ისრაელმა და აშშ-მა ირანზე იერიშები მიიტანეს

ირანის განცხადების საპასუხოდ, რომლის მიხედვითაც „ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსი“ (IRGC) ჰორმუზის სრუტეში საბრძოლო სროლებით საზღვაო წვრთნებს ჩაატარებს, აშშ-ის ცენტრალურმა სარდლობამ (CENTCOM) მოუწოდა IRGC-ს, პრიორიტეტი უსაფრთხოებას მიანიჭოს და „ზედმეტ რისკებს“ მოერიდოს.

ორდღიანი წვრთნების დაწყება 1 თებერვალს არის დაგეგმილი.

„CENTCOM-ი მოუწოდებს IRGC-ს, გამოცხადებული საზღვაო წვრთნები ჩაატაროს უსაფრთხოდ, პროფესიონალურად და თავი აარიდოს ზედმეტ რისკებს, რომლებიც საფრთხეს შეუქმნის საერთაშორისო საზღვაო მიმოსვლისა და ნავიგაციის თავისუფლებას“, - ნათქვამია ცენტრალური სარდლობის განცხადებაში, რომელიც 30 იანვარს სოციალურ ქსელ X-ში გამოქვეყნდა. - „ჰორმუზის სრუტე საერთაშორისო საზღვაო გასასვლელი და უმნიშვნელოვანესი სავაჭრო დერეფანია, რომელიც მხარს უჭერს რეგიონულ ეკონომიკურ კეთილდღეობას“.

განცხადებაში ასევე ნათქვამია, რომ ამ ვიწრო სრუტეს სავაჭრო მიზნებისთვის ყოველდღიურად „მსოფლიოს დაახლოებით 100 სავაჭრო გემი“ იყენებს.

მიუხედავად იმისა, რომ CENTCOM-მა აღიარა ირანის უფლება, „პროფესიონალურად იმოქმედოს საერთაშორისო საჰაერო სივრცესა და წყლებში“, მან გააფრთხილა თეირანი, რომ „ნებისმიერი სახიფათო და არაპროფესიონალური ქცევა აშშ-ის ძალების, რეგიონული პარტნიორების ან სავაჭრო გემების მახლობლად, ზრდის შეჯახების, ესკალაციისა და დესტაბილიზაციის რისკებს“.

ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აშშ-სთან ბირთვული მოლაპარაკებების განახლებისთვის მზადყოფნის სიგნალი გასცა, თუმცა კიდევ ერთხელ მკაფიოდ გაავლო „წითელი ხაზები“ თეირანის სარაკეტო პროგრამისა და თავდაცვითი შესაძლებლობების გარშემო. ეს ხდება რეგიონული მედიაციის მცდელობების დაჩქარებისა და პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მხრიდან მზარდი მუქარების ფონზე.

30 იანვარს სტამბოლში გამოსვლისას საგარეო საქმეთა მინისტრმა აბას არაყჩიმ განაცხადა, რომ თეირანი მზად იქნება ვაშინგტონთან მოლაპარაკებებში ხელახლა ჩაერთოს, თუკი ეს პროცესი მის მიერ „სამართლიან და თანასწორუფლებიანად“ აღწერილ საფუძველზე წარიმართება.

თურქ კოლეგასთან ერთად გამართულ პრესკონფერენციაზე არაყჩიმ აღნიშნა, რომ ირანი ღიაა ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებული „ნდობის აღდგენის“ ზომებისთვის, თუმცა ხაზგასმით დაამატა, რომ ირანის სამხედრო პოზიცია განხილვას არ ექვემდებარება.

„ირანის თავდაცვითი შესაძლებლობები და რაკეტები არასოდეს გახდება მოლაპარაკების საგანი“, - განაცხადა მან და დასძინა, რომ ამ ეტაპზე თეირანსა და ვაშინგტონს შორის პირდაპირი მოლაპარაკებები დაგეგმილი არ არის.

ეს განცხადებები კეთდება იმ დროს, როდესაც რეგიონში დიპლომატიური აქტივობა ძლიერდება, რათა თავიდან აიცილონ პირდაპირი დაპირისპირება აშშ-სა და ირანს შორის. თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეპ ტაიპ ერდოანმა, ირანის პრეზიდენტ მასუდ ფეზეშქიანთან სატელეფონო საუბრისას, ანკარა შუამავლის როლში შესთავაზა. თურქეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ინფორმაციით, ერდოღანმა განაცხადა, რომ ანკარა მზად არის დაძაბულობის შემცირებასა და დავების მოგვარებაში დაეხმაროს ირანს და აშშ-ს. ამ შეთავაზებას 30 იანვარს მოგვიანებით ერდოანსა და არაყჩის შორის პირისპირ შეხვედრა მოჰყვა.

პრეზიდენტმა მასუდ ფეზეშქიანმა, რომელიც მომიტინგეებს მანამდეც „ამბოხებულებსა“ და „ტერორისტებს“ უწოდებდა, 31 იანვარს წარმოთქმულ სიტყვაში ისინი კიდევ ერთხელ დაადანაშაულა უცხოურ ძალებთან კავშირში.

ბუნდოვან განცხადებებში მან აღნიშნა, რომ „ჩვენ ვალდებულნი ვართ მოვუსმინოთ მომიტინგეებს“, თუმცა ამავდროულად ისინი ტრამპთან, ნეთანიაჰუსთან და ევროპელებთან „გარიგებაში“ დაადანაშაულა.

ირანის პრეზიდენტი მასუდ ფეზეშქიანი: „ტრამპი, ნეთანიაჰუ და ევროპელები პროვოკაციასა და განხეთქილების შეტანას ცდილობდნენ; მათ ერთმანეთი აღჭურვეს და ამ მოძრაობაში რამდენიმე უდანაშაულო ადამიანიც ჩაითრიეს. ისინი ქუჩაში გამოიყვანეს ირანის დასაშლელად, დაპირისპირებისა და სიძულვილის გასაღვივებლად და განხეთქილების დასათესად“.

ფეზეშქიანმა განაგრძო: „ჩვენ ვალდებულნი ვართ მოვუსმინოთ მომიტინგეებს და გადავჭრათ მათი პრობლემები, თუმცა ყველამ იცის, რომ ეს საკითხი მხოლოდ სოციალური პროტესტი არ იყო - მათ ისარგებლეს ჩვენი პრობლემებით და პროვოკაციაზე წამოგვაგეს“.

11 იანვარს ეთერში გასულ სატელევიზიო ინტერვიუში ის ამტკიცებდა, რომ მომიტინგეები, რომელთა აქტივობაც სხვადასხვა ქალაქში 8 იანვრიდან განსაკუთრებით თვალსაჩინო გახდა, „ბრძანებებს“ აშშ-სა და ისრაელისგან იღებენ. მან ასევე დასძინა, რომ „მტერმა ქვეყანაში გაწვრთნილი ტერორისტები შემოიყვანა“.

ირანში საპროტესტო აქციების ახალი ტალღა 28 დეკემბერს დაიწყო, რასაც მიმდინარე თვის 8-9 იანვარს სამთავრობო ძალების მხრიდან სასტიკი და ძალადობრივი რეპრესიები მოჰყვა. სამთავრობო წყაროებმაც კი დაადასტურეს, რომ დაღუპულია 3 000-ზე მეტი ადამიანი.

ამავდროულად, დამოუკიდებელი არასამთავრობო წყაროები სამთავრობო რეპრესიების შედეგად მსხვერპლთა რაოდენობას ათიათასობით აფასებენ.

31 იანვარს გამოსვლისას ფეზეშქიანს არ დაუკონკრეტებია, თუ როგორ შეძლეს უცხოურმა ძალებმა ირანის შიგნით ათასობით ადამიანის „წაქეზება და აღჭურვა“ ისე, რომ ხელისუფლებას, რომელიც თავს ყოველთვის ხალხის უსაფრთხოების გარანტად წარმოაჩენდა, ამის შესახებ ინფორმაცია არ ჰქონდა.

ევროკავშირის მიერ ირანის „ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის“ (IRGC) ტერორისტულ ორგანიზაციად გამოცხადების საპასუხოდ, ირანელი პარლამენტარები სხდომაზე IRGC-ის ფორმებით გამოცხადდნენ და საპროტესტო ლოზუნგებს სკანდირებდნენ.

ირანის პარლამენტის სპიკერმა, მოჰამედ ბაყერ ყალიბაფმა, ასევე განაცხადა 1 თებერვალს, რომ თეირანი ევროპული ქვეყნების არმიებს „ტერორისტულ ჯგუფებად“ მიიჩნევს.

ყალიბაფმა აღნიშნა: „იმ კანონის მე-7 მუხლის შესაბამისად, რომელიც ეხება საპასუხო ზომებს IRGC-ის ტერორისტულ ორგანიზაციად გამოცხადების წინააღმდეგ, ევროპული ქვეყნების არმიები მიჩნეულია ტერორისტულ ჯგუფებად და ამ ქმედების შედეგებზე პასუხისმგებლობა დაეკისრება ევროკავშირს“.