უკრაინაში რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის განმავლობაში ეს არ ყოფილა პირველი შემთხვევა, როდესაც უკრაინის წარმომადგენლები ვაშინგტონში ჩავიდნენ იარაღის, საბრძოლო მასალისა და ფინანსური დახმარების სათხოვნელად. თუმცა ამჯერად მათი გზავნილი სრულიად განსხვავებული იყო.
რადიო თავისუფლების მიერ გამოკითხული კანონმდებლების, შეხვედრის ორგანიზატორებისა და მონაწილეების თქმით, 29 ივლისს დრონების ქვედანაყოფის ორი უკრაინელი მეთაური კაპიტოლიუმის ბორცვს ეწვია არა დამატებითი დახმარების სათხოვნელად, არამედ იმის ასახსნელად, თუ რის სწავლა შეუძლია შეერთებულ შტატებს მსოფლიოში პირველი ფართომასშტაბიანი დრონების ომიდან, რომელიც თითქმის ხუთ წელს გრძელდება.
სენატორ რიკ სკოტის (ფლორიდა) თავმჯდომარეობით გამართულ სენატის რესპუბლიკელთა მმართველი კომიტეტის დახურულ სამუშაო ლანჩზე თითქმის ყველა რესპუბლიკელი სენატორი შეიკრიბა, რათა მოესმინათ უჩვეულოდ გულწრფელი ბრიფინგი იმის შესახებ, თუ როგორ შეიცვალა ომის ბუნება უკრაინაში ოთხ წელზე მეტი ხნის საბრძოლო მოქმედებების განმავლობაში.
შეხვედრა დაემთხვა უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის ვაშინგტონში ვიზიტს და ის იმ პერიოდში გაიმართა, როდესაც კიევი და ვაშინგტონი მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ დრონების სფეროში უფრო ფართო თანამშრომლობის შეთანხმებაზე, მას შემდეგ, რაც ზაფხულის დამდეგს საწყის ჩარჩო-შეთანხმებას მოაწერეს ხელი.
რადიო თავისუფლების ინფორმაციით, დაახლოებით 30-წუთიანი პრეზენტაცია უფრო ნაკლებად იყო ორიენტირებული კონკრეტულ შეიარაღებაზე, ვიდრე იმ ოპერატიულ გაკვეთილებზე, რომლებიც უკრაინამ ისწავლა ბრძოლის ველზე მუდმივი ადაპტაციის გზით.
მეთაურებმა აღწერეს, როგორ გარდაქმნა უპილოტო სისტემებმა თანამედროვე ბრძოლა; განმარტეს, როგორ მოახერხა უკრაინამ ყირიმის ფაქტობრივი იზოლირება ფართომასშტაბიანი სახმელეთო ოპერაციების გარეშე; ისაუბრეს რუსეთის მხარდამჭერი ირანის, ჩრდილოეთ კორეის, ჩინეთისა და სხვა ქვეყნების როლზე; და აღნიშნეს, რომ უკრაინის გამოცდილებას მნიშვნელობა აქვს არა მხოლოდ მიმდინარე ომისთვის, არამედ აშშ-ის შიდა უსაფრთხოებისა და მომავალში ირანთან ან ტაივანთან დაკავშირებული შესაძლო კონფლიქტებისთვისაც.
რამდენიმე მონაწილემ რადიო თავისუფლებას განუცხადა, რომ ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანი რამ, რაც შეხვედრაზე შეიტყვეს, არის არა თავად უკრაინული დრონების ტექნოლოგია, არამედ მის უკან მდგომი სამხედრო აზროვნება.
„ორი უკრაინელი მეთაური მოვიწვიე, რათა აეხსნათ, რას მიაღწიეს თავიანთი დრონების ტექნოლოგიითა და ომის წარმოების მეთოდებით. შეუძლებელია, არ აღფრთოვანდე მათით,“ თქვა რიკ სკოტმა რადიო თავისუფლებასთან საუბარში და დასძინა, რომ განსაკუთრებული შთაბეჭდილება დატოვა მათი ოპერატორების პროფესიონალიზმმა.
მისი თქმით, ერთ-ერთმა მეთაურმა უამბო, რომ დაახლოებით 2 000-კაციანმა ქვედანაყოფმა თითქმის 15 მილიარდი დოლარის ღირებულების რუსული სამხედრო ტექნიკა გაანადგურა.
მეორე მეთაურმა, რომლის ქვედანაყოფი უკრაინის თავდაცვის ბიუჯეტის მხოლოდ მცირე ნაწილს მოიხმარს, თქვა, რომ მისმა ძალებმა რუსეთის ჯარებს საბრძოლო დანაკარგების დაახლოებით 30% მიაყენა ავტონომიური სისტემების, მაღალკვალიფიციური ოპერატორებისა და მუდმივი ადაპტაციის წყალობით.
„დრონების ოპერატორები უშუალოდ ესაუბრებიან იმ ადამიანებს, რომლებიც ამ ტექნოლოგიას ქმნიან,“ თქვა სკოტმა. „გაუმჯობესება ყოველდღიურად, ნაბიჯ-ნაბიჯ მიმდინარეობს.“
დაკვირვება, რომ უკრაინის მთავარი კონკურენტული უპირატესობა არა წარმოება, არამედ ადამიანური კაპიტალია, ასახავს უფრო ფართო ცვლილებას, რომელიც ვაშინგტონში ხდება.
წლების განმავლობაში მთავარი კითხვა იყო, რამდენად სწრაფად შეძლებდა აშშ უკრაინის შეიარაღებას. ახლა სულ უფრო მეტი კანონმდებელი ფიქრობს, რომ ამერიკამ ასევე უნდა აითვისოს უკრაინის საბრძოლო გამოცდილება.
სკოტმა შეადარა ორი ქვეყნის დრონების წარმოების შესაძლებლობები:
„უკრაინა წელს 5 მილიონზე მეტ დრონს გამოუშვებს. ჩვენ კი 100 000-ზე ნაკლებს.“
მისი თქმით, პრობლემა არა მხოლოდ ტექნოლოგიური, არამედ ინსტიტუციურიც არის.
„ჩვენმა სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსმა გადაწყვეტილებები ბევრად სწრაფად უნდა მიიღოს... ყურადღება უნდა გავამახვილოთ იმაზე, რაც დღეს არის მნიშვნელოვანი და არა იმაზე, რაც ხუთი წლის შემდეგ იქნება.“
ეს მიდგომა წინასწარ იყო დაგეგმილი, ამბობს შეხვედრის ერთ-ერთი ორგანიზატორის, Peace Through Strength Institute-ის სტრატეგიის ხელმძღვანელი ალიკ კასმანი.
„ეს ვიზიტი არ იყო დახმარების სათხოვნელად,“ უთხრა მან რადიო თავისუფლებას. „მთავარი იყო იმის ჩვენება, რა შეუძლია თავად უკრაინას.“
კასმანმა აღიარა, რომ შეხვედრებს ოფიციალური დაპირებები არ მოჰყოლია. „პოლიტიკოსისგან მყარი დაპირების მიღება მთვარეზე გაფრენას ჰგავს,“ იხუმრა მან.
მისი თქმით, დელეგაციის მთავარი მიზანი იყო ამერიკელი პოლიტიკოსების დარწმუნება, რომ უკრაინა აღარ უნდა განიხილებოდეს მხოლოდ სამხედრო დახმარების მიმღებად.
„ჩემი პირადი ხედვაა, რომ ომის მეხუთე წელს უკრაინა აღარ უნდა აღიქმებოდეს მათხოვრად, რომელიც დახმარებას ითხოვს. უკრაინა უნდა აღიქმებოდეს პარტნიორად.“
კასმანის თქმით, უკრაინის „დრონების რევოლუცია“ დაჩქარდა მას შემდეგ, რაც 2023 წლის ბოლოს და 2024 წლის დასაწყისში აშშ-ის სამხედრო დახმარების შეფერხებებმა კიევი აიძულა, ტრადიციული იარაღის უფრო იაფი ალტერნატივები მოეძებნა.
მისი შეფასებით, ის ფაქტი, რომ მოგვიანებით რუსეთმაც აქტიურად დაიწყო დრონების გამოყენება, მიუხედავად ტრადიციული საბრძოლო მასალის დიდი მარაგისა, ადასტურებს, რომ ავტონომიური სისტემები უკვე არის თანამედროვე ომის ცენტრალური და არა დამხმარე ელემენტი.
კასმანის აზრით, ამ გამოცდილების მნიშვნელობა სცდება უკრაინას. მისი თქმით, ახლო აღმოსავლეთში აშშ-ის ბოლოდროინდელმა ოპერაციებმა ამერიკული სამხედრო სისტემის გარკვეული სისუსტეებიც გამოავლინა.
მისი თქმით, მრავალმილიონიანი Patriot-ის რაკეტების გამოყენება ათიათასობით დოლარის ღირებულების დრონების წინააღმდეგ ეკონომიკურად არამდგრადია. „ეს მათემატიკურად არ გამოდის.“
კასმანის თქმით, უკრაინას გაცილებით მეტის შეთავაზება შეუძლია, ვიდრე ცალკეული ტექნოლოგიებია. „საქმე მხოლოდ ტექნოლოგიაში არ არის. ეს არის ცოდნა, მის გარშემო შექმნილი ეკოსისტემა - ამის მთლიანობა.“
Peace Through Strength Institute-ის დამფუძნებელმა ბილ კოულმა, რომელიც ასევე იყო შეხვედრის ორგანიზატორი, განაცხადა, რომ სენატორებისთვის გამართული ბრიფინგის მთავარი თემა ერთი სიტყვით შეჯამდეს შეიძლება - „დოქტრინა“.
„თანამედროვე ომში მთავარია არა დრონები,“ უთხრა მან რადიო თავისუფლებას. „მთავარია სამხედრო დოქტრინის შეცვლა.“
კოულის თქმით, უკრაინელმა მეთაურებმა ხაზი გაუსვეს, რომ დღევანდელ ბრძოლის ველზე ყოველდღიურად დაახლოებით 10 000 დრონის გაფრენა ხორციელდება, რაც სამხედროებს აიძულებს, შესყიდვების ციკლები, რომლებიც წლებით განიზომება, ჩაანაცვლონ უფრო სწრაფი, კვირების განმავლობაში ცვალებადი ოპერატიული მოდელებით.
მათ აღწერეს თითქმის უწყვეტი უკუკავშირის სისტემა, რომელიც წინა ხაზზე მყოფ ოპერატორებს პროგრამისტებთან და მწარმოებლებთან აკავშირებს, რაც სისტემების რეალურ დროში შეცვლის საშუალებას იძლევა რუსეთის ტაქტიკის ცვლილებების პარალელურად.
სწორედ ეს მოდელი, და არა რომელიმე კონკრეტული ტექნოლოგიური პლატფორმა, იყო წარმოდგენილი, როგორც უკრაინის ყველაზე ღირებული „საექსპორტო პროდუქტი“.
კოულის შეფასებით, დასავლეთის ბევრი არმია კვლავ ახალი ტექნიკის შეძენაზეა ორიენტირებული, მაშინ როდესაც რეალურად საჭირო ბრძოლის წარმოების წესის გადახედვაა.
„შესაძლოა, ისეთი რამის ყიდვა მოგიწიოთ, რაზეც იცით, რომ უკვე სამ თვეში მოძველდება,“ თქვა მან.
დისკუსიები იმ ფონზე მიმდინარეობდა, როდესაც რუსეთი უკრაინის საზღვრებს გარეთაც აძლიერებს ზეწოლას.
6 აგვისტოს სენატის შეიარაღებული ძალების კომიტეტის თავმჯდომარემ, როჯერ უიკერმა განაცხადა, რომ პოლონეთსა და რუმინეთთან დაკავშირებული რუსული რაკეტებისა და დრონების ინციდენტები ნატოს დაშინების მიზანმიმართული მცდელობაა და მოსკოვს „მხოლოდ ძალისა და მისთვის ფასის გადახდის ენა ესმის.“
სხვა რესპუბლიკელმა სენატორებმაც აღნიშნეს, რომ კიევთან თანამშრომლობა უკვე ორმხრივ სარგებელს იძლევა.
იუტის შტატის სენატორმა ჯონ კერტისმა რადიო თავისუფლებას უთხრა:
„უკრაინამ უზარმაზარი შთაბეჭდილება მოახდინა, განსაკუთრებით - დრონების ტექნოლოგიებში. ის, რომ ჩვენ შეგვიძლია გამოცდილება გავუზიაროთ ერთმანეთს და ერთმანეთისგან ვისწავლოთ, აჩვენებს, რამდენად ღირებული შეიძლება იყოს მოკავშირეებს შორის ურთიერთსასარგებლო თანამშრომლობა.“
კასმანმა გამოთქვა გაფრთხილება, რომ აშშ-უკრაინის ფართომასშტაბიანი პარტნიორობის განხორციელების ნებისმიერ შეფერხებას შედეგები მოჰყვება არა მხოლოდ აღმოსავლეთ ევროპაში.
„ნებისმიერი დაგვიანება ძალიან საზიანოა,“ თქვა მან.
