Accessibility links

რადიო თავისუფლება რადიო თავისუფლება
ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატი, უფლებადამცველი ნარგეს მოჰამადი
ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატი, უფლებადამცველი ნარგეს მოჰამადი

ირანში 7,5 წლით პატიმრობა მიუსაჯეს ნობელის პრემიის ლაურეატ უფლებადამცველ ნარგეს მოჰამადის - ლაივბლოგი

ფასების ზრდის, ინფლაციისა და ეროვნული ვალუტის გაუფასურების გამო ირანელები ქუჩებში გამოვიდნენ - ეს ქვეყანაში ისლამური რეჟიმისთვის წლების განმავლობაში ყველაზე დიდი საფრთხის შემცველი საპროტესტო გამოსვლებია.

მთავარი მოვლენები

16:25 21.1.2026

ირანში ინტერნეტის აღდგენასთან ერთად სულ უფრო მეტი კადრები ვრცელდება, რომლებიც სისხლიან დარბევებს ასახავს. რადიო თავისუფლების ირანულ სერვისს მოუყვნენ, როგორ ჩაცხრილეს სამსულიანი ოჯახი მანქანაში

14:39 21.1.2026

უფლებადამცველი ჯგუფი ირანში დაკავებულ დემონსტრანტებზე სექსუალური ძალადობის შესახებ იუწყება

„ქურთისტანის ადამიანის უფლებათა ქსელის“ წარმომადგენელმა რადიო თავისუფლების ირანული სამსახურის „რადიო ფარდასთან“ დაადასტურა, რომ ჯგუფმა მიიღო ცნობები უსაფრთხოების ძალების მიერ დაკავებულ მომიტინგეებზე სექსუალურ ძალადობაზე.

უფლებადამცველი კავე ქერმანშაჰი „რადიო ფარდას“ ესაუბრა გერმანიიდან, სადაც ის ამჟამად ცხოვრობს. 19 იანვარს გამოქვეყნებულ ინტერვიუში მან განაცხადა, რომ დაკავებულების მიმართ გადამეტებული ძალისა და ძალადობის გამოყენების გარდა (რამაც ზოგიერთ შემთხვევაში მომიტინგეთა სიკვდილი გამოიწვია), მათ მიიღეს ინფორმაცია სექსუალური ძალადობის ფაქტებზეც.

„ჩვენ მოვისმინეთ ინფორმაცია ორი სხვადასხვა წყაროსგან - ადამიანებისგან, რომლებიც ერთად არ დაუკავებიათ, არამედ ქალაქ ქერმანშაჰის სხვადასხვა წერტილში აიყვანეს. გათავისუფლების შემდეგ მათ გვითხრეს, რომ უსაფრთხოების ძალების მხრიდან ცემის გარდა, მათი დაკავება მოიცავდა სექსუალურ შეურაცხყოფასაც“, - განაცხადა მან და დასძინა, რომ ერთ-ერთი მსხვერპლი 17 წლის ბიჭია.

ქერმანშაჰის თქმით, ქურთული რეგიონების არაერთი მცხოვრები სასაზღვრო რაიონებში გაემგზავრა, რათა ქვეყნის შიგნით არსებული საკომუნიკაციო ბლოკადის პირობებში კავშირის დამყარება შეძლონ.

„საზღვართან სიახლოვემ გარკვეული კონტაქტები გახადა შესაძლებელი - ადამიანები აღწევენ სასაზღვრო ზონებს ან ერაყშიც კი გადადიან. ილამის პროვინციიდან ერთმა პირმა ფეხით გაიარა გზა მხოლოდ იმისთვის, რომ ნათესავებისთვის თავისი მდგომარეობის შესახებ შეეტყობინებინა. ამავდროულად, ერაყის ქურთისტანში მყოფი გავლენიანი ირანელი ქურთები საზღვართან მოდიან, რათა ირანული სიმ-ბარათები გამოიყენონ და სახლში დარეკონ. ეს კავშირები უკიდურესად რთულია“.

„გაითვალისწინეთ: ირანში ჩვეულებრივი ზარებიც კი კონტროლდება, ამიტომ ადამიანები დეტალებზე ღიად ვერ საუბრობენ; ხშირად ეს მხოლოდ მოკითხვით შემოიფარგლება“, - თქვა მან. - „მიუხედავად ამისა, ჩვენ ვიპოვეთ ინფორმაციის შეგროვების შეზღუდული გზები ქურთულ ქალაქებში მიმდინარე დარბევების შესახებ, განსაკუთრებით მათზე, ვინც მოკლეს, დააპატიმრეს ან დაჭრეს“.

მან „რადიო ფარდას“ განუცხადა, რომ „ქურთისტანის ადამიანის უფლებათა ქსელმა“ მიიღო სარწმუნო ცნობები ირანში მომიტინგეთა სასიკვდილო დარბევის შესახებ.

„პროტესტის დაწყების დღიდან ჩვენ გვქონდა მრავალი შეტყობინება დაკავებულთა სასტიკი ცემის შესახებ. ერთ-ერთ ბოლო შემთხვევაში გამოვაქვეყნეთ ქალაქ საკეზის მკვიდრის სახელი, რომელიც ქურთისტანის პროვინციაში, ბიჯარის პროტესტის დროს დააკავეს: სორან ფაზიზადე“, - თქვა მან. - „მისი გარდაცვალების შესახებ ოჯახს დაკავების შემდეგ აცნობეს და არსებობს საფუძვლიანი ეჭვი, რომ ის წამების შედეგად დაიღუპა“.

„ქერმანშაჰის საავადმყოფოს ორმა წყარომ გვითხრა, რომ 8 იანვრის ღამეს და 9 იანვრის დილას, პროტესტების დროს მოკლული სულ მცირე 70 ადამიანის ცხედარი მიიტანეს. ჩვენ ამ 70-დან 53-ის დოკუმენტირება შევძელით: მათ შორის სამი ქალია, დანარჩენები ძირითადად მამაკაცები, უმეტესად ახალგაზრდები; ყველაზე დიდი რაოდენობა ილამისა და ქერმანშაჰის პროვინციებიდანაა“.

14:34 21.1.2026

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი კვლავ ადასტურებს ირანელების ინტერნეტზე წვდომისადმი მხარდაჭერას

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა 20 იანვარს სოციალურ ქსელ X-ში გამოქვეყნებულ პოსტში ხაზგასმით აღნიშნა, მხარს უჭერს რომ ირანელი ხალხისთვის ხელმისაწვდომი იყოს ინტერნეტი.

აშშ-ის სამთავრობო უწყებამ განმარტა, რომ ვაშინგტონის „მაქსიმალური ზეწოლის“ კამპანია ისლამური რესპუბლიკის წინააღმდეგ მიზნად ისახავს „ირანის მთავრობას და არა მის ხალხს“.

„სწორედ ამიტომ, General License D-2 ითვალისწინებს სანქციებისგან გამონაკლისებს ინტერნეტის, კომუნიკაციებისა და ტექნოლოგიებისთვის, რაც ირანელებს კავშირის შენარჩუნებაში ეხმარება“, - წერს დეპარტამენტი.

„ინტერნეტზე წვდომა უზრუნველყოფს გამოხატვის თავისუფლებას და სიმართლის გამოაშკარავებას. ირანის რეჟიმი მის გათიშვას იმიტომ ცდილობს, რომ ეშინია. ჩვენ კვლავაც დავუჭერთ მხარს ამ წვდომას“.

აღნიშნული პოსტი გამოქვეყნდა ირანში ინტერნეტის თითქმის სრული ბლოკადიდან დაახლოებით 300 საათის შემდეგ. ინტერნეტის გათიშვა დაიწყო მას შემდეგ, რაც ირანში საპროტესტო აქციების ახალი ტალღა გამწვავდა.

14:31 21.1.2026

ნარგეს მოჰამადის ფონდი ირანს რეპრესიებისა და მკვლელობების შეწყვეტისკენ მოუწოდებს

ნარგეს მოჰამადის ფონდმა, რომელიც დაკავშირებულია უფლებადამცველთან და ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატთან, საერთაშორისო საზოგადოებას მოუწოდა, მოახდინოს ზეწოლა ისლამურ რესპუბლიკაზე მიმდინარე რეპრესიებისა და მკვლელობების შესაჩერებლად.

ფონდმა იმას, რაც ირანში ხდება უწოდა „ისლამური რესპუბლიკის მმართველობის ნათელი სურათი“, რომელიც ხასიათდება „მასობრივი მკვლელობებით, ინტერნეტის ბლოკადით, დაკავებულებით გადაჭედილი ციხეებითა და ნობელის პრემიის ლაურეატის პატიმრობის მე-40 დღით“.

20 იანვარს სოციალურ ქსელ X-ში გამოქვეყნებულ პოსტში ფონდმა ასევე მოითხოვა სიკვდილით დასჯის ყველა განაჩენის გაუქმება, ინტერნეტზე წვდომის აღდგენა, პოლიტიკური და სინდისის პატიმრების გათავისუფლება და ფაქტების დამდგენი საერთაშორისო კომიტეტის შექმნა.

ფონდმა აღნიშნა ირანელი ხალხის „არაჩვეულებრივი სიმამაცე და გამბედაობა“ საპროტესტო აქციების ახალ ტალღაში და მათი „წინააღმდეგობა ისლამური რესპუბლიკის დიქტატორული რეჟიმისადმი“, თუმცა ხელისუფლების პასუხი ხალხის პროტესტზე არის „ფართომასშტაბიანი და სისტემური ძალადობა“.

ფონდი წერს, რომ „ისლამური რესპუბლიკის მაღალჩინოსნებმაც კი, რომლებიც ყოველთვის იტყობინებოდნენ თავიანთ დანაშაულებზე რეალობაზე ბევრად დაბალ ციფრებს, ოფიციალურად დაადასტურეს ათასობით ადამიანის მკვლელობა“.

მედიასაშუალებებისა და უფლებადამცველი ორგანიზაციების ანგარიშებზე დაყრდნობით, განცხადებაში აღნიშნულია 26 000-ზე მეტი ადამიანის დაპატიმრება, ათასობით ადამიანის მძიმედ დაშავება და დაკავებული მომიტინგეების იძულებითი აღიარებების სახელმწიფო ტელევიზიით ტრანსლაციის გაგრძელება. ხაზგასმით არის აღნიშნული, რომ მომიტინგეებისთვის სიკვდილით დასჯის განაჩენების გამოტანისა და აღსრულების თაობაზე შეშფოთება გაძლიერდა.

განცხადებაში ნათქვამია, რომ ინტერნეტის ბლოკადამ ირანში „პირდაპირ გამოიწვია ცენზურა, რეპრესიების გაძლიერება და ადამიანის უფლებების ფართომასშტაბიანი დარღვევების დამალვა“.

ფონდი ითხოვს „ირანში დამოუკიდებელი ჟურნალისტების, საერთაშორისო მედიისა და უფლებადამცველი ორგანიზაციების დაშვებას, ასევე მკვლელობების, წამების, იძულებითი გაუჩინარებისა და მომიტინგეების წინააღმდეგ სასიკვდილო იარაღის გამოყენების დამოუკიდებელ, მიუკერძოებელ და გამჭვირვალე გამოძიებას, საერთაშორისო სამართლის ფარგლებში სრული პასუხისმგებლობის დაკისრებით“.

ჩამოტვირთე მეტი

ფორუმი

XS
SM
MD
LG