ჯგუფი აერთიანებს რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიაზე მცხოვრები რეპრესირებული და კოლონიზებული ხალხების წარმომადგენლებს - მათ შორის ჩეჩნებს, ყალმუხებს, კარელიელებს, რუსეთის გერმანელებსა და ათზე მეტი სხვა ერის აქტივისტებს. ბოდროვის წინაპრებიც გერმანელები იყვნენ, ის ახლა უკრაინელი პოლიტიკოსია, ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაში რუსეთის ფედერაციის მკვიდრი ხალხების პრობლემებისა და უფლებების დარღვევის განხილვისთვის შექმნილი სპეციალური პლატფორმის ერთ-ერთი ფასილიტატორი. ვაჟა თავბერიძემ ვიაჩესლავ ბოდროვთან საუბარი რუსეთის ლიბერალურ ოპოზიციასთან თანამშრომლობის შესახებ კითხვით დაიწყო.
ჩვენთვის თვითგამორკვევა ცეკვა-თამაშს არ ნიშნავს, საკითხის ასე დანახვა შეურაცხყოფაა“.
ვიაჩესლავ ბოდროვი: რუსეთის ოპოზიციასთან არ ვთანამშრომლობთ. უბრალოდ გვიწევს ერთმანეთთან გადაკვეთა ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაში.
ბევრ საკითხს განვიხილავთ და არაერთ თემაზე ერთმანეთთან კონფლიქტიც გვაქვს.
რადიო თავისუფლება: რა თემებზე პოულობთ საერთო ენას და სად ვერ თანხმდებით?
ვიაჩესლავ ბოდროვი: ჩვენ, სხვა მოძრაობებთან ერთად, მათ შორის „ერთიან ძალასთან“, რომელიც ჩეჩნეთის დამოუკიდებლობისთვის იბრძვის, საკითხს ასე ვაყენებთ: ჩვენი პრინციპული პოზიციაა, რომ რუსეთის მკვიდრ ხალხებს თვითგამორკვევის უფლება უნდა ჰქონდეთ. უბრალოდ ქაღალდზე კი არა, არამედ რეალურად.
რუსული ოპოზიცია ამ მიდგომას არ ეთანხმება ან, ყოველ შემთხვევაში, არ მოსწონს. თუ ეთნიკური ჯგუფებისა და ხალხებისთვის თვითგამორკვევა ნიშნავს რეალურ თავისუფლებას და საკუთარი ბედის თავად განსაზღვრის შესაძლებლობას, რუსეთის ოპოზიციისთვის ეს უკვე მიუღებელი ხდება. ისინი ამბობენ: მეტ უფლებებს მოგცემთ, იცეკვეთ, იმღერეთ ის თქვენი ტრადიციული სიმღერები, მაგრამ რაც შეეხება თვითგამორკვევის უფლებას, ამაზე მერე ვილაპარაკოთ. თვითგამორკვევა ცეკვა-თამაშს არ ნიშნავს, საკითხის ასე დანახვა შეურაცხყოფაა იმ ტანჯული, რეპრესირებული ხალხებისთვის, რომლებიც დღეს რუსეთის ტერიტორიაზე ცხოვრობენ, მაგრამ თავს რუსად არ მიიჩნევენ. თვითგამორკვევის უფლება ხელშეუხებელი უნდა იყოს და არა სადავო საგანი, მსჯელობისა და ვაჭრობის თემა.
„წლების განმავლობაში კრემლი ჩეჩენ ხალხს უბრალოდ ველურებად წარმოაჩენდა და მთლიანად კავკასიელებზე სწორედ ასეთი - ტყიურების - სტერეოტიპი შექმნა“.
რადიო თავისუფლება: თავად რუსეთის შიგნით ვისი მხარდაჭერის იმედი გაქვთ?
ვიაჩესლავ ბოდროვი: ძნელია, დღეს რუსეთის ფედერაციის შიგნით ვინმეს მხარდაჭერის იმედი გქონდეს, ტოტალური რეპრესიების პირობებში, თუმცა, მეორე მხრივ, ევროპაში მიმდინარე ასეთი დისკუსიები იმ ადამიანებს, რომლებიც დღესაც რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიაზე ცხოვრობენ, აჩვენებს, რომ ისინი მიტოვებული არ არიან, რომ მათზე ფიქრობენ და მათი საკითხი საერთაშორისო დონეზე განიხილება.
პრობლემა ის არის, რომ ევროპულ საზოგადოებასა და ევროპელ პოლიტიკოსებს ჯერ კიდევ სუსტად ესმით, სინამდვილეში რას წარმოადგენს რუსეთის ფედერაცია. სწორედ ამიტომ, ეს - დავარქვათ ამას საგანმანათლებლო საქმიანობა - სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, რადგან პოლიტიკოსების აზროვნება თანდათან იცვლება.
წლების განმავლობაში კრემლი ჩეჩენ ხალხს უბრალოდ ველურებად წარმოაჩენდა და მთლიანად კავკასიელებზე სწორედ ასეთი - ტყიურების - სტერეოტიპი შექმნა, ადამიანებისა, რომლებთანაც ვითომ დიალოგი და შეთანხმება შეუძლებელია, უფრო მეტიც - ამ ნარატივს ფაქტობრივად რუსეთის ოპოზიციაც იმეორებს.
დღეს, „ერთიანი ძალის“, „თავისუფალი ერების ჯგუფის“ და იმის წყალობით, რომ უკვე ერთ წელზე მეტია ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის სესიებზე დავდივართ და ევროპელ პოლიტიკოსებთან სისტემურად ვმუშაობთ, ეს ყალბი წარმოდგენა თანდათან ქრება. ევროპელი პოლიტიკოსები სულ უფრო მეტად იცვლიან დამოკიდებულებას.
და სწორედ ეს ცვლილება მომავალში დადებით გავლენას მოახდენს რუსეთის ფედერაციაში მცხოვრები ადამიანების ევროპულ მხარდაჭერაზე.
მისცენ ხალხებს თვითგამორკვევის უფლება. ამის შემდეგ ისინი თავად გადაწყვეტენ, სურთ თუ არა რუსებთან ერთად ცხოვრება".
რადიო თავისუფლება: ხუთი-ათი წლის წინ, კარგად მახსოვს, რომ ეს თემა ევროპაში თითქმის ტაბუ იყო. ამბობდნენ, ამაზე ლაპარაკი არ შეიძლება, რადგან რუსეთის დაშლა კიდევ უფრო დიდ უბედურებას მოიტანს, რომ ქაოსი დიქტატურაზე უარესია. იცვლება ეს დამოკიდებულება? რამდენად ხშირად გესმით დღეს ასეთი არგუმენტები?
ვიაჩესლავ ბოდროვი: დიახ, სწორედ ასეა. ბოლომდე გააზრებისგან ჯერ შორს ვართ, როგორც უკვე ვთქვი, მაგრამ ისიც ფაქტია, რომ ევროპელ პოლიტიკოსებს ნელ-ნელა თვალი ეხილებათ და ეს თემა უკვე ტაბუდადებული აღარ არის. ხშირია შემთხვევები, როდესაც ამ ტაბუს შენარჩუნებას სწორედ ისევ და ისევ რუსი ოპოზიციონერები ცდილობენ, თითქოს საუბარი რაღაც ერთ მთლიან, განუყოფელ რუსულ ერ-სახელმწიფოზე იყოს. ყველამ იცის, რომ ასე არააა - რუსეთის დღევანდელ ტერიტორიაზე საუკუნეებია ცხოვრობენ სხვა ხალხები, ეს მათი ისტორიული მიწაა და ახლა კი ვიღაცები ცდილობენ, აუხსნან, რა მორალური და სამართლებრივი ნორმებით უნდა იცხოვრონ, იმის ნაცვლად, რომ თავად მისცენ არჩევანის უფლება - როგორ, ვისთან და რა ფორმით სურთ ცხოვრება.
მათ თვითგამორკვევის უფლებას არ აძლევენ, ხოლო ამ ყველაფერს მომავლის, „დემოკრატიული რუსეთის“ ფედერაციის ხელშეუხებლობით ამართლებენ. მაგრამ ეს მცდარი მიდგომაა. მისცენ ხალხებს თვითგამორკვევის უფლება. ამის შემდეგ ისინი თავად გადაწყვეტენ, სურთ თუ არა რუსებთან ერთად ცხოვრება და თუ სურთ, ეს უკვე სრულიად სხვა, უფრო მეგობრულ და თანასწორ პირობებში მოხდება. ხოლო თუ არ სურთ - ესეც მათი უფლებაა.
სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ტერმინი „რუსეთის ფედერაციის დაშლა“ ცნებების შეგნებული დამახინჯებაა. ჩვენ დაშლაზე არ ვსაუბრობთ - ჩვენ საერთაშორისო სამართალსა და მისი პრინციპების პრაქტიკაში განხორციელებაზე ვსაუბრობთ.
რადიო თავისუფლება: მაგრამ მოსკოვი და კრემლი ამ ყველაფერს სწორედ ასე ხედავენ - როგორც რუსეთის დაშლის საფრთხეს. რამდენად შორია, ანაც, რამდენად უტოპიური ის მომავალი, სადაც კრემლი თქვენს ხმას მოისმენს და იტყვის, რომ დიახ, არის ამაში საღი აზრი, ასეც უნდა იყოს?
ვიაჩესლავ ბოდროვი: ხელისუფლებას, რომელიც დღევანდელ კრემლის რეჟიმს შეცვლის, აუცილებლად მოუწევს ევროპულ სივრცესთან, ევროკავშირთან და ევროპელ პოლიტიკოსებთან „დალაგება“. სწორედ აქ უნდა დავანახოთ, რომ, თუ ამ ხალხებს თვითგამორკვევის უფლების რეალურად მოქმედი მექანიზმი - არა მხოლოდ ქაღალდზე, არამედ პრაქტიკაშიც - არ ექნებათ, კრემლის ახალ ხელმძღვანელობასთან არანაირი მოლაპარაკება არ უნდა შედგეს.
უფრო მეტიც, ჩვენი აზრით, სანქციებიც არ უნდა მოიხსნას, სანამ მკვიდრი ხალხების თვითგამორკვევის უფლების მექანიზმი სრულად არ ამოქმედდება.
თუ ევროპამდე მხოლოდ ოლიგარქების ხმა მივა, მაშინ ცხადია, როგორც წავა საქმე. უკვე დღესვე გვესმის მოწოდებები, რომ სანქციები უნდა მოიხსნას - თუ რუსეთს არა, ცალკეულ ოლიგარქებს მაინც - „კარგ ოლიგარქებს“.
რადიო თავისუფლება: და რამდენად რეალურია, რომ ევროპა სწორედ ასეთ პრინციპულ პოზიციას დაიკავებს და არ იტყვის: „მთავარია, უკრაინაში ომი დასრულდეს, დანარჩენს როგორმე მოევლება, ეს მომავლის საკითხია და არა ახლა გადასაწყვეტი?“
ვიაჩესლავ ბოდროვი: თუ ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეასა და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებში მკვიდრი, კოლონიზებული და რეპრესირებული ხალხების წარმომადგენლები არ იქნებიან და ვერ მიაწვდიან ევროპელებს იმ რეალურ სურათს, როგორსაც თავად ეს ხალხები ხედავენ - და არა იმას, როგორც ამას რუსები, თუნდაც იგივე „ლიბერალური ოპოზიცია“ ხედავს - მაშინ სამართლიანი პროცესის იმედი ნაკლებად უნდა გვქონდეს.
პრობლემა ის არის, რომ ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაში დღესაც არიან გარკვეული ოლიგარქიული ჯგუფები, რომლებიც რუსეთის ოპოზიციაში არიან ჩანერგილნი, ზოგჯერ კი თავად აფინანსებენ მას.
ბუნებრივია, მათთვის მთავარი ამოცანა საკუთარი კაპიტალიდან სანქციების მოხსნაა.
თუ ევროპამდე მხოლოდ ოლიგარქების ხმა მივა, მაშინ ცხადია, როგორც წავა საქმე. უკვე დღესვე გვესმის მოწოდებები, რომ სანქციები უნდა მოიხსნას - თუ რუსეთს არა, ცალკეულ ოლიგარქებს მაინც - „კარგ ოლიგარქებს“. რას ნიშნავს ეს ჩვენთვის - ეთნიკური ჯგუფების, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობებისა და რეგიონული ორგანიზაციების წარმომადგენლებისთვის?
იმას, რომ რიგითი ადამიანებისთვის არაფერი შეიცვლება და საერთაშორისო სამართალი კვლავ არ აღსრულდება.
რაც უნდა ცდილობდეს კრემლი სხვადასხვა ინსტიტუტისა და პროპაგანდის მეშვეობით საკუთარი მსოფლმხედველობის თავს მოხვევას, ეს პროექტი განწირულია".
რადიო თავისუფლება: და ბოლოს - თქვენ ამ ხალხების სათქმელს აჟღერებთ, პარალელურად კი რუსული ოპოზიცია საკუთარ დღის წესრიგს აქტიურად ლობირებს. თქვენი შთაბეჭდილებით, ევროპა - არა მხოლოდ ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეა, არამედ ევროპა მთლიანობაში - მზად არის მოგისმინოთ? უნდათ კი თქვენი ხმის გაგონება?
ვიაჩესლავ ბოდროვი: ევროპაში ბოლო ოცდაათი წლის განმავლობაში ჩამოყალიბდა გარკვეული ბიზნესწრეები და ბიზნესსტრუქტურები, რომლებიც პირდაპირ არიან მიბმული იმ რესურსებზე, რომლებიც რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიაზეა.
ასეთი პროცესები სწრაფად ვერ დასრულდება. შეუძლებელია ხუთ წელიწადში შეცვალო ის, რაც ოცდაათი წლის განმავლობაში შენდებოდა და ყალიბდებოდა.
მაგრამ დღეს ევროპაში უკვე ესმით, რომ რაღაც აუცილებლად უნდა შეიცვალოს. თუ კრემლში ხელისუფლება არ შეიცვლება, თუ რუსეთის ფედერაციის კურსი არ შეიცვლება და თუ ხალხებს თვითგამორკვევის უფლება არ მიეცემათ, ეს ახალი ომით დასრულდება - კიდევ უფრო მეტი მსხვერპლით. და ეს უფრო ადრე მოხდება, ვიდრე გვიან.
რაც უნდა ეცადონ რუსეთის ფედერაციის სახელით ცნობილი ამ სივრცის ხელოვნურად შენარჩუნებას, რაც უნდა ცდილობდეს კრემლი სხვადასხვა ინსტიტუტისა და პროპაგანდის მეშვეობით საკუთარი მსოფლმხედველობის თავს მოხვევას, ეს პროექტი განწირულია.
სწორედ ამიტომ ევროპელებს ჩვენი მოსმენა უწევთ. უწევთ გამოსავლის ძიება და ამ პრობლემაზე ფიქრი. და სწორედ ამ პროცესის შედეგია ის, რომ დღეს უკვე არსებობს გარკვეული განწყობები და გარკვეული მიმღებლობაც ამ იდეის მიმართ.
ფორუმი