Accessibility links

ლუკა ნახუცრიშვილი

პარასკევი, 24 ნოემბერი 2017

როდესაც ფილმი ან რამე სხვა სახის ნაწარმოები ვერ ახერხებს, საკუთარივე წიაღიდან წარმოშვას კონტექსტი, რომელიც მის საზრისს ცხადყოფდა, ამ ამოცანის შესრულება კრიტიკას უწევს.

როდესაც ფილმი ან რამე სხვა სახის ნაწარმოები ვერ ახერხებს, საკუთარივე წიაღიდან წარმოშვას კონტექსტი, რომელიც მის საზრისს ცხადყოფდა, ამ ამოცანის შესრულება კრიტიკას უწევს.

1.

რეზო გიგინეიშვილისა და ლაშა ბუღაძის “მძევლები”, რომელიც ახლახან გამოვიდა ქართულ ეკრანებზე, 1983 წელს ახალგაზრდა ელიტარული თბილისური სამეგობროს მიერ თვითმფრინავის გატაცებას უბრუნდება და მასზე შექმნილი რომანის, პიესისა და დოკუმენტური ფილმების შემდეგ, ახლა უკვე მხატვრული ფილმის საგნად აქცევს. ამბავი იმის შესახებ, რომ თავქარიანმა მეამბოხეებმა შუაგულ საბჭოთა კავშირში თვითმფრინავის გატაცება სცადეს “თავისუფალ” დასავლეთში გასაფრენად, რისთვისაც უმკაცრესად გასამართლდნენ, 90-იანი წლებიდან მოყოლებული გამუდმებით ბრუნდება ქართულ ხელოვნებაში და თითქოს უწყვეტად ტივტივებს საზოგადოებრივ წარმოსახვაში. ეს ერთგვარი შეპყრობილობა თავისთავად მიუთითებს იმაზე, რომ “თვითმფრინავის ბიჭები” ჯერაც ატარებენ პოტენციალს, მოგვითხრონ რაღაც, რაც ჯერაც ვერ გადაგვიხარშავს, კერძოდ, თავისუფლების საკითხი. და მისი საფასურის.

“მძევლების” სიუჟეტი იწყება იმ მომენტში, როცა მეგობრებს, ფაქტობრივად, უკვე გადაწყვეტილი აქვთ გაქცევა. ვხედავთ, როგორ იმარაგებენ იარაღს და დამფრთხალები ადგენენ გეგმას ნიკასა და ანას ქორწილის შემდეგ თვითმფრინავის გასატაცებლად. ქორწილის სცენაში დაძაბულობა და ყოველმხრივი დახუთულობის განცდა პირველ კულმინაციურ წერტილს აღწევს. ოღონდ, ავტორები ვერ პოულობენ იმაზე უკეთეს მხატვრულ გადაწყვეტას, რომ ეპიზოდის ცენტრში მაინცდამაინც ისევ უკვე ლამის სავალდებულო ატრიბუტად ქცეული ქართული ცეკვა არ მოაქციონ, “გრძელი ნათელი დღეებიდან” გადმომღერებული მარად უცვლელი სიმბოლო: თავისუფლებას მოწყურებული ქართული სულის შინაგანი საპროტესტო ყვირილი, რომელიც მუნჯ პლასტიკაში ამეტყველდება და მხარის გაშლისთანავე ტურისტ მუშტარზეა გათვლილი.

თავად თვითმფრინავის გატაცების ეპიზოდი ერთი დიდი აგონიის სცენაა. შემდეგ მოდის თვითმფრინავის შტურმი სამხედრო ძალების მხრიდან და დოკუმენტურ მასალებზე აგებული სასამართლო, რომელზეც ბიჭებს დახვრეტა მიესჯებათ, ანას კი, როგორც ერთადერთ ქალ თანამონაწილეს, სამუმადო პატიმრობა. ფილმის დასასრული გადაგვახტუნებს ადრეულ 90-იან წლებში, სადაც ნაჩვენებია, როგორ ეძებენ დახვრეტილთა მშობლები მათ საფლავებს. თავისუფალი საქართველოს მიერ შეწყალებული ანა ციხიდან გამოდის, თვითმფრინავში ჯდება და დასავლეთისკენ მიფრინავს. ოღონდ, ვერც ვიგებთ, ზუსტად სად და რატომ მიდის. არის თუ არა ანაც ქართველ ქალთა იმ უმრავლესობას შორის, რომლისთვისაც საზღვარგარეთ გაფრენის “თავისუფლება” სხვა არაფერი იყო (და არის), თუ არა საბჭოთა ეკონომიკური სისტემის ჩამოშლის პირობებში წარმოშობილი იძულება, საბერძნეთში ან სხვაგან წასულიყო სამუშაოდ.

ზაზა რუსაძის 2003 წლის რომანტიზებულ დოკუმენტურ ფილმში “თვითმფრინავის ბიჭების” თავგანწირვა, რომ თუნდაც საკუთარი და სხვების სიცოცხლის ფასად მოეპოვებინათ დასავლეთში გაღწევის უფლება, ცხადად უკავშირდება პოსტსაბჭოთა საქართველოს მოქალაქის თავისუფლებას, მიეღო ვიზა და გაფრენილიყო დასავლეთში. ანას გეზის ბუნდოვანება მით უფრო მწვავეს ხდის ფილმის აზრობრივ უკმარისობას, რომ “თვითმფრინავის ბიჭების” შესახებ ეს მორიგი კინემატოგრაფიული ნაწარმი ემთხვევა დღევანდელ საქართველოში თავისუფლებისაკენ გადადგმულ დამატებით ნაბიჯად აღქმულ “ვიზის ლიბერალიზაციას”. საკითხავი რჩება, ეს დროითი დამთხვევა რა აზრობრივ გადაკვეთებს წარმოშობს ფილმში ნაგულისხმევ თავისუფლებასა და იმ თავისუფლებას შორის, რომელსაც ჩვენ გარშემო ზეიმობენ.

მისასალმებელია, რომ ფილმის ავტორები არ მანიპულირებენ არც უხერხულ კლიშეებად ქცეული მოსწრებული ფრაზებით და დიდად არც “თვითმფრინავის ბიჭების” საქმესთან დაკავშირებული იმ “ფაქტების” ჩართვით, რომელთა შემოწმება შეუძლებელია. და, საერთოდაც, არ აპირებენ, გმირებად გამოიყვანონ საბჭოთა პრივილეგირებული ოჯახებიდან გამოსული მეამბოხეები. არც სიტყვა “თავისუფლებას” გვჩრიან წამდაუწუმ, მიუხედავად იმისა, რომ, ცხადად თუ ბუნდოვნად, ეს საკითხი ფილმის ჩუმი ეპიცენტრია. ავტორებს სურთ, მხატვრული მიდგომა თან დოკუმენტური ერთგულების სამსახურში ჩააყენონ (ფილმი, მიუხედავად სახეცვლილი სახელებისა და გარემოებებისა, ხომ სწორედ “თვითმფრინავის ბიჭებზეა”), თან კი ყოველგვარი ზედმეტი დოკუმენტური ინფორმაციულობა მოიცილონ და მოვლენათა არსში შეგვიძღვენ. არჩეული რეალისტური სტილი თავისთავად წინ ეღობება ამ განზრახვას.

თეატრის, ლიტერატურისა თუ სხვა სახელოვნებო დარგებისგან განსხვავებით, რეალობის კინოსთვის დამახასიათებელი “ფოტოგრაფიული” ასახვა თან ატარებს პრეტენზიას, რომ რასაც გვაჩვენებს, “მართლაც” მოხდა ან არსებობდა და საფრთხის წინაშე გვაყენებს, შიშველ, ნაღდ მოცემულობად შემოგვესაღოს ის, რისი ასახვისასაც კინომ საკუთარი “თვალისგან” დისტანცირება ვერ მოახერხა. “მძევლებში” არც ტრაგედიის ისტორიული პირობები და მოტივაციები იკვეთება და, მით უმეტეს, არც გამოსახულის კრიტიკულად ამობრუნება ხდება, რასაც ყველაზე უკეთ ალბათ ექსპერიმენტული დოკუმენტური ხასიათის კინო შეძლებდა კამერის მხრიდან საკუთარ თავზე მუდმივი რეფლექსიის წყალობით. “მძევლები” მღვრიე ემოციური თანაგანცდის ანაბარა გვტოვებს. დაძაბულობა, დათრგუნულობა, ცხოველი შიში და თვითმკვლელობამდე მისული სასოწარკვეთა მთელ სივრცეს იკავებს და “თვითმფრინავის ბიჭებზე” ათწლეულების მანძილზე მოჭარბებული ინფორმაციების დაფერთხვის მაგივრად, უბრალოდ, საკითხის ხედვას გვიღარიბებს.

ფილმი თითქოს განყენებულად “გვიცოცხლებს” გვიანი საბჭოთა საქართველოს წარსულის ერთ მონაკვეთს, რაც დიდწილად დამაჯერებელი კოსტიუმებისა და სცენოგრაფიის დამსახურებაა. მაგრამ საბჭოთა “რეალობის” რეალისტური ასახვისას ფილმს მხედველობიდან რჩება ის აწმყო, საიდანაც “აცოცხლებს” 1983 წლის საქართველოს. შესაბამისად, ავტორთა თავშეკავებაც, ფაქტებს ვითომდა ზედმეტი ინტერპრეტაციები არ მოახვიონ, საბოლოო ჯამში, ფილმს ძალაუნებურად აქცევს იმ ისედაც გაბატონებულ შეხედულებათა ლუკმად, რომელთაც თავისი კინემატოგრაფიული პერსპექტივით ვერავითარი წინააღმდეგობა ვერ დაახვედრა.

ფილმის ამგვარი კონფორმიზმის გათვალისწინებით, კრიტიკამ პირველ რიგში ის აწმყო უნდა აღწეროს, რომელშიაც - 2017 წლის აპრილის მიწურულს - ეს ფილმი საქართველოს კინოთეატრებში წარმოდგება. ეს აწმყო არის არა შიშველი, ზეისტორიული მოცემულობა, არამედ მისი “რეალობა” მთლიანადაა განპირობებული იმაზე გამუდმებული ვაჭრობითა და ბრძოლით, თუ ვინ “ჩარჩა” საბჭოთა კავშირში, ვინ “გვაბრუნებს” იქ, ვინ მოახერხა “წინსვლა”, როდის “ვეწევით” და იდეალურ შემთხვევაში, “ვუსწრებთ” დასავლეთს; ბრძოლა, რომელშიც, თუ წინააღმდეგობა არ გავწიეთ, ვიღაც სხვა გადაწყვეტს ჩვენს მაგივრად, რას ნიშნავს თავისუფლება ან ვინ არის და ვინ არ არის თავისუფალი.

2.

ფილმში ერთი რამ ნამდვილად იკვეთება შედარებით მკაფიოდ. ავტორებს ფილმისა, რომელსაც ჰქვია “მძევლები”, ნაკლებად აინტერესებთ ახალგაზრდების მიერ თვითმფრინავში აყვანილი მძევლები. სანამ მათთან ერთად გამოგვკეტავდნენ თვითმფრინავში, კლაუსტროფობიით გაჟღენთილი გარემო უკვე გვახვედრებს, რომ თავად ეს ამბოხებული მეგობრები არიან მძევლები - საბჭოთა სისტემისა. მაგრამ შექმნილი დახუთული ატმოსფერო წმინდა წყლის რეფლექსურ სიმძაფრეზე დაიყვანება. აღარ რჩება ადგილი, თავად საბჭოთა კავშირიც ნაჩვენები იქნეს როგორც მძევალი ორ დიდ ბანაკს შორის გამართული ცივი ომისა, რომელში დამარცხებამაც დიდწილად განაპირობა თუნდაც ის, თუ როგორ დაწერეს გამარჯვებულებმა იმ საკაცობრიო დაპირების ისტორია, რომელსაც საბჭოთა კავშირი ბოლომდე ჯიუტად იჩემებდა.

კითხვა “რა გაკლდათ”, წარსულ თუ აწმყო დროში ნაუღლები, წყენითა თუ შიშნარევი ვერგაგებით წარმოთქმული, ფილმში გამუდმებით ისმის უფროსი თაობის მხრიდან. უფროსი თაობა ან დამფრთხალი, სისტემას დამორჩილებული მშობელია ან გადაღრძუებული “ინტელიგენცია” - ვეებერთელა, სქელ სათვალეებში ჩამალული, დანაოჭებული ნიღბები, მოარული კარიკატურები, რომლებიც, ოღონდ, 1983 წლის საბჭოთა რეალობის ისტორიული წინაპირობების გამოკვეთის მაგივრად, მხოლოდ მისსავე კარიკატურას გვჩრის ხელში. ფილმში ნაჩვენები “დაჭაობებული” სიტუაცია, რომელსაც მეამბოხეები უპირისპირდებიან, ვერ იქნება მსჯელობის ათვლის წერტილი. იგი თავად საჭიროებს კონტექსტის დაზუსტებას, როგორც დაღლა კაპიტალისტურ ბანაკთან სოციალისტურის ბრძოლის თანმდევი იზოლაციონიზმით, რომელსაც ძალა აღარ ჰყოფნის, დაახშოს რადიო “თავისუფლების” მიერ არალეგალურად შემოგზავნილი ტალღები; როგორც ოდესღაც დაძაბული მოლოდინის გაჯანჯლებული ბოლო და საბჭოთა სოციალიზმის უტოპიური ენერგიის დაშრეტა, რომელიც დამჭკნარ და გაქვავებულ სახეებში ჩაბეჭდვია კომუნიზმის აღმშენებლობის გზაზე საბჭოთა ხალხის წინამძღოლ ინტელიგენციას.

ეს კარიკატურული ნიღბები ფილმში ისევე შეუკავშირებლად არის მიმოფანტული, როგორც სპეკულანტთან ნაშოვნი “მარლბოროს” კოლოფები და “ბიტლების” ფირფიტა, რომელთაც ასევე არ ჰყოფნით მჭევრმეტყველება იმის საჩვენებლად, რომ სწორედ მათ შეეხიზნა კომუნიზმის გაბეზრებულ მოლოდინს დამსხლტარი “ჯინსების თაობის” ახალი, აკრძალული რელიგია. ფილმში ეს კერპებად ქცეული კოლოფები არათუ ადამიანური შრომის აღარანაირ კვალს აღარ ატარებს, არამედ არც იმის მახარობელია, რომ იმგვარ კაპიტალისტურ დასავლეთში დამზადდა, რომელსაც სწორედ საბჭოთა კავშირის სოციალური უზრუნველყოფის სისტემასთან ჭიდილში მოუწია, თავადაც უფრო სოციალური გამხდარიყო.

“მარლბოროსა” და “ბიტლების” ფირფიტები არ არის პირველადი საჭიროების საგნები, არამედ ის “მეტი”, რაც ადამიანის პირველადი მოთხოვნილებების დაკმაყოფილების თავზე ამოიზრდება. ფილმი თავად აჩვენებს, რომ, საბოლოოდ, პრივილეგირებული საბჭოთა ოჯახების შვილებს ეს “მეტი” საერთო დეფიციტის პირობებშიც კი არ აკლდათ. დღეს, პროდუქციის სიჭარბის პირობებში, არათუ ჩვენი სუპერმარკეტების დახლებზე უხვად ჩამწკრივებული “მარლბორო” და მისი უთვალავი მოძმე სახეობანი, არამედ პირველადი საჭიროების საქონელიც კი მიუწვდომელია მოსახლეობის მოზრდილი ნაწილისთვის.

“თვითმფრინავის ბიჭებისთვის” დაყვედრებით წამოძახებული კითხვა “რა გაკლდათ?” თავისთავად უკუსაგდები არ არის და შეიძლება წაადგეს კიდევაც შემდეგნაირი წანაცვლება: რატომ სწყუროდათ მათ რაღაც მეტი, როცა შეიძლება მართლაც არაფერი აკლდათ? და, რაც მთავარია, რატომ ასცდა მათი წყურვილი საბჭოთა კავშირის მიერ დასახულ აღთქმას? თუმცა, როცა დღეს 1983 წლიდან გადმოყოლილ ექოსავით გვესმის ეს კითხვა, მხოლოდ ჩვენივე აწმყოსთან გადაკვეთაში თუ გადავაწყდებით იმ ჭეშმარიტებას, რომელიც 1983 წელს წარმოთქმულმა ფრაზებმა შეიძლება გაგვანდონ სწორედ იმ დაუოკებელი ცნობისმოყვარეობის შესახებ, გამუდმებით რომ გვაბრუნებს “თვითმფრინავის გამტაცებლების” საქმესთან.

3.

გულაჩუყებულნი ვუყურებთ, როგორ წირავენ გვიანი საბჭოთა კავშირის ახალგაზრდები სიცოცხლეს, რათა დასავლეთში გაღწევას ეღირსონ, თითქოს ჩვენ მათი მემკვიდრეები ვიყოთ, რომლებიც ყოველ ჯერზე, როცა კი უვიზოდ გავფრინდებით დასავლეთის მიმართულებით, მათ დანაბარებს აღვასრულებთ. მაგრამ, თუ მაშინდლიდან დღეს, როცა “თავისუფლება” “ლიბერალიზაციისთვის” გაუიგივებიათ, მართლაც შეიძლება რაიმე გვეხმიანებოდეს, ფილმში ეს სასამართლოს სცენაშია ნაჩვენები. “არანაირი თავისუფლება არ ღირს ადამიანის სიცოცხლის ფასად” - არის ანას საბოლოო სიტყვა, რომელსაც კინოდარბაზში ვისმენთ, მის გარეთ კი, კვლავაც “მორიგი” მუშა იღუპება. საბჭოთა სასამართლოს წინაშე ანას მიერ წარმოთქმული ფრაზა შეიძლება უბრალოდ შიშით და პრაგმატული სურვილით ყოფილიყო ნაკარნახები, რომ სისტემას სასჯელი შეემსუბუქებინა. თუ ანას სიტყვები მაშინ სისტემისადმი ქედის მოხრის და გამოძალული თანხმობის ტოლფასი იყო, დღეს იგი მჭახე დისონანსის სახით გადაიკვეთება გაბატონებული პოლიტიკური და ეკონომიკური ელიტის კეთილხმოვან მისამღერთან, რომ თავისუფლება ადამიანის სიცოცხლის ფასად ნამდვილად ღირს. მშენებლობებიდან და შახტებში რუტინული რეგულარულობით მცვივანი მუშების სიცოცხლე მისაღები საფასურია ბიზნესის აბსოლუტური თავნებობის დასაცავად. ამ თავნებობას “თავისუფლებას” შეარქმევ და მყისიერად ულამაზოდ გამოჩნდება - “თავისუფლების მტრადაც” კი შეირაცხება - ნებისმიერი, ვინც ხმას ამოიღებს და სახელმწიფოს მოსთხოვს, დაიბრუნოს საკუთარი მოქალაქეების ფიზიკურ და სულიერ კეთილდღეობაზე ზრუნვის სამართლებრივი და ეკონომიკური სადავეები.

საქართველოს კინოთეატრებში “მძევლების” ჩვენება იწყება. ორი დღის თავზე კი, სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია ასრულებს მუშაობას, რომელმაც ხელახლა გაამყარა სახელმწიფოს ინსტიტუციურ ქვაკუთხედად საკუთარი მოქალაქეების ყოველდღიური სასაკლაო: იქნება ეს ქმედუუნარო შრომითი ინსპექცია, რომელიც “თავისუფალს” ტოვებს ბიზნესს, არანაირი ხარჯი არ გაწიოს თანამშრომლების უსაფრთხოებაზე, თუ 2010 წელს ყოველგვარი საჯარო განხილვის გარეშე შეცვლილი კონსტიტუციის 94-ე მუხლი და მასზე მიბმული ორგანული კანონი “ეკონომიკური თავისუფლების შესახებ”, რომლითაც მიხეილ სააკაშვილმა გადასახადებთან, რესურსების გადანაწილებასთან და სახელმწიფოს მხრიდან სოციალურ და საინვესტიციო დანახარჯებთან მიმართებაში დაკანონებული ულტრალიბერალიზმით მსოფლიო სავალუტო ფონდიც კი საგონებელში ჩააგდო.

2009 წელს პარლამენტისთვის “ეკონომიკური თავისუფლების აქტის” წარდგენისას სააკაშვილი ამაყად აღნიშნავს, რომ ამით საქართველო ეკონომიკური განვითარებისათვის დაბრკოლებების მოხსნაში ყველაზე პროგრესული და დალხენილი ქვეყნებისათვისაც კი “ფლაგმანად” იქცევა. და ამ ქვეყნების წარმომადგენელ დიპლომატებს დიდსულოვნად სთავაზობს კონსულტაციებს, “რათა ცოტათი მაინც შეძლონ წინ წაწევა, თუ ჩვენ დაწევას ვერ მოახერხებენ”. ისტორიული დროის აღქმის ეს ჰიპერტროფია, რომლითაც დასავლეთის დაწევის მოსურნე საქართველო დასავლეთზე უფრო დასავლეთობას იჩემებს, დასავლეთის შესახებ იმ ფანტასტიკური წარმოდგენის ნაყოფია, რომელიც მართლაც “გადაუსწრებს” თავად დასავლეთსაც კი, ოღონდაც კი აღარაფერმა მოაგონოს საბჭოთა წარსულთან და “სახელმწიფო სოციალიზმთან” ასოციაცია. დროისა და ისტორიული განვითარების ეს აღქმა, “წინსვლის” ბრმა, უგეზო ჟინი, დღეს კონსტიტუციურად გამყარებული სახელმწიფო პოლიტიკის რანგშია აყვანილი და უკვე დიდი ხანია, ის მიმართულებაა, რაზეც ჩვენც ყველანი ძალით შეგვსვეს. შესაბამისად, “თვითმფრინავის გამტაცებელთა” საქმის გადააზრების ნებისმიერი თანამედროვე მცდელობაც, რომელიც არ ან ვერ ახერხებს, გაარღვიოს ისტორიული განვითარების შესახებ გაბატონებული ეს შეხედულება, მითვისებული, გაყალბებული “თავისუფლების” მძევლებად დატოვებს 1983 წლის ტრაგიკული მოვლენების თანამონაწილეთ. ამ მხრივ, მათ შესახებ გადაღებული ახალი ფილმის უმწვავესი ნაკლიც სწორედ ის არის, რომ არათუ უბრალოდ ვერაფერ ახალს ვერ გვეუბნება, არამედ მდუმარედ თანამზრახველობს მკვლელი ულტრალიბერალიზმით დაღდასმულ აწმყოსთან, როცა ეს უკანასკნელი ჩვენი და თვითმფრინავის გამტაცებლების ოცნებებს შორის ყალბი ნათესაობის დადგენას ცდილობს, რათა უმართებულო აწმყომ არა მარტო დღევანდელი სამართლებრივი სისტემისგან, არამედ წარსულიდანაც მიიღოს კურთხევა.

შესაძლოა, ოდესმე უფრო თავისუფალნი შევიქნეთ საიმისოდ, რომ უკეთ გავიგოთ მნიშვნელობა კითხვისა: “რა გაკლდათ?”. შესაძლოა, მასზე პასუხი მართლაცაა “თავისუფლება”, მაგრამ დღევანდელი გადმოსახედიდან - რომელიც ერთადერთი ლეგიტიმური ჟამია, საიდანაც მეტ-ნაკლებად მიზანშეწონილი პასუხი შეიძლება აღმოცენდეს - პასუხზე უფრო მეტად, პასუხზე თანმიმდევრული უარი გვმართებს. დაუღალავად უნდა გავუსვათ ხაზი, რომ ის, რაც მათ აკლდათ და რისთვისაც მათ სხვების და საკუთარი სიცოცხლეები გაწირეს, არ იყო ის, რაც ჩვენ დღეს მივიღეთ და რაც თავისუფლების სახელით ყოველდღიურად იწირავს სიცოცხლეებს, ხოლო, მათ, ვინც თავისუფლების მსხვერპლნი არ გავმხდარვართ, თავისუფლების გაუგებარი მიმართულებით გატაცებულ მძევლებად გვაქცევს.

გაბმული ძალისხმევის შემთხვევაში ვეღარაფერი შეაჩერებს იმ პროცესს, რომ სოლიდარობის ამ არნახული აქტის საფუძველზე აუდიტორია #115 იქცეს ქართული რეალობის გარდაქმნის დღევანდელივით 24-საათიან რეჟიმში მომუშავე, ღია, თავისუფალ ლაბორატორიად.

"დაადგერით აქა და იღჳძებდით ჩემ თანა." (მათე 26:38)

1. ენა

სანამ გუშინ თვითმმართველობის ხელმძღვანელობის მხრიდან მოძალადე ბანდების მობილიზება და თსუ-ს პირველი კორპუსის შენობაში შემოპარება დაიწყებოდა, უთანასწორობის აღმოფხვრისა და ავტონომიის მოთხოვნით ეზოში გამართულ საპროტესტო აქციასა და იმავე დროისთვის დანიშნულ კონტრაქციას შორის მყვირალა კონტრასტმა საბოლოოდ გამოკვეთა, რომ საქმე გვაქვს სრულიად ახლებური რეალობის დაბადებასთან, რომელსაც ვერც თვითმმართველობ(ებ)ისა და სხვა ადმინისტრაციულ პრივილეგიებს ჩაბღაუჭებული ადამიანები უსწორებენ თვალს და, სამწუხაროდ, ვერც პროგრესისა და პროდასავლურობის თვითგამოცხადებული მესაჭეები.

თავისთავად უკვე დიაგნოზია კონტრაქციაზე წამოჭიმული ტრანსპარანტების ენის გამოცარიელებული, წმინდად მეტაფორული ხასიათი: “უნივერსიტეტს გაყოფა სტკივა რექტორო!“ (წოდებითის წინ მძიმის გარეშე). ანდა, ყველაზე შინაარსიანი სლოგანის შემთხვევაში, სულაც ღიად კონსერვატორული მესიჯი: “ვითხოვთ ინსტიტუციების პატივისცემას!“. წინა დღეებშიც გამოიკვეთა, რომ როგორც მათი, ისე მათი მფარველი მაღალი აკადემიური პერსონალის ენა და ლოგიკა მთლიანად დაყვანილია წვრილმანი ფაქტების გარშემო კაზუისტურ, ვითომდა მკაცრად “სამართლებრივ ჩარჩოებში“ წარმოებულ კინკლაობასა და მუდმივად, ცალკეული პიროვნებების დისკრედიტაციის ან დაცვისაკენ მიმართულ კამპანიაზე.

ამ ტოტალური, გაშიშვლებული იდეური ბანკროტისა და გამოფიტული ენის საპირისპიროდ, უნივერსიტეტის კიბეებზე იდგნენ სტუდენტები და მათი მხარდამჭერები, რომელთათვისაც კონკრეტულად გიორგი გაფრინდაშვილის გადადგომა მხოლოდ ერთ-ერთი რიგითი მოთხოვნა იყო, რამეთუ გაფრინდაშვილი სხვა არაფერი იყო, თუ არა გაპიროვნებული სახე იმ ძალაუფლებრივი, სოციალური და საგანმანათლებლო სისტემისა, რომლის გარდაქმნაც მათი ფართო და გრძელვადიანი მიზანია. შესაბამისად, მათ აქციაზე შეკრებილ თითოეულ ადამიანს შეგნებული ჰქონდა, თუ სად და რისთვის იდგა, რაც მათვე სძენდა მეორე მხარისათვის შეუძლებელ მხნეობასა და შემართებას.

ამას გარდა, მათი მოთხოვნების ენაც საქმიანი, კონკრეტული, და ფართო ხედვითაა განმსჭვალული, ხედვით, რომელიც თავის თავში მოიცავს მრავალმხრივ ბრძოლას: სტუდენტთა უდიდესი ნაწილის სავალალო სოციალური მდგომარეობის აღმოფხვრა; შიდასაუნივერსიტეტო მანკიერი იერარქიული სისტემისა და აკადემიურ სივრცეზე სახელმწიფოს პოლიციური კონტროლის მოშლა; გენდერული ნიშნით ჩაგვრისადმი წინააღმდეგობა; საგანმანათლებლო სისტემის ძირეული რეფორმირება და უნივერსიტეტის დაცვის თანამშრომელთათვის ზეგანაკვეთური შრომის ანაზღაურება. აცნობიერებენ რა, რომ უნივერსიტეტის შიგნით არსებული პრობლემები მხოლოდ რგოლია საზოგადოებრივი მთლიანისათვის დამახასიათებელი სისტემური კრიზისისა, რაღა გასაკვირია, რომ სწორედ ეს სტუდენტები და მათი მხარდამჭერები იყვნენ, ვინც სულ ცოტა ხნის წინ ტყიბულელ მაღაროელებს ამოუდგა გვერდში ისევე, როგორც ადრე კაზრეთელ მუშებს, რკინიგზის თანამშრომლებსა თუ მომსახურების სექტორში დასაქმებულ ადამიანებსა და სხვა ექსპლუატირებულ ჯგუფებს.

2. სოლიდარობა

სტუდენტების მიერ შემუშავებულ ასეთ მრავალხმიან მანიფესტში ისევე, როგორც სხვა უნივერსიტეტებიდან გამოხატულ სოლიდარობის აქტებში, თვითმმართველობ(ებ)ის წევრებმა მხოლოდ ლოგიკის ნაკლებობა, დაუკავშირებადის დაკავშირება, წესისა და რიგის დარღვევა, სხვის საქმეში ცხვირის ჩაყოფა დაინახეს. ღრმად ვარ დარწმუნებული მათ გულწრფელობაში, როდესაც სტუდენტების პროტესტს “მართულობასა“ თუ “პარტიულობას“ სწამებენ, რამეთუ ამგვარი კატეგორიების მიღმა აზროვნება მათთვის წარმოუდგენელიც კია. და როგორი სამწუხარო და ნიშანდობლივია, რომ იმ ახალი რეალობის აღწერა-შეფასებაში, რომელიც ახლა, ამ წუთებშიც, #115 აუდიტორიაში და მის გარშემო იბადება, სრულ არაადეკვატურობას იჩენენ ტელე თუ აკადემიური სივრცის წარმომადგენელი სხვადასხვა განმანათლებელნი, რომლებიც - პრინციპში, ყოველგვარი უშუალო მატერიალური დაინტერესების გარეშე - უტიფრად უყრუებენ სტუდენტების მკაფიო მოთხოვნებსა და სისტემურ კრიტიკას. უკეთეს შემთხვევაში მათ “იდეალიზმზე“, “ახალგაზრდულ“ აღტკინებასა და “ბუნდოვანებაზე“ საუბრობენ, უარეს შემთხვევაში კი “კომკავშირელობად“ თარგმნიან იმ ახალშობილ ენას, რომელიც ბედავს, მწყობრად და მიკიბვ-მოკიბვის გარეშე ჩამოაყალიბოს არსებული საგანმანათლებლო და სოციო-ეკონომიკური სისტემის გარდაქმნის მოთხოვნა.

ინდივიდუალურ გონებრივ უნარებში ხარვეზების ძიების სანაცვლოდ, განა ამ განათლებული “რეალისტებისთვისვე“ ნაკლებ შეურაცხმყოფელი არ იქნება, თუ ვიტყვით, რომ მათ პირველ რიგში საკუთარი სოციალური ჯგუფის ინტერესებიდან გამომდინარე არ სურთ ახალი რეალობისთვის თვალის გასწორება? სტუდენტების სოციალური პროტესტის დაუმახინჯებლად თარგმნა მათივე პრივილეგირებული ძალაუფლებრივი მდგომარეობის მოშლის ტოლფასი იქნებოდა, რომლის შენარჩუნებაც, როგორც ყოველთვის, არსებითადაა დაკავშირებული გარკვეული ტიპის ენის - მეტაფორების, ლოგიკის, კრიტერიუმების - მუდმივად ხელახალ გამოყენებასთან, რაც სამყაროს გარკვეული ხატის მუდმივ რეანიმაციას ეწევა. მათთვის საძულველ ენაზე ამას თვითგადარჩენის კლასობრივი ინსტინქტიც შეგვიძლია ვუწოდოთ.

ილიას და სხვა უნივერსიტეტების სტუდენტები და ლექტორები თსუ-ს სტუდენტებს სოლიდარობის ნიშნად უერთდებიან; #115 აუდიტორიაში რკინიგზის თანამშრომლები და ტყიბულიდან ჩამოსული მაღაროელები შემოაბიჯებენ; სოციალური გარდაქმნისთვის მებრძოლი არასამთავროების წარმომადგენლები ადგილზე პერმანენტულ რეჟიმში მუშაობენ და უამრავი უცნობი და ნაცნობი ადამიანი უბრალოდ ადგილზე ყოფნითა თუ საკვებისა და სასმელის მოტანით ცდილობს თანადგომას. ამ პროტესტის მოწინააღმდეგეებმა თუ მისი განეიტრალების მოსურნეებმა ამ ყველაფერს თუ თვალი გაუსწორეს, ერთი ხელის მოსმით ენგრევათ თავზე სამყაროს ის ხატი, რომელიც ურთიერთგათიშულ “კომპეტენციებსა“ და “საკუთარი ადგილის ცოდნაზეა“ დაშენებული. მათ არც კი შეუძლიათ გაიგონ, რომ ამ უყოჩაღესი სტუდენტების ძალისხმევის წყალობით დღეს უკვე საზოგადოებრივ ჯგუფებს შორის წყალგამყოფი აღარაა ვულგარული პარტიული მიკუთვნებულობა, რა იარლიყის მიკერებასაც ჯერაც დაჟინებით ცდილობენ მათთვის. ყავლგასულ კლიშეებზე უარის თქმის შემთხვევაში, მათთვის გაიხსნებოდა პანდორას ყუთი, რომლიდანაც ამოხეთქავდა ქვეყნის მთელი ის სისტემური სოციალური კრიზისი, რისი მეტ-ნაკლებად შერბილება აქამდე მათ შორის სწორედ ზემოხსენებული ენისა და სამყაროს ხატის პერმანენტული მობილიზაციით ხერხდებოდა. ამიტომ ცდილობს, თვითმმართველობიდან დაწყებული და განათლების მინისტრით დამთავრებული, ყველა, ვისაც სტატუს კვოს შენარჩუნება აწყობს, რომ სტუდენტების სამართლიანი პროტესტი სრულიად კონკრეტული ძალაუფლებრივი და ეკონომიკური მექანიზმების მიმართ მრუდედ მოთარგმნონ როგორც “შუღლის გაღვივება“ (იხ. “უნივერსიტეტს გაყოფა სტკივა რექტორო!“) და აბსტრაქტული მშვიდობისმოყვარეობით მოუწოდონ, “ერთმანეთს არ გადაეკიდონ“, თითქოს მშობელი წაკინკლავებულ დედმამიშვილებს აშველებდეს.

ეს გამოშიგნული ენა იმდენად აგრესიული და ისტერიული ხდება, რაც უფრო მეტად ცდება ახალ რეალობას. თვითმმართველობ(ებ)ის მიერ გუშინ და დღეს გამოვლენილი ძალადობის მასშტაბები იმის პროპორციულად იზრდება, რაც უფრო მეტად კარგავს მათი პარაზიტული მექანიზმი ფუნქციას თვით საუნივერსიტეტო კონტროლით დაინტერესებული სახელმწიფო სტრუქტურებისთვისაც კი. რამდენი ორგანიზებული ბანდაც უნდა მიუქსიონ #115 აუდიტორიის სტუდენტებსა და მხარდამჭერებს, მსგავს შიშველ ძალადობაზე გრძელვადიანი მოქმედების დაფუძნება შეუძლებელია. გაბმული ძალისხმევის შემთხვევაში ვეღარაფერი შეაჩერებს იმ პროცესს, რომ სოლიდარობის ამ არნახული აქტის საფუძველზე აუდიტორია #115 იქცეს ქართული რეალობის გარდაქმნის დღევანდელივით 24-საათიან რეჟიმში მომუშავე, ღია, თავისუფალ ლაბორატორიად. ამ სამუშაოში სტუდენტების მთავარი დამაბრკოლებელი არა თვითმმართველობები იქნება, რომელთა ამჟამინდელი ქცევაც თავადვეა დასტური მათი ფუნქციისა და სიცოცხლისუნარიანობის თვითლიკვიდაციისა, არამედ მთელი ის იერარქიული სისტემა, რომელიც ყველანაირად ეცდება შეინარჩუნოს არსებული საზოგადოებრივი “წესრიგი“.

3. სამართალი და ძალადობა

აღსანიშნია, რომ ამ სტუდენტებს ტყიბულიდან ჩამოსვლის შემდეგ, ფაქტობრივად, ამოსუნთქვის საშუალებაც არ ჰქონიათ თსუ-ში საპროტესტო ღონისძიებების წამოწყებამდე. ზემოთ უკვე შევნიშნე, ლოგიკურია, სწორედ ეს სტუდენტები რომ იბრძოდნენ ტყიბულელი მაღაროელების მხარდამხარ, კერძო მეწარმის მიერ დაწესებული არაადამიანური სამუშაო და სახელფასო პირობების წინააღმდეგ. და როგორც ტყიბულში მაღაროების მფლობელი კომპანიის ადმინისტრაცია კითხულობდა, თუ რა ესაქმებოდათ სტუდენტებს მაღაროელების საპროტესტო აქციებზე, იმავენაირად ცდილობენ თვითმმართველობები და თსუ-ს რექტორიც, რეანიმაცია გაუკეთონ მკაცრად დაყოფილი კომპეტენციებისა და სამოქმედო არეალის ლოგიკას, რომელიც მოარღვია სრულიად განსხვავებული მიკუთვნებულობის ადამიანების მიერ გამოჩენილმა სოლიდარობის ჟესტმა. კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი მგონია ის არათუ მსგავსება, არამედ იგივეობა, რომელიც შეინიშნებ(ოდ)ა როგორც თსუ-ს თვიმთმმართველობისა და ადმინისტრაციის ზოგიერთი განსაკუთრებით ოდიოზური წარმომადგენლის, ისე ტყიბულის მაღაროების ადმინისტრაციის მიერ გამოყენებულ მკაცრად ლეგალისტურ, წმინდად სამართლებრივ ჩარჩოებსა და ტერმინოლოგიაში მოძრავ, ენებს შორის. ეს ჰალსტუხიანი ლეგალისტი ტექნოკრატები გამუდმებით აპელირებენ კანონებზე, რეგულაციებსა და ხელშეკრულებებზე; რომ თურმე აკადემიური საბჭოს პრეროგატივა იყო, წესდებისდა მიხედვით შეკრებილიყო და გაეკეთებინა არჩევანი გიორგი გაფრინდაშვილსა და გიორგი გაფრინდაშვილს შორის; რომ მეოთხე მუხლის “ბ“ პუნქტის “ჭ“ ქვეპუნქტის მიხედვით უნდა მივმართოთ მეათე მუხლის “დ“ პუნქტის “ყ“ ქვეპუნქტის “წ“ დანამატს, რათა შემდეგ კვლავაც გადმოვმისამართდეთ მეოთხე მუხლთან და პრობლემაც მოგვარდეს ანუ ყველაფერი ისე დარჩეს, როგორც იყო. არადა, როდესაც მაღაროების ადმინისტრაცია მიუთითებს მუშების მხრიდან სამუშაოზე გამოუცხადებლობის შედეგად სამართლებრივი ჩარჩოს მიღმა გასვლაზე, სინამდვილეში თავად ადმინისტრაციის მხრიდან კანონი უკვე დიდი ხნის დარღვეულია მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო.

სინამდვილეში, სამართლებრივი ნორმების უკონტექსტოდ მოშველიებითა და, შესაბამისად, მთელი დავის აბსტრაქტულად ლეგალისტურ ჩარჩოზე დავიწროვებით ცდილობენ, ლეგიტიმურობა შესძინონ ძალაუფლებრივ მექანიზმს, რომელსაც ბატონობისა და უთანასწორობის შენარჩუნება აბსტრაქტული კაზუისტიკის ფარგლებში წრებრუნვის მეშვეობით სწადია. ამით კი ერთი მარტივი აუღიარებელი რამის გადაფარვა ხდება: რომ არსებული სამართლებრივი ნორმების ვითომდა ნეიტრალური მუშაობის მიღმა, მის დასაბამში, პირველყოფილი ძალადობრივი აქტი დგას, ის რეპრესიული მექანიზმი, რომელიც საბოლოო ჯამში სამართლებრივ ნორმებს სამართლიანობის პრინციპებთანვე აგდებს წინააღმდეგობაში და სამართალს, როგორც საზოგადოების ყოველდღიური ცხოვრების მომწესრიგებელ ხერხემალს, ხრავს.

იმისთვის, რომ დაწერილი კანონის ასო კვლავაც განიმსჭვალოს სამართლიანობის სულით; იმისთვის რომ ლეგალურმა ჩარჩომ შეიძინოს ლეგიტიმურობა, ნეიტრალური კანონის მიერ ფორმალურად თანასწორ მდგომარეობაში ჩაყენებული, მაგრამ ამ ფორმალური თანასწორობის ლეგალური მექანიზმების მიერვე დაჩაგრული მუშა და სტუდენტი სამართლიანად მიმართავს ზომებს, რომლებიც სამართლებრივი წესრიგის ზღვარზეა. მათ თავიანთ ტყავზე გამოსცადეს, რომ ბრძოლა გადაძალვაზეა; რომ კანონი და სამართლებრივი წესრიგი, მართალია, ის საერთო არენაა, რომელზეც უნდა წარიმართოს მათი ბრძოლა, მაგრამ სამართლებრივი ჩარჩოების შიგნით სრულად, პირველ რიგში, თავად ძალაუფლების მპყრობელნი არ იმყოფებიან არასდროს. შესაბამისად, ის საგანგებო მდგომარეობა, რომელიც გამოცხადების შემთხვევაში აუქმებს სამართლებრივი წესრიგის საყოველთაო გავრცელებას, ყოველთვის უკვე ჩვენთანაა, გამოუცხადებლად.

ეს სისტემური ძალადობაა, რომელიც ყოველდღიურად ხორციელდება მისი აბსტრაქტულად სამართლებრივი ჩარჩოებით შენიღბვით, ხოლო უკიდურეს შემთხვევებში შიშველ ძალას მიმართავს. ეს არის ძალაუფლების თავში მდგომი ძალადობა, რომელიც პოლიციის შემთხვევაში სამართლებრივად სანქცირებულ ძალადობას იყენებს ან სულაც კრიმინალურ და აგრესიულ ბანდფორმირებებს მიმართავს და ამით ღიად გადის სამართლებრივი ჩარჩოებიდან, რათა სამართლებრივი ჩარჩოს მიერ შენარჩუნებული უსამართლო წესრიგის ფარგლებში ძალაუფლება არ გაუშვას ხელიდან.

თუმცა, არის მეორეგვარი ძალადობაც, რომელიც უპირობოდ სამართლიანია და რომლის არათუ მიზანს, არამედ საშუალებასაც კი არ წარმოადგენს ძალმომრეობა. ეს ძალადობა მაშინ ვლინდება, როდესაც მუშა იფიცება, სამუშაო პროცესს აჩერებს და დადგენილი წესრიგის მიმართ არაძალადობრივი დაუმორჩილებლობის ფარგლებში ძალადობის საგნად ისევ და ისევ მხოლოდ საკუთარ თავს აქცევს, რადგან გაფიცვის დროს უხელფასოდ დარჩენილი კიდევ უფრო მძიმე მდგომარეობაში აგდებს საკუთარ ყოველდღიურ ყოფას. ეს ძალადობა მაშინ ვლინდება, როდესაც თსუ-ს პირველი კორპუსის შესასვლელებთან და კიბეებზე პიკეტის მონაწილე, შემჭიდროვებული პროტესტანტები შეშდებიან, რათა პოლიციისა და დაცვის უმოქმედობის პირობებში, არ გაატარონ მომხდური ბანდფორმირებები და მათი მომპატიჟებელი თვითმმართველობ(ებ)ის მხარდამჭერები. ამგვარად, უპირობოდ სამართლიანი იყო გუშინ #115 აუდიტორიაში გამაგრებული სტუდენტების კატეგორიული მოთხოვნაც, შემოეშვათ მათი გარეთ მდგომი თანამებრძოლები - რამეთუ პოლიციისა და დაცვის თვალსაჩინო მიკერძოების ანუ სამართალდამცავი სტრუქტურებისავე მიერ სამართლებრივი წესრიგის მორღვევის ფონზე, მეამბოხე სტუდენტებს ჰქონდათ და ახლაც აქვთ უფლება და ვალდებულება, საკუთარი ძალებით თავადვე უზრუნველყონ საკუთარი და მეგობრების ფიზიკური უსაფრთხოება. მათ ჰქონდათ სამართლიანი, ზნეობრივი უფლება, პასუხი გაეცათ სამართალდამცავი სისტემის ცინიზმისთვის, რომელსაც ის სწორედ თითის გაუნძრევლობით და გარეთ მყოფ მხარდამჭერთა არშეშვებით იჩენდა უსაფრთხოებაზე აპელირებით, სინამდვილეში კი უტყვად მოჰყავდა სისრულეში ის, რასაც ერთმა მეგობარმა ლაკონურად უწოდა “115-ის ნელი, უმტკივნეულო, უხმაურო, უმსხვერპლო დარბევა“.

მეფე შიშველია, მაგრამ არსებული სტატუს კვოს მესვეურნი ძველ ენაზე იჟინებენ საუბარს (“ორი მხარის დაპირისპირება“, “პასუხისმგებლობის გადანაწილება“) და ცდილობენ, საბოლოოდ გაანეიტრალონ სამართლიანი შეურიგებლობის ის მუხტი, რომელიც 115-ში მყოფთ აქვთ და რომელიც, ამ საგანგებო ვითარების დასრულების შემდეგ, არავის სურს, მეამბოხეთა პერმანენტულ სააზროვნო მდგომარეობად დარჩეს. რადგან მშვიდობიანი დაუმორჩილებლობის აზროვნების წესად ქცევა ის რევოლუციური ჟესტია, რომელიც ფირივით უკან ახვევს სამართლებრივი ჩარჩოს წრე-ბრუნვაში გადაფარულ, პირველყოფილი მითვისებისა და უზურპაციის, უსამართლოდ ძალადობრივ ჟესტს, რომელიც არა უბრალოდ რაიმე წესრიგის თავშია, არამედ მისი მუშაობის მუდმივი საძირკველი. მეამბოხის ეს ჟესტი ამ პირველყოფილ მდგომარეობაში გვაბრუნებს, რათა გაშიშვლდეს შელამაზებული საგანგებო მდგომარეობა და გადაიხედოს, თუ როდის, რატომ და რა უფლებით დაეპატრონა ვინმე რაიმე ბერკეტს, პრეროგატივასა და პრივილეგიას.

ეგებ სიტყვა “სოლიდარობა“ უკვე ზედმეტად გაიაფდა და ჩვევის გამო ვებღაუჭებით, სინამდვილეში კი უფრო ღრმა და სერიოზული რამის თქმა გვსურს და “სოლიდარობას“ მყიფე, ფუყე ევფემიზმადღა ვიყენებთ: სამართლიანი ძალადობა ჩაგრულისა და მისი ქომაგის მხრიდან, როდესაც ისინი თავ-თავიანთ “მიჩენილ“ ადგილებს დატოვებენ, ერთმანეთის საქმეში ჩაერევიან და ამით დადგენილ წესრიგს შეარყევენ და კითხვის ნიშნის ქვეშ დაყენებენ ყველა ფუნდამენტურ მოცემულობას - საიდან გაქვს? რატომ გაქვს? რომელი დამსახურებით მოგენიჭა? რა უფლებით გაქვს ჩემზე მეტი? რომ მიყვები, სულ საკუთარი დაუღალავი შრომით ავაშენე ეს ბიზნეს-იმპერიაო, ეგებ კიდევ ცოტათი უკან გადავახვიოთ ფირი და კაპიკებად და გაურკვეველ სამართლებრივ ვითარებაში შეძენილ “საწყის“ კაპიტალზეც ვისაუბროთ?

ეგებ, სწორედ ამგვარი კრიტიკული, დამანგრეველი ძალის გამოა სოლიდარობა ასეთი საშიში ყველასათვის, ვინც კი რაიმე პრივილეგიას ებღაუჭება? მუშებმა და სტუდენტებმა სწორედ ამაში გაუგეს ერთმანეთს. ამიტომ უსმენდნენ თბილისიდან ჩასული “უცნაურად ჩაცმული“ გოგო-ბიჭები მათ და ამიტომ ზის ტყიბულელი მაღაროელი 115-ში და ეწაფება სტუდენტების თითოეულ სიტყვას.

4. ღვიძილი

ა) ზოგიერთი ხელმოცარული სტუდენტების მხარდამჭერ ლექტორებს “აბეზღებს“ ლექციების გაცდენისთვის, პროფესურის ნაწილი კი “ანარქიაზე“ საუბრობს სასწავლო პროცესის შეფერხების ნიადაგზე, თითქოს, სამართალდამცავთა ქმედებებიდანვე გამომდინარე, ანარქია ყოველთვის უკვე ჩვენთან არ ყოფილიყოს. განა შეიძლება დღეს სტუდენტმა რომელიმე ლექციაზე უფრო მეტი ისწავლოს, ვიდრე #115 აუდიტორიაში? მით უმეტეს, როდესაც ჩვენს ლექტორებს - ჩვენ, ლექტორებს - ბევრი გვიკლია, სანამ სასწავლო სივრცეში საპროტესტო შეჭრის ნაცვლად თავად სასწავლო პროცესში, ცოდნის გადაცემის წესსა და მის შინაარსში შეჭრას მოვახერხებთ, რათა უნივერსიტეტში წარმოებული ცოდნა იმ შინაარსითა და გამოცდილებით განიმსჭვალოს, რომელიც მას დღეს ასე აკლია. არათუ აკლია, არამედ ბლოკავს კიდევაც ცოდნის მეშვეობით ნებისმიერი ტიპის გამოცდილების მიღებას, გარდა სტუდენტის კონკურენტულ საბაზრო საქონლებად შეფუთვისა. სწორედ ამგვარი ვითარებაა, რაც სტუდენტთა უდიდესი ნაწილის გაუცხოებას იწვევს სასწავლო პროცესისგან და გულგრილს ხდის თუნდაც ამჟამად თსუ-ში მიმდინარე მოვლენებისადმი, მით უმეტეს, რომ მათ მეტწილად ისედაც ძალიან მძიმე და დამამცირებელი შრომის ფასად უწევთ სწავლის საფასურის გადახდა. #115 აუდიტორიაში კი სწორედ ასეთი გამოფიტული ცოდნის ლეგიმიტაციის საფუძვლებს ამოწმებენ; სვამენ ფუნდამენტურ შეკითხვას, თუ საერთოდ რა პირობებში და რა ლეგიტიმაციით იქცევა რაიმე ცოდნად. სწორედ ამგვარი კრიტიკული და თვითკრიტიკული ცოდნის, გაბმული ღვიძილის, ადგილია (და არა გავრცელებული უშინაარსო მეტაფორასავით - „ცოდნის ტაძარი“!) დღეს #115 აუდიტორია, სადაც ტყიბულელი მაღაროელის, რკინიგზელის, სტუდენტის, ფემინისტის და საერთოდ ყველას ადგილია, ისევე, როგორც ყველგან, სადაც თსუ-ს პირველი კორპუსის ფიზიკურ საზღვრებს მიღმა ეს ხალხია, დღეიდან უკვე #115 აუდიტორიაა.

ბ) #115 აუდიტორია დღეს პირველ რიგში მთელი მთავრობისთვის უნდა იყოს სასწავლო ადგილი, რადგან აქ მუშაობის პროცესშივე სწავლობენ პირდაპირ დემოკრატიას. ლამის ნაგვის ურნა არ გადაიდგმება 5 სანტიმეტრით ისე, რომ საკითხი საყოველთაო კენჭისყრაზე არ გადაწყდეს; ნებისმიერ დროს ნებისმიერ ადამიანს შეუძლია მიკროფონთან რიგში ჩადგეს, სათქმელი თქვას და დარწმუნებული იყოს, რომ იატაკზე ფეხმორთხმულ ყურადღებიან მსმენელთა სტაბილური რაოდენობა ყოველთვის ეყოლება. მაშინაც კი, როდესაც ვინმესთან შეხვედრა უმრავლესობის გზით უკვე გადაწყვეტილია, უმცირესობაში დარჩენილს თავისუფლად აქვს საშუალება, შეხვედრაზე საკუთარი ნეგატიური პოზიცია გამოხატოს და ჩართული დარჩეს დისკუსიაში. ამ ფონზე სრულიად ამაზრზენია პირველ რიგში, ჟურნალისტური და აკადემიური ელიტების წარმომადგენელთა ის მიზანმიმართულად წამყრუებლური ცინიზმი ამ ცოცხალი პირდაპირი დემოკრატიის მიმართ. არადა, ეს ქილიკი, “თავისუფლებისა“ და “პროდასავლურობის“ შესახებ ყაყანის მიუხედავად, ოდენ მეორე მხარეა იმ მხარდაჭერისა, რომელსაც ისინი “სახელმწიფოებრივი ინტერესის“ სახელით გამოვლენილი ყოველი ძალადობრივი აქტისადმი ავლენდნენ, რეალური დემოკრატიისადმი სრულ უნდობლობასთან ერთად - რამეთუ “ხალხი ბნელია“ და ზემოდან თუ არ მართე, არაფერი გამოვა.

გ) ზემოთ ვნახეთ, რომ მეამბოხე სტუდენტებისა და პრივილეგიების შენარჩუნებისათვის ყველაფერზე წამსვლელი თვითმმართველობ(ებ)ის წარმომადგენლების ორ თანაბარ “დაპირისპირებულ“ მხარედ წარმოჩენა საუნივერსიტეტო და სამთავრობო ელიტების მხრიდან საკუთარი ძალაუფლებრივი წონასწორობის სტაბილიზაციის იარაღია. აკი საამისოდ ერთი სიტყვის ჩაწვეთებაც საკმარისია, ახალი რეალობის ერთი პატარა გამრუდებული თარგმანი ძველ დაჭაობებულ ენაზე. ამ ენობრივი ბრძოლის პირობებში, სტუდენტებს შენობის სადარაჯოზე დგომის გარდა, ენასთან ღვიძილიც მართებთ. რამდენჯერ გავიგონეთ გამოსვლებში, რომ “დღეს აქ ისტორია იწერება“ - არა “დღეს აქ ისტორიას ვწერთ“, არამედ “დღეს აქ ისტორია იწერება“, რაც უკიდურესი საფრთხისა და დაძაბულობის ჟამს, ერთგვარი თვითტკბობისა და ნუგეშის საშუალებაა, დაინახო საკუთარი თავის გმირობა და ბრწყინვალება იმ ფართომასშტაბიანი გადმოსახედიდან, როდესაც შორეული შთამომავლობა ისტორიის წიგნებში წაიკითხავს დღეს მიმდინარე ბრძოლის შესახებ.

დღეს აუდიტორია #115-ში ისტორია მართლაც იწერება, მაგრამ ვინ წერს ან ვინ დაწერს ამ ისტორიას? რა ენაზე? ვის ენაზე? ეგებ პრევენციული პესიმიზმი უფრო მართებული საბრძოლო სტრატეგია იყოს? განა აუცილებლად გამარჯვებულად წარმოისახავს თავს ის, ვინც ისტორიულ პროცესში ჩართულობით ტკბება? შესაძლო მარცხს ხომ არ ასხამს წინასწარ ხოტბას? ვაი და, თუ შიშველი ძალა ვერ მოერია, გახელილი თვალებით ჩამოეძინოს და იმ ისტორიის წერა, რომელიც დღეს აუდიტორია #115-ში ხდება და ახლაღა პოულობს საკუთარ ენას, ცუდ მთარგმნელთ და მემატიანეთ შერჩეთ. ამიტომ სიტყვები უდიდესი სიფრთხილითაა შესარჩევი.

ჩამოტვირთე მეტი

XS
SM
MD
LG