„რუსეთს მოუწევს ჩინეთს ვალი ციმბირით „გადაუხადოს“ - ჩეხი პოლკოვნიკი რუსეთ-უკრაინის ომის შესაძლო შედეგებსა და “წითელი დედოფლის” ეფექტზე 

ვაჟა თავბერიძემ მას რუსეთ-უკრაინის ომის სამხედრო სტრატეგიისა და თანამედროვე, ინოვაციური ტაქტიკის შეფასება სთხოვა.

რადიო თავისუფლება: მოდი, უკრაინის ფრონტზე არსებულ დღევანდელ ჩიხურ ვითარებას შევხედოთ - როგორია ძალთა ბალანსი და ვის ხელშია ინიციატივა?

ოტაკარ ფოლტინი: უკრაინაში არსებული ვითარება, ჩემი აზრით, გაცილებით უკეთესია, ვიდრე ნებისმიერ ეტაპზე წინა ორი წლის განმავლობაში. დღევანდელ ოპერატიულ გარემოში მთავარი უკვე აღარ არის ჯარისკაცების რაოდენობა - გადამწყვეტი მნიშვნელობა ინოვაციასა და ტექნოლოგიებს ენიჭება.

ამ ეტაპზე აშკარად ჩანს, რომ უკრაინამ საკუთარი თამაშის წესები მოახვია თავს მოწინააღმდეგეს და ბრძოლის ველს ახლა დრონები აკონტროლებენ. თავად ფრონტიც ძალიან ღრმაა - 15, შესაძლოა 20 კილომეტრის სიღრმისაც კი.

ეს კი უპირატესობას იმ მხარეს აძლევს, ვისაც უკეთ შეუძლია ინოვაცია და განსაკუთრებით - დრონების მასშტაბურ წარმოება და მართვა. ამ მხრივ, ამ ეტაპზე აშკარაა, რომ უკრაინამ უპირატესობა მოიპოვა. რუსები ეფექტიან წინსვლას ვეღარ ახერხებენ.

ასევე ნახეთ

ომში გაჭედილები - უპირატესობა უკრაინის მხარეს გადადის?

და როდესაც მაინც წინ წაიწევენ ხოლმე - როგორც წესი, რამდენიმე ასეული მეტრით - ამისთვის საშინელ ფასს იხდიან. რუსეთს ერთი კვადრატული კილომეტრის დაკავება 200-300 ჯარისკაცის სიცოცხლედ უჯდება. ევროპაში არ მოიძებნება სხვა არმია, რომელიც ასეთ შემზარავ დანაკარგზე წავიდოდა თითოეული კვადრატული კილომეტრისთვის.

ბოლო ხუთი თვის განმავლობაში უკრაინა ყოველთვიურად 35 ათასზე მეტ დანაკარგს - საუბარია მოკლულებსა და მძიმედ დაჭრილებზე - აყენებს რუსულ მხარეს. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ რუსეთში რეკრუტირების ტემპი უკვე ჩამორჩება დანაკარგებს, ასე რომ, ამ ეტაპზე, ვიტყოდი - უკრაინა იგებს.

რადიო თავისუფლება: დრონების ომს ინოვაციისა და ინდუსტრიული შესაძლებლობების ჭრილში რომ შევხედოთ,. უკრაინა აშკარად წინაა ადაპტაციისა და ინოვაციის კუთხით, მაგრამ რამდენად შეუძლია რუსეთს ამ ყველაფრის სწავლა და გადმოღება? და მეორე მხრივ - რამდენად რეალურია, რომ უკრაინამ რუსეთის ინდუსტრიული წარმოების მასშტაბებს გაუწიოს კონკურენცია?

ოტაკარ ფოლტინი: პირველ რიგში, ეს უკვე მხოლოდ რუსეთზე აღარ არის დამოკიდებული - ეს ყველაფერი უკვე ჩინურ მხარდაჭერაზეა მიბმული. უკრაინას ევროპა უჭერს მხარს, რუსეთს კი - ჩინეთი. აშკარაა, რომ რუსული სამხედრო ინდუსტრია უკიდურესად დამოკიდებულია ჩინეთზე - რუსეთის მიერ წარმოებული თანამედროვე შეიარაღების 80 პროცენტზე მეტი ჩინურ მხარდაჭერას ეყრდნობა. ამიტომაც, დღეს ეს უფრო ჩინეთის შესაძლებლობების საკითხია, ვიდრე უშუალოდ რუსეთის ინდუსტრიისა.

რაც შეეხება ინოვაციასა და ადაპტაციას - როგორც ყველა ომში, აქაც მოქმედებს ე.წ. წითელი დედოფლის (Red Queen ლუის კეროლის მოთხრობიდან “ელისი სარკისმიღმეთში” - რ.თ. ) ეფექტი - არსი ისაა, რომ როგორც კი ერთ მხარეს ახალი იდეა ან ტექნოლოგია უჩნდება, მეორე მხარე მაშინვე ცდილობს მის გადმოღებას. ყველა ინოვაცია საბოლოოდ მეორე მხარემაც უნდა აითვისოს - და ეს პროცესი უსასრულოდ გრძელდება.

ასევე ნახეთ

„სიკვდილის ზონა“: რა ტაქტიკას იყენებენ ბრძოლის ველზე რუსეთისა და უკრაინის ჯარები

რა თქმა უნდა, რუსები ცდილობენ უკრაინული ინოვაციების ათვისებას, უკრაინელებიც - რუსულის. მაგრამ რუსებს ეს ნაკლებად გამოუდით. პრობლემა ისაა, რომ რუსეთი ავტორიტარული სისტემაა, ხოლო ნებისმიერი ავტორიტარული სისტემა ბუნებრივად მტრულადაა განწყობილი ინოვაციის, ექსპერიმენტებისა და ჩარჩოებს გარეთ აზროვნების მიმართ. რა თქმა უნდა, ისინი სულელები არ არიან - მაქსიმალურად ცდილობენ, უკრაინის ნოუ-ჰაუ გადმოიღონ და გააუმჯობესონ კიდეც, მაგრამ როგორც უკვე ვთქვი, გრძელვადიან პერსპექტივაში ისინი ამ შეჯიბრებას წააგებენ, რადგან ვლადიმირ პუტინის მიერ შექმნილი ავტორიტარული სისტემა, საბოლოო ჯამში, ინოვაციის კუთხით ყოველთვის ნაკლებად ეფექტიანია.

რადიო თავისუფლება: თქვენ თქვით, რომ უკრაინა იგებს. მართლაც, ბოლო თვეებში სულ უფრო ხშირად გვესმის უკრაინული ტაქტიკური წარმატებების შესახებ - ზოგი ექსპერტი ამაზე აღფრთოვანებით საუბრობს, სხვები უფრო ფრთხილ ოპტიმიზმს ინარჩუნებენ. რეალურად რამდენად მნიშვნელოვანია ეს მიღწევები და რა პრაქტიკული შედეგი მოიტანეს მათ ბრძოლის ველზე?

ოტაკარ ფოლტინი: უკრაინის ძირითადი სტრატეგია საკმაოდ მარტივია - მიზერული ტერიტორიების გაცვლა რუსული არმიის გამოფიტვაში, შემდეგ კი კონტრ-იერიში და ამ ტერიტორიების დაბრუნება. უკრაინული არმია ცდილობს საკუთარი ჯარისკაცების სიცოცხლე მაქსიმალურად დაზოგოს და სანაცვლოდ რუსეთს აიძულოს უზარმაზარი ფასი გადაიხადოს.

რუსულ არმიას საკუთარი ჯარისკაცების გამოყენების ძალიან სპეციფიკური, სასტიკი ეთოსი აქვს. ეს არ არის თანამედროვე არმია, ისინი საკუთარ ჯარისკაცებს ნახირივით ექცევიან - სხვანაირად ამას ვერ აღვწერ. ეს არის შენივე სისხლით ნაყიდი, უკიდურესად ულმობელი მიდგომა. გამოფიტვის ომში. რუსეთი უკრაინაზე ხუთჯერ, ზოგჯერ შვიდჯერ მეტ ჯარისკაცს კარგავს.

და როდესაც ვხედავთ, რომ უკრაინა ზოგჯერ ერთ-ორ კვადრატულ კილომეტრს კარგავს დღეში, უნდა გვახსოვდეს: თუ რუსები ამავე ტემპით გააგრძელებენ წინსვლას, დონბასის სრულად დასაკავებლად მათ კიდევ დაახლოებით 30 წელი დასჭირდებათ. ეს აბსოლუტურად არაფრის მომტანია.

და ყოფილა არაერთი შემთხვევა, როდესაც უკრაინა ტერიტორიას დროებით თმობს რუსული დანაკარგების სანაცვლოდ, შემდეგ კი იგივე ტერიტორიას უკან იბრუნებს, რადგან რუსები მის შენარჩუნებას ვეღარ ახერხებენ.

უკრაინელი მეთაურები დაოსტატდნენ ე.წ. ოპერატიულ ხელოვნებაში. მათ ძალიან კარგად ესმით, როდის აღწევს რუსული შეტევა მაქსიმალურ პოტენციალს - იმ წერტილს, სადაც შეტევის ენერგია პიკს აღწევს და შემდეგ გარდაუვალი უკუსვლა იწყება.

წარმოიდგინეთ, ჰაერში აგდებთ ბურთს - ერთ მომენტში ის უმაღლეს წერტილს აღწევს და შემდეგ დაშვებას იწყებს. სწორედ ეს არის კრიტიკული მომენტი კონტრშეტევისთვის - როცა უნდა დაარტყა მოწინააღმდეგეს იმ წამს, როდესაც მისი შეტევითი იმპულსი უკვე ქრება.

აშკარაა, რომ უკრაინელ მეთაურებს ეს მანევრი რუსებზე ბევრად უკეთ გამოსდით. ამიტომაც ახერხებენ ტერიტორიების ბევრად ეფექტიანად დაბრუნებას. პრაქტიკაში ეს ნიშნავს, რომ ასეთ კონტრშეტევებში თითქმის არაფერს კარგავენ, რადგან რუსული ძალები იმ დროისთვის უკვე სერიოზულად გამოფიტულია.

ასევე ნახეთ

რა ზიანს აყენებს რუსეთს უკრაინის შორი მანძილის საჰაერო თავდასხმები

პროფესიული თვალსაზრისით, უკრაინელი მეთაურები - ოცეულის დონიდან ბრიგადისა და პოლკის მეთაურებამდე - სულ უფრო ძლიერდებიან. რუსულ მხარეს კი, პირიქით, აშკარად დეგრადაციის პროცესი მიმდინარეობს.

რადიო თავისუფლება: ინოვაციებსა და ზოგადად ომის მომავალზე საუბრისას - პრეზიდენტმა ზელენსკიმ ცოტა ხნის წინ ისაუბრა სრულად რობოტიზებულ იერიშზე, რომელიც უკრაინულმა არმიამ განახორციელა. არის ეს მართლაც მომავლის ომის პირველი ნიშანი? და თუ კი - რამდენად ახლოს არის ეს მომავალი?

ოტაკარ ფოლტინი: ზოგიერთმა დასავლელმა ჟურნალისტმა ეს მომავლის ომი ფილმ „ტერმინატორს“ შეადარა.

ანუ ბრძოლის ველს, სადაც მანქანები დომინირებენ და ადამიანებზე ნადირობენ. ეს ცოტათი ბანალური, მაგრამ არცთუ უადგილო შედარებაა იმის ასახსნელად, რაც დღეს ხდება. რა თქმა უნდა, ჯერ ამ ეტაპზე არ ვართ, „ტერმინატორის“ რეალობამდე არ მივსულვართ - მანქანები დამოუკიდებლად ჯერ არ აზროვნებენ.

მაგრამ მიუხედავად იმისა, რომ მათ ისევ ადამიანები მართავენ, ახლა უკვე თითქმის შეუძლებელია ბრძოლის ველზე გადაადგილება ისე, რომ მტერმა არ დაგინახოს. და ეს ტექნოლოგიური ტრანსფორმაცია აშკარა უპირატესობას აძლევს იმ მხარეს, რომელიც თავს იცავს.

რადიო თავისუფლება: რუსეთის დაგეგმილ საზაფხულო შეტევაზეც გკითხავთ. გავრცელებული ცნობებით, პუტინს საკუთარმა გენერლებმა აღუთქვეს, რომ შემოდგომისთვის რუსეთის არმია მთელ დონბასს გააკონტროლებს. რამდენად რეალისტურად და მიღწევადად გეჩვენებათ ეს?

ოტაკარ ფოლტინი: ვფიქრობ, რუსები უკვე სასოწარკვეთილების მიჯნას მიუახლოვდნენ და გამოსავალს ეძებენ - მათი ჯარისკაცები გამოფიტულები და დემორალიზებულები არიან, რადგან პოლიტიკური ზეწოლა არ ნელდება - შეუტიეთ ისევ და ისევ.

თუ ადრე კომპანიებისა და ბატალიონების დონეზე მექანიზებულ იერიშებს ატარებდნენ, ახლა პრაქტიკულად მცირე მოიერიშე ჯგუფებზე გადავიდნენ. ეს ნიშნავს, რომ ორ, სამ ან ოთხ ჯარისკაცს უშვებენ რათა ტაქტიკური შეჭრა განახორციელონ, გაარღვიონ უკრაინული თავდაცვის ხაზი და მერე გამაგრდნენ და შევსებას დაელოდონ.

ეს უკიდურესად ბრუტალური ტაქტიკაა, რომელსაც შეიძლება ზოგჯერ მცირე წინსვლა მოჰყვეს, მაგრამ ფასი, რომელსაც ამაში იხდიან, სრულიად არაპროპორციულია. აშკარაა, რომ რუსებს სხვა გზა უბრალოდ აღარ დარჩათ - თითოეული კვადრატული მეტრი სისხლით უნდა „იყიდონ“.

და ეს ბრძოლის ველზე, რომელიც გადავსებულია დრონებით, რადარებით და სენსორებით, პრაქტიკულად არაეფექტიანია.

ასევე ნახეთ

„ომი დასასრულს უახლოვდება“?! - როგორ იქცა „ნარკომანების ხროვის თავკაცი“ „ბატონ ზელენსკიდ“

უკრაინული მხარე კი, როგორც ჩანს, ამ ეტაპზე აღარ გეგმავს მორიგ ფართომასშტაბიან კონტრშეტევას ოკუპირებული ტერიტორიების გასათავისუფლებლად. როგორც ჩანს, უკრაინული ხელმძღვანელობა ფიქრობს, რომ ეს გამოფიტვის ომი საბოლოოდ ან რუსეთის არმიის ლოგისტიკური შესაძლებლობების კოლაფსით დასრულდება, ან თავად რუსული რეჟიმის პოლიტიკური რღვევით - ან სულ მცირე იმით, რომ ვლადიმირ პუტინი ვეღარ შეძლებს რეგიონების ცენტრალიზებულ კონტროლს.

ამიტომ უკრაინის დღევანდელი სტრატეგია, როგორც ჩანს, რუსული არმიის ეტაპობრივ გამოფიტვასა და ომის გაგრძელების უნარის ნელ-ნელა მოშლაზეა აგებული.

რადიო თავისუფლება: ანუ, თუ რუსებმა მიდგომა რადიკალურად არ შეცვალეს, თქვენ ვერ ხედავთ სცენარს, სადაც ისინი შემოდგომამდე მთელ დონბასს გააკონტროლებენ?

ოტაკარ ფოლტინი: ცალსახად ვერა. თვით რუსულმა პროპაგანდამაც კი ტონი იცვალა, რადგან ჯერ დონბასის სრული ოკუპაცია გამოაცხადეს საბოლოო მიზნად, ახლა კი ამაზე ასპროცენტიანი დარწმუნებით ვეღარ ლაპარაკობენ. უკვე ცდილობენ რაიმე სხვა ნარატივის აგებას - გამარჯვების სხვა ფორმით გამოცხადებას.

დარწმუნებული ვარ, რომ არსებული სტატუს-კვოს შენარჩუნების შემთხვევაში რუსები ვერ შეძლებენ ოპერაციულ გარღვევას და დონბასის დარჩენილი ნაწილის დაკავებას.

რადიო თავისუფლება: რაც შეეხება ნარატივებს - მოდით, ვცადოთ გარკვეულ მოვლენებს რუსული სამხედრო ისტებლიშმენტის თვალით შევხედოთ. მაგალითად, თუ თქვენ რუსი ოფიცერი ხართ და კითხულობთ ზელენსკის იმ ცნობილ „ნებართვას“ 9 მაისის აღლუმთან დაკავშირებით, შემდეგ კი უსმენთ პუტინის გამოსვლას - რა დასკვნები გამოგაქვთ? როგორ მოქმედებს ეს რუსული სამხედროს მორალზე და აღქმებზე?

ოტაკარ ფოლტინი: ეს უკრაინელი საინფორმაციო ოპერატორების გენიალური ნაბიჯი იყო, რადგან აღლუმის ჩატარების „ნებართვა“ არ იყო უბრალოდ ირონიული ჟესტი, ან მეტოქის „დატროლვა“ - რუსულ სოციუმში ამან ძალიან ძლიერად იმუშავა.

რუსები შეპყრობილები არიან „დიდი სამამულო ომის“ საკრალურობის იდეით, რადგან, სიმართლე რომ ითქვას, ეს პრაქტიკულად ერთადერთი ომია, რომელიც მათ მეოცე საუკუნეში მოიგეს. თითქმის ყველაფერი დანარჩენი წაგებული აქვთ.

და ის ფაქტი, რომ მათ ვერც კი შეძლეს აღლუმის ისეთი ფორმით ორგანიზება, როგორსაც თავად რუსები „ღირსეულად“ ჩათვლიდნენ, ძალიან მრავლისმთქმელ, სიმბოლიზმის მქონე ნარატივად იქცა.

მაგრამ ჩემთვის კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია სხვა რამ - ტონის ცვლილება რუს სამხედრო ბლოგერებში. ბოლო სამი-ოთხი თვის განმავლობაში ისინი კრემლის რეჟიმს ბევრად უფრო მკვეთრად აკრიტიკებენ, ვიდრე ომის ნებისმიერ წინა ეტაპზე.

და ეს ადამიანები ომის წინააღმდეგ არ გამოდიან - პირიქით, ომის მხარდამჭერები არიან. ანუ ისინი გაბრაზებულები არიან, რადგან ფიქრობენ, რუსეთი აგებს.

ასევე ნახეთ

მონადირეებზე მონადირენი: უკრაინის ფრონტზე FPV-დრონების საწინააღმდეგო მოწყობილობები გამოჩნდა

ხშირად ისინი უკვე მხოლოდ „წარუმატებლობაზე“ აღარ საუბრობენ - სულ უფრო ღიად ამბობენ, რომ რუსეთი ომს აგებს. და ჩემთვის ეს გაცილებით მნიშვნელოვანია, ვიდრე 9 მაისის ირგვლივ არსებული სიმბოლიზმი.

რადიო თავისუფლება: პუტინმა ასევე თქვა - „дело идет к завершению“ - „საქმე დასასრულისკენ მიდისო“. თქვენი აზრით, რას გულისხმობდა და როგორ შეიძლება გამოიყურებოდეს ასეთი „ფინალი“?

ოტაკარ ფოლტინი: მე რომ უკრაინულ სტრატეგიაზე გავლენის მოხდენა შემეძლოს, ზუსტად იმავეს გაგრძელებას ვურჩევდი, რასაც ახლა აკეთებენ. მათ შეძლეს ევროპისგან დამატებითი მხარდაჭერის მიღება. ევროკავშირი უკრაინისთვის დაახლოებით 90 მილიარდი ევროს გამოყოფს - და ეს, ალბათ, ბოლო ექვსი თვის განმავლობაში ყველაზე მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ნაბიჯია.

თუ შევხედავთ უკრაინის შესაძლებლობას, აწარმოოს ახალი, თანამედროვე შეიარაღება, შეიძინოს სამხედრო მარაგები საზღვარგარეთ და გადაიტანოს ამერიკული მხარდაჭერის ჩამოშლა ბოლო წლის განმავლობაში - ეს ყველაფერი უკრაინული მხარის სერიოზული წარმატებებია.

ამავე დროს, რუსულ მხარეს მსგავსი მასშტაბის წარმატებებს ვერ ვხედავთ. განსაკუთრებით მაშინ, როცა ვაკვირდებით უკრაინის მზარდ შესაძლებლობას, დაარტყას რუსეთის სტრატეგიულ ინდუსტრიას ქვეყნის სიღრმეში - განსაკუთრებით რუსული ნავთობის საექსპორტო ინფრასტრუქტურას.

ეს რუსული ეკონომიკისთვის უკიდურესად მტკივნეულია, რადგან რუსეთის ეკონომიკა ამ ეტაპზე უკვე მთლიანად სამხედრო ეკონომიკად არის ქცეული.

თვით რუსეთის ცენტრალური ბანკის ხელმძღვანელმა, ელვირა ნაბიულინამაც კი თქვა, რომ რუსულ ეკონომიკას ფულის მისაღებად ფაქტობრივად მხოლოდ ერთი წყარო დარჩა - რუსეთის მოქალაქეების დანაზოგები. სხვა აღარაფერი აქვთ.

რადიო თავისუფლება: თქვენი აზრით, რა არის ის გადამწყვეტი ფაქტორი, რაზეც ამ ომის ბედია დამოკიდებული? საერთოდ არსებობს ასეთი რამ?

ოტაკარ ფოლტინი: ომი ახლა დიდწილად ორ ფაქტორზეა დამოკიდებული - რამდენად შორს წავა ჩინეთი რუსეთის მხარდაჭერაში და რამდენად მტკიცედ გააგრძელებს ევროპა უკრაინის მხარდაჭერას.

რაც უცვლელი რჩება, უკრაინელი ჯარისკაცების სიმამაცე და გამძლეობაა. ისინი არ დანებდებიან. რუსეთს მსგავსი არაფერი გააჩნია.

რუსულ საზოგადოებასა და კრემლს შორის, ფაქტობრივად, მდუმარე შეთანხმება არსებობს: ჩვენ ჩუმად დაგიჭერთ მხარს უკრაინის წინააღმდეგ თქვენს აგრესიულ ომში, ოღონდ ჩვენს შვილებს ხელი არ ახლოთ.

მაგრამ რუსეთი სულ უფრო უახლოვდება იმ წერტილს, როდესაც ან მოუწევს რუსეთის ქალაქებიდან ჩვეულებრივი მოქალაქეების შვილების მასობრივი მობილიზაცია, ან ომს წააგებს.

და ამავე დროს, რუსეთი უკვე მთლიანად არის დამოკიდებული ჩინურ მხარდაჭერაზე.

ამიტომ ვფიქრობ, ომის საბოლოო შედეგი დიდწილად იმაზე იქნება დამოკიდებული, რამდენად შორს მოისურვებს ჩინეთი რუსეთის მხარდაჭერაში წასვლას. და ამ ეტაპზე ჩანს, რომ ამ სურვილს თავისი ზღვარი აქვს - ის ამჟამინდელ დონეს არ სცდება.

ბევრი თვალსაზრისით, ამ ომის მთავარი გამარჯვებული უკვე ჩინეთია. პეკინისთვის ბევრად ნაკლები მნიშვნელობა აქვს, კონკრეტულად ვინ გაიმარჯვებს ბრძოლის ველზე.

განსაკუთრებით ციმბირსა და რუსეთის შორეულ აღმოსავლეთში, ჩინეთი თანდათანობით „ჩამოაჭრის“ რუსეთს ტერიტორიებსა და გავლენას - ოღონდ არა პირდაპირი სამხედრო გზით.

საბოლოოდ, რუსეთს მოუწევს ჩინეთის ვალი ციმბირით „გადაიხადოს“ და ის ჩინეთზე დამოკიდებული ქვეყანა იქნება ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში.