ხოლო იმათ, ვინც უარს ამბობს ხელის მოწერაზე, მაინც აგზავნიან როსტოვის ოლქში - ომთან უფრო ახლოს, წერს Sibir.Realii.

„მონებით მოვაჭრეებივით იქცევიან - ლამის კბილებში გიყურებენ“

ჩვიდმეტი წლის სტას სამოვი 2025 წლის დეკემბერში გაიწვიეს ჯარში იმიერბაიკალეთის ქალაქ შილკიდან. მან ჯერ კიდევ ჩიტასთან ახლოს მდებარე შეკრების პუნქტში გაგზავნამდე მოაწერა ხელი ახსნა-განმარტებით განცხადებას, თუ რატომ არ აპირებს რუსეთის ფედერაციის თავდაცვის სამინისტროსთან კონტრაქტის გაფორმებას.

ახალწვეული სტანისლავ სამოვი

„წარმოგიდგენიათ, სამხედრო ნაწილში ჩასვლა და ფიცის დადება ვერც კი მოესწროთ - მაშინვე ჰკითხეს კონტრაქტის შესახებ. მაშინ მხოლოდ ჰკითხეს, ამიტომ დიდად არ განვიცდიდით, თუმცა, რა თქმა უნდა, გვსმენია წვევამდელების იძულებისა და მოტყუების საშინელი შემთხვევების შესახებ“, ამბობს სამოვის ნათესავი სვეტლანა. „ვფიქრობდით, რომ იმ ბიჭებს არ გაუმართლათ მეთაურებში, სამხედრო ნაწილში. ახლა გვესმის, რომ ამისგან თავის დაცვა შეუძლებელია“.

5 დეკემბერს ჩიტის მახლობლად მდებარე შეკრების პუნქტში, ყოფილ სამხედრო დასახლება ანტიპიხაში, ჩავიდნენ ამურის ოლქის ქალაქ სვობოდნის 50-ე სარკინიგზო ბრიგადის ოფიცრები.

„სარდლობა მათ „მყიდველებს“ უწოდებს - ქვედანაყოფებში მივლინებული ოფიცრები შეკრების პუნქტებში არჩევენ ახალწვეულებს, ერთგვარად „ყიდულობენ“ მათ. ეს პირობითი დასახელებაა, რა თქმა უნდა, ისინი ფულს არ იხდიან. მაგრამ მონებით მოვაჭრეებივით იქცევიან - ლამის კბილებში გიყურებენ. სწორედ ამიტომ შეარქვეს მათ ასე. თუკი ადრე ოფიცრებისთვის შეიძლება უარი ეთქვათ გარკვეული ჯარისკაცების შერჩევაში, ახლა ისინი შერჩევას ახორციელებენ პუნქტის ხელმძღვანელობასთან საუბრის გარეშე - ტესტების შედეგებისა და ბიოგრაფიების საფუძველზე ადგებიან და მიდიან სამხედრო ნაწილში,“ ამბობს რომანი, ადამიანის უფლებების დამცველი, რომელიც ახალწვეულთა საქმეებზეა სპეციალიზებული. „თუკი ადრე იყო შემთხვევები, როდესაც მეთაურებს ახალწვეულებს არ გადასცემდნენ, ისინი პროკურატურის მეშვეობით ინაზღაურებდნენ მივლინების ფუჭად დაკარგულ ხარჯებს. ახლა აღარ არის „ცარიელი“ მოგზაურობები. ყოველთვის ჩამოჰყავთ „ხორცი“. უკვე მატარებელშივე ცდილობენ, „დასვან“ კონტრაქტზე“.

ბრიგადაში ჩასვლისთანავე, სამოვიდა კიდევ ორი ათეული იმიერბაიკალელი ახალწვეული 98566-ე სამხედრო ნაწილში განაწილდნენ „ახალგაზრდა მებრძოლის კურსის გასავლელად“.

„დანიამ დეკემბერში დაგვირეკა: „ჩვენ შორეული აღმოსავლეთისთვის გვიყიდეს“. 18 იანვარს მათი ეს წვრთნა დასრულდა და ბიჭებმა ფიცი დადეს. და იმავე დღეს ისინი მოულოდნელად გადაჰყავთ 75246-ე სამხედრო ნაწილში, მექანიზაციის ბატალიონში. იქ ისინი ძირითადად ტექნიკის შეკეთებაზე მუშაობდნენ, პარკებს ასუფთავებდნენ, ღობეებს, სკამებს არემონტებდნენ და ა.შ. მშობლებმა შვებით ამოისუნთქეს“, - ამბობს სვეტლანა. „მაგრამ მარტში მათ უწევდათ მივლინება უსურიისკში ტექნიკური მომსახურების ოცეულში. სწორედ მაშინ დაიწყო ზეწოლა“.

2026 წლის 12 მარტს, მივლინებამდე, სამოვს და კიდევ ორ წვევამდელს, ვადიმ რასკინს და დანილ ბუდნინს, კარვის გადატანა უბრძანეს.

„სანამ მას მიათრევდნენ, მაცნემ მოირბინა და სტასს დაუძახა, თითქოს უფროსი პრაპორშჩიკი გონჩარუკი მას თავის ასეულში იბარებდა. მან ყველაფერი მიატოვა და შევიდა ასეულის ოფისში, სადაც უფროსი პრაპორშჩიკი გონჩარუკი, ლეიტენანტი ბელოვი და კანცელარიის რამდენიმე მწერალი იმყოფებოდნენ. გონჩარუკმა მაშინვე ჰკითხა: „მისიაზე წასვლამდე უსაფრთხოების ფორმას მოაწერეთ ხელი?“ „არა, არ გამიკეთებია.“ „კარგი, ხელი უნდა მოაწეროთ“, ჰყვება სტანისლავის მეგობარი ოლგა.

მეგობრების თქმით, სტასს გონჩარუკის სარემონტო-საპატრულო ოცეულში შემდუღებლის თანამდებობა შესთავაზეს.

„სტასმა კიდევ ერთხელ დააზუსტა: „ეს ნამდვილად კონტრაქტის გარეშეა?“ ის ყოველთვის სვამდა ამ კითხვას, როცა რაიმე დოკუმენტის ხელმოწერის თემა წამოიჭრებოდა ხოლმე. იმან უპასუხა, კი, ეს კონტრაქტი არ არისო“, ამბობს ოლგა. „მან სტასს კიდევ შედუღებაზე ჰკითხა: რა მარკების ელექტროდები იცოდა, რა შემდუღებელი აპარატები. საბოლოოდ სტასმა ასეულის მეთაურთან კონსულტაცია მოისურვა. ასეთი დაჟინება მას უცნაურად მოეჩვენა. კონტრაქტის შესახებ კითხვაზეც ისეთი პასუხი მიიღო, თითქოს იტყუებოდნენ. ბოლოს, მეთაურის კაბინეტისკენ მიმავალს ნახევარ გზაზე ეწევა ლეიტენანტი ბელოვი, ქამარში ჩაეჭიდება: „წავედით ხელის მოსაწერად, უკვე ყელში ამოხვედი“. ფაქტობრივად ასწია და მეორე სართულიდან პირველ სართულზე, სამწყობრო მოედანზე წაათრია. ის ტახივითაა, სტასი კი „სახლის ბიჭია“, არასდროს აუწევია კომპიუტერის მაუსზე უფრო მძიმე ტვირთი. და ასე ხელში აყვანილი ისევ ეუბნება: „ამხანაგო ლეიტენანტო, შეიძლება ასეულის მეთაურთან კონსულტაცია გავიარო?“ - „არ გჭირდება“. და გააგრძელა მისი ტარება“.

ასევე ნახეთ

მოგვიანებით სამხედრო ნაწილის კადრების განყოფილებაში ლეიტენანტმა, სამოვის ნათესავების თქმით, მას უკვე მომზადებული დოკუმენტები მიაჩეჩა ხელმოსაწერად: სარემონტო ოცეულში გადაყვანის რაპორტი და უსაფრთხოების ტექნიკის შესახებ საბუთი, A4 ფორმატის საბუთები.
„სტასმა ფრთხილად დაიწყო უსაფრთხოების ფორმის კითხვა. მაგრამ მასში სიტყვაც არ ეწერა კონტრაქტზე. წაიკითხა გადაყვანის შესახებ რაპორტი - მასში მხოლოდ სამი სტრიქონი იყო, მაგრამ კონტრაქტზე არაფერი ეწერა. და ვის მიერ იყო დამოწმებული - არც ამაზე ეწერა რამე“, ამბობს ნათესავი სვეტლანა. „შემდეგ დაჩქარება დაუწყეს. თუ ხელს არ მოაწერ, უსურიისკში მივლინებით კი არ წახვალ, როსტოვის ოლქში გიკრავთ თავს ან საზღვართან კიდევ უფრო ახლოს - იქ დიდი ალბათობით მოკვდებიო“. საბოლოოდ, სამივემ მოაწერა ხელი“.

ახალწვეული დანილ ბუდნინი

„ორი დოკუმენტიდან არცერთში არ იყო ნახსენები კონტრაქტი. წვევამდელები, სარემონტო ბრიგადა, უფროსი მძღოლის თანამდებობა“, ამბობს ელენა, დანილის ნათესავი ირკუტსკის ოლქიდან. „12 მარტს ისინი გულდამშვიდებულები გაემგზავრნენ ამ მივლინებაში. რჩევისთვისაც კი ვერ დაგვირეკეს, ტელეფონები ჩამოართვეს. მხოლოდ 25 მარტს (ორი კვირის შემდეგ) დაუბრუნეს!“

უსურიისკში წვევამდელები შლიდნენ ტექნიკას, რომელიც იქ ჩადიოდა. თითქოსდა ხელმოწერილი კონტრაქტის შესახებ მათ მხოლოდ 25 მარტს შეიტყვეს.

„იმავე დღეს, როდესაც მათ ტელეფონები გადასცეს, ერთ მწერალს წამოსცდა, საშტატო სიის მიხედვით, თქვენ უკვე კონტრაქტორ ჯარისკაცებად ითვლებითო. შეძრწუნებული არიან. მაშინვე ეცემიან ტელეფონს და თავიანთ ბანკებში რეკავენ. „დანის საბანკო ბარათზე 195 000 არის!“ - ამბობს ელენა. „სხვებისაზე ჯერჯერობით ნულია“.

ახალწვეულებმა დაუყოვნებლივ დაურეკეს ოჯახებს და აუხსნეს სიტუაცია. მათ დაუყოვნებლივ დაიწყეს საჩივრების შეტანა პროკურატურასა და საგამოძიებო კომიტეტში.

„აპრილის დამდეგისთვის ვადიმის, დანილის, სტასის და ნოვოსიბირსკიდან კიდევ ორი ტყუპი ძმის, სერგეისა და საშას დედებმა და მამებმა საჩივრები შეიტანეს სამხედრო პროკურატურაში, თავდაცვის სამინისტროსა და საგამოძიებო კომიტეტში“, ამბობს ელენა. „დანის დედამ, იულიამ, რეგიონულ ადმინისტრაციასაც კი მიმართა. ყველგან დუმდნენ. მაშინ მშობლებმა პრიმორსკის მხარისკენ, უსურიისკში მდებარე თავიანთ სამხედრო ნაწილში წასასვლელად მზადება დაიწყეს.

„თუ ხელს არ მოაწერ, მას სულს ამოვხდით“
სანამ მშობლები პრიმორსკის მხარისკენ მიმავალ ბილეთებს ყიდულობდნენ, ახალწვეულებმა, ადვოკატის რჩევით, ოცეულის მეთაურს რაპორტი წარუდგინეს.
„ისინი მაშინვე შეკრიბეს და ქალაქ სვობოდნიში წაიყვანეს. „მშობლებს გეგმების შეცვლა მოუწიათ, მათ რომ დასწეოდნენ“, ამბობს სვეტლანა. „სანამ სვობოდნიში მიემგზავრებოდნენ, კვლავ დაიწყეს [ახალწვეულების] მზადება უსურიისკში წასაყვანად. ამასთან, ტრანსპორტირებისას მათ უთხრეს, რომ უსურიისკიდან ისინი „სამთვიან მივლინებაში გაემგზავრებიან უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატორებად მომზადებისთვის“. უსურიისკში ისინი ჩაიყვანეს 305-ე საარტილერიო ბრიგადის ქვედანაყოფში, სადაც მათზე მკაცრი ზეწოლა დაიწყეს: ან უარს ამბობთ გაყალბების შესახებ ყველა წინა რაპორტზე და ხელს აწერთ დოკუმენტს, რომლითაც ეთანხმებით სპეციალურ სამხედრო ოპერაციაში მონაწილეობას. ან წერთ რაპორტებს, რომ უარს ამბობთ სპეციალურ სამხედრო ოპერაციაში მონაწილეობაზე - ასეთ შემთხვევაში დაუყოვნებლივ გაგზავნით სვობოდნიში და უკან თქვენს ქვედანაყოფში. „მაგრამ პარასკევს იქიდან წახვალთ უკვე ბორზიაში, 29-ე არმიაში, და თქვენს მშობლიურ იმიერბაიკალეთში აღარავინ დაგეკითხებათ, ხორცსაკეპ იერიშში გადაგისვრიან“.
ახალწვეულებს კვლავ ჩამოართვეს ტელეფონები, მაგრამ დარეკვის გზა იპოვეს.

ასევე ნახეთ

„„ადვოკატმა კატეგორიულად უთხრა, არავითარ შემთხვევაში არ მოეწერათ ხელი რაპორტისთვის. და მორჩა, ბიჭებმა უბრალოდ უარი დაწერეს [სპეციალურ სამხედრო ოპერაციაში მონაწილეობაზე]. მერე რამდენიმე საათის განმავლობაში იდგნენ პლაცზე, სანამ არ უთხრეს: „მორჩა, გაბრუნებთ სვობოდნიში. იქიდან კი ბორზიას გავლით ფრონტზე გაემგზავრებით“, იხსენებს სამოვის ნათესავი, სვეტლანა. „ისინი იტანენ. შემდეგ რამდენიმე დღით ქრებიან. და ვიგებთ, რომ მათ სასტიკად სცემენ. თირკმლებში, თავში ურტყამენ - პროფესიონალურად. მშობლები კი ჯერ არ ჩასულან. ბავშვების ამდენი გადაადგილების გამო - პრიმორიედან ამურის მხარეში - არ იცოდნენ, სად წასულიყვნენ. და ნათესავებს გზა აუბნიეს, ბავშვებს კი სასტიკად სცემენ. ერთ-ერთ ტყუპს ძმის თვალწინ სცემდნენ - „თუ ხელს არ მოაწერ, მას სულს ამოვხდით“. მათ ხელი მოაწერეს. ჩვენებმა გაუძლეს; არაფერს არ მოაწერეს ხელი, მიუხედავად იმისა, რომ ყველა ჩალურჯებული იყო“. ისინი 20 აპრილს როსტოვის ოლქში გადაიყვანეს! თქვეს, რომ „სამხედრო ოპერაციის ზონაში“ მიჰყავდათ. არაფერზე, არაფერზე არ მოაწერეს ხელი. მაგრამ მაინც წაიყვანეს“.

ნათესავების თქმით, უსურიისკში წვევამდელები გააწესეს როსტოვში განლაგებულ მოტომსროლელთა მე-10 ცალკეულ ბრიგადაში.

„მათთან კონტაქტი დაიკარგა და მას შემდეგ აღარ დაურეკავთ, აღარც აკრძალული ნომრებიდან,“ ამბობს ელენა, დანილის, ნათესავი. „მაგრამ გამგზავრებამდე მოახერხეს დარეკვა, თქვეს, რომ როსტოვის მახლობლად სამხედრო წვრთნებისთვის პოლიგონზე უნდა განაწილებულიყვნენ. დედები იქ მიემგზავრებიან, მამები აქ რჩებიან და პასუხებს ელოდებიან. ყველა ქვითინებს, რადგან რაც გინდა გააკეთე, ვერაფერს ახერხებენ. უკვე ნათელია, რომ დანიას იქიდან გამოყვანა თითქმის შეუძლებელია. მათ ორჯერ (!) დაწერეს ბრძოლაზე უარი, ბოლოს ემუქრებოდნენ, რომ ცემით მოკლავდნენ. მაგრამ მაინც წაიყვანეს. მშობლები, რა თქმა უნდა, შეძრწუნებული არიან, რომ გადაწყვიტეს, არ ეყიდათ „ფსიქიკური ჯანმრთელობის ცნობა“, რათა შვილებისთვის სამხედრო სამსახური აეცილებინათ და ახლა მათ ძალით უკრავენ თავს ხორცსაკეპში. ახალწვეულებს! მე ვიცნობ დანილის რამდენიმე თანაკლასელს - მათ იყიდეს ასეთი ცნობები და წარმატებით აარიდეს თავი ჯარს ისე, რომ უნივერსიტეტშიც არ არიან“.

რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა არაერთხელ განაცხადა, რომ ახალწვეულები საბრძოლო მოქმედებებში არ მონაწილეობენ. თუმცა, ადამიანის უფლებების დამცველი ანტისაომარი პროექტის, „იდიტე ლესომის“ მონაცემებით, კონტრაქტების იძულებით ხელმოწერის თაობაზე წვევამდელთა მიმართვების რაოდენობა 44%-მდე გაიზარდა.

„მარტში „იდი ლესომმა“ 3372 ადამიანს გაუწია კონსულტაცია - „ეს ყოველდღიურად 100-ზე მეტი ადამიანია“, იუწყება პროექტის შემქმნელი გრიგორი სვერდლინი. „ყველაზე ხშირად დახმარებას ითხოვენ სავალდებულო სამხედრო სამსახურის გამო: ასეთი კონსულტაცია 1895 იყო. კიდევ 1079 კონსულტაცია მობილიზაციას უკავშირდებოდა. ის კვლავაც გრძელდება. ჩვენ 91 ადამიანს დავეხმარეთ დეზერტირობაში და სამშვიდობოს გაღწევაში. წინა თვეში დეზერტირობაში დახმარების 253 მოთხოვნა იყო. მათგან 40% იმ ახალწვეულებისგან იყო, რომლებსაც იძულებით მოაწერინეს ხელი კონტრაქტზე!“
ადამიანის უფლებების დამცველთა თქმით, სასამართლოს მეშვეობით ახალწვეულის დაბრუნება პრაქტიკულად შეუძლებელია.
„ეს ძალიან რთულია. ახალწვეულ დანილ აქსიონოვის მაგალითს მოგიყვანთ. ის სავალდებულო სამხედრო სამსახურს იხდიდა ხაბაროვსკში, 98563-ე სამხედრო ნაწილში, მაგრამ მუქარისა და ზეწოლის ქვეშ ხელი მოაწერა კონტრაქტს. 20 აპრილს უნდა გამართულიყო სასამართლო მისი კონტრაქტის გაუქმების თაობაზე, მაგრამ 17 აპრილს, ფაქტობრივად, სასამართლო პროცესამდე ერთი დღით ადრე, ის სხვა ნაწილში გადაიყვანეს და სასამართლო პროცესის დღეს უკრაინაში ომში გაგზავნეს“, ამბობს ადამიანის უფლებების დამცველი რომანი.
დანილ აქსიონოვი 9 თებერვალს აიძულეს, რომ კონტრაქტზე მოეწერა ხელი, როცა 24-საათიანი ცვლიდან დაბრუნდა.

ამ სიტყვებისთვის ჯაშუშობისთვის პატიმრობას მოგარტყამენ, მაგრამ თუ კონტრაქტს ხელს მოაწერ, „ყველაფერს დავივიწყებთ“.

„უფროსმა ლეიტენანტმა ის შეიყვანა მომარაგების ოთახში, სადაც კიდევ სამი ჯარისკაცი იმყოფებოდა. იქ ის აიძულეს, დილამდე საყრდენის გარეშე მდგარიყო ფეხზე. ასეულის მეთაურმა, ლეიტენანტმა ტერენტიევმა, მის ტელეფონში იპოვა დედასთან მიმოწერა, რომელშიც ახალწვეული წერდა, რომ კონტრაქტს არასდროს მოაწერს ხელს. „ამ სიტყვებისთვის ჯაშუშობისთვის პატიმრობას მოგარტყამენ, მაგრამ თუ კონტრაქტს ხელს მოაწერ, „ყველაფერს დავივიწყებთო“, უთხრა მას ლეიტენანტმა“, იხსენებს ადამიანის უფლებების დამცველი. „ბიჭს ორი დღე არ უძინია, საბოლოოდ გატყდა და ხელი მოაწერა კონტრაქტის დადების შესახებ რაპორტს. 16 თებერვალს შტაბმა მასზე კიდევ ოთხი რაპორტი გააფორმა: სამხედრო ნაწილის პირად შემადგენლობაში ჩარიცხვის, თანამდებობაზე დანიშვნის, უფასო კვებაზე ჩარიცხვისა და 2026 წლის ანაზღაურების თაობაზე. დანილმა უარი თქვა მათ ხელმოწერაზე და დაწერა ახსნა-განმარტება, რომელშიც პირდაპირ მიუთითა: კონტრაქტი იძულებით იყო ხელმოწერილი. არიან მოწმეები, ისინი მზად იყვნენ სასამართლოში ჩვენების მისაცემად, მაგრამ მათ არ მისცეს საშუალება, რომ სამხედრო ნაწილიდან გამოსულიყვნენ სხდომაზე დასასწრებად“.

როდესაც აქსიონოვმა ნაწილის მეთაურს, პოდპოლკოვნიკ ალბაკოვს, კონტრაქტის შეწყვეტის შესახებ რაპორტი წარუდგინა, ის უარყოფილ იქნა, თავად დანილი კი მორიგეობაზე გაგზავნეს.

„დედამისმა სამხედრო პროკურატურაში საჩივარი შეიტანა, რის შემდეგაც ბიჭს ყველა პირადი ნივთი ჩამოართვეს. მორიგეობისას ტელეფონის გამოყენებისთვის მას 10 დღით ჰაუპტვახტი მიესაჯა გასაჩივრების უფლების გარეშე. ის 17 აპრილს გაათავისუფლეს და მაშინვე გადაეცა შეტყობინება, რომ კონტრაქტის გაუქმების შესახებ სასამართლო სხდომა 20 აპრილს ჩატარდებოდა. თუმცა, იგი იმავე დღეს წაიყვანეს სოფელ კნიაზე-ვოლკონსკოეში მდებარე სხვა სამხედრო ნაწილში, ხოლო 19 აპრილს როსტოვში გადაიყვანეს. 26 აპრილს მან სხვისი ტელეფონით დარეკა, როცა უკვე ოკუპირებული მარიუპოლის მახლობლად იმყოფებოდა.“
ამასობაში კონტრაქტით ჯარისკაცების გაწვევის მაჩვენებელი 20%-ით შემცირდა 2026 წლის დასაწყისში, განაცხადა გერმანიის საერთაშორისო უსაფრთხოების კვლევების ინსტიტუტის მკვლევარმა, იანის კლუგემ რუსეთის ფინანსთა სამინისტროს მონაცემებზე დაყრდნობით. მთლიანობაში რუსეთის 40 რეგიონის ბიუჯეტის მონაცემების მიხედვით, თავდაცვის სამინისტრომ 2026 წელს 70500 კონტრაქტორი მოაგროვა.

ასევე ნახეთ