდეგ მიმართულ უფრო ფართო კამპანიის პარალელურად.
წარმომადგენელთა პალატის წევრმა ჯო უილსონმა (რესპუბლიკელი, სამხრეთ კაროლინა) ჰუთებისგან მომავალი საფრთხე პირდაპირ დაახასიათა, როგორც ავტორიტარული სახელმწიფოების მხრიდან მომდინარე უფრო ფართო გამოწვევის შემადგენელი ნაწილი.
„ჰუთებს აქვთ იდეოლოგიურად მოტივირებული ექსპანსიონისტური მიზნები, რომლებიც სცდება იემენის ფარგლებს“, - განაცხადა უილსონმა და დასძინა, რომ ისინი აყალიბებენ ქსელებს „ტერორისტულ ჯგუფებთან და შეერთებული შტატების მოწინააღმდეგე სახელმწიფოებთან, როგორიცაა სამხედრო დამნაშავე [რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმირ] პუტინი და ჩინეთის კომუნისტური პარტია“.
უილსონმა ეს ურთიერთობები დაუკავშირა რუსეთის შეჭრას უკრაინაში და თავდასხმებს ახლო აღმოსავლეთში, რასაც ირანი უჭერს მხარს.
„მე მჯერა, რომ ჩვენ ვართ ომში, რომელიც ჩვენ არ აგვირჩევია; ეს არის იარაღის ძალაზე დამყარებული დიქტატორების ომი კანონის უზენაესობის მომხრე დემოკრატიების წინააღმდეგ“, - განაცხადა მან.
უილსონმა ასევე მოიყვანა როგორც უცხოელი მოწინააღმდეგეების პირდაპირი მხარდაჭერის მტკიცებულება იემენელი მეამბოხეების მიერ „ძალიან დახვეწილი წყალქვეშა საზღვაო დრონების“ გამოყენების შემთხვევები, „რომლებსაც ჰუთები დამოუკიდებლად ვერ შექმნიდნენ“.
“არსებობს ურთიერთობა, და ის ვითარდება“
ნადვა ალ-დავსარიმ, იემენის საკითხების ექსპერტმა და ახლო აღმოსავლეთის ინსტიტუტის მკვლევარმა, კანონმდებლებს განუცხადა, რომ „არსებობს გარკვეული მტკიცებულებები იმისა, რომ ჰუთები აყალიბებენ კავშირებს რუსეთთან და ჩინეთთან“.
ჰუთების თავდასხმები გემებზე წითელ ზღვასა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე ბოლო კვირებში გახშირდა, დაარტყეს გემებს, რომლებიც ბაბ-ელ-მანდების სრუტეში მოძრაობდნენ. ეს არის მნიშვნელოვანი საზღვაო არტერია, რომელიც აკავშირებს წითელ ზღვას ადენის ყურესთან.
ესკალაცია დაემთხვევა იმ პერიოდს, როდესაც აშშ-ირანის კონფლიქტმა ასევე შეაფერხა ნაოსნობა ჰორმუზის სრუტეში, უმნიშვნელოვანეს საზღვაო-სავაჭრო მარშრუტზე.
ალ-დავსარიმ მოიყვანა ცნობები იმის შესახებ, რომ რუსი ინსტრუქტორები იმყოფებოდნენ სანაში და ეხმარებოდნენ ჰუთებს წითელ ზღვაში ნაოსნობის სამიზნეში ამოღებაში „მონაცემებითა და ტექნიკური მხარდაჭერით“.
მან ასევე მოიხმო ამერიკელი ოფიციალური პირების შეფასებები, რომელთა თანახმადაც, ჩინეთის სამხედრო სტრუქტურებთან დაკავშირებულმა თანამგზავრულმა კომპანიამ ჰუთებს მიაწოდა სადაზვერვო მონაცემები, რომლებიც მათ აშშ-ის სამხედრო ხომალდებსა და კომერციულ გემებზე დარტყმების განხორციელებაში დაეხმარა.
ალ-დავსარიმ განაცხადა, რომ აშშ-ის ხაზინის დეპარტამენტის დოკუმენტაცია აჩვენებს, რომ იარაღი, ორმაგი დანიშნულების კომპონენტები, აგრეთვე დრონებისა და რაკეტების ნაწილები ჰუთებისთვის შესყიდული იყო ჩინეთსა და რუსეთში.
მან ასევე აღნიშნა, რომ ორივე სახელმწიფომ შეიქმნა დიპლომატიური საფარი გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში იმით, რომ თავი შეიკავა უშიშროების საბჭოს რეზოლუციებისთვის კენჭისყრისას, რომლებიც გმობდა ჰუთების თავდასხმებს საზღვაო ტრანსპორტზე.
„ასე რომ, არსებობს ურთიერთობა, და ის ვითარდება“, - განაცხადა ალ-დავსარიმ და დასძინა, რომ ამ პარტნიორობის მიზანია რუსული და ჩინური გავლენის გაფართოება რეგიონში „შეერთებული შტატების ხარჯზე“.
ჩინეთი, როგორც შესყიდვების ჰაბი
ქვეკომიტეტის თავმჯდომარემ, მაიკ ლოულერმა (რესპუბლიკელი, ნიუ-იორკი) ალ-დავსარის დაუსვა კითხვა იმ საერთაშორისო ქსელების შესახებ, რომლებიც ხელს უწყობენ ჰუთებს ფინანსურ და იარაღის შესყიდვის სფეროში.
მიუხედავად იმისა, როგორც მან აღნიშნა, რატომ არ წარმოადგენდა ტერორიზმის დაფინანსების სპეციალისტს, ალ-დავსარიმ პირდაპირი შეფასება მისცა იარაღის მიწოდების ჯაჭვს და განაცხადა, რომ „ჰუთებისთვის იარაღის კონტრაბანდის უმეტესი ნაწილი ჩინური კომპანიების გავლით ხორციელდება“.
მან მოუწოდა ვაშინგტონს, განახორციელოს ზეწოლა პეკინზე, რათა მან აღკვეთოს კერძო ჩინური ფირმების ქმედება, რომლებიც ხელს უწყობენ იარაღის გადაზიდვას.
ალ-დავსარის თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის სანქციებმა შეზღუდა ოფიციალური ფინანსები, ჰუთები მაინც იღებენ დაახლოებით 2 მილიარდ დოლარს ყოველწლიურად ნავთობით უკანონო ვაჭრობიდან და ეყრდნობიან „კონტრაბანდის ვრცელ ქსელს“ სამხედრო შესაძლებლობების აღსადგენად.
რუსეთთან კავშირები და ჰუთების ავტონომია
ელისონ მაინორმა, ატლანტიკური საბჭოს „ახლო აღმოსავლეთის ინტეგრაციის პროექტის“დირექტორმა, თავის გამოსვლაში აღნიშნა, რომ აშშ-ისა და ისრაელის სამხედრო დარტყმებმა „ხელი შეუწყო ჰუთებსა და რუსეთს შორის ახალ თანამშრომლობას“.
თუმცა მან გააფრთხილა კომიტეტი, რომ მხოლოდ სამხედრო ინტერვენცია ვერ აღმოფხვრის ამ საფრთხეს.
„რეალობა ისაა, რომ ჰუთები წარმატებით ვითარდებიან საომარ გარემოში, განსაკუთრებით ისეთში, რომელიც ხასიათდება უცხოური ინტერვენციით“, - განუცხადა მან კომისიას.
წარმომადგენელთა პალატის წევრის, რობ ზინკეს (რესპუბლიკელი, მონტანა) ჯგუფის მართვის ჯაჭვთან დაკავშირებით კითხვებზე პასუხისას, მაინორმა აღნიშნა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ თეირანი ინარჩუნებს „მთავარ გავლენას“, საბოლოო გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილებას ჰუთების ლიდერი აბდულ-მალიქ ალ-ჰუთი ფლობს.
„მე ვიტყოდი, რომ ჰუთები უფრო საშიშნი არიან, ვიდრე უბრალოდ ირანის მარიონეტული ძალა“, - განაცხადა მაინორმა. - „მათ აქვთ საკუთარი დიდი ამბიციები და ზოგჯერ ამ ამბიციების განხორციელებისას იმაზე მეტად უტიფრები აღმოჩნდნენ, ვიდრე ჩვენ მოველოდით“.
მაინორმა დასძინა, რომ ჯგუფის სამხედრო და სადაზვერვო აპარატი ბევრად უფრო ძლიერია, ვიდრე მისი პოლიტიკური ფრთა.
დებატები სტრატეგიის შესახებ
მოსმენის დროს მწვავე დებატები ახლდა იმის განხილვას, თუ როგორ უნდა უპასუხოს ვაშინგტონმა ჰუთებისგან მომდინარე საფრთხეს.
წარმომადგენელთა პალატის წევრმა ჯარედ მოსკოვიჩმა (დემოკრატი, ფლორიდა) მოწმეებს ჰკითხა, რა ალტერნატივები ჰქონდა ვაშინგტონს, თუ სამხედრო ინტერვენცია და ეკონომიკური სანქციები შედეგს ვერ გამოიღებდა.
ალ-დავსარი ფიქრობს, რომ აშშ-ისა და რეგიონული მხარდაჭერა უნდა გაიზარდოს იემენის სამთავრობო ძალების მიმართ.
„შეერთებულმა შტატებმა უნდა განიხილოს იემენის ძალების შეიარაღება და გაწვრთნა საუდის არაბეთთან თანამშრომლობით“, - განაცხადა მან. ტერიტორიების დაბრუნებაში ლეგიტიმურად აღიარებული ძალებისთვის დახმარების გაწევა ჰუთებს წაართმევდა შემოსავლებს, ბაზებს და საზღვაო კონტრაბანდის მარშრუტებს.
წარმომადგენელთა პალატის წევრმა ბრედ შნაიდერმა (დემოკრატი, ილინოისი) ასევე გამოთქვა შეშფოთება იმის შესახებ, რომ არ უნდა მოხდეს აშშ-ის განუსაზღვრელი ვადით სამხედრო ჩართულობა, მაგრამ თქვა, რომ საჭიროა ჯგუფის ეფექტიანი შეკავება.
მაინორმა გააფრთხილა კომიტეტი აშშ-ის უფრო ღრმა სამხედრო ჩართულობის საფრთხის შესახებ.
„ომი იემენში არ არის შეერთებული შტატების ომი და ჩვენ ის ჩვენ ომად არ უნდა ვაქციოთ“, - განაცხადა მან და მოუწოდა ყველას, რომ აშშ-ის სამხედრო ზეწოლა უფრო უნდა დაუკავშირდეს ფართო პოლიტიკურ სტრატეგიას, ხანგრძლივ დიპლომატიურ ჩართულობასა და იემენში აშშ-ის სპეციალური წარმომადგენლის ხელახლა დანიშვნას.
მიუხედავად ჰუთების გაფართოებული კავშირებისა რუსეთთან და ჩინეთთან, ირანის როლი მოსმენაზე კვლავ ცენტრალური იყო.
ალ-დავსარიმ განაცხადა, რომ ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის (IRGC) მეთაურები გაემგზავრნენ იემენში თავდასხმებისთვის ჰუთების მოსამზადებლად.
„თუ აშშ-სთან ომი გაგრძელდება და ჰორმუზის სრუტიდან ზეწოლა ირანისთვის ნაკლებად ეფექტური გახდება, ჩვენ შეგვიძლია მოველოდეთ, რომ ჰუთები წითელ ზღვაში ვითარების დაძაბვას შეეცდებიან” - გააფრთხილა მან დამსწრეები.
