გენერალი მარკ კიმიტი: „დიდი ალბათობით, ომის მეხუთე წლისთავსაც ვიხილავთ“

რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრიდან ოთხი წლის შემდეგ უკრაინაში ფრონტის ხაზი თითქმის არ შეცვლილა, მაგრამ ომმა მთლიანად შეცვალა ის, თუ როგორ იბრძვიან თანამედროვე არმიები - განსაკუთრებით დრონების, ხელოვნური ინტელექტისა და ახალი ტექნოლოგიების ეპოქაში. მაგრამ ბრიგადის გენერალი კიმიტი, რომელიც აშშ-ის არმიაში 35 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მსახურობდა და პენტაგონში ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან სამხედრო ანალიტიკოსად ითვლებოდა, ამბობს, რომ ომის ფუნდამენტური ლოგიკა უცვლელი რჩება: რუსეთი კვლავ რაოდენობაზე ამყარებს ფსონს, ხოლო უკრაინა ტექნოლოგიურ უპირატესობაზე.

ვაჟა თავბერიძესთან ინტერვიუში ის საუბრობს უკრაინის ფრონტზე არსებულ ჩიხურ ვითარებაზე, დრონების ომის მომავალზე, დასავლეთის მიერ დაწესებულ შეზღუდვებზე და იმაზე, თუ რატომ შეიძლება კონფლიქტი კიდევ ერთ წელს მაინც გაგრძელდეს.

რადიო თავისუფლება: უკრაინაში რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის ოთხი წლისთავზე, რა არის ის მთავარი სამხედრო გაკვეთილი, რომელიც ამ ომმა გვასწავლა? რა შეიცვალა ფუნდამენტურად ბრძოლის ველზე?

გენერალი მარკ კიმიტი: სიმართლე გითხრათ, მე არ მგონია, რომ ბრძოლის ველზე ფუნდამენტურად ბევრი რამ შეიცვალა. თუ წაიკითხავთ ჩემს სტატიას Wall Street Journal-ში, რომელიც 2022 წლის აგვისტოში გამოქვეყნდა, ნახავთ, რომ იმთავითვე ვიწინასწარმეტყველე გარდაუვალი ჩიხური ვითარება, რადგან დასავლეთი აყოვნებდა და არ აწვდიდა უკრაინას იმ შეიარაღებას, რომელიც მას რეალურად სჭირდებოდა. შედეგიც ლოგიკურია - მივიღეთ ის, რასაც სხვას ვერაფერს დაარქმევ, თუ არა სამხედრო ჩიხს.

ერთადერთი, რაც თვალსაჩინოდ შეიცვალა, არის ტექნოლოგია. აშკარაა, რომ რუსები 2026 წელსაც ისე იბრძვიან, როგორც 1944-ში იბრძოდნენ, მათი სამხედრო კულტურა, სამხედრო ეთოსი არ შეცვლილა. კვლავ მასიურად უტევენ არტილერიით... საკუთარ ქვეითებს პრაქტიკულად მოძრავ სამიზნეებად და ხშირად უბრალოდ საზარბაზნე ხორცად იყენებენ. ოთხი წლის მანძილზე მათ მიერ წარმართული ომი გვიჩვენებს, რომ ისევ მყარად სჯერათ ის, რაც სტალინმა ჩააგონათ: რომ რაოდენობა კვლავ ხარისხზე მნიშვნელოვანია.

უკრაინელები, თავის მხრივ, მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე მოწინავე ტექნოლოგიას იყენებენ. მათ დრონების გამოყენება სრულიად ახალ ეტაპზე გადაიყვანეს. თუმცა ვფიქრობ, ეს ერა დროებითი იქნება და დასრულდება მაშინ, როცა ანტიდრონული შესაძლებლობები სრულად დამკვიდრდება ბრძოლის ველზე და ეს დროებითი უპირატესობა განეიტრალდება. მათ აქვთ თანამედროვე მართვისა და კონტროლის სისტემა, თანამედროვე სამხედრო მომზადება, მიიღეს M1 ტიპის ტანკები და ATACMS-ის რაკეტები, და პარალელურად საკუთარი, ადგილობრივი წარმოების დრონული შესაძლებლობებიც მაღალ დონეზე განავითარეს.

მიუხედავად ამ ყველაფრისა, მრავალი მიზეზის გამო, განსაკუთრებით ამ ზამთრის განმავლობაში, ბრძოლის ველზე მნიშვნელოვანი წინსვლა არ გვინახავს. ამდენად შეიძლება ითქვას, რომ გასულ წელს არსებითად ბევრი არაფერი შეცვლილა.

რადიო თავისუფლება: თქვენ ახსენეთ ტექნოლოგია - და მართლაც, უკრაინის ომში ვიხილეთ უპილოტო სისტემების დრამატულად სწრაფი ევოლუცია. ხელოვნური ინტელექტის მიერ მართული დრონების დუელი, ექსპერტების აზრით, უკვე რეალური პერსპექტივაა. რამდენად ახლოს ვართ ამასთან და რამდენად ფუნდამენტური იქნება AI-ის გავლენა მომავლის ომში?

მარკ კიმიტი: გასულ წელს Politico-სთვის დავწერე სტატია, რომელშიც ვთქვი, რომ დრონების დომინაციის ეპოქა დასრულდა. ისტორია გვაჩვენებს, რომ ბრძოლის ველზე ყველა მნიშვნელოვანი ინოვაცია სწრაფად პოულობს პასუხს, ე.წ. ანტიდოტს: ასე იყო ტყვიამფრქვევის შემთხვევაში, ასე იყო ტანკის შემთხვევაში, ასე იყო ბომბდამშენის შემთხვევაშიც.

დრონების დომინაციის ერა იმიტომ მიმაჩნია დასრულებულად, რომ ანტიდრონული სისტემები ძალიან სწრაფად ვითარდება. თუ საუბარია ხელოვნური ინტელექტით აღჭურვილ დრონებსა და ანტიდრონულ სისტემებზე, საბოლოოდ ორივე მხარეს ერთგვარ ბალანსს ვიხილავთ. როგორც კი ერთი მხარე წარმატებით დანერგავს AI-ს საკუთარ დრონებში, მეორე მხარეც იმავეს გააკეთებს, როგორც შეტევით, ისე დამცავ სისტემებში.

ეს ძალიან ჰგავს თანამედროვე საჰაერო ოპერაციებს. ვხედავთ მოიერიშე დრონების ჯგუფებს, რომლებიც ობიექტს თავს ესხმიან, და თავდაცვითი დრონების ჯგუფებს, რომლებიც მათ ანადგურებენ. ეს გაგრძელდება როგორც AI-ის გამოყენებით, ისე მის გარეშეც. დრონები ბრძოლის ველიდან არ გაქრება, მაგრამ არც იმ უნივერსალურ იარაღად არ იქცევა, როგორადაც დღეს ზოგიერთები წარმოაჩენენ.

რადიო თავისუფლება: ნიშნავს თუ არა ეს ნაკლებ ადამიანს ომში? რამდენად ამცირებს AI-ი ადამიანის როლს ბრძოლის ველზე?

მარკ კიმიტი: საჰაერო ოპერაციებში AI-ი უკვე ნაწილობრივ ანაცვლებს ადამიანს. დაახლოებით ოცდაათი წლის წინ არსებობდა თეორია „უკაცრიელი ბრძოლის ველის“ შესახებ, რომლის მიხედვითაც, სამხედრო დანაყოფების მასშტაბური კონცენტრაციის ნაცვლად ტექნოლოგიით უნდა შეგვძლებოდა ჯარისკაცების ჩანაცვლება.

მალე ეს თეორია გარკვეულწილად რეალობად იქცევა - ნამდვილად ვიხილავთ ჯარისკაცების რაოდენობის შემცირებას. მაგრამ მოვიხმობ T.R. Fehrenbach-ის წიგნში, This Kind of War, ცნობილ ციტატას კორეის ომის შესახებ. იგი წერს, რომ შეგიძლიათ ბრძოლის ველი მიწასთან გაასწოროთ საჰაერო დაბომბვით, შეგიძლიათ არტილერიით მოაოხროთ და ნანგრევებად აქციოთ ყველაფერი, მაგრამ თუ გსურთ ტერიტორიის დაკავება და შენარჩუნება, ისევ იმის გაკეთება მოგიწევთ, რასაც რომაული ლეგიონები აკეთებდნენ ათასობით წლის წინ, თქვენი ახალგაზრდების ჩექმები „ტალახში და ლაფში უნდა ამოიგანგლოს“ და მათ დაკავებული პერიმეტრი დაიცვან.

ტექნოლოგია ამ ფუნდამენტურ რეალობას არ ცვლის. მე ვერ ვხედავ, როგორ უნდა დაიცვას და შეინარჩუნოს დრონმა, ვთქვათ, სტრატეგიული მნიშვნელობის მაღლობი.

რადიო თავისუფლება: რამდენად შეუძლიათ დრონებს უკრაინის ცოცხალი ძალის დეფიციტის კომპენსირება?

მარკ კიმიტი: ჩემი შეფასებით, დრონები ამას უკვე აკეთებენ. უკრაინას არ გაუსაჯაროებია არც ზუსტი სამხედრო პერსონალის რაოდენობა და არც დანაკარგები. მაგრამ ვფიქრობ, ჩიხური ვითარების შენარჩუნებას მხოლოდ თხრილები და პოზიციური თავდაცვა არ განაპირობებს. მნიშვნელოვანი ფაქტორია ისიც, რომ ბრძოლის ველზე დრონების შემოსვლით ე.წ. სიკვდილის ზონა (kill box) მნიშვნელოვნად გაღრმავდა.

დრონებს შეუძლიათ ათიდან თხუთმეტ კილომეტრამდე შეაღწიონ ფრონტის მიღმა და დაარტყან მეორე ეშელონსა და ლოგისტიკურ სამიზნეებს, როგორიცაა საბრძოლო მასალის საწყობები, მართვის პუნქტები და სხვა ლოგისტიკური ჰაბები. ადრე ეს თითქმის შეუძლებელი იყო უმაღლესი კლასის დაზვერვის გარეშე. ახლა კი დრონების წყალობით ეს ბევრად უფრო მარტივად ხერხდება.

მარტივი განტოლებაა: თუ დრონებით ანადგურებ მოწინააღმდეგის მეორე ტალღას, რეზერვსა და ლოგისტიკურ კვანძებს, შესაბამისად, ნაკლები ჯარისკაცი გჭირდება წინა ხაზზე.

რადიო თავისუფლება: უკრაინაში ოთხწლიანი პოზიციური ომის შემდეგ ჩამოყალიბდა კონსენსუსი, რომ მანევრული ომი მიუღწეველ ფუფუნებად იქცა, რადგან ბრძოლის ველი უკიდურესად გამჭვირვალე გახდა, რაც სიურპრიზებსა და ტაქტიკურ მანევრებს ერთიორად უფრო ართულებს. რამდენად შეუქცევადია ეს პროცესი - რამდენად შესაძლებელი და მოსალოდნელია რაიმე ტექნოლოგიური ან ოპერატიული გარღვევა, რომელიც ომს ისევ მანევრულ ფაზაში გადაიყვანს?

მარკ კიმიტი: ამ ეტაპზე, თუ მნიშვნელოვანი ანტიდრონული შესაძლებლობები არ გამოჩნდება, დრონების ომი ორივე მხარეს განაპირობებს იმას, რასაც თქვენ პოზიციურ ომს უწოდებთ. მე ამას გამაგრებულ თავდაცვით ომს ვუწოდებ.

პრაქტიკამ გვაჩვენა, რომ თუ სამი ტანკით ცდილობთ გარღვევას, ერთ დრონს შეუძლია სამივე გაანადგუროს უპრობლემოდ. ამიტომაც, ამ პირობებში მანევრული გარღვევის მიღწევა უკიდურესად რთულია.

რადიო თავისუფლება: სტრატეგიიდან ტაქტიკაზე გადავიდეთ. გაზაფხული მოვიდა - თუ რუკას შევხედავთ, რას დავინახავთ? რომელი მიმართულებებია ყველაზე მნიშვნელოვანი?

მარკ კიმიტი: ისტორიული ნორმა გვახსენებს, რომ თავდამსხმელს სჭირდება მინიმუმ სამი ერთზე უპირატესობა. ეს თანაფარდობა შეიძლება გაიზარდოს ხუთი ერთის ანაც ექვსი ერთის წინააღმდეგ, თუ ის, ვინც თავს იცავს, კარგადაა მომზადებული - ვგულისხმობ დაბრკოლებების ზოლებსა და ბარიერებს, ღრმად გათხრილ და გამაგრებულ პოზიციებს და არტილერიას, რომელსაც ცეცხლის სექტორები წინასწარ აქვს გამოთვლილი და დამიზნებული.

ცაში დრონები რომ არ იყოს, ვიტყოდი, რომ თუ რუსულ ქვედანაყოფს ექვსი ერთზე უპირატესობა ექნებოდა, ის შეძლებდა სასანგრე ხაზის გარღვევას. თუმცა ეს თანაფარდობა კიდევ უფრო იზრდება, როდესაც საქმე გვაქვს პატარა ქალაქებთან, რომლებიც გამაგრებულ კვანძებადაა ქცეული და მათთვის გვერდის ავლა რთულია. ნანგრევები სნაიპერებისთვის უამრავ სამალავს ქმნის და შიგნიდან გარკვეულ დაცვასაც უზრუნველყოფს არტილერიისგან.

თუ ვივარაუდებთ, რომ ის, რასაც დღეს ვხედავთ ბრძოლის ველზე, გაგრძელდება მას შემდეგაც, რაც გაზაფხულზე მიწა გაშრება, მაშინ მიჭირს წარმოდგენა, როგორ შეძლებენ ან უკრაინელები, ან რუსები საკმარისი ძალის კონცენტრირებას მასშტაბური გარღვევისთვის.

რადიო თავისუფლება: მაგრამ რუსებს მაინც მოუწევთ წინ წასვლა. თუ ამ რუკას რუსული სარდლობის თვალით შევხედავთ, რომელ მიმართულებებს აირჩევდით? სად წახვიდოდით და რას გააკეთებდით?

მარკ კიმიტი: ყველაფერი დამოკიდებულია ოპერატიულ ამოცანაზე. მინდა ზაპოროჟიემდე მისვლა? მინდა ხერსონამდე გასვლა? თუ ჩრდილოეთით, იზიუმის მიმართულებით, უკან დაბრუნება მსურს?

უკრაინელების შემთხვევაში, ვფიქრობ, მათი მიზანი აშკარად აღმოსავლეთის მიმართულებაა. თუ რუსულ, საზღვრის გასწვრივ გამავალ საკომუნიკაციო ქსელს დააკვირდებით, დიდი ალბათობით, ისინი ამ მარშრუტების მნიშვნელოვან ნაწილს, თუ არა უმრავლესობას, გამოიყენებდნენ შეტევისათვის.

ჩემი შეფასებით, მათი ამოცანა იქნებოდა დონბასის ცენტრალური ნაწილის მოწყვეტა ყირიმისა და სამხრეთ დონბასისგან და შემდეგ მიღწეული ხაზის გაფართოება. იდეალური სცენარი იქნებოდა ტერიტორიების დაბრუნება და დონბასის გახლეჩა, რათა საკუთარი კონტროლირებადი სივრცეები ერთმანეთთან დაეკავშირებინათ. თეორიულად, შეტევა შესაძლებელია ხერსონის დასავლეთიდანაც, თუმცა არ მგონია, რომ ვიხილოთ სახმელეთო იერიში ყირიმზე. ვფიქრობ, ძირითადი ფოკუსი კვლავ დონბასზე დარჩება.

რადიო თავისუფლება: როგორი მიზნებიც არ უნდა ჰქონდეთ სხვაგან, რუსები დონბასის ფრონტზე მაინც გააგრძელებენ ზეწოლას და ეცდებიან, მათ კონტროლს გარეთ დარჩენილი ტერიტორია სრულად აიღონ, ხომ ასეა?

მარკ კიმიტი: დიახ, რა თქმა უნდა. ეჭვგარეშეა, რომ სტრატეგიულ დონეზე მათი მიზანი მთლიანად დონბასის დაკავებაა.

რადიო თავისუფლება: ბოლო კვირებში მოვლენათა საინტერესო განვითარება ვიხილეთ - ჰულიაიპოლეს მიმართულებით უკრაინული კონტრშეტევა და რამდენიმე ასეული კვადრატული კილომეტრის დაბრუნება. რამდენად მნიშვნელოვანია ეს? რასთან გვაქვს საქმე - ტაქტიკურ, ოპერატიულ თუ სტრატეგიულ ეფექტთან?

მარკ კიმიტი: მოდით, კონტექსტს შევავლოთ თვალი: უკრაინის ფართობი დაახლოებით 640 000 კვადრატული კილომეტრია. თუ რუსები დღეში საშუალოდ 14 კვადრატულ კილომეტრს იკავებენ, ამ ტემპით მთელი ქვეყნის დასაკავებლად დაახლოებით 125 წელი დასჭირდებათ. ამიტომ უკრაინელების მიერ რამდენიმე ასეული კვადრატული კილომეტრის დაბრუნება მხოლოდ ტაქტიკური წარმატებაა. ეს არ არის ოპერატიული და მით უმეტეს, სტრატეგიული გარდატეხა.

რადიო თავისუფლება: მინდა გკითხოთ ამერიკის მიერ უკრაინისთვის დაწესებულ ბოლო შეზღუდვაზე, რომელიც რუსეთის სიღრმეში, კერძოდ ნოვოროსიისკზე, განხორციელებულ დარტყმას მოჰყვა. გავრცელებული ინფორმაციით, არგუმენტი ის იყო, რომ ასეთი იერიშები აშშ-ის ეკონომიკურ ინტერესებს აზიანებს. რა სამხედრო შედეგები შეიძლება ჰქონდეს მსგავს შეზღუდვებს?

მარკ კიმიტი: შეერთებული შტატების მხრიდან, ჩემი შეფასებით, უკრაინას პრაქტიკულად შეუზღუდავი სამხედრო მოქმედებების კარტ-ბლანში აქვს, თუმცა არა ამერიკული შეიარაღების გამოყენებით რუსეთის სიღრმეში. ლოგიკა ასეთია: თუ ნატოს ტექნიკა გამოყენებული იქნება რუსეთის სიღრმეში იერიშებისთვის, ეს შეიძლება პირდაპირ ნატოსა და რუსეთის კონფლიქტად იქნეს აღქმული.

ვიტყოდი, რომ ეს ერთ-ერთი ის შეზღუდვაა, რომელიც თავიდანვე უნდა მოეხსნათ, რათა შესაძლებელი ყოფილიყო Storm Shadow-სა და სხვა შორი მოქმედების რაკეტების გამოყენება ამ მიმართულებით. თუმცა რასაც ვხედავთ, არის დასავლეთის სიფრთხილე და ომის გაფართოებისგან თავის არიდების მცდელობა, რათა კონფლიქტი უკრაინასა და რუსეთის ფარგლებს არ გასცდეს.

რადიო თავისუფლება: ოფიციალური განმარტება ის იყო, რომ მსგავსი დარტყმები აშშ-ის ეკონომიკურ ინტერესებს აზიანებს. თქვენი ლოგიკით კი გამოდის, რომ თუ უკრაინა შიდა წარმოების სისტემებს - მაგალითად, "ფლამინგოს" - გამოიყენებს და იგივე ობიექტებს დაარტყამს, ვაშინგტონს პრეტენზია არ ექნება.

მარკ კიმიტი: დიახ, არ მგონია, რომ შეერთებული შტატები ამას წინააღმდეგობას გაუწევდა. დიდი ალბათობით, აშშ საერთოდ არც დააფიქსირებდა რაიმე ოფიციალურ პოზიციას მსგავს დარტყმებზე. ფაქტი ფაქტად რჩება: რუსეთი უკრაინის წინააღმდეგ სტრატეგიულ დაბომბვას აწარმოებს. რატომ უნდა ვუთხრათ უკრაინელებს, რომ მათ არ უნდა აწარმოონ სტრატეგიული დაბომბვა რუსეთის ტერიტორიაზე?

რადიო თავისუფლება: უკრაინის ახალმა თავდაცვის მინისტრმა საჯაროდ დაასახელა მიზანი - 50 000 რუსი თვეში, რომელიც ბრძოლის გაგრძელებას ვეღარ შეძლებს. რამდენად რეალისტურია ეს და თუ მართლაც შეძლეს უკრაინელებმა ამ ნიშნულის მიღწევა, რა ეფექტს უნდა ველოდოთ როგორც ბრძოლის ველზე, ისე პოლიტიკურად?

მარკ კიმიტი: ჩემი ვარაუდით, ამ ციფრის უკან დგას ბატონი ფედოროვის და უკრაინის გენშტაბის გათვლა, რომ ასეთი დანაკარგი რუსეთს გამოფიტავს, რომ გაწვეულები აღარ გამოცხადდებიან გაწვევის პუნქტებში და რომ რუსი სამხედროები, როგორც ისტორიულად არაერთხელ მომხდარა, ფრონტზე აჯანყდებიან. მე პირადად არ ვარ დარწმუნებული, რომ ეს ასე მოხდება - მხოლოდ ამით შემოვიფარგლები.

რადიო თავისუფლება: ესტონეთის საგარეო დაზვერვის წლევანდელი ანგარიშის თანახმად, რუსეთმა მკვეთრად გაზარდა საარტილერიო ჭურვების წარმოება და მარაგები. რამდენად შეუძლია მოსკოვს ამჟამინდელი საომარი ტემპის შენარჩუნება და უნდა ველოდოთ თუ არა ომის მეხუთე წლისთავს?

მარკ კიმიტი: ჩემი შეფასებით, თუ დიპლომატიური გამოსავალი არ მოიძებნა - რისი შანსებიც ამ ეტაპზე ასევე არასახარბიელოდ გამოიყურება - და ყველაფერი გენერლების მოქმედებებსა და ბრძოლის ველზე მიმდინარე ოპერაციებს დავუტოვეთ, დიდი ალბათობით, მეხუთე წლისთავსაც ვიხილავთ. ამ ეტაპზე, არსებული ტექნიკის, რესურსებისა და ცოცხალი ძალის გათვალისწინებით, ვერ ვხედავ მიზეზს, რატომ არ უნდა გაგრძელდეს ომი კიდევ ერთი წლის განმავლობაში.

ასევე ნახეთ: