ბლოგები

ბოლო დინოზავრიც გადაშენდა.​

ყველას აღმოაჩნდა თავისი საყვარელი ლექსი და კუპლეტი ტარიელის პოეზიიდან.​

ჯერ კიდევ წინა საუკუნეში, ჩემს პირველ რომანს, რომელიც იმდენად უვარგისია, რომ საჯაროდ ვაცხადებ უარს მის ავტორობაზე, ტარიელის ლექსიდან პწკარი წავუმძღვარე ეპიგრაფად: „სისულელეა ყველაფერი სისულელეა!“​ ​პრინციპში, ეს ერთი პწკარია მთელი ლექსი, რომლის სათაურიც ყველაფერს ამბობს: „ალბერ კამიუს თუთიყუში“. და რომელიც, აბსურდულზე უფრო დადაისტურია. ან ორივე ერთად.​

ეგებ ჩემი ტექსტი არ ვარგოდა, ტარიელს კი ეამა, რომ მისი პწკარი ვიღაცის სამყაროში შესასვლელი გასაღები აღმოჩნდა. დამირეკა და რაღაც თბილი კალამბური მომიძღვნა. მე კი ისე ავღელდი, ვერ დავიმახსოვრე. მერე კი მომერიდა თხოვნა, რომ შეეხსენებინა. საერთოდ, სულ მაქვს გაბნეული ტარიელის ციტატები ჩემს ტექსტებში.​

არასდროს გვიმეგობრია, მეტისმეტად განვსხვავდებოდით ერთმანეთისგან. თუმცა იცოდა ხოლმე შემორეკვები. მეც ვაძლევდი ამის საბაბს. ტელევიზორში რაღაც სისულელეს ვიტყოდი და ტარიელის ზარიც უცებ გაისმებოდა ხოლმე. ერთხელ მისი თაობის სხვა პოეტზე რაღაც აუგი ვთქვი (დიდ პოეტზე, მთლად მთაწმინდაზე რომ დაკრძალეს მერე), მაშინვე დამირეკა, პირდაპირ ჩემი სათქმელი თქვიო. სხვა თაობა იყო, ვერ ამბობდა ხმამაღლა გულისნადებს. მაგრამ უხაროდა, სხვა თუ იტყოდა.​

როგორც ბოლოს გამოირკვა - დებულების თანახმად,​

ყველაფერში უნდა ვიყო დებილების თანახმა!​

მონაა თუ თანამონა, ყმა არის თუ თანაყმა,​

ყველაფერში უნდა ვიყო ყმის და მონის თანახმა!​

თან - ცაში და თან - მიწაზე, თან - დაღმა და თან - აღმა,​

სადაც უნდა ვიყო, ვიყო უნდა მათი თანახმა!

რო გავჩუმდი, როგორ ფიქრობ - მე არ მქონდა განა ხმა?

მაგრამ რა ვქნა! - უნდა ვიყო მეც ყველაფრის თანახმა!

ბოღმამ ტვინი შემიშუპა, დარდმა გული დანაღმა!

თანახმა ვარ! კი ბატონო!

თანახმა ვარ!

თა-ნა-ხმა!

სულ მხიარული გეგონებოდა. მაგრამ, რომ გაიცნობდი, ამ მხიარულების მიღმა სევდას იგრძნობდი. მარტოობასაც კი, იმის მიუხედავად, რომ მეგობრები არ აკლდა. არ აკლდა ხალხი კაცს, რომელიც მარტოსულებზე წერდა - იმათზე, ვისაც ღამით სხვისი ძილი უკვირს. ან როგორ არ გაუკვირდებოდა, როცა თვითონ არ ეძინა. ან რა დააძინებდა კაცს გულის შუილებით? ვისი ბიოლოგიური საათიც სხვა რიტმით წიკწიკებს. „დრო კი, ძვირფასო, დრო კი, მიახრიგინებს ვნებებს, როგორც პატიმარს დროგი!“ ვინც მზად იყო, ქრისტე გაეცვალა სატანაში, გოლგოთაზე მიხმარებოდა ოღონდ ის ჯვრის ატანაში.​

ერთხელ მომიყვა, როგორღაც დუმბაძეს ვკითხეო, ჩემო ნოდარ, რა გირჩევნია, ჯიბეში ასმანეთიანი გედოს თუ ასი მანეთის ხურდა გეყაროსო. ჩაფიქრდა ნოდარი. მიხვდა, რასაც ვეკითხებოდიო, და მითხრა, იცი რა, ჩემო ტარიელ, ასი მანეთის ხურდა მირჩევნიაო.​

არც თვითონ ტარიელი ყოფილა მაინცდამაინც ასმანეთიანის კაცი, მაგრამ არც მთლად ხურდისა იყო. როგორღაც ახერხებდა, თავისი კერძო კუპიურა მოეჭრა, ასმანეთიანსა და ასი მანეთის ხურდა ერთად რომ ყოფილიყო, ერთიანი მთელი. თუმცა კარგად იცოდა თავისი ფასიც. უამისოდ, მგონი, ვერ დასვამ კაცი ამდენი ძახილის ნიშანს ყოველი ფეხის ნაბიჯზე.

შენ დღედაღამ ითვლი ფულს!​

მე დღედაღამ ვითვლი პულსს!​

მაინც შურით უცქერი​

ტრაპეზს ჩემსას, ღარიბულს!​

ერთი ჰოლივუდური ფილმია, კიმ ბესინგერით მთავარ როლში. ასეთი სცენაა, ბესინგერი რაღაცას ყიდულობს სუპერმარკეტში, მოლარეს ჯერ ათასკარატიან ბრილიანტს დაუდებს ხელისგულზე. რაზეც მოლარე ეუბნება, ბრილიანტებს არ ვიღებთო. მაშინ ბესინგერი ათასდოლარიან კუპიურას გაუწვდის. ის კი ეუბნება, უფრო პატარა ფული არ გაქვთო? მაშინ ბესინგერი ათასდოლარიანს ჩააბრუნებს ჩანთაში, დააპატარავებს და იქიდან საფოსტო მარკისხელად ქცეულ კუპიურას ამოიღებს და მოლარეს გაუწვდის. იმ ფილმში ბესინგერი უცხოპლანეტელია. ​

ტარიელსაც ჰქონდა ასეთი ჯადოსნური აბგა, სადაც დიდ პოეზიას ჩაიდებდა და აპატარავებდა, მცირე ზომის კუპიურებს გვაჩეჩებდა ხელში. ტარიელი არასდროს ყოფილა უცხოპლანეტელი, ძალიან მიწიერი იყო. ძალიან ადამიანი. ცბიერიც კი. ქართული პოეზიის ღმერთი ტარიელი არ ყოფილა, ეგებ უფრო „უკუღმერთი“, როგორც თვითონ იტყოდა. ერთხელ თქვა, ჩვენ, ახალი თაობა, გალაკტიონს მხრებზე დავეყრდენით და უფრო შორს გავიხედეთო. ხმამაღალი ნათქვამია, ტარიელისეული. შორს გახედვა არ ნიშნავს მაინცდამაინც უკეთესს. ალბათ უფრო სხვანაირს, უფრო სადასაც, უორნამენტოს, ეპიკურობის გარეშე.​

ერთს გეტყოდა, შენ კი იმას გაფიქრებინებდა, რაც თვითონ არ თქვა. „არც ჩაპლინზე ვფიქრობ ახლა და არც ლენე კლერზე! კაი გოგო კი ხარ, მარა ფიქრობ მხოლოდ ლუდზე!“ რა შუაშია აქ ლუდი? მისი „არ მაძლევს ეს ქალი“ მთლიანად ასეა აგებული. არ მაძლევს ეს ქალი, არ მაძლევს ეს ქალი, არ მაძლევს ეს ქალიო, იმეორებს და უცებ ამთავრებს, მოსვენებასო. სხვაგანაც აწვალებს იგივე მოტივს, წარმოუდგენლად არ მაძლევს კარტი: განსაკუთრებით - კარტებში - ქალიო. უხამსობის ზღვარზე ისე გაივლიდა, როგორც ბეწვის ხიდზე. საერთოდ, სავსეა ტარიელის პოეზია ეროტიკით. და ღმერთით. ან, როგორც თვითონ იტყოდა, „შემკრთალი ღმერთით“. ზოგჯერ მარტო სათაურშიც ჩაატევდა სათქმელს: „გშვენის ლოყაზე ხალილუია“. სხვაგან იტყვის, ექიმი მირჩევს მოვიწვა ხალიო, და შენც უნებურად გონებაში ამ ხალთა შორის თაღს კრავ.​

ალბათ, არ არსებობს ქართველი, ვისაც ერთხელ მაინც არ შეურხია გულში სიმები ტარიელის „ვიღაცამ ევას ასაკი ჰკითხა“, თუნდაც ყრმობაში, როცა გული სხვანაირად ძგერს და არც სიმები დამწყდარა ჯერ, როგორც ძველ გიტარაზე.​

რაღაცნაირი ხელის ჩამორთმევა იცოდა, ჩიტივით. ისე მოგიჭერდა - გატკენდა. კოცნაც ისეთი იცოდა, ლოყას კი არ მოგადებდა ლოყაზე, იმ ლოყაზე უთუოდ ტუჩებით გაკოცებდა, ცოტა ულვაშებსაც შეგასობდა კანში.​

ბევრმა გაიხსენა მისი ლექსები, პწკარები იმ ლექსებიდან. ბარემ იყოს ეს ერთი კუპლეტიც აქვე, როგორც მისი შეფარული ავტოპორტრეტი:​

მარტო ის რად ღირს, ღამით რომ​

საყვავილესთან ჩავივლი.​

თუ საყვავილე სხვისია,​

ჩემი ერთი ყვავილი!​

​ფერმილეული ყვავილი!​

ულამაზესი ყვავილი!​

პააატარა ყვავილი!​

ასეთივე იყო ტარიელიც. იმდენად პააატარა, რომ შეუძლებელი იყო მისი არშემჩნევა. ერთი მისი ძველი ლექსი ასე მთავრდება: „კასპაროვი უგებს კარპოვს“. შეიძლება არაა პოეზია სპორტი, მაინც ბევრს მოუგო ტარიელმა. ზოგს წინასწარ, ბევრ ისეთსაც, ვისაც წერაც კი არ დაუწყია ჯერ. დინოზავრებმა იცოდნენ ასე, გადაჭამდნენ ირგვლივ ყველას. ტარიელი კი გვატყუებდა, სათამაშო დინოზავრი ვარო, პლუშისა.​

ვწერ სიხარულებს!​

ვწერ ტანჯვას!​

ვწერ საღამო ხანს!​

ვწერ დილით!​

ცხოვრების წიგნი მთავრდება,​

აკლია მხოლოდ წერტილი...​

ჩემი ფავორიტი მაინც სხვა ლექსია. რამდენჯერ აღარ შემცვლია გემოვნება, რამდენი ვინმე გადამყვარებია, რამდენი რამ გამცრეცია, „უხერხულია შენ გერქვას ცოლი“ კი დღემდე მომყვება, საიდანაც ვერაფერს გამოარჩევ, რამეთუ, იმდენად ბანალურია, იმდენად მაზალო და გოიმურიც კი, რომ უკვე შესანიშნავია, და ყველაფერი, რაც მასში ზედმეტია, არის ხელუხლებელი. განსაკუთრებით კი ფინალი, მით უფრო, დღეს, როცა აღარც დამბაჩებია და აღარც დუელები ამ ფუტურო ეპოქაში:​

უხერხულია, შენ გერქვას ცოლი,​

შენ უნდა ცისფერ ღრუბელთან იწვე.​

აჰა, დამბაჩა და სველი თოვლი!​

მე შენს მეუღლეს დუელში ვიწვევ...​

მაშინ, დიდი დინოზავრების ეპოქაში, იყო ერთი პააატარა მცენარეჭამიაც, ორფეხა დინოზავრი, მიკროცერატუსი. იმ გიგანტების ფონზე ეს მინიატურული არსება არც ჩანდა, სამოციოდე სანტიმეტრიღა იქნებოდა. ეს დინოზავრი კი არა, უკვე დინოა, ბავშვები როგორც ეძახიან. დინო, რომელმაც კარგად იცოდა ადამიანის ფასი. ტარიელს უთქვამს, სხვას კი არა, ვენაცვალე კარგ კაცს - დედამიწის კარკასსო... და მაინც, ტარიელი იმ გიგანტების ნათესავი იყო, მასაც დინოზავრების სისხლი ედგა. ასეც ამბობდა: მე ვარ შოთას შვილის შვილის შვილის შვილის შვილის შვილიო.​

და აი, ეს ბოლო დინოც გადაშენდა. ფერმილეული დინო. ულამაზესი დინო. პააატარა დინო. მისთვისაც გაიჭრა მიწა, მასაც მიაყრიან ბოლო ყვავილებს. სიოც წაიღებს მერე სადღაც მიწიდან ნაჩურჩულევს: „ცოცხალ საფლავს ცოცხალი ყვავილები მიყროდა, საფლავიც და ყვავილიც - მიქრო-მიქრო-მიქროდა!“​

ბოლოს და ბოლოს ამ დინომაც დასვა თავისი ბოლო წერტილი. რასაკვირველია, არავინ დააწერს ეპიტაფიად ოდნავ გადაკეთებულ მისივე სიტყვებს, მე კი მგონია, რომ ამაზე საუკეთესო არაფერი იქნებოდა: „სიკვდილ-სიცოცხლის დამთავრდა რალი“.​

ასევე ნახეთ

ტარიელ ჭანტურიას ერთდროული "კარგია" და "ცუდია"

თამარის გარეგნობა - „ვეფხისტყაოსნიდან“ ირკვევა, რომ თამარ მეფეს შავი თმა ჰქონდა და ალბათ თეთრი კანიც, რადგან ლოყები ეფაკლებოდა. რუსთაველი მას ასე აღწერს: „მეფისა მზის თამარისა, ღაწვ-ბადახშ, თმა-გიშერისა“.

ძველ ქართულად ვეფხი მაინცდამაინც ვეფხვს არ ნიშნავს, ის შეიძლება ავაზა იყოს.

რუსთაველს ახასიათებს პარადოქსები: მან თქვა, რომ „გრძელი სიტყვა მოკლედ ითქმის“ და 700-გვერდიანი პოემა დაწერა.

თქვა: „სჯობს სახელისა მოხვეჭა ყოვლისა მოსახვეჭელსა“ და თავისი სახელი არ დატოვა.

„ყმა ტკბილი და ტკბილ-ქართული“... არაბეთის მეფე თინათინი და არაბეთის სპასპეტი ავთანდილი შუა პოემაში მოულოდნელად ქართულად იწყებენ ლაპარაკს.

„ქმნა მართლისა სამართლისა ხესა შეიქმს ხმელსა ნედლად“ - ამ საზეპირო აფორიზმს ნესტან-დარეჯანი ტარიელს მაშინ ეუბნება, როცა სასიძოს მოკვლას ავალებს, ადამიანის, რომელსაც მათთვის არაფერი დაუშავებია.

„წელთა ოქრო შემოირტყა, საღარიბოდ მოეკაზმა“ - „საღარიბოდ“, ტყე-ღრეში სახეტიალოდ, ავთანდილი ოქროს ქამრით მიდის: სარტყელში ხშირად ჩაკერებული იყო ძვირფასი თვლები, გაჭირვებაში გამოსაყენებლად. ნესტანმაც გულანშაროს მეფის მცველები სწორედ მარგალიტებიანი სარტყლით მოქრთამა და გაიპარა.

ასევე ნახეთ

რას ნიშნავს „ვეფხისტყაოსნის ქვეყანა“? - ინტერვიუ პოეტ რატი ამაღლობელთან 

„ავთანდილ იყო სპასპეტი, ძე ამირ-სპასალარისა... ჯერთ უწვერული, სადარო ბროლ-მინა საცნობარისა“ - უწვერული ანუ ჯერაც ბავშვი ავთანდილი მრავალათასიანი ჯარის სარდალია.

„ვარდმან და ვითა იამან“ - რუსთაველი ვარდსა და იას ადარებს ავთანდილს, რომელმაც ერთ გემი მეკობრეები მარტომ ამოხოცა.

ავთანდილმა არფაზე დაკვრა იცოდა: „ავთანდილ ჯდა მარტო საწოლს, ეცვა ოდენ მართ პერანგი, იმღერდა და იხარებდა, წინა ედგა ერთი ჩანგი“. ნახევრად შიშველი, ლამაზი ჭაბუკი, სიმებიანი საკრავით ძალიან ჰგავს ხელოვნების მფარველ აპოლონს ბერძნული მითოლოგიიდან.

„ვეფხისტყაოსანში“ ნახსენებია ქართული გვარი: „ამილახორო, მოასხი რემა, ჯოგი და ცხენია!“- თუმცა, მაშინ ამილახორი თანამდებობა იყო, მას ცხენები და სამეფო კავალერია ებარა. თვითონ სიტყვა არაბულია საჯინიბოს გამგებელს ნიშნავს და არა გვარს.

Embed share

„ვეფხისტყაოსანი“ ჩინურად

by რადიო თავისუფლება

Embed share

The code has been copied to your clipboard.

---

width px height px

---

The URL has been copied to your clipboard

No media source currently available

0:00 0:01:14 0:00

გადმოწერა

• 270p | 3,3MB
• 360p | 5,2MB
• 720p | 10,5MB
• 1080p | 22,6MB

შეგიმჩნევიათ, რამდენად შთამბეჭდავია თინათინის ფიცი? „ფიცით გითხრობ: შენგან კიდე თუ შევირთო რაცა ქმარი, მზეცა მომხვდეს ხორციელი, ჩემთვის კაცად შენაქმარი“, ანუ, გეფიცები, შენ გარდა ვინმეს თუ გავყვე ცოლად, ვინც არ უნდა იყოს, თუნდაც მზე იქცეს საგანგებოდ ჩემთვის კაცადო.

და ნესტანის განრისხება? როდესაც პერსონაჟები პირველ პირში ემოციურად ლაპარაკობენ, მათი ნათქვამი თითქმის ისეთივეა, როგორიც თანამედროვე ადამიანების. აი, როგორ აგონდება ტარიელს გაბრაზებული ნესტანი: „მიბრძანა: „მიკვირს, რად მოხვე მშლელი პირისა მტკიცისა, გამწირავი და მუხთალი, შენ, გამტეხელი ფიცისა?! მაგრა ნაცვალსა პატიჟსა მიგცემსო ზენა, მი, ცისა!“

კვლაცა მითხრა: „რას გეუბნა მტყუანსა და შენ მუხთალსა? დიაცურად რად მოვღორდი? მე დავუწვავ ამით ალსა!“

„შენ არ იცი ხვარაზმშასი საქმროდ ჩემად მოყვანება?! შენ ჯდომილხარ სავაზიროდ, შენი ჰრთულა ამას ნება...

„გახსოვს, ოდეს „ჰაის“ ჰზმიდი, ცრემლნი შენნი ველთა ჰბანდეს, მკურნალნი და დასტაქარნი წამალსა-ყე მოგიტანდეს? მამაცისა სიცრუესა, ნეტარ, სხვანი რამცა ჰგვანდეს! რათგან დამთმე, მეცა დაგთმობ, ვინძი უფრო დაზიანდეს!

„ცოცხალ ვიყო, შენ ინდოეთს, ღმერთო, ხანი ვერა დაჰყო! თუ ეცადო დაყოფასა, ხორცთა შენთა სული გაჰყო! სხვა ჩემებრი ვერა ჰპოვო, ცათამდისცა ხელი აჰყო!“

სალაპარაკო ენაზე ეს ასე აჟღერდებოდა: „მითხრა, მიკვირს, მოხვედი კიდეც, ფიცის გამტეხავი... გადაგიხდის ღმერთი სამაგიეროს. მაგრამ შენ რას გელაპარაკები, მატყუარას და მოღალატეს. მე შევცდი ქალურად და საკუთარ თავზე ვარ გაცეცხლებული. არ იცი, ხვარაზმელს რომ უნდა გამაყოლონ? იქ არ იჯექი და შენ არ მიეცი თანხმობა?.. არ გახსოვს, "ვაის" რომ იძახდი და ცრემლები რომ გცვიოდა? ექიმები წამლებს რომ გიზიდავდნენ? კაცი რომ ტყუის, იმაზე უარესი რა არის, ნეტა ვიცოდე! დამთმე? მეც დაგთმობ და ვნახოთ ვინ იქნება უარესად. ცოცხალი თუ დავრჩი, შენ ინდოეთში არ გაგაჩერებ. ეცდები გაჩერებას და სულსაც განუტევებ! ცაშიც რომ ეძებო, იქაც ვერავის ნახავ ჩემნაირს“.

„ცარიელ-ტარიელი“ - ეს გამოთქმა, სავარაუდოდ, „ვეფხისტყაოსნის“ გავლენით წარმოიქმნა, ანუ ცარიელი და უქონელი, როგორც ველად გაჭრილი ტარიელი.

დატყვევებულ ნესტან-დარეჯანს მუდამ ტარიელის ნაჩუქარი ტანსაცმელი აცვია და ამავე ტანსაცმლით, ლოგინის გარეშე სძინავს: „არად უნდის საბურავი, არცა წოლა საგებლითა, მიწყივ იყვის რიდითა და მით ერთითა ყაბაჩითა, მკლავი მისი სასთაულად მიიდვის და მიწვის მითა“.

ნესტან-დარეჯანი ფრიდონსაც ერთი ნახვით შეუყვარდა, თუმცა ვერ მოასწრო გამოელაპარაკება. სანამ ახლოს მივიდოდა, ქალი მონებმა წაიყვანეს - „იგი ვარდი შემიყვარდა, რომე თოვლსა არ ეხეწა; დავაპირე შეტევება, ვთქვი: „წავიდე მათკე მე, წა, ჩემსა შავსა სულიერი რამცა ვითა გარდეხვეწა!“

„დედისა მჯობო დედაო!“ - ნესტანი ფატმანს დედის მჯობს უწოდებს - აქ მშობელი დედის მიმართაც ისმის საყვედური, რომელმაც ფატმანისგან განსხვავებით, ნესტან-დარეჯანი ვერ დაიცვა.

„მე თუ შვილნი მირჩევნიან, ღმერთმან იგი დამიხოცნეს!“ ფატმანის ქმარზე ნესტან-დარეჯანი ისეთ შთაბეჭდილებას ახდენს, რომ ამბობს: საკუთარ შვილებსაც კი მირჩევნიაო.

„ვის ძალ-აქვს პოვნა კაცისა, თვით სოფლად არმოსრულისა?“ (ვინ იპოვის ადამიანს, რომელიც არც დაბადებულა?) - ტარიელს არა მხოლოდ შეყვარებულის პოვნა აღარ ეიმედება, იმასაც აღარ ელის, რომ მის ცხოვრებაში ნამდვილი მეგობარი გამოჩნდება.

„ვეფხისტყაოსანში“ პერსონაჟები ხშირად იმოწმებენ ანდაზებს, თუმცა გაუგებარია, მართლაც ხალხურ სიბრძნეს ციტირებენ, თუ ეს ფრაზებიც რუსთაველმა მოიგონა. მაგალითად, ეს ანდაზა რუსთაველის მოფიქრებულს ჰგავს: „მართლად თქმულა: „არა ჰმართებს ყვავსა ვარდი, ვირსა რქანი“, ანუ არ სჭირდება ყვავს ვარდი და ვირს რქებიო. ნამდვილი ქართული ანდაზებიდან ამის შესატყვისია: „არა შეჯდა მწყერი ხესა, არა იყო გვარი მისი“.

ფატმანის ნათქვამ ოთხ წინადადებაში მთელი ცხოვრება ეტევა: „მით არ ჯერ ვარ ქმარსა ჩემსა, მჭლე არის და თვალად ნასი. ისი კაცი ჭაშნაგირი დარბაზს იყო მეტად ხასი; ჩვენ გვიყვარდა ერთმანერთი, არ მაცვია თუცა ფლასი, ნეტარძი ვინ სისხლი მისი შემახვრიტა ერთი თასი!“

ფატმანი ამბობს: ჩემს ქმარს იმიტომ ვერ ვჯერდები, რომ უსუსური და მახინჯიაო. ის კაცი (საყვარელი, რომელიც ავთანდილმა მოკლა), მეფის საკვების დეგუსტატორი იყო და ელიტაში ტრიალებდა. გვიყვარდა ერთმანეთი, თუმცა რომ მოკვდა, ხედავ, არ მიგლოვია, შავები არ ჩამიცვამს, ის კი არა, ახლა მის სისხლსაც კი დავლევდიო.

„მას ღამე ფატმან იამა ავთანდილთანა წოლითა; ყმა უნდო-გვარად ეხვევის ყელსა ყელითა ბროლითა“ - ავთანდილი ფაქტობრივად გარემოების მსხვერპლია. ის ფატმანთან მხოლოდ იმისთვის წვება, რომ რამე ინფორმაცია გამოსძალოს. საკუთარ თავს ვარდს ადარებს, რომელსაც ბულბულის (თინათინის) ნაცვლად ყვავი (ფატმანი) დაეპატრონა. ჩუმად ტირის და გულში ამბობს, „ნეხვსა ზედა ვზიო“.

„მუნ ცრემლნი, მისგან ნადენნი, ქვათაცა დასალბონია;

გიშრისა ტევრსა აგუბებს, ვარდისა ველსა ფონია;

ფატმან მას ზედა იხარებს, მართ ვითა იადონია.

თუ ყვავი ვარდსა იშოვნის, თავი ბულბული ჰგონია“

რუსთაველი წერს: ავთანდილის ცრემლები ქვასაც კი დაალბობდა, ფატმანი კი გახარებულია, რადგან თუ ყვავი ვარდს იპოვის, თავი ბულბული ჰქონიაო.

თუმცა მოგვიანებით, როდესაც ავთანდილი ისევ ტარიელთან ბრუნდება, ფატმანის მიტოვება გაუჭირდა: „მაგრა დაგდება უმძიმდა ფატმანის გულ-მდუღარისა“.

ხანდახან ავთანდილიც თავმდაბალია: „მე, გლახ, რა ვარ? მიწა ცუდი; თავით ჩემით რამცა ვქმენი?“ აქ ის ამბობს, რომ ადამიანი თიხისგანაა მოზელილი და ღვთის გარეშე, სიკეთის გაკეთება არ შეუძლია.

„მაგრა ქაჯნი უხორცონი რას აქმნევენ, მიკვირს, ქალსა?!” როდესაც ავთანდილი იგებს, რომ ნესტან-დარეჯანი ქაჯებს ჰყავთ, გულწრფელად უკვირს, რად უნდათ ლამაზი ქალი უსხეულო არსებებს.

ტარიელი, რომელსაც ნესტანი ენატრება, ვეფხვს შეიპყრობს და ცდილობს აკოცოს, ავთანდილი კი თინათინის გახსენებაზე ვარდებს კოცნის, მათ ელაპარაკება: „ვარდთა აკოცა ბაგითა, მითვე ვარდისა დარითა... მისად სანაცვლოდ მოვილხენ თქვენთანა საუბარითა“ (ვარდივით ტუჩებით ვარდებს აკოცა და უთხრა, თინათინის ნაცვლად თქვენთან საუბრით მოვილხენო).

როსტევანს თინათინის ხელი არა უშუალოდ ავთანდილმა, არამედ ტარიელმა სთხოვა: „მუხლ-მოყრილი გეაჯები, ნუღარ აწვევ იმათ ალსა, რომე მისცე ქალი თქვენი მკლავ-მაგარსა, გულ-ფიქალსა“.

მანდილი კაცებსაც ჰქონდათ - ავთანდილი ტარიელის მოსაძებნად როსტევანის სურვილის წინააღმდეგ წავიდა, ამიტომ უკან დაბრუნებულს იმდენად რცხვენოდა, რომ შეხვედრისას სახეს იფარავდა: „მეფე ადგა, მოეგება; ყმა გარდახდა, რა მივიდა; ხელთა ჰქონდა ხელ-მანდილი, პირსა მითა იფარვიდა“.

ვის ეუბნება ავთანდილი „ვეფხისტყაოსნის“ მთავარ ფრაზას: „ბოროტსა სძლია კეთილმან, - არსება მისი გრძელია“? ასმათს, რომელსაც ვერ დაუჯერებია, რომ ნესტან-დარეჯანი იპოვეს.

უანგარო სამსახურის სანაცვლოდ ტარიელმა ასმათს ინდოეთის მეშვიდედი უბოძა და ქმარიც შერთო: „აწ ინდოეთს სამეფოსა მეშვიდესა, - ერთსა წილსა, - ზედა დაგსვამ; შენი იყოს, გვმსახურებდი ტკბილი ტკბილსა“.

„ესე ქვაბნი უკაცურნი ვპოვენ, დევთა შეეკაფნეს, შემოვები, ამოვწყვიდენ“ - ტარიელის საგმირო საქმეებს რუსთაველი დაწვრილებით აღწერს, თუმცა თითქმის არაფერს ამბობს მის მთავარ ბრძოლაზე და ეს ქაჯეთის აღება არ ყოფილა. გამოქვაბულები, რომლებშიც ცხოვრობს, ტარიელმა დევებს წაართვა, ანუ იქ რომ გაჩერებულიყო ბოროტი ძალები დაამარცხა. გამოქვაბულში 40 დარბაზი საგანძურია, თვალ-მარგალიტი, ოქრო და იარაღი. მაგრამ ტარიელს ამ საგანძურების კარებიც კი არ შეუღია, რადგან აღარაფერი მატერიალური აღარ აინტერესებდა.

ასევე ნახეთ

ვარძიის თავდაპირველი სახე და დანიშნულება - სასაფლაო

რატომ არის ეს მთავარი ბრძოლა - ტარიელი ამარცხებს ყოფას, მატერიას, ყველანაირ ბოროტ ძალას და მარტოობაში სულიერად ვითარდება, როგორც მეუდაბნოე ბერები, რომლებიც გამოქვაბულებში ცხოვრობდნენ. სწორედ ამ გამოქვაბულში პოულობს ის იარაღს, რომელიც შემდეგ ქაჯებს დაამარცხებინებს,

„ზედა ეწერა: „აქა ძეს აბჯარი საკვირველიო, ჯაჭვ-მუზარადი, ალმასი, ხრმალი ბასრისა, მჭრელიო; თუ ქაჯნი დევთა შეებნენ, დღე იყოს იგი ძნელიო! უმისჟამისოდ ვინც გახსნას, არის მეფეთა მკლველიო“.

(ზედ ეწერა: აქ აწყვია აბჯარი საკვირველი, ჯაჭვის პერანგი და მუზარადი, ბასრი ხმალი. ეს იმ დღისთვისაა, თუ დევებს ქაჯებთან ბრძოლა მოუწევთ. თუკი ვინმე მანამდე გამოიყენებს, იმავე ცოდვაში ჩავარდება, როგორშიც მეფეების მკვლელი).

და კიდევ გამოქვაბულები ორმოცი დარბაზით ძალიან ჰგავს ვარძიას, რომელიც შოთას ეპოქაში აშენდა. დადასტურებულია, რომ იმ ადგილს ადრე სასაფლაოდ იყენებდნენ, ანუ სულების სამყოფად, შემდეგ თამარ მეფემ იქ გამოკვეთა კომპლექსი, რომელიც გაჭირვების დროს ადამიანებისა და საგანძურის თავშესაფრად უნდა ქცეულიყო. აქვე იყო ტაძრები და ბერების კელიები.

ისედაც, მესხ მელექსეს მესხეთის ვარძია სადმე ხომ უნდა ეხსენებინა.

ტექსტში გამოთქმული მოსაზრებები ეკუთვნის ავტორს და შეიძლება ყოველთვის არ ემთხვეოდეს რედაქციის პოზიციას.