“თქვენ ფასწარმოქმნის ჯაჭვში ყველაზე მნიშვნელოვანი რგოლი ხართ”, - ასე მიმართა სასურსათო პროდუქციის, მედიკამენტებისა და საწვავის ფასწარმოქმნის შემსწავლელი დროებითი კომისიის თავმჯდომარე შოთა ბერეკაშვილმა 11 მარტს გამართულ სხდომაზე პატარა და საშუალო ზომის საცალო ქსელების წარმომადგენლებს.
პროდუქციის მწარმოებლების, დისტრიბუტორების, სხვადასხვა სასურსათო კომპანიისა და იმპორტიორების შემდეგ, “ფასების კომისიამ” “უნივერსამის”, “ზღაპრის”, “აგროჰაბის”, “გუდვილისა” და “ევროპროდუქტის” ხელმძღვანელებს ჰკითხა, დაიკლებს თუ არა ფასები პირველად პროდუქტებზე ან რა შემთხვევაში.
“ვერა”, - იყო საერთო პასუხი.
კომისიის წევრმა “ქართული ოცნებიდან” ნინო წილოსანმა მარკეტების ქსელ „უნივერსამის“ დამფუძნებელს, იოსებ ღუდუშაურს, ჰკითხა, საერთოდ თუ ეთანხმებით იმას, რისთვისაც აქ ვართ შეკრებილი, რომ საქართველოში პროდუქტები გაცილებით ძვირია, ვიდრე ევროპაშიო.
იოსებ ღუდუშაური
იოსებ ღუდუშაური: ნაწილობრივ ვეთანხმები. მაგრამ ყველა ბრენდზე არ არის ასე... გარდა ამისა, ძალიან ხშირად არის ფასდაკლების აქციები.
ნინო წილოსანი: სააქციო ფასებს ნუ შევეხებით… ჩვეულებრივ ფასზე რას გვეტყვით?
იოსებ ღუდუშაური: თუ გაყიდვის 80% სწორედ აქციებით მუშაობს, გამოდის, რომ მომხმარებლისთვის ზუსტად მაგას აქვს მნიშვნელობა.
ნინო წილოსანი: თვეში 20 დღე გაქვთ ეს ფასდაკლების აქცია და მაშინ მოდის მომხმარებლის ეგ 80%, თუ ორი დღეა მხოლოდ და ადამიანები მთელი თვის განმავლობაში იკლებდნენ ამ პროდუქტს?
იოსებ ღუდუშაური: ჩვენთან სულ არის აქციები. მომწოდებლებს ვთხოვთ, რომ ერთი და იგივე სეგმენტის სხვადასხვა პროდუქციაზე გვქონდეს ფასდაკლებები. რომელიმე ზეთზე სულ არის, მაგალითად, აქცია.
კითხვაზე, "ქეშბექი" რომ არ არსებობდეს და ქსელებმა თავად დაადონ ფასნამატი პროდუქტს, რა შეიცვლება, “უნივერსამის” დამფუძნებელმა განაცხადა, რომ საბოლოო ჯამში, არც არაფერი, რადგან მარკეტი თავად დაადებს პროდუქტს იმდენივე ფასს.
ნინო წილოსანი
იოსებ ღუდუშაურმა შესაძლო გამოსავლად დაასახელა პატარა და საშუალო ქსელებსა და დიდი სუპერმარკეტების ფასნამატებს შორის არსებული დისბალანსის შემცირება:
“ჩვენთან თუ ეგ ფასნამატი 20%-ია, დიდ ქსელებში ეგ რიცხვი 40%-ს აღწევს და თუ ეს დიაპაზონი შემცირდება ეს, ალბათ, გააიაფებს პროდუქტს”.
კომისიის წევრი ქეთევან ბაკარაძე („გახარია საქართველოსთვის“) დაინტერესდა, რა უნდა მოხდეს იმისთვის, რომ პროდუქცია მომხმარებლისთვის რეალურად ხელმისაწვდომი გახდეს.
იოსებ ღუდუშაურის პასუხი იყო, რომ პირველადი დასახელების პროდუქცია მათ მაღაზიებში იყიდება მაქსიმუმ 10%-იანი ფასნამატით, რომლის გაიაფება შეუძლებელი იქნება:
იოსებ ღუდუშაური: თუ ჩვენ ამისთვის ვართ შეკრებილები, რომ "როშენის" “ბამბანერკა” გავაიაფოთ, მაშინ ეს გამოიწვევს შაქრის გაძვირებას. თუმცა მაინც არის რაღაც ნიუანსები, რომლითაც ამის მიღწევა, ალბათ, შესაძლებელია. აი, რაც ზემოთ ვახსენე, ჩვენსა და დიდ სუპერმარკეტებს შორის ფასნამატებზე. და ისე, რომ იცოდეთ, არც “ავედოვის” ზეთია პირველადი მოხმარების პროდუქტი და არც “ბარილას” მაკარონი. ეგეთი არის ძალიან იაფი ზეთები და დაფასოებული მაკარონები, რომელსაც ბაზრობაზე ვყიდულობთ”.
“ჩვენთან მომხმარებელი აქციიდან აქციამდე ელოდება პროდუქციას. ხანდახან, კონკურენტუნარიანები რომ გავხდეთ, პირველად პროდუქტებზეც გვიწევს ფასდაკლება”, - თქვა მარკეტ “ზღაპრის” დირექტორმა თამარ უდესიანმა.
შოთა ბერეკაშვილი: ეს "ქეშბექები" რომ აღარ არსებობდეს, თქვენთან ფასს რა მოუვა?
თამარ უდესიანი
თამარ უდესიანი: ჩვენთან ვერ გაიაფდება ვერაფერი. ისედაც ხანდახან შესაძენ ფასზე იაფად ვყიდით გარკვეულ პროდუქტებს.
ნინო წილოსანი: ოდესმე ფასდაკლება თქვენი მოგების ხარჯზე თუ მომხდარა?
თამარ უდესიანი: დიახ, არაერთხელ.
კითხვა-პასუხში კომისიის კიდევ ერთი წევრი, “გახარია საქართველოს” წარმომადგენელი დაჯი კოვზირიძე ჩაერთო.
დაჯი კოვზირიძე: დღეს ჩვენ რომ გთხოვოთ, რომ ორშაბათიდან გააიაფოთ, სიტყვაზე, ათი პროდუქტი 10%-ით, გააიაფებთ?
თამარ უდესიანი: რის ხარჯზე წარმოგიდგენიათ ეს? თუ ეს პრინციპული საკითხია და მოთხოვნა, რაღაც ვადით, 2-3 დღე, შეგვიძლია, მაგრამ ისე არა.
პატარა და საშუალო მარკეტების ხელმძღვანელები "ფასების კომისიის" სხდომაზე
დაჯი კოვზირიძე: აბა, ის ორი დღე როგორ გააიაფებთ?
თამარ უდესიანი: ისევ ჩვენი მოგების ხარჯზე.
დაჯი კოვზირიძე: ანუ ვერ გავაიაფებთ ისე?
გიორგი ხაბაშვილი, “გუდვილის” გენდირექტორი: ვერა. ეგრე არ მუშაობს ბიზნესი, რომ უცებ გავაიაფოთ.
ნინო წილოსანი: არც პარლამენტი მუშაობს ეგრე, რომ რაღაცას ვთხოვდეთ ვინმეს…ჩვენ ვიღებთ რეგულაციებს და მერე ხდება ცვლილებები. ეს, ალბათ, უფრო რიტორიკული კითხვა იყო ოპოზიციის წარმომადგენლის მხრიდან.
დაჯი კოვზირიძე: რიტორიკულ კითხვაზე პასუხია, რომ არა, ვერ შევძლებთო და აბა, ჩვენ რას ვაკეთებთ აქ?
შოთა ბერეკაშვილი: ძალიან გთხოვთ დესტრუქციაში ნუ გადავალთ.
დაჯი კოვზირიძე: ხომ არ ჯობდა, ამ ყველაფრის ნაცვლად, თქვენს მთავრობას პენსიების ორასი ლარით გაზრდაზე ეზრუნა?
დაჯი კოვზირიძე
შოთა ბერეკაშვილი: რა შუაშია პენსია. თემას დავუბრუნდეთ.
და შემდეგ კომისიის თავმჯდომარემ ისევ მრავალგზის დასმული კითხვა გაიმეორა: სად არის გამოსავალი?
გიორგი ხაბაშვილი: ბიზნესის მთელი ჯაჭვის სწორ მოწყობაში. და ეს ჯაჭვი არ იწყება სუპერმარკეტის ქსელებით. მიწოდების ჯაჭვის გაძლიერება თუ მოხდება, ეს, ალბათ, საბოლოო ჯამში, გამოიწვევს გრძელ ვადაში რაღაცა შედეგებს.
შოთა ბერეკაშვილი: მოკლევადიანი გეგმაც გვექნება. ჯერ ყველაფერს ვერ ვიტყვით.
შემდეგი მომხსენებელი გიორგი ჯაშიაშვილი იყო, “აგროჰაბის” დირექტორი.
“ჩვენ როგორ ვხედავთ გაიაფებას? ჩვენ, მაგალითად, ვცდილობთ ხილი კი არ გავაფუჭოთ და გადავყაროთ, არამედ გადავამუშაოთ, ახალი პროდუქცია შევქმნათ და გავყიდოთ. ჩვენ მთელი წარმოება გვაქვს აწყობილი…”
გიორგი ხაბაშვილი
შოთა ბერეკაშვილი: ანუ ნაშთების სწორი მართვა საშუალებას გაძლევთ, დამატებითი ღირებულება შექმნათ. ეს თუ მასიურად დაინერგება, სექტორიც გაუმჯობესდება, ხომ?
გიორგი ჯაშიაშვილი: კი, მაგრამ მაგას ძალიან დიდი შრომა უნდა.
შოთა ბერეკაშვილი: შრომა უნდა ყველაფერს.
გიორგი ჯაშიაშვილი: კი, გენაცვალე… ახლა რით შეიძლება გავაიაფოთ. მაგ კითხვაზე რომ გავცე პასუხი, მაგალითს მოვიყვან. ჩვენ ჩვენი რძის წარმოება გვაქვს და ყველსაც ჩვენ ვაკეთებთ, ამიტომ ჩვენთან სულგუნი, მაგალითად, ღირს იაფი, ვიდრე სხვაგან. ასე რომ არ ყოფილიყო, უნდა მეყიდა რძე. ნედლი რძე ღირს 2 ლარი. სულგუნის დამზადებას უნდა 9 ლიტრი რძე. ეგ - 18 ლარი. ამას ემატება სხვა ხარჯები, მერე დისტრიბუცია, ადმინისტრაციის ხარჯი. მოგება… ანუ სადღაც 31 ლარი გამოდის ფასი. ჩვენთან კი დღეს დახლზე სულგუნის ფასი 24 ლარია. ანუ ეკონომიას ვაკეთებთ ზედმეტი რგოლების ამოგდებით.
პროდუქტების გაიაფების შესაძლებლობაზე კონკრეტული არაფერი უთქვამს არც “ევროპროდუქტის” დამფუძნებელს, გიორგი თავდიშვილს. "ქეშბექის" და მსგავსი ინსტრუმენტების გაუქმება ბევრს ვერაფერს შეცვლისო, კი დაამატა მანაც.
რამე გამოსავალს მაინც ვიპოვითო, შეაჯამა სხდომა შოთა ბერეკაშვილმა.
ფასების შემსწავლელი საპარლამენტო კომისია მომდევნო სხდომაზე მსხვილი სუპერმარკეტების ქსელების ხელმძღვანელებს მოუსმენს.
საპარლამენტო კომისია მეორე თვეა ცდილობს დაადგინოს, რატომ ღირს ქართულ სუპერმარკეტებში პროდუქტი იმაზე უფრო ძვირი, ვიდრე ევროპულ ბაზარზე - რამდენი რჩებათ კომპანიებს მოგება და ხომ არ მოქმედებს კარტელური გარიგებები. ეს კომისია მას მერე შეიქმნა, რაც გასული წლის მიწურულს, 24 დეკემბერს, „ქართული ოცნების“ მთავრობის მეთაურმა ირაკლი კობახიძემ თქვა, რომ საქართველოში, ევროპასთან შედარებით, სურსათი ძვირია, რისი მიზეზიც მაღალი ფასნამატი და მოგებაა. მისი ინიციატივა იყო, შექმნილიყო საგამოძიებო კომისია და დაწყებულიყო გამოძიება. ამ საკითხის შესწავლა დაიწყო სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმაც.