როდესაც პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა თავისი ჯარები უკრაინაში გააგზავნა, კრემლი, როგორც ჩანს, ევროპული უსაფრთხოების ნაცნობ აქსიომაზე აკეთებდა ფსონს: წმინდა რუსული მასა, რომელსაც ზურგს უმაგრებდა საბჭოთა ეპოქის უზარმაზარი მარაგები და ბირთვული ძალა, წინააღმდეგობას გათელავდა.
მოსკოვის სრულმასშტაბიანი შეჭრიდან ოთხ წელზე მეტი ხნის შემდეგ, ეს დაშვება თითქმის მთლიანად გაქარწყლდა. უკრაინა გადარჩა, ჩაშალა რუსეთის მიერ დაგეგმილი სწრაფი გამარჯვება და კონფლიქტი აქცია მაღალტექნოლოგიურ გამოფიტვის ომად.
მან განავითარა ინოვაციების ციკლი, რომელზეც „პრეზიდენტობისა და კონგრესის შესწავლის ცენტრის“ ვიცე-პრეზიდენტმა ეროვნული უსაფრთხოებისა და დაზვერვის საკითხებში, ჯოშუა ჰუმინსკიმ, თქვა, რომ უფრო სწრაფად მოძრაობს, ვიდრე ნებისმიერი რამ, რასაც აშშ ან ნატოს სხვა ქვეყნები აკეთებენ.
თუმცა, ექსპერტების თქმით, მოსკოვის მზარდი დამოკიდებულება ჩრდილოეთ კორეაზე საბრძოლო მასალის, რაკეტებისა და ჯარების გამო, არც იმის საბუთად უნდა ჩაითვალოს, რომ რუსეთი იშლება, და არც პირუკუ, იმისა, რომ მისი სამხედრო ძალა ომიდან იმაზე ძლიერი გამოვა, ვიდრე მანამდე იყო.
მათ მიერ დახატული სურათი უფრო კომპლექსურია.
უკრაინამ სერიოზული ზიანი მიაყენა რუსეთის კონვენციურ ძალებს და გამოააშკარავა ღრმა სისუსტეები მის დაგეგმვასა და დოქტრინაში. ამავე დროს მოსკოვი აგრძელებს ბრძოლის ველთან ადაპტაციას, იარაღის წარმოების გაფართოებას და სწავლას ისეთი ომიდან, როგორიც მას მანამდე არასდროს უწარმოებია.
„უკრაინაში ხდება რუსეთის კონვენციური სახმელეთო ძალების თანმიმდევრული და სერიოზული დეგრადირება“, განუცხადა ჰუმინსკიმ რადიო თავისუფლებას. მაგრამ მან ამავე დროს თქვა, რომ „შეცდომა“ იქნებოდა რუსეთის სამხედრო ძალის შეფასება მხოლოდ ამ პრიზმიდან.
მისი თქმით, რუსეთის ჩრდილოეთისა და წყნარი ოკეანის სამხედრო-საზღვაო ფლოტები ინარჩუნებენ მნიშვნელოვან შესაძლებლობებს, მაშინ როდესაც მისი სტრატეგიული ბირთვული ძალები დიდწილად ხელუხლებელი დარჩა და მოსკოვი კვლავაც ფლობს ქმედით კიბერ და კოსმოსურ რესურსებს.
ასევე ნახეთ
რატომ წააგო პუტინმა "პერსონალური სპეციალური სამხედრო ოპერაცია"ასე რომ, კითხვა შეიძლება აღარ მდგომარეობდეს უბრალოდ იმაში, რჩება თუ არა რუსეთი მსოფლიოში მეორე ყველაზე ძლიერ სამხედრო ძალად. კითხვა ის არის, თუ რა გამოააშკარავა უკრაინამ რუსეთის ძალის შეზღუდვების შესახებ და შეძლებს თუ არა რუსეთი, რომ ადაპტაციის მეშვეობით აირიდოს ამ სისუსტეების ქცევა გადამწყვეტ ფაქტორად.
ჩაშლილი ბლიცკრიგი და ადაპტაციაში შეჯიბრება
რუსეთის პრობლემები მისი დაშვებებით დაიწყო. ჰუმინსკის თქმით, პუტინის დაზვერვის სამსახურებმა უკრაინა დახატეს როგორც „ბანქოს სახლი“, რომელიც მოსალოდნელი იყო, რომ სწრაფად ჩამოიშლებოდა.
ამის ნაცვლად, უკრაინულმა გამძლეობამ, რუსულმა ოპერაციულმა მარცხმა, დასავლურმა დახმარებამ და სწრაფმა ადაპტაციამ სრულიად განსხვავებული ომი მოგვცა. გოსტომელის დაცვა, კიევის მახლობლად, სადაც უკრაინის ძალებმა მოიგერიეს ელიტური რუსული საჰაერო-დესანტო ჯარები, გახდა იმის ადრეული მაგალითი, თუ როგორ შეიძლებოდა მოსკოვის გეგმების ჩაშლა. მცირე ქვედანაყოფების ტაქტიკამ და დასავლურმა ტანკსაწინააღმდეგო იარაღმა ასევე გამოიყენა სისუსტეები, რომლებიც რუსეთის წინ მიმავალ ჯავშანტექნიკას ჰქონდა.
ასევე ნახეთ
„ისტორიაში პირველად“: როგორ არღვევს უკრაინა სახმელეთო ოპერაციების გარეშე რუსეთის ლოგისტიკას ყირიმშიმას შემდეგ ომი ადაპტაციაში დაუნდობელ შეჯიბრებად იქცა. დრონებმა, რადიო-ელექტრონულმა ომმა და შორ მანძილზე დარტყმებმა გარდაქმნა ბრძოლის ველი, გადაადგილება სულ უფრო საშიში გახადა და ხელი შეუწყო ფრონტის გასწვრივ გაძლიერებული მეთვალყურეობის ქვეშ მყოფი „სიკვდილის ზონის“ შექმნას.
ვაშინგტონის „სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის“ უფროსმა მეცნიერ-თანამშრომელმა რუსეთისა და ევრაზიის საკითხებში, მარია სნეგოვაიამ, რადიო თავისუფლებას განუცხადა, რომ უკრაინამ შექმნა მნიშვნელოვანი ტექნოლოგიური იმპულსი და ის სულ უფრო ხშირად იყენებს დრონებს ცოცხალი ძალის დეფიციტის ნაწილობრივ მაინც კომპენსირებისთვის.
ეს უპირატესობა რეალურია, მაგრამ, მისი თქმით, ეს არ არის მუდმივი ხასიათისა. ტექნოლოგიური იმპულსი ომის განმავლობაში რამდენჯერმე შეიცვალა, თქვა სნეგოვაიამ. უკრაინა ამჟამად წინ არის დრონების მნიშვნელოვან ტექნოლოგიებში, მაგრამ რუსეთი არაერთხელ დაეწია დაწინაურებულ მხარეს, თავადვე განახორციელა წარმატებული ინოვაციების უკუინჟინერია და შეიმუშავა საპასუხო ზომები.
ციკლი ჩქარდება: ის, რასაც ოდესღაც ბევრად მეტი დრო სჭირდებოდა, ახლა თვეების განმავლობაში ვითარდება. სწორედ ამიტომ არც ჰუმინსკი და არც სნეგოვაია არ უყურებენ ამ ომს, როგორც უკრაინული ტექნოლოგიური ბრწყინვალების უბრალო ისტორიას, რომელიც ამარცხებს რუსეთის მოძველებულ არმიას.
ასევე ნახეთ
როგორ შეცვალა გაციფრულებამ და ხელოვნურმა ინტელექტმა ომი უკრაინაშიორივე აღწერს ბევრად უფრო დინამიკურ შეჯიბრებას: უკრაინამ მოიპოვა მნიშვნელოვანი ტექნოლოგიური იმპულსი და გამოააშკარავა რუსეთის სერიოზული სისუსტეები, მაშინ როდესაც რუსეთი აგრძელებს ადაპტაციას და ბრძოლის ველის გაკვეთილების ათვისებას იმ ფონზეც კი, როდესაც მისი კონვენციური სახმელეთო ძალები სერიოზულ დეგრადაციასა და განსაკუთრებულ დანაკარგებს განიცდიან.
ჩრდილოეთი კორეა ხვრელებს ავსებს
მოსკოვის პარტნიორობა ფხენიანთან, შესაძლოა, ომის საგანგებო მოთხოვნების ყველაზე ნათელი ილუსტრაციაა. ჩრდილოეთმა კორეამ რუსეთს საბრძოლო მასალა და რაკეტები მიაწოდა და გაუგზავნა ჯარები, რომელთაგან ზოგიერთი განლაგებული იყო რუსეთის კურსკის ოლქში 2024 წელს უკრაინის მოულოდნელი შეჭრის მოსაგერიებლად. მაგრამ სნეგოვაიას თქმით, გარე დახმარებაზე რუსეთის დამოკიდებულება უნდა გააზრებულ იქნეს მის შიდა წარმოებაში უზარმაზარი ძალისხმევის პარალელურად.
მოსკოვი აწარმოებს გამოფიტვის ომს, რომელშიც დანაკარგები სცილდება ცოცხალ ძალას და მოიცავს საბრძოლო მასალასა და შეიარაღების სისტემებს. „რუსეთმა სინამდვილეში შეძლო ბევრი რამის წარმოება“, თქვა მან და ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რომ მოსკოვმა „მნიშვნელოვნად გაზარდა წარმოების მასშტაბები“ ისეთ სისტემებზე, როგორებიცაა დრონები, რადიო-ელექტრონული ომის აღჭურვილობა, საჰაერო თავდაცვა, ტანკები და რაკეტები.
მაგრამ რუსეთის მრეწველობას თავისი პრობლემა არ გადაუჭრია. ომის მოთხოვნები იმდენად მაღალია, თქვა სნეგოვაიამ, რომ მკვეთრად გაფართოებულ წარმოებასაც კი არ შეუძლია სრულად დააკმაყოფილოს ბრძოლის ველის საჭიროებები ან მისცეს რუსეთს მნიშვნელოვანი რეზერვების შექმნის საშუალება. ეს გვეხმარება ჩრდილოეთ კორეის როლის გაგებაში.
ჰუმინსკიმ ასევე აღნიშნა, რომ ჩრდილოეთ კორეის ჯარები მოსკოვს ეხმარებიან პოლიტიკურად მგრძნობიარე ცოცხალი ძალის პრობლემის მართვაში. მათი გამოყენებით შესაძლებელია პოზიციების შენარჩუნება და რუსი საკონტრაქტო ჯარისკაცების გამოთავისუფლება სხვა ამოცანებისთვის ისე, რომ პუტინს არ დასჭირდეს პოლიტიკურად სარისკო სრულმასშტაბიანი მობილიზაციის გამოცხადება.
შესაბამისად, ეს არც უბრალო სამხედრო კოლაფსია და არც რუსეთის უპრობლემო აღზევების მტკიცებულება. რუსეთი იყენებს უცხოელ პარტნიორებს სპეციფიკური ხვრელების ამოსავსებად, იმ დროს, როდესაც ძალებს არ იშურებს საკუთარი სამხედრო-სამრეწველო ბაზის შესანარჩუნებლად და გასაფართოებლად.
სნეგოვაიას თქმით, კრემლი აგრძელებს საწარმოო სიმძლავრეების გაფართოებას და ემზადება ხანგრძლივი ომისთვის. მაგრამ ამ ძალისხმევას თან ახლავს მზარდი დანახარჯები. რუსეთის სამხედრო-სამრეწველო სექტორი მძიმედ ფინანსდება სახელმწიფოს მიერ, მაშინ, როცა ომის შენარჩუნების ეკონომიკური ტვირთი ზრდას აგრძელებს.
უკრაინამ შეცვალა მათემატიკა - მაგრამ დრონებს ომი არ მოუგიათ
უკრაინა ომში შევიდა სერიოზული კონვენციური უთანასწორობით. ის ვერ უტოლდებოდა რუსეთს ტანკით ტანკზე, ჭურვით ჭურვზე ან ჯარისკაცით ჯარისკაცზე. მისი პასუხი იყო დანახარჯების განტოლების შეცვლა.
იაფ დრონებსა და სხვა სწრაფად განვითარებულ სისტემებს შეუძლიათ საფრთხე შეუქმნან ბევრად უფრო ძვირადღირებულ აღჭურვილობას და, სნეგოვაიას თქმით, უკრაინამ შეძლო დრონების გამოყენებით ცოცხალი ძალის დეფიციტის მნიშვნელოვანწილად კომპენსირება.
უკრაინელი სამხედრო გადამტაც დრონს გაშვებისთვის ამზადებს ფრონტთან ახლოს უკრაინის დონეცკის ოლქში. (საარქივო ფოტო)
მაგრამ სნეგოვაიამ ასევე ხაზი გაუსვა ამ უპირატესობის შეზღუდვებს. დრონების გამო ჯარისკაცებს არ დაუკარგავთ მნიშვნელობა და უკრაინის ცოცხალი ძალის პრობლემები კვლავაც სერიოზული რჩება. თავდაცვითმა „სიკვდილის ზონამ“ შეიძლება ხელი შეუწყოს ხაზის შენარჩუნებას, მაგრამ მას ომი არ მოუგია.
ამასობაში რუსეთი საკუთარი მეთოდების ადაპტირებას ახდენს. სნეგოვაიამ აღწერა ძალა, რომელიც აერთიანებს საბჭოთა სტილის მიდგომებსა და მემკვიდრეობით მიღებულ საწარმოო სიმძლავრეებს დრონებთან, რადიო-ელექტრონულ ომთან და ბრძოლის ველის სწრაფად განვითარებად პრაქტიკასთან.
რუსეთი არაჩვეულებრივად დიდ დანაკარგებს განიცდის და აწყდება მზარდ ზეწოლას თავის ეკონომიკაზე. მაგრამ ის ინარჩუნებს ზოგიერთ ასიმეტრიულ უპირატესობას, მათ შორის დრონების უზარმაზარი რაოდენობით განლაგების შესაძლებლობას, მათი გამოყენების გამოცდილებას და საბრძოლო ქვედანაყოფებისა და ოპერატორების მიერ ბრძოლის ველის შესახებ დაგროვილი მონაცემების უზარმაზარ მოცულობას.
დასავლეთის ქვეყნებმა „არა მხოლოდ იმას უნდა უყურონ, რას აკეთებს უკრაინა, არამედ ყურადღება უნდა მიაქციონ იმასაც, რას აკეთებს რუსეთი“, რა გაკვეთილებს სწავლობს იგი და როგორ გადის ადაპტაციას, თქვა ჰუმინსკიმ. „თუ ამას არ გავაკეთებთ და ამას მხოლოდ კონვენციურად დეგრადირებულ რუსულ ძალად დავინახავთ, ეს შეიძლება მომავალში სანანებელი გაგვიხდეს“.
ნოვოროსიისკი აჩვენებს, თუ როგორ ფართოვდება ომი
უკრაინის ტექნოლოგიური ადაპტაცია ომის გეოგრაფიასაც ცვლის.
შავ ზღვაში უკრაინამ არაერთხელ შეუქმნა საფრთხე რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ძალებსა და ინფრასტრუქტურას, მიუხედავად იმისა, რომ მან კონფლიქტი დაიწყო ყოველგვარი კონვენციური ფლოტის გარეშე, რომელსაც შეეძლებოდა გასტოლებოდა რუსეთის ფლოტს. როდესაც რუსული რეზერვები ყირიმიდან გადაადგილდა, უკრაინის უნარმა, დარტყმა მიეყენებინა ნოვოროსიისკისთვის, მისი სამხედრო-საზღვაო ცენტრისთვის უფრო აღმოსავლეთით, აჩვენა, რომ ფრონტისგან მოშორება უსაფრთხოების გარანტიას არ იძლევა.
ასევე ნახეთ
დარტყმა „აფრიკულ ექსპრესზე“: სირიიდან რუსეთის გამოსახლების საფასური„რუსეთის ფლოტი ამ ეტაპზე ნამდვილად დიდ საფრთხეშია შავი ზღვის ნებისმიერ წერტილში“, თქვა სნეგოვაიამ.
სტრატეგიული ასპექტი უფრო ფართო მნიშვნელობისაა.
უკრაინა სულ უფრო ხშირად აწყვილებს ფრონტზე თავის თავდაცვით ძალისხმევას და რუსეთის შიგნით სამხედრო და სხვა სამიზნეებზე სიღრმისეულ დარტყმებს, და ცდილობს, მოწინააღმდეგეს ბრძოლის ველს მიღმაც მიაყენოს ზიანი.
სნეგოვაიას თქმით, დარტყმების შედეგად რუსეთის შიგნით იზრდება შფოთვა და გაისმის ომის დასრულების მოთხოვნები. მაგრამ ის გვაფრთხილებს, რომ საზოგადოებრივი აზრი მხოლოდ შეზღუდულ როლს თამაშობს კრემლის მიერ გადაწყვეტილების მიღების პროცესში. პუტინი, და არა საზოგადოებრივი განწყობა, რჩება გადამწყვეტ ფაქტორად.
უკრაინას შეიძლება ამჟამად ჰქონდეს ტექნოლოგიური იმპულსი, თქვა მან, მაგრამ რუსეთი აგრძელებს პასუხის გაცემას - მათ შორის უფრო სწრაფი რეაქტიული დრონებითა და სხვა ტექნოლოგიური შეზღუდვების გადალახვის მცდელობებით.
დასუსტებული, მაგრამ სასიკვდილო
ომმა სერიოზული გამოწვევები შეუქმნა სამხედრო ძალის ძველ კრიტერიუმებს. ომამდელმა ტანკების რაოდენობამ და ჯარების საერთო რაოდენობამ ვერ იწინასწარმეტყველა რუსეთის მარცხი 2022 წელს. მაგრამ არც რუსეთის უზარმაზარი დანაკარგები ამტკიცებს იმას, რომ მან შეწყვიტა მრისხანე სამხედრო ძალად ყოფნა, ფრთხილობენ ექსპერტები.
უკრაინამ დაამსხვრია მითი იმის შესახებ, რომ მხოლოდ რუსული მასაც იძლევა გამარჯვების გარანტიას. მან აჩვენა, თუ როგორ შეიძლება გამძლეობამ, სწრაფმა ინოვაციამ და შედარებით იაფმა ტექნოლოგიამ მისცეს საშუალება უფრო მცირე სამხედრო ძალას, არაორდინარულად ძვირად დაუსვას ბევრად უფრო დიდ ძალას.
თუმცა რუსეთს მაინც აქვს არსებითად მეტი რესურსი, ვიდრე უკრაინას, დიდი სამხედრო-სამრეწველო ბაზა, ომისგან ხელუხლებელი ბირთვული ძალები და სამხედრო შესაძლებლობები, რომლებიც ბევრად აღემატება უკრაინაში მებრძოლ განადგურებულ სახმელეთო ფორმირებებს.
რუსეთის მიერ ოკუპირებული ქალაქი უგლედარი უკრაინის დონეცკის ოლქში (საარქივო ფოტო)
ეს იმას არ ნიშნავს, რომ რუსეთი იგებს ადაპტაციის პროცესს. სნეგოვაიამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ უკრაინას ამჟამად აქვს ტექნოლოგიური იმპულსი, მაშინ როდესაც რუსეთის ეკონომიკა და სამხედრო-სამრეწველო ქსელი მზარდ ზეწოლას აწყდება. მისი თქმით, არც ანალიტიკოსთა შორის არის აზრთა ერთიანობა იმის თაობაზე, შეიძლება თუ არა რუსეთს კვლავ ეწოდოს მსოფლიოში მეორე ყველაზე ძლიერი სამხედრო ძალა.
საბოლოო ჯამში, უკრაინისთვის დასავლური მხარდაჭერის მდგრადობა შეიძლება იყოს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ცვლადი. უკრაინამ არაერთხელ იბრძოლა თავის წონით კატეგორიაზე მაღლა, თქვა სნეგოვაიამ, მაგრამ მისი უნარი, შეძლოს ბრძოლის გაგრძელება, კვლავაც მნიშვნელოვანწილად არის დაკავშირებული საგარეო ფინანსურ, ტექნოლოგიურ, სადაზვერვო და სამხედრო მხარდაჭერასთან.
ასევე ნახეთ
რა არის რუსეთის არმიის აქილევსის ქუსლი? - ინტერვიუ უკრაინის არმიის გენერალ მიკოლა მალომუჟთანჰუმინსკის უფრო ფართო დასკვნა არის ის, რომ რუსეთი და უკრაინა ამ ომიდან გამოვლენ, როგორც ბრძოლაში ყველაზე გამოცდილი და ყველაზე გამოწრთობილი ორი სამხედრო ძალა მსოფლიოში.
უკრაინამ დიდი ზიანი მიაყენა რუსეთის არმიას, დიდი რაოდენობით გაანადგურა მისი აღჭურვილობა და გამოააშკარავა სისუსტეები, რომელთა დამალვასაც მოელოდა მოსკოვი უზარმაზარი ძალის რეპუტაციის მიღმა. რუსეთი მძიმე საფასურს იხდის ადაპტაციისთვის და შორს არის იმ ფუნდამენტური პრობლემების გადაჭრისგან, რომლებიც ომმა გამოავლინა.
რუსეთის დანაკარგების კომპენსირებისთვის საკმარისია თუ არა ის, რაც მან ისწავლა და შეუძლია თუ არა უკრაინას საკუთარი ინოვაციების გამორჩეული ტემპის შენარჩუნება - ამან შეიძლება დიდად განსაზღვროს ომის შედეგი.