ისრაელმა და აშშ-მა ირანზე იერიშები მიიტანეს

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა კიდევ ერთხელ მოუწოდა ირანს, „დადოს შეთანხმება“ მის ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებით, წინააღმდეგ შემთხვევაში იქნება „ბევრად უარესი თავდასხმით“, ვიდრე ეს იყო გასულ წელს, როდესაც აშშ-ისა და ისრაელის საჰაერო დარტყმებმა ირანის ბირთვული ობიექტები გაანადგურა.

ტრამპი ირანის წინააღმდეგ სამხედრო დარტყმებით იმუქრება იმ სასტიკი დარბევის კვალდაკვალ, რომელიც ანტისახელმწიფოებრივ პროტესტს მოჰყვა და რომელსაც, უფლებადამცველი ჯგუფებისა და თვითმხილველების თქმით, ათასობით ადამიანი ემსხვერპლა.

ბოლო დღეების განმავლობაში შეერთებულმა შტატებმა ახლო აღმოსავლეთში განათავსა გამანადგურებლები, საჰაერო თავდაცვის სისტემები და ის, რასაც ტრამპმა „არმადა“ უწოდა. ექსპერტების აზრით, ამ ნაბიჯმა გაზარდა დაძაბულობა ირანთან და სამხედრო მოქმედებების ალბათობა.

„იმედია, ირანი სწრაფად "დაჯდება მოლაპარაკებების მაგიდასთან" და მიაღწევს სამართლიან და თანასწორ შეთანხმებას - ბირთვული იარაღის გარეშე - რომელიც კარგი იქნება ყველა მხარისთვის“, - განაცხადა ტრამპმა 28 იანვარს სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებულ პოსტში.

გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა 28 იანვარს განაცხადა, რომ ირანის მთავრობის „დღეები დათვლილია“.

„რეჟიმი, რომელსაც ძალაუფლების შენარჩუნება მხოლოდ საკუთარი მოსახლეობის წინააღმდეგ მიმართული აშკარა ძალადობითა და ტერორით შეუძლია - მისი დღეები დათვლილია“, - განაცხადა მერცმა რუმინეთის პრემიერ-მინისტრ ილიე ბოლოჟანთან გამართულ პრესკონფერენციაზე.

„ეს შეიძლება კვირების საკითხი იყოს, მაგრამ ამ რეჟიმს ქვეყნის მართვის არანაირი ლეგიტიმაცია აღარ გააჩნია“, - თქვა მერცმა.

რუსეთის სახელმწიფო ატომური სააგენტო „როსატომის“ გენერალურმა დირექტორმა, ალექსეი ლიხაჩოვმა 29 იანვარს განაცხადა, რომ აუცილებლობის შემთხვევაში, რუსეთი მზად არის განახორციელოს თავისი თანამშრომლების ევაკუაცია სამხრეთ ირანში მდებარე ბუშერის ატომური ელექტროსადგურიდან.

„ჩვენ გულწრფელად ვიმედოვნებთ, რომ კონფლიქტის მხარეები დაიცავენ თავიანთ ვალდებულებებს ამ ტერიტორიის (ბუშერის) ხელშეუხებლობასთან დაკავშირებით“, - ციტირებს ლიხაჩოვის სიტყვებს რუსეთის სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტო TASS-ი.

„თუმცა, როგორც იტყვიან, ჩვენ ყურადღებით ვაკვირდებით სიტუაციას და საგარეო საქმეთა და თავდაცვის სამინისტროებთან თანამშრომლობით, მზად ვიქნებით საჭიროების შემთხვევაში გავატაროთ საევაკუაციო ზომები“.

2025 წლის ივნისის ირან-ისრაელის 12-დღიანი ომის დროს, რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა განაცხადა, რომ ობიექტზე ასობით რუსეთის მოქალაქე მუშაობდა. ეს ირანის ერთადერთი მოქმედი ატომური ელექტროსადგურია, რომელიც მოსკოვის მიერ არის აშენებული.

მიუხედავად იმისა, რომ 2025 წლის ივნისში აშშ-მა ირანის სამი ძირითადი ბირთვული ობიექტი ამოიღო მიზანში, ბუშერზე იერიში არ მიუტანია. მაშინ ლიხაჩოვმა გააფრთხილა მხარეები, რომ ამ ობიექტზე თავდასხმას შესაძლოა მოჰყოლოდა 1986 წლის ჩერნობილის კატასტროფის მსგავსი მასშტაბის უბედურება.

29 იანვარს „მწვანე მოძრაობის“ ერთ-ერთმა ლიდერმა, მირ ჰოსეინ მუსავიმ წლევანდელ სისხლიან დარბევას „ღალატი და ხალხის წინააღმდეგ ჩადენილი უდიდესი დანაშაული“ უწოდა.

მან ასევე მოითხოვა კონსტიტუციური რეფერენდუმის ჩატარება და ირანში მთავრობის შეცვლა ყოველგვარი უცხოური ჩარევის გარეშე.

მუსავი 2011 წლიდან შინაპატიმრობაში იმყოფება 2009 წლის სადავო საპრეზიდენტო არჩევნების შემდგომ „მწვანე მოძრაობის“ საპროტესტო აქციებში მონაწილეობის გამო.

„საკმარისია, რაც იყო,“ - წერს ის თავის განცხადებაში. - „თამაში დასრულებულია... თქვენ არ გაქვთ გამოსავალი ქვეყნის არცერთი კრიზისიდან და არც ერს აქვს სხვა არჩევანი, გარდა იმისა, რომ კვლავ გააპროტესტოს, სანამ შედეგი არ იქნება მიღწეული“.

მუსავიმ, რომელიც 1981 წლიდან 1989 წლამდე პრემიერ-მინისტრის პოსტს იკავებდა, განაცხადა, რომ „ადრე თუ გვიან, და სავარაუდოდ, უფრო ადრე,“ სამხედროები და სამართალდამცავები აღარ ისურვებენ მომიტინგეების დარბევას და დაამატა: „დაყარეთ იარაღი და გადადექით ხელისუფლებიდან, რათა თავად ერმა შეძლოს ამ ქვეყნის მიყვანა თავისუფლებამდე და კეთილდღეობამდე“.