აშშ-ის მსხვილი ბანკების ხელმძღვანელებისა და რამდენიმე პორტის ადმინისტრაციისთვის გაგზავნილ წერილებში კანონმდებლები მიუთითებენ, რომ რუსული დიზელის იმპორტი შესაძლოა ფედერალურ კანონს ეწინააღმდეგებოდეს და კომპანიებს სამოქალაქო და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა დაეკისროთ.
იქვე აღნიშნულია, რომ, იმპორტი ეროვნული უსაფრთხოებისთვისაც სარისკოა, რადგან მოსკოვს შემოსავალს მოუტანს, რომელსაც ის უკრაინის წინააღმდეგ ომის დასაფინანსებლად გამოიყენებს.
კანონმდებლების წერილები მოჰყვა ტრამპის განცხადებას რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინთან მიღწეული შეთანხმების შესახებ. შეთანხმების თანახმად, მოსკოვი შეერთებულ შტატებს ასიათასობით მეტრულ ტონა დიზელს მიაწვდის, მომდევნო თვეებში კი დამატებითი მიწოდებებიც იგეგმება. ამის შემდეგ აშშ-ის ფინანსთა სამინისტრომ გასცა გენერალური ლიცენზია №135, რომლითაც სანქციებით დაწესებული შეზღუდვებიდან ექვსთვიან გამონაკლისი დაუშვა.
კანონმდებლების წერილები მიანიშნებს, რომ ადმინისტრაციის რუსეთთან დაკავშირებული პოლიტიკის გარშემო პოლიტიკურ და სამართლებრივ დაპირისპირებას შესაძლოა ახალი მიმართულება დაემატოს. თუ დემოკრატები ნოემბრის შუალედურ არჩევნებში კონგრესის ერთ ან ორივე პალატაზე კონტროლს დაიბრუნებენ, მათ გამოძიებების დასაწყებად მნიშვნელოვანი ბერკეტები ექნებათ.
„შეერთებულ შტატებში რუსული დიზელის ნებისმიერი იმპორტი მნიშვნელოვან სამართლებრივ კითხვებს აჩენს და შესაძლოა სამართლებრივი დავებისა და კონგრესის გამოძიებების საგანი გახდეს“, — წერენ კანონმდებლები.
რას ითხოვენ კანონმდებლები ბანკებისა და პორტებისგან?
ჯგუფში შედიან დემოკრატი სენატორები ჯინ შაჰინი, რონ უაიდენი, შელდონ უაიტჰაუსი, კრის კუნსი და ელიზაბეთ უორენი, ასევე რესპუბლიკელი სენატორი ტომ ტილისი, რომელიც თანამდებობას ტოვებს, და წარმომადგენელთა პალატის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტში დემოკრატების წამყვანი წევრი გრეგორი მიქსი.
მათ კომპანიებს მოუწოდეს, შესაბამისი სამართლებრივი მოთხოვნების შესრულებამდე ხელი არ შეუწყონ რუსული წარმოშობის დიზელის შეძენას, ტრანსპორტირებას, იმპორტს, გადმოტვირთვას, შენახვას, დაფინანსებას ან დისტრიბუციას.
კანონმდებლებმა ასევე მოითხოვეს, რომ კომპანიებმა შეინახონ პირველი სექტემბრიდან მოყოლებული დაგეგმილ ან დასრულებულ გარიგებებთან დაკავშირებული დოკუმენტაცია, მათ შორის კონტრაქტები, გადაზიდვისა და გადახდის საბუთები, პორტებში ადგილების დაჯავშნის ჩანაწერები, ასევე მიმოწერა მომწოდებლებთან და აშშ-ის ხელისუფლების წარმომადგენლებთან.
წერილების ადრესატებს სთხოვეს, 28 ოქტომბრამდე დაადასტურონ, რომ საჭირო ზომები მიიღეს, და აცნობონ კანონმდებლებს, აქვთ თუ არა ინფორმაცია რუსული დიზელის დაგეგმილი ან უკვე განხორციელებული იმპორტის შესახებ.
წერილები გაეგზავნა აშშ-ის მსხვილი ბანკების, მათ შორის Goldman Sachs-ის, ხელმძღვანელებს, ასევე ტეხასის შტატში ჰიუსტონის, კორპუს-კრისტისა და ბომონტის პორტების ადმინისტრაციებს და ნიუ-იორკისა და ნიუ-ჯერსის პორტების ადმინისტრაციას.
კანონმდებლების მიერ მოყვანილი საჯაროდ გავრცელებული ცნობებისა და გემების გადაადგილების მონაცემების თანახმად, რუსული დიზელით დატვირთული გემები ბომონტისა და ნიუ-იორკისა და ნიუ-ჯერსის პორტებში შესაძლოა უკვე ოქტომბრის ბოლოს ჩავიდნენ.
სადავო ლიცენზია - რას მოითხოვს კანონი?
დავის მთავარი საკითხია, შეესაბამება თუ არა ადმინისტრაციის მიერ გაცემული ლიცენზია კონგრესის მიერ დაწესებულ შეზღუდვებს.
კანონმდებლები მიუთითებენ 2022 წლის კანონზე „რუსული ნავთობის იმპორტის შეწყვეტის შესახებ“. ეს კანონი, როგორც წესი, კრძალავს რუსული წარმოშობის ენერგოპროდუქტების იმპორტს, თუ პრეზიდენტი კონსულტაციების პერიოდის შემდეგ კონგრესს არ დაუდასტურებს, რომ რუსეთმა უკრაინაში სამხედრო მოქმედებები შეწყვიტა, ნატოს წევრებს უშუალო სამხედრო საფრთხეს აღარ უქმნის და აღიარებს უკრაინელების უფლებას, თავად აირჩიონ საკუთარი ხელისუფლება.
მათი არგუმენტით, კანონის „ამერიკის მოწინააღმდეგეებისთვის სანქციების მეშვეობით წინააღმდეგობის გაწევის შესახებ“ 216-ე მუხლი ასევე მოითხოვს კონგრესის განხილვას გარკვეული სალიცენზიო გადაწყვეტილებების მიღებამდე, თუ ისინი რუსეთის მიმართ აშშ-ის საგარეო პოლიტიკას მნიშვნელოვნად ცვლის. კანონმდებლების განცხადებით, ადმინისტრაციას ეს მოთხოვნა არ შეუსრულებია.
თეთრი სახლის პასუხი და პასუხისმგებლობის რისკი
ადმინისტრაცია ამტკიცებს, რომ მისი ქმედება კანონიერია და შეესაბამება ფინანსთა სამინისტროს უცხოური აქტივების კონტროლის ოფისის წინა გადაწყვეტილებებს. სწორედ ეს უწყება მართავს აშშ-ის სანქციების აღსრულებას.
თეთრმა სახლმა კანონმდებლების ინიციატივას პოლიტიკურად მოტივირებული უწოდა.
„დემოკრატები უკვე მიანიშნებენ, რომ კვლავაც არ აქვთ ამერიკელების ცხოვრების გაუმჯობესების დღის წესრიგი და ამის ნაცვლად გააგრძელებენ პრეზიდენტ ტრამპის გამოძიებით თავიანთ ათწლიან აკვიატებას“, — განაცხადა თეთრი სახლის წარმომადგენელმა ტეილორ როჯერსმა.
წერილები აფრთხილებს კომპანიებს, რომ დიზელის გარიგებებში მონაწილეობამ შესაძლოა სამართლებრივი დავები და გამოძიებები გამოიწვიოს, მიუხედავად ადმინისტრაციის მტკიცებისა, რომ სანქციებიდან დაშვებული გამონაკლისი კანონიერია.
წარმომადგენელთა პალატის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტში დემოკრატების წამყვანმა წევრმა ჯეიმი რასკინმა ცალკე გააფრთხილა საწვავის ინდუსტრიის მსხვილი ასოციაციები, რომ რუსული დიზელის იმპორტიორ კომპანიებს შესაძლოა სამოქალაქო და სისხლისსამართლებრივი სანქციები დაეკისროთ, პასუხისმგებელ პირებს კი - 20 წლამდე პატიმრობა.
რასკინის განცხადებით, ტრამპის გადაწყვეტილება კანონით დადგენილ აკრძალვებს ვერ გააუქმებს. მან კომპანიები გააფრთხილა, რომ მათ პასუხისგება შესაძლოა მოუწიოთ „ამ ადმინისტრაციის პირობებში, ან მომდევნოს დროს“.
შეაფერხებს თუ არა გაფრთხილება რუსული დიზელის გაყიდვას?
ექსპერტების შეფასებით, ამ გაფრთხილებებმა შესაძლოა ადმინისტრაციის გეგმები გაართულოს მაშინაც კი, თუ დაშვებული გამონაკლისი აშშ-ის აღმასრულებელი ხელისუფლების მიერ დადგენილი სანქციებით გათვალისწინებული წესების დარღვევის რისკს ამცირებს.
იურიდიული ფირმა Akin-ის საერთაშორისო სავაჭრო პოლიტიკის უფროსმა მრჩეველმა მაიკლ უეინმა რადიო თავისუფლებას უთხრა, რომ კონგრესის წინააღმდეგობა საყურადღებოა, თუმცა შეერთებულ შტატებში იმპორტი ფართო სურათის მხოლოდ ერთი ნაწილია.
„გენერალური ლიცენზია №135 რუსულ დიზელთან დაკავშირებული გარიგებების ფართო სპექტრს მოიცავს და მნიშვნელოვნად ამცირებს აშშ-ის სანქციებთან დაკავშირებულ რისკს იმ უცხოური კომპანიებისთვის, რომლებიც მის პირობებს იცავენ“, — თქვა უეინმა. თუმცა, მისივე თქმით, კომპანიებმა კვლავ უნდა გაითვალისწინონ ბრიტანეთის, ევროკავშირისა და სხვა იურისდიქციების სანქციური წესები.
მისი განცხადებით, ერთ-ერთი მთავარი კითხვაა, გაუჩნდებათ თუ არა მეტი თავდაჯერება იმ უცხოელ მყიდველებს, რომლებიც აქამდე რუსულ საწვავთან დაკავშირებულ გარიგებებს ერიდებოდნენ. შესაძლოა, სწორედ ეს იყოს ადმინისტრაციის ერთ-ერთი მიზანიც.
ფონდ Saratoga-ს პრეზიდენტმა და რუსეთის საკითხებში მრავალწლიანი გამოცდილების მქონე სტრატეგმა გლენ ჰოვარდმა განაცხადა, რომ წერილებმა შესაძლოა აშშ-ის მსხვილ ბანკებს ამ გარიგებების დაფინანსების სურვილი დაუკარგოს.
„ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან წერილი აშშ-ის თითოეულ მსხვილ ბანკს გაეგზავნა და, სავარაუდოდ, აიძულებს მათ, შეაჩერონ ნებისმიერი ნაბიჯი, რომელიც ტრამპის ადმინისტრაციის მიერ ამ გაყიდვის განხორციელებას შეუწყობდა ხელს“, — უთხრა ჰოვარდმა რადიო თავისუფლებას.
მისი შეფასებით, ეს ნაბიჯი მიანიშნებს, რომ ადმინისტრაციამ სათანადოდ ვერ გაითვალისწინა შეთანხმების სამართლებრივი დაბრკოლებები და სტრატეგიული შედეგები. ჰოვარდმა გამოთქვა ვარაუდი, რომ გადაწყვეტილება მრჩეველთა მცირე ჯგუფმა მიიღო, ადმინისტრაციის შიგნით უფრო ფართო კონსულტაციების გარეშე.
შესაძლო შედეგები უშუალოდ ამ მიწოდებებს სცდება. ბანკებსა და სხვა შუამავლებს შესაძლოა აშინებდეთ კონგრესის მოთხოვნები დოკუმენტების წარდგენისა და ჩვენების მიცემის შესახებ, ან სამომავლო სამართლებრივი დავები, მაშინაც კი, თუ თავად მიაჩნიათ, რომ გარიგება ფინანსთა სამინისტროს ლიცენზიით ნებადართულია.
ახალი ამერიკული უსაფრთხოების ცენტრის უფროსმა მკვლევარმა რეიჩელ ზიემბამ განაცხადა, რომ გაფრთხილებებმა კიდევ უფრო გაუმყარა მოსაზრება, რომ რუსული დიზელის ტვირთების უმეტესობა შეერთებული შტატების ფარგლებს გარეთ გაიყიდება.
„ეს გაფრთხილებები ამყარებს ჩემს მოსაზრებას, რომ რუსული დიზელის ტვირთების უმეტესობა აშშ-ის ფარგლებს გარეთ, სხვა ქვეყნებში წავა და ეს მეტწილად დიპლომატიური სპექტაკლია“, — უთხრა ზიემბამ რადიო თავისუფლებას.
მისი თქმით, დიზელის მიწოდების საგრძნობლად გასაზრდელად, სავარაუდოდ, საჭირო იქნება ენერგეტიკულ ობიექტებზე თავდასხმების შეწყვეტის შეთანხმება, რაზეც რუსეთი დათანხმებას ერიდება. ზიემბამ ასევე თქვა, რომ ადმინისტრაციას სანქციებიდან დაშვებული გამონაკლისები საკმარისად მიაჩნია კანონმდებლების მიერ დასახელებული სამართლებრივი დაბრკოლებების გადასალახად, თუმცა გაურკვევლობამ შესაძლოა ამერიკელი მყიდველები და ფინანსური ინსტიტუტები მაინც შეაფერხოს.
„სენატორების შეშფოთებამ შესაძლოა აშშ-ის ზოგიერთ ბანკსა და მყიდველს გადააფიქრებინოს იმ დიზელის შეძენა, რომელიც, ამ საუბრის დროს, უკვე შეერთებული შტატებისკენ მიემართება“, — განაცხადა ზიემბამ.
შედეგად, ზოგიერთი ტვირთი შესაძლოა გადაიყიდოს ამერიკის კონტინენტების სხვა ქვეყნებში, სადაც საწვავზე მოთხოვნა კვლავ მაღალია.
დიზელის გარიგება - დეტალები
რუსეთმა შეთანხმება მას შემდეგ დაადასტურა, რაც ტრამპმა მის შესახებ 9 ოქტომბერს გამოაცხადა. ტრამპის თქმით, მოსკოვი თავდაპირველად 300 000-ზე მეტ მეტრულ ტონა დიზელს მიაწვდის, რასაც ნოემბერში კიდევ 500 000 ტონა მოჰყვება, შემდეგ კი — დამატებით 1 მილიონი ტონა. მისივე განცხადებით, ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნების მდგომარეობის გათვალისწინებით, რუსეთს შესაძლოა კიდევ 3 მილიონი ტონის მიწოდებაც შეეძლოს.
ტრეიდერების განცხადებით, რუსეთის მთავრობამ პირველი ოქტომბრიდან დაიწყო დიზელის ექსპორტის აკრძალვიდან გამონაკლისების დაშვება, რათა შეთანხმებით გათვალისწინებული მიწოდებები შესაძლებელი გამხდარიყო. დარგის წყაროების ცნობით, რუსეთში დიზელის წარმოება სექტემბრის დაახლოებით 175 000 ტონიდან დღეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში 160 000 ტონამდე შემცირდა, თუმცა ახალი საექსპორტო კვოტების შემოღების შემდეგ კვლავ გაიზარდა და დღეში 180 000 ტონას მიუახლოვდა.
მიწოდებებმა შესაძლოა რუსეთს დამატებითი შემოსავალი მოუტანოს, თუმცა სამართლებრივმა გაურკვევლობამ შეიძლება ამერიკელი მყიდველების ნაწილი შეაფერხოს და ტვირთები სხვა ბაზრებისკენ გადაამისამართოს.
ფორუმი