ლუკაშენკაზე ზეწოლა, ჩინეთის ფაქტორი და საქართველოს როლი კრემლის გათვლებში - ინტერვიუ ივან პრეობრაჟენსკისთან

“კოვალჩუკებისთვის გაცილებით მომგებიანია, სამხრეთი ოსეთი დარჩეს რეგიონად, რომელიც ბოლომდე ინტეგრირებული არ იქნება რუსეთში. რეგიონი, სადაც შეიძლება უზარმაზარი საბიუჯეტო სახსრების მითვისება, სხვადასხვა ბიზნესის აწყობა და საქართველოდან კონტრაბანდის ორგანიზება”, - ამბობს ივან პრეობრაჟენსკი, ჩეხეთში მცხოვრები რუსი ანალიტიკოსი, რომელიც რუსეთში უცხოეთის აგენტად არის გამოცხადებული. პოლიტოლოგის აზრით, რუსეთი უკვე დიდი ხანია ისედაც იყენებს ცხინვალის რეგიონს ე.წ. შავ ხვრელად, თუმცა დე ფაქტო რესპუბლიკაში კოვალჩუკებთან დაახლოებული კამბოლოვის დანიშვნა მათ დამატებით შესაძლებლობებს უქმნის. ვაჟა თავბერიძემ ივან პრეობრაჟენსკისთან ინტერვიუ ბოლო დროს პუტინ-ლუკაშენკას ურთიერთობების გამო გაჩენილი კითხვებით დაიწყო.

რადიო თავისუფლება: დასაწყისისთვის ლუკაშენკას ბოლოდროინდელ დიპლომატიურ პირუეტებზე მინდა გკითხოთ - ტანგოს ამას ალბათ ვერ დავარქმევთ, რადგან მისი პარტნიორები აშკარად სხვა მუსიკაზე ცეკვავენ. თქვენი აზრით, რა ხდება? ჯერ ზელენსკის ულტიმატუმი მოვისმინეთ, შემდეგ - თითქოს ლუკაშენკას მზადყოფნა, შეესრულებინა მისი მოთხოვნები. ამას მოჰყვა ორდღიანი, დახურული შეხვედრა პუტინთან ვალდაიზე - და მგონი, პირველად მოხდა, რომ პუტინისა და ლუკაშენკას შეხვედრას არც ერთობლივი პრესკონფერენცია არ მოჰყოლია, არც რაიმე შინაარსიანი განცხადებები არ გაკეთებულა, ფოტოც კი არ გადაიღეს ერთად. ამის შემდეგ კი ლუკაშენკა სასწრაფოდ მიფრინავს ჩინეთში, სი ძინპინთან. როგორ ხსნით ამ ყველაფერს, როგორია თქვენეული ინტერპრეტაცია?

ივან პრეობრაჟენსკი: ყველაზე მარტივი ახსნა - და, ჩემი აზრით, ყველაზე სავარაუდოც - ის არის, რომ ვლადიმირ პუტინი უკვე გარკვეული ხანია ალექსანდრ ლუკაშენკასგან დაჟინებით მოითხოვს ბელარუსის ომში პირდაპირ ჩართვას.

რატომ მიაჩნია პუტინს ეს აუცილებელ ნაბიჯად? ვფიქრობ, იმიტომ, რომ მას ჯერ კიდევ სჯერა, თითქოს უკრაინის ჩამოსაშლელად სულ მცირედი ძალისხმევაღაა საჭირო. დიახ, სამხედრო ვითარება მუდმივად იცვლება, ამჟამად რუსეთისთვის არცთუ ისე სახარბიელო დინამიკაა, მაგრამ, მეორე მხრივ, უკრაინას ფრონტზე ადამიანური რესურსი აკლია.

პუტინი ფიქრობს, რომ კიდევ ერთი, უკანასკნელი დარტყმა - ერთი პატარა კენჭი, რომელიც მეწყერად გარდაიქმნება - საბოლოოდ გარდამტეხ უპირატესობას მოუტანს, უკრაინული არმია ჩამოიშლება, პოლიტიკოსები გაიქცევიან და ასე შემდეგ.

კოვალჩუკების შესახებ მეტი წაიკითხეთ აქ

ლუკაშენკა კი ყველანაირად ცდილობს, ამ სცენარს თავი აარიდოს, რადგან ფიქრობს, რომ რეალობა სულ სხვაა. იყო პერიოდი - როცა 2023 წელს უკრაინის კონტრშეტევა წარუმატებლად დასრულდა - როდესაც ჩანდა, რომ ბელარუსი თითქმის მზად იყო ომში ჩართულიყო. მაგრამ მაშინაც კი, როცა ყველას ეგონა, რომ რუსეთი იმარჯვებდა, ლუკაშენკამ სიფრთხილე გამოიჩინა და ეს არ გააკეთა, ბელარუსი საბოლოოდ ომში არ ჩაერთო.

მით უმეტეს, ახლა, როდესაც საერთოდ გაურკვეველია, ვინ იმარჯვებს, ლუკაშენკა ომში შესვლას არ აპირებს. ბუნებრივია, მას გამარჯვებულის მხარეს ყოფნა უნდა.

თავის მხრივ, კიევი ხედავს, რომ რუსეთმა ბელარუსზე ზეწოლა მკვეთრად გააძლიერა. ამიტომ უკრაინამაც დაიწყო მოქმედება: ერთი მხრივ, საჯაროდ ალაპარაკდა ამ თემაზე, მეორე მხრივ კი თავადაც დაიწყო ლუკაშენკაზე ზეწოლა და მუქარა. სინამდვილეში, ამით ლუკაშენკას დამატებითი არგუმენტები მისცა, რომლებითაც ეს უკანასკნელი პუტინთან ივაჭრებს: ვლადიმირ ვლადიმიროვიჩ, ამას დაარტყამენ, იმას დაარტყამენ!

საკმაოდ მარტივად წარმოსადგენია საუბარი უკრაინისა და ბელარუსის სპეცსამსახურებს შორის, რომელშიც ბელარუსები უკრაინელებს ეუბნებიან: „გთხოვთ, საჯაროდ თქვით, რომ თუ ომში შევალთ, ყველაფერს დაგვიბომბავთ. ჩვენ კი ამ სიტყვებს პუტინს გადავცემთ“.

უკრაინაც სწორედ ასე იქცევა. ამის შემდეგ პუტინი ასკვნის, რომ ზელენსკის განცხადებების ფონზე ლუკაშენკა ზედმეტად სუსტად გამოიყურება. ამიტომ სასწრაფოდ იბარებს ვალდაიში და, დიდი ალბათობით, ულტიმატუმს უყენებს: ბელარუსი ამა და ამ ვადამდე ომში უნდა ჩაერთოს. დაფიქრების დრო გაქვს, მეგობარო, მაგრამ გახსოვდეს - ბელარუსს მხოლოდ მანამდე მართავ, სანამ მე გიჭერ მხარს.

თუმცა ერთ, ოდნავ კონსპიროლოგიურ დეტალსაც მივაქცევდი ყურადღებას: პუტინმა ლუკაშენკა სწორედ ვალდაიში დაიბარა. იქ ჩასასვლელად კი მას იმავე მარშრუტით უნდა ეფრინა, რომლითაც თავის დროზე, სავარაუდოდ, ევგენი პრიგოჟინი მიფრინავდა პუტინთან.

ასევე ნახეთ

რადიო თავისუფლება: მაგრამ ვერ ჩაფრინდა.

ივან პრეობრაჟენსკი: სწორედ ასეა. ისიც გავიხსენოთ, რომ პრიგოჟინს პირადი უსაფრთხოების გარანტია სწორედ ლუკაშენკამ მისცა. გარკვეული პერიოდი ის ბელარუსის ტერიტორიაზეც იმალებოდა.

ამიტომ ეს შეიძლება ფსიქოლოგიური ზეწოლის ელემენტიც ყოფილიყო. როდესაც პუტინი სასწრაფოდ გიბარებს, უარის თქმა არ შეგიძლია. შეგიძლია ეცადო, რაციონალური არგუმენტებით დაარწმუნო, რომ ბელარუსი ომში არ უნდა ჩაერთოს, მაგრამ მის სანახავად გაფრენაზე უარს ვერ იტყვი. ამიტომ მიფრინავ. თანაც იმავე მარშრუტით. ამავე დროს იცი, რომ პუტინი შენით უკიდურესად უკმაყოფილოა.

ლუკაშენკა ჩადის, პუტინი ულტიმატუმს უყენებს, იქიდან კი პირდაპირ პეკინში მიფრინავს და ჩინეთს დახმარებას სთხოვს. ჩინეთს, რომელსაც ბელარუსში მნიშვნელოვანი ინვესტიციები და ინტერესები აქვს და რომელიც თავადაც დაინტერესებულია, რომ იქ ლუკაშენკა დარჩეს და არა პირდაპირ პუტინის ხელქვეითი "აპარატჩიკი", რადგან მასთან ურთიერთობა გაცილებით მოსახერხებელია.

ჩინეთის გათვლა ასეთია: პეკინს არ უნდა, რომ რუსეთმა ეს ომი მოიგოს. მაგრამ არც ის არ უნდა, რომ წააგოს. ამასთან, არც ის არ აწყობს, რომ ბელარუსი ასეთ გაურკვეველ პირობებში ომში ჩაერთოს, თუ გავითვალისწინებთ ჩინეთის ინტერესებს ამ ქვეყანაში.

აი, ვფიქრობ, დაახლოებით ასე განვითარდა მოვლენები.

რადიო თავისუფლება: მანევრის რა სივრცე რჩება ახლა ლუკაშენკას? რა არჩევანი აქვს და რა შედეგები შეიძლება მოჰყვეს ამ არჩევანს - პირადად მისთვის, ბელარუსისთვის და უკრაინის ომისთვის?

ივან პრეობრაჟენსკი: ლუკაშენკას არჩევანის ფუფუნება არ აქვს, მხოლოდ მანევრირების. უნდა ეცადოს, დაარწმუნოს პუტინი, რომ ბელარუსი რუსეთისთვის გაცილებით უფრო ღირებულია, როგორც ზურგი. იქ არემონტებენ რუსულ სამხედრო ტექნიკას, იქიდან მიეწოდება რუსულ არმიას ჭურვები, ვაზნები, ბენზინი და დიზელი, განსაკუთრებით საწვავის სერიოზული დეფიციტის პირობებში.

გარდა ამისა, ბელარუსი რუსეთისთვის სანქციების რეჟიმის ერთ-ერთი საკვანძო „შავი ხვრელიცაა“, რომლის მეშვეობითაც მოსკოვი ბევრ შეზღუდვას უვლის გვერდს.

ამ თვალსაზრისით, ბელარუსი რუსეთისთვის გაცილებით უფრო სასარგებლოა, როგორც დაცული ზურგი, ვიდრე არცთუ ისე ბრძოლისუნარიანი ბელარუსის არმია, რომელიც უკრაინაში შევა და კაცმა არ იცის, საერთოდ როგორ იბრძოლებს. ისიც კი არ იციან, ყველა ჯარისკაცი იმ მხარეს იბრძოლებს თუ არა, სადაც უბრძანებენ.

ასევე ნახეთ

რადიო თავისუფლება: და პუტინს აქვს, ასე ვთქვათ, რამე მოტივაცია, ლუკაშენკას ეს ხედვა გაიზიაროს? შესაძლებელია მისი გადარწმუნება?

ივან პრეობრაჟენსკი: ვფიქრობ, რაციონალური გადმოსახედიდან პუტინს ესმის, რომ ლუკაშენკა დიდწილად მართალია.

მაგრამ თუ მას აქვს განცდა, რომ ბელარუსი სწორედ ის უკანასკნელი, გადამწყვეტი დარტყმაა, რომელიც გამარჯვებას მოუტანს - ფეხბურთის ენაზე რომ ვთქვათ, ბოლო იმედის ფოლი, როცა ხედავ, რომ გოლს გიტანენ და ჯარიმა უნდა აიღო, ნებისმიერ ფასად, თუ ფიქრობ: თუ ახლა ლუკაშენკა ჩაერთვება, აუცილებლად მოვიგებო - მაშინ ყველა სხვა რაციონალური არგუმენტი ძალას კარგავს.

ამ შემთხვევაში პუტინს საერთოდ აღარ აინტერესებს, დაიბომბება თუ არა ბელარუსის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნები. იარსებებს თუ არა საერთოდ ბელარუსი. მისთვის მთავარი ის არის, რომ ბელარუსი ომში ჩაერთოს და ამის შემდეგ ომი მოიგოს.

ყველაფერი იმაზეა დამოკიდებული, რამდენად მყარად არის ამაში დარწმუნებული თვითონ - როგორც ჩანს, ბოლომდე მაინც არა, მაინც ეჭვი ეპარება, ამიტომ საბოლოო გადაწყვეტილება ჯერ არ მიუღია.

თუ საბოლოოდ დარწმუნდება, რომ გამარჯვებისთვის ბელარუსის ჩართვა აუცილებელია, მაშინ ლუკაშენკას იძულებას შეეცდება, მაგრამ, დიდი ალბათობით, ჩამოშორება მოუწევს, რადგან სანამ ბელარუსს ლუკაშენკა მართავს, დღევანდელ პირობებში, ბელარუსი ომში ჩართვას არ დათანხმდება.

ერთადერთი, რისთვისაც ბელარუსი მზადაა, არის ის, რომ გამარჯვებულის მხარეს აღმოჩნდეს.

რადიო თავისუფლება: თქვენ ახლახან აღწერეთ, როგორ აღიქვამს პუტინი ომის მსვლელობას, მის დინამიკას. ახლა იქნებ აგვიხსნათ, როგორ უყურებს იმ კრიზისებს, რომლებსაც დღეს რუსეთში ვხედავთ - უკრაინის დარტყმები, ბენზინის დეფიციტი, რიგები ავტოგასამართ სადგურებთან და ასე შემდეგ. ოფიციალური განცხადებები მოვისმინეთ, მაგრამ რეალურად რამდენად შეუძლია ამ ყველაფერს გავლენა მოახდინოს მის გადაწყვეტილებებზე?

ივან პრეობრაჟენსკი: პუტინს მიაჩნია, რომ უკანდასახევი გზა აღარ აქვს. ის ვეღარ შეაჩერებს ომს. სწორია თუ არა ეს შეფასება - სხვა საკითხია. მაგრამ, დიდი ალბათობით, თავად ასე ფიქრობს.

რუსეთის ეკონომიკა ძალიან მძიმე მდგომარეობაშია. ის მთლიანად მილიტარიზებულია. იმისათვის, რომ მშვიდობიანი ეკონომიკის რელსებზე დაბრუნდეს, კოლოსალური ინვესტიციებია საჭირო, ასეთი ფული კი აღარ არსებობს. მან ყველაფერი უკვე იმაზე დახარჯა, რომ ეკონომიკა სამხედრო რელსებზე გადაეყვანა.

პირობითად რომ ვთქვათ, ტრამპს - როგორც ამას, მაგალითად, კირილ დმიტრიევი სთავაზობს - ამერიკული ინვესტიციებით რამდენიმე ტრილიონი დოლარი რომ შეეთავაზებინა და ეს ფული მართლაც მისულიყო რუსეთში, მაშინ იქნებ პუტინს მართლაც ეფიქრა ომის დასრულებაზე. მაგრამ თავად ამის არ სჯერა, არ სჯერა ამ ტრილიონების არსებობის და, სიმართლე რომ ითქვას, არც ცდება - ეს სრულიად არარეალისტური სცენარია.

თეორიულად, ცხადია, ომის დასრულება შეუძლია, მისი ერთი ბრძანებაც საკმარისი იქნება, მაგრამ იცის, ამის შემდეგ, დიდი ალბათობით, ისეთი სერიოზული შიდა პრობლემები დაეწყება, რომ რეჟიმი და ძალაუფლების მის მიერვე შექმნილი სისტემა თავზე დაემხობა.

ასევე ნახეთ

ამიტომ, პირადად ის ამ ვითარებას უალტერნატივოდ აღიქვამს. რაც არ უნდა მოხდეს, შეიძლება მდგომარეობა კიდევ უფრო დამძიმდეს, მაგრამ ეს ვერაფრით აიძულებს პუტინს, ომის რეალურად დასრულებაზე იფიქროს.

ამიტომაც ალაპარაკდა ისევ თავის ბოლო ინტერვიუში ზარუბინთან, რომ „ანკორიჯის სული“ ცოცხალია და ამერიკელებთან დიალოგი გრძელდება. იმედი აქვს, რომ ამ მოლაპარაკებებს კიდევ დაუბრუნდება და კვლავ დაიწყება უსასრულო, არაფრისმომცემი მოლაპარაკებების პროცესი.

ერთადერთი, რამაც შეიძლება პუტინს ომის შეწყვეტა აიძულოს, უშუალოდ მისი არსებობისთვის შექმნილი პირდაპირი საფრთხეა. აქამდე კი ჯერ არ მივსულვართ.

რადიო თავისუფლება: მოდით, შევხედოთ პუტინს, როგორც კრიზისმენეჯერს. თუ [რუსეთში] ვითარება ყოველდღიურად უარესდება, თუ დღევანდელი ტენდენცია გაგრძელდა, რამდენ ხანს და რამდენად ეფექტიანად შეძლებს ამ ყველაფრის მართვას?

ივან პრეობრაჟენსკი: ე.წ. გამძლეობის რესურსი ჯერ კიდევ საკმაოდ მაღალია. რუსეთის ეკონომიკა უკვე მრავალი წელია დეგრადაციის პროცესშია და თავისუფლად შეუძლია კიდევ რამდენიმე წელს დეგრადირებდეს ისე, რომ საბოლოოდ არ ჩამოიშალოს.

პუტინის გადმოსახედიდან, არმიაც ჯერ კიდევ, ასე თუ ისე, იბრძვის. სულ მცირე, უკან არ იხევს.

ადამიანური რესურსიც, მეტ-ნაკლებად, ჯერ კიდევ ჰყოფნით. მე ნაკლებად მჯერა ვარაუდებისა, რომ რუსეთს აუცილებლად ღია მობილიზაციის გამოცხადება მოუწევს. ფარული მობილიზაცია ისედაც უწყვეტ რეჟიმში მიმდინარეობს. მუდმივად იწვევენ ახალ კონტრაქტორებს, თანაც ჯერ კიდევ 2022 წლის ბრძანების საფუძველზე აგრძელებენ ადამიანების მობილიზებას.

ადამიანის ომში გაგზავნა მხოლოდ ქუჩაში დაჭერით არ ხდება. ამის გაკეთება ეკონომიკური იძულებითაც შეიძლება. გადასახადები გაიზარდა, მცირე ბიზნესი გაკოტრდა. სად წავლენ ეს ადამიანები? ახალი სამუშაო ადგილები არ არსებობს. მათი ნაწილი აუცილებლად ომში წავა.

მმართველ ელიტაშიც არანაირი განხეთქილება არ შეინიშნება. ვერანაირ სერიოზულ განხეთქილებას ან შეთქმულებას დღეს ვერ ვხედავთ და ამის პირობებიც არ არსებობს. ამ სისტემის მართვა ჯერ კიდევ შესაძლებელია.

რუსეთის მოსახლეობის დიდი ნაწილი - დაახლოებით 70 პროცენტი - ისევ ისეთივე აპათიურია, როგორიც აქამდე იყო.

ერთადერთი, ვინც უკმაყოფილოა, ომის ყველაზე რადიკალური მომხრეები არიან. ისინი პუტინს უფრო გადამწყვეტი ნაბიჯებისკენ, მათ შორის ბირთვული იარაღის გამოყენებისკენ მოუწოდებენ. მაგრამ პუტინისთვის ისინი საფრთხეს არ წარმოადგენენ, რადგან ვიდეომიმართვების მიუხედავად, არცერთი მათგანი ხელისუფლების ჩამოგდებას არ შეეცდება.

ასევე ნახეთ

რადიო თავისუფლება: იმიტომ რომ მან, ვინც ეს უკვე სცადა, ვნახეთ, როგორც დაამთავრა.

ივან პრეობრაჟენსკი: სწორედ ასეა. თუ მის მთავარ მიზნებს გავიხსენებთ - პირველ რიგში ხელისუფლების შენარჩუნებას, ხოლო მეორე - უკრაინაზე გამარჯვებას - ამ თვალსაზრისით პუტინი ჯერჯერობით საკმაოდ ეფექტიანად მოქმედებს. ომსაც აგრძელებს და ხელისუფლებასაც ინარჩუნებს.

და ასე კიდევ გარკვეული ხნის განმავლობაში გაგრძელდება.

რადიო თავისუფლება: ბოლო დროს დასავლეთის სადაზვერვო წრეებიდან სულ უფრო ხშირად გვესმის მოსაზრება, რომ პუტინი ეცდება, რაღაც პატარა, მაგრამ ხმაურიანი ტრიუმფი „გაჩარხოს“. რამდენად რეალისტურად მიგაჩნიათ ასეთი სცენარი? და საერთოდ, რა შეიძლება იყოს ასეთი „პატარა გამარჯვება“?

ივან პრეობრაჟენსკი: ვფიქრობ, სპეცსამსახურების ის ექსპერტები, რომლებიც ამაზე საუბრობენ, სიტუაციას ზედმეტად სწორხაზოვნად უყურებენ. მათ არ აინტერესებთ, რა უნდა ქნას პუტინმა, თუ ომი შეჩერდება.

არადა, სწორედ ეს არის მთავარი კითხვა თვითონ პუტინისთვის. პატარა გამარჯვება ნიშნავს მოკლევადიან მანევრს, მერე რა ხდება? პუტინის სხვა, დიდი პრობლემები თავისით მოგვარდება? ეს ხომ სასაცილოა.

თუ ის ფსიქოლოგიური ეფექტისთვის სადღაც პატარა გამარჯვებას მოიპოვებს, მაგრამ ამით საერთო მდგომარეობას კიდევ უფრო გაიუარესებს, მაშინ ასეთ გამარჯვებას რაღა აზრი აქვს?

ცხადია, პუტინი თავიდანვე გეგმავდა არა იმდენად პირდაპირ სამხედრო აგრესიას, რამდენადაც ჰიბრიდულ ომს ნატოს წინააღმდეგ, იმ იმედით, რომ ალიანსი დაიშლებოდა, ხოლო უკრაინის დაპყრობის შემდეგ უკვე ევროპისკენ შეძლებდა წასვლას. მაგრამ თუ უკრაინას ვერ იპყრობს, ეს პატარა გამარჯვების ომი უფრო მეტ პრობლემებს შეუქმნის, ვიდრე სარგებელს მისცემს. შეიძლება ახალი ჰიბრიდული კონფლიქტი წამოიწყოს - ისეთი, რომელიც შედარებით იაფი დაუჯდება, მაგრამ პრობლემებს შეუქმნის მის მოწინააღმდეგეებს.

ეს შეიძლება ბალტიის ქვეყნებში მოხდეს, თუმცა, ჩემი აზრით, უფრო რეალისტური სცენარი სამხრეთი ევროპა და ბალკანეთია, სადაც ვითარება გაცილებით უფრო ჩახლართულია.

რადიო თავისუფლება: და მოლდოვა?

ივან პრეობრაჟენსკი: მოლდოვაში ჯარის გადასროლა ძალიან რთულია. სომხეთს რუსეთთან საერთო საზღვარი არ აქვს.

საქართველოში არსებული ხელისუფლების შეცვლა ალოგიკურია, რადგან ასე კრემლს შეიძლება იმაზე გაცილებით უარესი ხელისუფლება შერჩეს ხელში, ვიდრე დღევანდელი, ივანიშვილის ხელისუფლებაა.

ყაზახეთთან ომი საერთოდ უაზრობა იქნებოდა - უბრალოდ, რესურსების ფუჭი ხარჯვა. მით უმეტეს, რომ ჩინეთი მაშინვე მოსთხოვს, ჯარი გაიყვანოს, როგორც უკვე მოხდა ერთხელ, როდესაც უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის წინ პუტინი ყაზახეთში ჯარის შეყვანას ცდილობდა.

ამიტომ დღეს მას უბრალოდ არ აქვს სცენა, სადაც ამას გაითამაშებდა. და არც რესურსები არ აქვს ამისთვის. სწორედ ამიტომ არ მჯერა ამ „პატარა გამარჯვების მომტანი ომის“ სცენარის.

ასევე ნახეთ

რადიო თავისუფლება: იქნებ პატარა, გამარჯვების მომტანი ომის ნაცვლად პატარა დიპლომატიური ტრიუმფი სცადონ? თქვენ უკვე ახსენეთ საქართველო. ბოლო კვირებში აქ საკმაოდ საინტერესო პროცესები განვითარდა. კერძოდ, მარატ კამბოლოვის ე.წ. სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო ლიდერად დანიშვნა, რასაც წინ უძღოდა 2026 წლის 9 მაისს მოსკოვსა და ცხინვალს შორის „მოკავშირეობრივი თანამშრომლობის გაღრმავების შესახებ“ შეთანხმების გაფორმება. საგულისხმოა ასევე ყოფილი „პრეზიდენტის“, ალან გაგლოევის გამოსათხოვარი სიტყვაც, რომ ოსი ხალხის მრავალწლიანი ოცნება - ჩრდილოელ ძმებთან გაერთიანება - მალე რეალობად იქცევა. ამ ყველაფერმა წარმოშვა ვარაუდები, რომ რუსეთი "სამხრეთ ოსეთის" ოფიციალურ ანექსიას გეგმავს. რამდენად რეალისტურია ასეთი სცენარი? და რას მოუტანს ეს თავად რუსეთს? გამოდგება თუ არა ეს იმ პატარა წარმატებად, რომელსაც შემდეგ საზეიმოდ გამოაცხადებენ?

ივან პრეობრაჟენსკი: მე ამას კიდევ ერთ ფაქტსაც დავუმატებდი - აფხაზეთში ელჩად გლადკოვის დანიშვნას. ის სერგეი კირიენკოსთან დაახლოებული პირია, რომელიც დღეს ერთდროულად კურირებს როგორც აფხაზეთის მიმართულებას, ისე რუსეთის შიდა პოლიტიკას.

ვფიქრობ, ეს სცენარი კრემლში მუდმივად განიხილება, რადგან რუსეთს ეს პრაქტიკულად არაფერი დაუჯდება, "სამხრეთი ოსეთიც" და აფხაზეთიც ისედაც ოკუპირებული აქვს.

ნებისმიერ მომენტში შეუძლია, ნებისმიერი ფორმის „რეფერენდუმი“ ჩაატაროს და გამოაცხადოს, რომ ორივე რუსეთის შემადგენლობაში შედის. აფხაზეთში ამას უკმაყოფილებით შეხვდებიან, მაგრამ საბოლოოდ, წინააღმდეგობის გაწევას ვერ შეძლებენ.

"სამხრეთი ოსეთი", დიდი ალბათობით, ცალკე სუბიექტი არც გახდება - მას ჩრდილოეთ ოსეთს შეუერთებენ და ერთიან რეგიონს „ალანიის რესპუბლიკა“ დაერქმევა. ასეთი სცენარები კრემლში ყოველთვის არსებობს. ფურცლებზეა გაწერილი და შესაბამის საქაღალდეებში ინახება.

ერთი მხრივ, პუტინისთვის ეს ცუდი ნამდვილად არ იქნებოდა - ლამაზად ჟღერს, შეიძლება საზეიმო ღონისძიებების მოწყობა, ძალის დემონსტრირება და, პრაქტიკულად, არაფერი გიჯდება.

მაგრამ, მეორე მხრივ, არსებობს სხვა ფაქტორებიც - გავლენიანი კლანები პუტინის გარემოცვაში. თუ "სამხრეთი ოსეთი", ფაქტობრივად, კოვალჩუკების კლანის მფლობელობაში გადადის - და, ჩემი აზრით, სწორედ ეს ხდება - მათთვის გაცილებით მომგებიანია, არსებობდეს რეგიონი, რომელიც ბოლომდე ინტეგრირებული არ იქნება რუსეთში. რეგიონი, სადაც შეიძლება უზარმაზარი საბიუჯეტო სახსრების მითვისება, სხვადასხვა ბიზნესის აწყობა და საქართველოდან კონტრაბანდის ორგანიზება.

რადიო თავისუფლება: ანუ ერთგვარი "შავი ხვრელის" შექმნა.

ივან პრეობრაჟენსკი: სწორედ ასეა. ეს დაახლოებით უდრის იმას, რომ სახელმწიფო საზღვრის ორი კილომეტრი იყიდო და იქ რაც მოგეპრიანება, იმას აკეთებდე.

ამიტომაც, ჩემი აზრით, კოვალჩუკები ასეთ ანექსიას აქტიურად დაუპირისპირდებიან. და საკმარისზე მეტი გავლენაც აქვთ, რომ ეს პროცესი გააჩერონ ან ჩაახშონ.

ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ მიმდინარე პროცესები შესაძლოა ცხინვალის რეგიონისა და აფხაზეთის საბოლოო ანექსიისთვის მზადებას ჰგავდეს, სინამდვილეში, ჩემი აზრით, ასე არ არის.

რადიო თავისუფლება: საქართველოსა და რუსეთს შორის ურთიერთობების ჭრილშიც შევხედოთ ამ ყველაფერს. როგორ აისახება ასეთი ნაბიჯი ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობებზე? რატომ უნდა წავიდეს მოსკოვი თბილისთან ურთიერთობის გამწვავებაზე მაშინ, როდესაც დღევანდელი ქართული ხელისუფლება, ფაქტობრივად, ნეიტრალურ კურსს ატარებს და კრემლიც ლამის ყოველ კვირა აქებს? ამ ფონზე, რით შეიძლება გაამართლოს მოსკოვმა თბილისთან კეთილგანწყობილი ურთიერთობის მოშლა "სამხრეთ ოსეთის" მიერთების სანაცვლოდ, სადაც, როგორც თქვენვე აღნიშნეთ, ისედაც სრული კონტროლი აქვს და რაც გაუხარდება, იმას აკეთებს?

ივან პრეობრაჟენსკი: ვფიქრობ, სრულიად მართალი ხართ - ეს ვერაფრით გამართლდება.

საქართველოსთან ურთიერთობების თვალსაზრისით ეს აბსოლუტურად უაზრო ნაბიჯი იქნებოდა. ეს გარდაუვალად გამოიწვევს ქართული ოპოზიციისა და მოსახლეობის მასობრივ პროტესტს, შეიძლება რადიკალურად შეცვალოს საზოგადოებრივი განწყობები და დღევანდელი ხელისუფლების დემონტაჟიც კი გამოიწვიოს, იმის გამო, რომ ამ პროცესის შეჩერება ვერ შეძლო, მიუხედავად იმისა, რომ რეალურად არც არანაირი ბერკეტი არ ექნებოდა ამის შესაჩერებლად.

მეორე ვარიანტია, რომ ამის გამო ივანიშვილის ხელისუფლებასთან ურთიერთობა მკვეთრად გაფუჭდეს - ასეთ შემთხვევაში საქართველო რუსეთისთვის, ისევე როგორც დღეს სომხეთი, დიდი ხნით დაიკარგება.

ამის შემდეგ კიდევ 10-15 წელი დასჭირდება კრემლს, რომ საქართველოში ახალი, მისთვის ლოიალური პოლიტიკური ძალები მოიყვანოს ხელისუფლებაში.

ამიტომაც, საქართველოსთან ურთიერთობების თვალსაზრისით ეს სრულიად უაზრო, კონტრპროდუქტიული ნაბიჯი იქნებოდა. ეს კიდევ ერთი მიზეზია, რის გამოც არ მჯერა, რომ მოსკოვი ამ ნაბიჯს გადადგამს.

ასევე ნახეთ

რადიო თავისუფლება: ბოლოსკენ კიდევ ერთხელ დავუბრუნდეთ კოვალჩუკების სცენარს. თუ შეგიძლიათ უფრო დეტალურად აგვიხსენით, როგორ იმუშავებს ეს მოდელი, როგორ მოეწყობა ეს სისტემა და როგორი ურთიერთობა შეიძლება ჩამოყალიბდეს თბილისთან, თუ ეს ტერიტორია მართლაც კოვალჩუკების ერთგვარ ფეოდალურ სამფლობელოდ იქცა?

ივან პრეობრაჟენსკი: დღეს ცხინვალი რუსეთისთვის ისედაც ერთგვარი „შავი ხვრელია“, მაგრამ, ფაქტობრივად, ჩიხში შესული „შავი ხვრელი“. საქართველოს მხრიდან სერიოზული ეკონომიკური თუ სატრანსპორტო ნაკადები ცხინვალზე არ გადის - ისინი სხვა არხებით მოძრაობენ.

თუ კოვალჩუკები, რომლებიც, ცხადია, პირადად იცნობენ ივანიშვილს, მმართველ ელიტასთან საქმიან ურთიერთობებს ააწყობენ, მაშინ საკმაოდ ბევრი შესაძლებლობა გაჩნდება.

უპირველეს ყოვლისა, შეიძლება აღდგეს სრულფასოვანი სატრანსპორტო მიმოსვლა, რასაც, შესაბამისად, კონტრაბანდის უზარმაზარი ნაკადიც მოჰყვება, რაც დღეს რუსეთს ძალიან სჭირდება.

ამასთან ერთად, შეიძლება ითქვას, რომ კოვალჩუკების სახით საქართველოს ხელისუფლება რუსეთთან ურთიერთობაში შუამავალს შეიძენს. ამ შემთხვევაში ქართული პროდუქცია სწორედ კოვალჩუკების შუამავლობით შევა რუსეთის ბაზარზე, ხოლო თავად კოვალჩუკები, დიდი ალბათობით, სხვადასხვა წარმომადგენელი პირისა და კომპანიის მეშვეობით ქართულ ეკონომიკაშიც დაიწყებენ შესვლას.

საბოლოო ჯამში, მივიღებთ იმ პროცესებს, რაც დღეს სომხეთში ხდება, სადაც მნიშვნელოვანი საწარმოების დიდი ნაწილი თანდათან ისევ ნაწილობრივ ან სრულად რუსების ხელში გადადის.

უფრო პირადულ დონეზე, ივანიშვილიც იხეირებს - კოვალჩუკების მეშვეობით შეეძლება რუსეთში საკუთარი ბიზნესინტერესების აღდგენა.

რადიო თავისუფლება: ანუ გამოდის, რომ კოვალჩუკების გამოჩენით მმართველი პარტიაც შეძლებს, ასე ვთქვათ, ხელის მოთბობას - ეკონომიკური, დიპლომატიური, პოლიტიკური და, გარკვეულწილად, გეოპოლიტიკური თვალსაზრისითაც?

ივან პრეობრაჟენსკი: დიახ. კოვალჩუკები უშუალოდ პუტინთან ურთიერთობისთვის იდეალური არხია. სწორედ მათი მეშვეობით შეიძლება იმ შეთანხმებების მიღწევა, რომელთა მიღწევაც აქამდე ივანიშვილს შესაძლოა სურდა, მაგრამ არ გამოსდიოდა.

რადიო თავისუფლება: მაგალითად?

ივან პრეობრაჟენსკი: მაგალითად, შესაძლოა დიპლომატიური ურთიერთობების აღდგენისკენ გადაიდგას ნაბიჯები. არ ვიცი, ნამდვილად სჭირდება თუ არა ეს ივანიშვილს - ამაში ასი პროცენტით დარწმუნებული არ ვარ.

მაგრამ, ზოგადად, ეს ისეთი ფორმატია, რომელიც რუსეთთან ურთიერთობების დონეს მნიშვნელოვნად აამაღლებს და თანამშრომლობასაც გაამარტივებს. შეიძლება ეს ეხებოდეს დამატებით სატრანსპორტო საკითხებსაც.

რადიო თავისუფლება: ანუ ეს იქნება ბერკეტი, რომელიც ორივე მხარისთვის მომგებიანი აღმოჩნდება.

ივან პრეობრაჟენსკი: დიახ. სწორედ ასე. ფაქტობრივად, ჩნდება იდეალური შუამავალი არა მხოლოდ რუსეთისთვის, არამედ საქართველოს ხელისუფლებისთვისაც.

ასევე ნახეთ