Accessibility links

გურამ ნიკოლაიშვილი: ოფიცერს არ აქვს განაწყენების უფლება


გურამ ნიკოლაიშვილი

30 აპრილს საქართველოს შეიარაღებულ ძალებს 26 წელი შეუსრულდა. დაუკომპლექტებელ და თითქმის უიარაღო ქართულ სამხედრო ფორმირებებს მეოთხედი საუკუნის წინ მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ არმიასა და მის სატელიტებთან მოუხდა ბრძოლა. ქართული სახელმწიფო ამ უთანასწორო ბრძოლაში დამარცხდა, თუმცა, თითქოს მხოლოდ სამხედროების დანაშაული ყოფილიყოს, ყველაზე მეტი რისხვა მათ დაატყდათ თავს და თანდათანობით დავიწყებას ეძლევა ქართული არმიის შექმნის სათავეებთან მყოფი ოფიცრების სახელები. პოლიტიკოსთა უხეში ჩარევის გამო და მათ მიერ გამოცხადებული რეორგანიზაციისა და ოპტიმიზაციის წყალობით, რაც სინამდვილეში სხვა არაფერია, თუ არა დისკრიმინაციული საკადრო წმენდა, „დაირღვა დროთა კავშირი“ და ჩაიმსხვრა ხიდი ქართველი ოფიცრების ორ თაობას, მამებსა და შვილებს შორის. ამ ხიდის აღდგენას ცდილობს თავის სატელევიზიო საავტორო გადაცემებში თადარიგის გენერალ-ლეიტენანტი გურამ ნიკოლაიშვილი, 1990-იან წლებში საქართველოს შეიარაღებული გენერალური შტაბის ყოფილი უფროსი, რომელიც ამბობს, რომ „ოფიცერს არცერთ შემთხვევაში არ აქვს განაწყენების უფლება“ არც ქვეყანასა და არც იმ პოლიტიკოსებზე, რომელთა შეცდომების გამო პასუხს ხშირად სწორედ სამხედროებს აგებინებენ.

კობა ლიკლიკაძე: ბატონო გურამ, დამოუკიდებელი საქართველო და მისი არმია თითქმის თანატოლები არიან. თავის დროზე, მახსოვს, რომ თქვენც იღებდით მონაწილეობას იმ ჯგუფში, რომელმაც საქართველოს მაშინდელ პრეზიდენტს შესთავაზა ამ თარიღის აღნიშვნა. საქართველოს არმიის 26-ე წლისთავზე თქვენ, როგორც მის სათავეებთან მდგომმა ადამიანმა, მიიღეთ თუ არა მისალოცი საქართველოს დღევანდელი ხელისუფლებისაგან? როგორ აღნიშნეთ ეს დღე?

გურამ ნიკოლაიშვილი: დიდი მადლობა ასეთი კითხვისათვის, ბატონო კობა. მართლაც, საინტერესოა ქართული ჯარის მშენებლობის ისტორია. ქართულ ჯარში სტრუქტურებიც არ იყო ჩამოყალიბებული და თანამდებობის პირებიც არ იყვნენ დანიშნული, მაგრამ რატომღაც იმდროინდელმა მთავრობამ გადაწყვიტა იმ პრობლემების ძალოვანი მეთოდებით გადაჭრა, რომლებიც აფხაზეთში შეიქმნა. ჩვენ ვიცით, თუ რა გამოიწვია ამან, თუ ვისგან იყო ეს ყველაფერი დაწყებული და როგორ აღმოჩნდა ქართული ჯარი და საქართველო ამ ომში ჩათრეული... იმდროინდელმა მთავრობამ ვერ გააკეთა ვერაფერი იმისათვის, რომ აეცილებინა თავიდან ეს ომი და ამ ომში ჩართული ჯარი იქვე, ბრძოლის ველზე, იქმნებოდა. ძალიან სასიამოვნოა, რომ თქვენ ეს გადაცემა მიგყავთ და გამიხარდა, რომ გაგახსენდით ჩვენ, შეიარაღებული ძალების ვეტერანები, ისინი, ვინც შეიარაღებული ძალების ჩამოყალიბების სათავეში ვიდექით.

კობა ლიკლიკაძე: ხშირად ვერა, მაგრამ სამ-ოთხ თვეში ერთხელ მაინც ვცდილობ, რომ ტრიბუნა დავუთმო როგორც ახალი, ისე ძველი თაობის ოფიცრებს. შარშან გენერალი თამაზ დუმბაძე იყო ჩვენი გადაცემის სტუმარი და მისმა გულწრფელმა, ცრემლიანმა საუბარმა ძალიან დიდი მოწონება დაიმსახურა. სამწუხაროდ, თამაზ დუმბაძე ამ ინტერვიუდან მალევე გარდაიცვალა. ახლა, როდესაც ჩვენი საუბარი იწერება, თქვენ სულ რამდენიმე საათის წინ გენერალი ომარ ლეკვეიშვილი გააცილეთ უკანასკნელ გზაზე... და ეს თაობა, სამწუხაროდ, ნელ-ნელა მიდის მარადისობაში. რაკი სიტყვამ მოიტანა, როგორ გაიხსენებდით ომარ ლეკვეიშვილს, რადგან ისიც ძალიან სახელოვანი ოფიცერი იყო.

გურამ ნიკოლაიშვილი: ომარ ლეკვეიშვილი, რა თქმა უნდა, არმიის სათავეებთან იდგა. თქვენ გახსოვთ, რომ მაშინ პრეზიდენტთან არსებობდა თავდაცვისა და უშიშროების საბჭო, რომელიც 1955 წლის კონსტიტუციის თანახმად მუშაობდა და იქ ერთ-ერთი მიმართულება იყო შეიარაღებული ძალების მშენებლობა. ჯარს ძალიან გაუმართლა იმით, რომ ამ მიმართულებას ხელმძღვანელობდა ომარ ლეკვეიშვილი - უაღრესად განათლებული პიროვნება და ოფიცერი. მას უმაღლესი სამხედრო სასწავლებელი, სამხედრო აკადემია ჰქონდა დამთავრებული. მის მიერ ჩამოყალიბებული და მასთან შეტანილი საბუთები შემდგომში ყოველთვის პოულობდა გზას და არასოდეს ყოფილა დაწუნებული. თქვენ გახსოვთ, რომ ერთ პერიოდში საპარლამენტო მდივნის მოვალეობასაც ვასრულებდი. პრეზიდენტის ინიციატივით, თავდაცვის სამინისტროდან მაშინ მიდიოდა საბუთები საკანონმდებლო ორგანოში. დღემდე შეიარაღებული ძალების შესახებ სულ 23 კანონი არის მიღებული. აქედან 21 სწორედ მაშინ იქნა მიღებული, როდესაც ბატონი ომარი ხელმძღვანელობდა ამ საკითხს. როდესაც იგი წამოვიდა უშიშროების საბჭოდან, მუშაობა გართულდა - განსაკუთრებით მიხეილ სააკაშვილის პრეზიდენტობის დროს, როდესაც ეს სისტემა საერთოდ მოიშალა. მაშინ ერთი კანონი იქნა მიღებული საზღვარგარეთ ჩვენი ჯარების გამოყენების შესახებ და მეორე კანონი კი მერვე მოწვევის პარლამენტის მიერ, რითაც 15-თვიანი სავალდებულო სამხედრო სამსახური 12-თვიანი გახდა - ეს მაშინ, როდესაც შეიარაღებულ ძალებს სამასამდე კანონი და კანონქვემდებარე აქტი სჭირდება. თქვენ გახსოვთ, მაშინ საქართველო ახალი ჩამოყალიბებული იყო, როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფო, და უმრავი კანონი იყო მისაღები. მაგრამ ომარ ლეკვეიშვილი პოულობდა საშუალებას, რომ ეს გაკეთებულიყო.

კობა ლიკლიკაძე: ბატონო გურამ, თქვენ ეროვნული უშიშროების საბჭო ახსენეთ, როდესაც გენერალ ომარ ლეკვეიშვილზე საუბრობდით. მასზე შეიძლება ცალკე გადაცემაც კი გაკეთდეს, იმდენად მრავალმხრივი პიროვნება იყო, მაგრამ რაკი ვახსენეთ-მეთქი ეს ინსტიტუტი... თქვენ იცით, რომ საზოგადოებაში დიდი დავაა საკონსტიტუციო ცვლილებების ახალ პროექტზე. ძველი სახით უნდა დარჩეს უშიშროების საბჭო პრეზიდენტის აპარატში, თუ იგი თავდაცვის საბჭომ უნდა ჩაანაცვლოს, როგორც ეს ლატვიაშია? თქვენი აზრით, რომელი მხარე უფრო მართალი ჩანს ამ დავაში - პრეზიდენტი თუ პარლამენტი, რომელიც საკონსტიტუციო კომისიის მუშაობას ხელმძღვანელობს?

გურამ ნიკოლაიშვილი: ბატონო კობა, ძალიან კარგია, რომ ამ საკითხს შევეხეთ. ჩვენ სატელევიზო გადაცემაში, რომელიც შაბათს ( 29 აპრილს) გვქონდა, თავდაცვის ყოფილ მინისტრთან, დავით თევზაძესთან ერთად ვსაუბრობდით ამ თემაზე. გეტყვით, რომ წინა კონსტიტუცია თუ დამარცხებაზე იყო ორიენტირებული, ეს საკონსტიტუციო პროექტი საერთოდ ქვეყნის დაშლაზეა ორიენტირებული. სამხედრო ტერმინოლოგიის უცოდინარი ხალხის მიერ არის ეს პროექტი შედგენილი. ამ პროექტის 42-ე მუხლის ბ პუნქტში ასეთი რამ წერია: საქართველოს პრეზიდენტი - სამხედრო ძალების უმაღლესი მთავარსარდალი - ნიშნავს სამხედრო ძალების მეთაურს. გეკითხებით, რას ნიშნავს ეს? ვერ მეტყვით, რადგან მეთაური არის ათეულის, ოცეულის, ბრიგადის ხელმძღვანელი, შემდეგ კი მოდის სარდალი, მთავარსარდალი და უმაღლესი მთავარსარდალი, პრეზიდენტი. მე ვკითხე, ვინც ეს ჩანაწერი გააკეთა ამ პროექტში, რას ნიშნავს ეს, რატომ ჩაწერეთ ტექსტში-მეთქი. მიპასუხა, რომ აქ გენერალური შტაბის უფროსი ვიგულისხმეო. კი მაგრამ სამხედრო ძალების მეთაურის და გენერალური შტაბის უფროსის დანიშვნა ერთი და იგივეა?

კობა ლიკლიკაძე: მაგრამ აქ არსებობს რეალური კოლიზია. პრეზიდენტი არის უმაღლესი მთავარსარდალი, მაგრამ მთელი აღმასრულებელი ხელისუფლება პრემიერ-მინისტრის ხელშია. შესაბამისად, პრეზიდენტთან უშიშროების საბჭო უნდა დარჩეს თუ უნდა შეიქმნას თავდაცვის საბჭო, როგორც ამას ახალი ცვლილებები ითვალისწინებს? და ასეც რომ მოხდეს, რა აკლდება ამით პრეზიდენტის ინსტიტუტს? რატომ იქნება ეს, როგორც თქვენ თქვით, დაშლაზე ორიენტირებული?

გურამ ნიკოლაიშვილი: მე თავდაპირველად შეუსაბამობაზე გავამახვილე ყურადღება. და შემდეგ, როგორ წარმოგიდგენიათ თქვენ სამხედრო საბჭო, რომლის წევრები იქნებიან პრეზიდენტი, სამხედრო ძალების მეთაური და პრემიერ-მინისტრი? ეს არის ორგანო, რომელიც ომის დაწყების შემდეგ იქმნება და მანამდე პრეზიდენტი საერთოდ გაგებაში არ არის, თუ რა ხდება ჯარში. ეს გაუგებრობაა, რადგან კონსტიტუციის ამავე პროექტის თანახმად, ჯარს მანამდე ბრძანებებით მართავს თავდაცვის მინისტრი, რომელსაც ჯართან არავითარი კავშირი ომის დროს არ აქვს... ჩვენთვის, სამხედროებისათვის, რომლებიც ვერტიკალურ სისტემას ვექვემდებარებით, სულ ერთია ვინ მართავს შეიარაღებულ ძალებს, პრეზიდენტი თუ პრემიერ-მინისტრი, მაგრამ მმართველს სრული ძალაუფლება უნდა ჰქონდეს, რომ პასუხისმგებლობა იკისროს. პრეზიდენტის მოვალეობებში წერია, რომ ის არის პასუხისმგებელი საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობაზე. როგორ უნდა აიღოს ეს პასუხისმგებლობა პრეზიდენტმა, როდესაც საზღვაო აკვატორიას ვერ იცავს, წყალქვეშა სივრცეს ვერ იცავს, ცას ვერ იცავს, იმიტომ რომ ავიაცია გაანადგურეს, საზღვაო ფლოტი გაანადგურეს და ჰიდროაკუსტიკური სამსახურები ისეთ უწყებას გადაეცა, რომელსაც ჯართან საერთოდ არ აქვს კავშირი?!

კობა ლიკლიკაძე: მაგრამ ეს ფაქტები, რაც ჩამოთვალეთ და რაც აგერ ახლახან ჩვენს თვალწინ მოხდა, როგორიც იყო, ვთქვათ, სადავოდ ქცეული საკადრო ოპტიმიზაცია და რეორგანიზაცია, სწორედ იმას მოწმობს, რომ საქართველოს პრეზიდენტი და უმაღლესი მთავარსარდალი არ ფლობდა ინფორმაციას, ან მოგვიანებით ჩააყენეს საქმის კურსში და მერე, სხვათა შორის, არანაირი კომენტარი არ გაუკეთებია. ეს ნიშნავს, რომ რეალურად საქართველოს პრეზიდენტის, როგორც უმაღლესი მთავარსარდლის, ფუნქცია მხოლოდ ქაღალდზე არსებობს. ასეთ შემთხვევაში, იქნებ მართლა ჯობდეს, რომ სწორედ ის ცვლილება განხორციელდეს, რომელსაც საზოგადოებას პარლამენტი და საკონსტიტუციო კომისია სთავაზობენ?

გურამ ნიკოლაიშვილი: სწორედ იმას ვამბობ, რომ ამ ვარიანტშიც არ არის დახვეწილი სამხედრო საქმეები. გაუგებარია, თუ ვინ, როდის და რა გადაწყვეტილებას ღებულობს და მთავარსარდალი ჯარს ვერტიკალის პრინციპით ვერ მართავს. მაგალითად, თუ ადრე მთავარსარდალს ჰყავდა თავისი სამხედრო ინსპექცია და ამ ორგანოს მეშვეობით პრეზიდენტს ჯარის სამხედრო მზადყოფნის შემოწმება, საბრძოლო მოქმედებებში მისი მონაწილეობის საკითხის შესწავლა და სამხედრო წვრთნებში მონაწილეობა შეეძლო, დღეს არაფერი ეს არ არსებობს. ინსპექცია არსებობს მხოლოდ თავდაცვის სამინისტროში, რომელიც იმას სწავლობს, თუ რამდენი საწვავი თუ პროდუქტი დაიხარჯა, ვინ რა მოიპარა და ასე შემდეგ. ანუ არ არსებობს ელემენტი, რომელიც კონტროლს უწევდეს შეირაღებული ძალების საბრძოლო მზადყოფნას. საქართველოს ჯარი ორიენტირებული არის მხოლოდ და მხოლოდ ქვეყნის საზღვრებს გარეთ მიმდინარე სამშვიდობო ოპერაციებში მონაწილეობაზე, რაშიც შეიარაღებული ძალების წლიური ბიუჯეტის -660 მილიონი ლარის - 20,9 %, ანუ 140 მილიონი ლარი, იხარჯება. სამაგიეროდ, არ არის დადგენილი, თუ რა სჭირდება ჯარს საკუთარი ტერიტორიის დასაცავად, იმიტომ რომ ეს კონტინგენტი, რომელიც ავღანეთში მიდის სამშვიდობო მისიის შესასრულებლად, შერჩეულია იმ პირადი შემადგენლობიდან, რომელსაც აქ, საქართველოში, გააჩნია ტექნიკა, შეიარაღება და მატერიალური საშუალებები. ეს ხალხი აქედან მიდის და ეს ყველაფერი აქ უპატრონოდ რჩება!

კობა ლიკლიკაძე: ბატონო გურამ, ერთგან საგაზეთო ინტერვიუში ამბობთ: „არაფერია იმაზე მძიმე, როცა იცი, როგორ აკეთო რაღაც, მაგრამ გაკეთების საშუალებას არ გაძლევენ“. რა გაქვთ მხედველობაში?

გურამ ნიკოლაიშვილი: მხედველობაში მაქვს ის, რომ სამხედრო სამსახურს მიღმა აღმოჩნდა 1 100 ოფიცერი, რომელთა პროფესიები არმიას ძალიან სჭირდება. მათ შორის რამდენიმე გენერალია. მაგალითად, გენერალი ამირან სალუქვაძე, რომელსაც თქვენ კარგად იცნობთ, ახალგაზრდა კაცია, 50 წლის პიროვნება, რომელიც ახლა დაღვინდა, ახლა უნდა იყოს სარდალი და ამ ასაკში უნდა მართავდეს სამხედრო ძალებს, თუნდაც საჰაერო თავდაცვისა და საავიაციო სისტემას. მეტიც, მას შეუძლია გენერალური შტაბიც მართოს. არ შეიძლება, რომ გენერალური შტაბის უფროსი იყოს 30, 35 ან 40 წლის ოფიცერი. გავა სამი წელი და გახდება 45 წლის დღევანდელი გენერალური შტაბის უფროსი, ვლადიმერ ჩაჩიბაია. კარგი ახალგაზრდაა გენერალი ჩაჩიბაია, მაგრამ ამის შემდეგ სად უნდა წავიდეს? გენერალი ხომ, წესდებით, ჩვენთან 64 წლამდე მსახურობს.

კობა ლიკლიკაძე: სხვათა შორის, გენერალი ჩაჩიბაია უფრო ახალგაზრდაც იყო ერთხელ გენერალური შტაბის უფროსი, ამ რვა წლის წინ, და ერთ მეტაფორას თუ მივმართავთ, მეორედ შევიდა მდინარეში. სხვათა შორის, გენერალი ჩაჩიბაია, ახალგაზრდული ასაკის მიუხედავად, ჩამოყალიბების პირველი დღეებიდანვე არის არმიის რიგებში და დამთავრებული აქვს ქართული სამხედრო აკადემიის პირველი გამოშვება. მაგრამ მე სულ სხვა რამე მინდა გკითხოთ, ბატონო გურამ. მე ერთგვარი წყენა და გულისტკივილი შევნიშნე თქვენს საუბარში, როდესაც ძველი თაობის ოფიცრების მიმართ დამოკიდებულებაზე ლაპარაკობდით. მაგრამ ეს ახალი თაობის ოფიცრები ხომ თქვენი გაზრდილები არიან. მაშ, რამ გამოიწვია ასეთი გაუცხოება, თაობათა შორის ასეთი დაპირისპირება?

გურამ ნიკოლაიშვილი: ეს გამოიწვია, მაგალითად, იმან, რომ დღეს ლოგისტიკის სარდლად დანიშნეს ოფიცერი, რომელიც იყო კბილის ტექნიკოსი. სამაგიეროდ, ჯარიდან გაუშვეს [ომარ] ბეგოიძე. თქვენ გახსოვთ ეს ოფიცერი, გენერალური შტაბის უფროსის პირველი მოადგილე. ნიკა აგლაძე, რომელსაც ჩვენი სამხედრო აკადემიის სრული კურსი აქვს დამთავრებული და კემბრიჯის უმაღლესი ოფიცრის დონის ორი კურსი, ხიდაშელთან იყავიო და ეს ახალგაზრდა ოფიცერი, პოლკოვნიკი, მოვიდა თუ არა მინისტრად იზორია, გაათავისუფლეს თანამდებობიდან. ხიდაშელი ხომ მინისტრი იყო? მასთან იყო თუ სხვასთან იყო, რა მნიშვნელობა აქვს? გენერალური შტაბის უფროსმა პატაკი დაწერა და ორივე (ბეგოიძე და აგლაძე) გაუშვა ჯარიდან. რა უფლებით? რატომ? თუ დანაშაული ჰქონდათ, მაშინ პასუხისგებაში მიეცათ. აბა, ისე როგორ შეიძლება ოფიცრების გაშვება? აი, ეს არის, გინდოდეს რაღაცის გაკეთება და ვერ გააკეთო. რატომ? იმიტომ რომ არიან პიროვნებები, რომლებსაც არმიაში არასოდეს არ უმსახურიათ, მეტიჩარა ხალხი. ნაცნობობით და ნეპოტიზმით სამხედროში მოხვედრილები. თქვენ იცით, რომ მე ვარ არტილერისტი. გეკითხებით, როგორი შეიძლება, რომ ავტომობილისტი დანიშნო საარტილერიო ბატარეის უფროსად? ამიტომაც არის დღეს არტილერია ასეთ დაბალ დონეზე. თქვენ კარგად იცით, რომ მსოფლიოში ერთადერთი სასწავლებელი, რომელიც სამთო არტილერისტებს უშვებდა, იყო თბილისის საარტილერიო სასწავლებელი. მსოფლიოში მისი ანალოგი არ არსებობდა. იგი 1863 წელს დაარსდა გრიგოლ ორბელიანის მიერ, რომელმაც იმპერატორ ალექსანდრე მეორეს სთხოვა, რომლის ბრძანებითაც შეიქმნა 154 წლის წინ. საქართველოს პრეზიდენტი კი მაინცდამაინც გორში წავიდა აკადემიაში და იქიდან მიულოცა ჯარს არმიის 26-ე წლისთავი.

კობა ლიკლიკაძე: მაგრამ, ბატონო გურამ, რადიომსმენელებს უნდა ვუთხრათ, რომ საარტილერიო სასწავლებელი მის ძველ ადგილზე აღარ არსებობს. სამხედრო აკადემია გორში გადავიდა და ეს მოხდა მიხეილ სააკაშვილის პრეზიდენტობის დროს.

გურამ ნიკოლაიშვილი: ეს იყო უდიდესი დანაშაული. სასწავლებელი უნდა დაბრუნდეს თავის კედლებში. მან აღზარდა 66 საბჭოთა კავშირის გმირი, ხუთასამდე მეფის რუსეთის გენერალი, საბჭოთა გენერლებზე, ვთქვათ, როგორიც ლესელიძე იყო, ლაპარაკიც ზედმეტია, რადგან მომავალი მარშლები ჰყავდა აღზრდილი. როგორ შეიძლება ეს გადააგდო ისე, თითქოს არაფერი ყოფილიყოს და ყველაფერი ბოლშევიზმს დააბრალო? ეს ხომ სკოლა იყო, არტილერიის სკოლა, რომლის მიერ შემუშავებულ საარტილერიო სროლის წესებს, დღეს რომ „მარტირული“, ანუ ტრაექტორიით, მთაზე გადავლით სროლა ჰქვია, მთელი მსოფლიო და, მათ შორის, ამერიკელი სამხედროები იყენებენ.

კობა ლიკლიკაძე: ცოტა ხნის წინ ბრძანეთ, დაბალ დონეზეაო. არადა, აფხაზეთში 1992-93 წლების საომარი მოქმედებების დროს არტილერია ქართული არმიის მთავარი დამრტყმელი ძალა იყო და მნიშვნელოვანი როლი შეიტანა სოხუმის დაცვის საქმეში. მაშინ არტილერიას ხელმძღვანელობდნენ შემდგომში გენერლები - ვალერი ქვარაია და ემზარ ჭოჭუა. სად არიან დღეს ეს ოფიცრები? რა მდგომარეობაშია საარტილერიო ძალები? თუ მოხდა მისი ჩანაცვლება რაიმე სხვა, უფრო მაღალტექნოლოგიური სეგმენტით?

გურამ ნიკოლაიშვილი: არტილერია საერთოდ ისე იოლად არ იცვლება, როგორც ჩვენ გვინდა. ის, რაც ახალია, მიუწვდომელია, ჩვენი საბიუჯეტო შესაძლებლობებიდან გამომდინარე. რა თქმა უნდა, შემიძლია გავიხსენო 1993 წლის 15-17 მარტის ბრძოლა გუმისთის ხიდთან, სოხუმში, როდესაც ქართველმა არტილერისტებმა და მოტომსროლელმა ბატალიონებმა ერთობლივად დაიცვეს ქალაქი. საერთოდ, ქართველი ოფიცრების უმრავლესობა, რომლებიც ჯერ კიდევ საბჭოთა ჯარში მსახურობდნენ, სწორედ თბილისის უმაღლესი საარტილერიო სასწავლებლის კურსდამთავრებულები იყვნენ. ამიტომ ჩვენ არ გაგვიჭირდა საარტილერიო ზღუდის გაკეთება სოხუმთან. ბევრი ოფიცერი და ჯარისკაცი გმირულად დაეცა მაშინ აფხაზეთში. ჩვენ მათ ვიხსენებთ, დავდივართ მათ საფლავებზე. ესენი იყვნენ: გენო ადამია, პაატა დათუაშვილი, ავთო ცქიტიშვილი. ჩვენ ვიხსენებთ ოჩამჩირესა და სამაჩაბლოში დაღუპულ თანამებრძოლებს. რატომღაც 2008 წლის შემდეგ მათი გახსენება [სახელმწიფოს დონზე] არ ხდება. დარწმუნებული იყავით, რომ არც ერთი ვეტერანი არ იქნება მიწვეული არც აღლუმზე 26 მაისს, არ იქნება აღნიშნული მათი ღვაწლი და არავის გაახსენდება მათი დაჯილდოება.

(ინტერვიუს ტექსტი ქვეყნდება შემოკლებით)

ძვირფასო მეგობრებო, რადიო თავისუფლების ფორუმში მონაწილეობისთვის გთხოვთ, გამოიყენოთ თქვენი Facebook-ის ანგარიში. კომენტარები მოდერაციის შემდეგ ქვეყნდება და საიტზე მათ გამოჩენას გარკვეული დრო სჭირდება. გთხოვთ, გაითვალისწინოთ, რომ ღამის საათებში კომენტარები არ ქვეყნდება.

XS
SM
MD
LG