ასეთი შეფასებები გააკეთა უკრაინის ყოფილმა საგარეო საქმეთა მინისტრმა, დმიტრო კულებამ რადიო თავისუფლების უკრაინული სამსახურისათვის მიცემულ ექსკლუზიურ ინტერვიუში. კულებას აზრით, ვოლოდიმირ ზელენსკისა და დონალდ ტრამპის შეხვედრა თურქეთში ნატოს სამიტზე პოზიტიური სიგნალი იქნება, თუმცა ამ ეტაპზე მას არ აქვს მოლოდინი, რომ აშშ-ის პრეზიდენტი კრემლის მიმართ უფრო მკაცრი პოლიტიკის გატარებისთვის იქნება მზად.
კულებამ ასევე განმარტა, რატომ მიაჩნია, რომ პოლონეთი „უკრაინის მიმართ რუსეთის პოლიტიკის გზას დაადგა“, რატომ არ ელოდება უახლოეს მომავალში არჩევნების ჩატარებას და მიიღებდა თუ არა თავად მონაწილეობას საპრეზიდენტო არჩევნებში კანდიდატის სტატუსით. გარდა ამისა, მან ისაუბრა თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან შეხვედრაზე, მის წინააღმდეგ მიმართულ საინფორმაციო კამპანიებსა და ანდრი ერმაკთან ურთიერთობაზე.
- დავიწყოთ ტრამპისა და ზელენსკის შეხვედრით. თქვენი აზრით, ამ ეტაპზე, არსებული საინფორმაციო ფონის პირობებში, რისი შეცვლა შეუძლია ამ შეხვედრას?
- ვფიქრობ, ფართო საზოგადოებისთვის ეს დადებითი სიგნალი იქნება: გამოჩნდება, რომ რაღაც პროცესები მიმდინარეობს და, რომ ტრამპამდე აღწევს უკრაინის არგუმენტები. წემდეგ შეხვედრის შემდეგ, ალბათ, მედიაშიც გავრცელდება ინფორმაცია, რომ ტრამპმა რაღაც იმედისმომცემი და კონსტრუქციული თქვა. ამ თვალსაზრისით, ეს ნამდვილად პოზიტიურია.
თუმცა, თუ პრაქტიკული პოლიტიკის კუთხით შევხედავთ, მთავარი კითხვა ძალიან მარტივია: მზად არის თუ არა ტრამპი პუტინის მიმართ თავისი პოლიტიკა შეცვალოს? ჯერჯერობით ვერ ვგრძნობ, რომ ის მზად იყოს, კრემლის მიმართ უფრო მკაცრი კურსი აირჩიოს.
სწორედ ამისთვის არსებობს დიპლომატია და ლიდერების კომუნიკაცია - რათა ნაბიჯ-ნაბიჯ, მილიმეტრ-მილიმეტრით, ტრამპი წაიყვანონ საჭირო მიმართულებით.
- და თუ მთლიანობაში ნატოს სამიტზე ვისაუბრებთ, ფიქრობთ, რომ ის უკრაინას რეალურ შედეგს მოუტანს?
- ვფიქრობ, უკრაინისთვის ეს, ფაქტობრივად, რიგითი სამიტი იქნება. დიახ, გამოცხადდება ფინანსური დახმარების ახალი პაკეტები, მაგრამ თუ კარგად დავაკვირდებით, აღმოჩნდება, რომ ამ თანხების აბსოლუტური უმრავლესობა პარტნიორებს უკვე ადრე ჰქონდათ დაპირებული. ანუ პრინციპულად ახალი არაფერი იქნება.
ფინანსური დახმარება, რა თქმა უნდა, დღესაც ძალიან მნიშვნელოვანია. ასევე მნიშვნელოვანია პარტნიორების ვალდებულება, რომ ეს დახმარება გაგრძელდება. ამის მნიშვნელობის დაკნინება არ მინდა. ჩვენ ამისთვის მადლიერნი უნდა ვიყოთ.
მაგრამ ყველამ იცის, დღეს რა არის მთავარი პრობლემა. ეს არის Patriot-ის რაკეტები.
- ბოლო მასირებული თავდასხმის დროს ეს განსაკუთრებით აქტუალური იყო.
- წინა თავდასხმისას, როდესაც კიევში ვიყავი, Patriot-ის გაშვების ოთხი ხმა დავითვალე. თუმცა ამ ბოლო ღამეს მსგავსი ხმა საერთოდ არ გამიგონია. შესაძლოა, სისტემები სადღაც მაინც მუშაობდა, მაგრამ აშკარაა, რომ უკვე გაცილებით ნაკლები ინტენსივობი.
- თქვენი, როგორც ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრის შეფასებით, რას ნიშნავს ეს უკრაინისთვის გლობალურად?
- გლობალურად ეს ნიშნავს, რომ უკრაინის ქალაქების ყველა მცხოვრებმა უნდა გააცნობიეროს, რომ დღეს ჩვენ ბალისტიკური რაკეტების წინააღმდეგ პრაქტიკულად დაუცველები ვართ.
ბოლო თავდასხმის დროს კიევი ბალისტიკური რაკეტებით ისე დაცხრილეს, როგორც ტირში. და, სამწუხაროდ, ვერ ვხედავ, საიდან შეიძლება უახლოეს პერიოდში მივიღოთ იმდენი ჩამომგდები (გადამჭერი) რაკეტა, რამდენიც რეალურად გვჭირდება.
პრეზიდენტმა თქვა: თუ რუსეთი 70 ბალისტიკურ რაკეტას უშვებს, მათ გასანადგურებლად საჭიროა 140 ჩამომგდები (გადამჭერი) რაკეტა, რადგან ერთი ბალისტიკური რაკეტის ჩამოსაგდებად ორი ანტიბალისტიკური რაკეტის გაშვებაა აუცილებელი.
წარმოიდგინეთ, რომ რუსეთი კვირაში ერთხელ მაინც ახორციელებს ასეთ იერიშს. გამოდის, რომ თვეში გვჭირდება დაახლოებით 560 ჩამომგდები რაკეტა. ამ დროს შეერთებული შტატები წელიწადში დაახლოებით 600 ასეთ რაკეტას აწარმოებს.
ანუ ჩვენ ერთ თვეში თითქმის იმდენი ჩამომგდები რაკეტა გვჭირდება, რამდენსაც ამერიკა მთელი წლის განმავლობაში აწარმოებს. აი, ეს არის მთელი მათემატიკა.
- თუმცა ახლა სულ უფრო ხშირად საუბრობენ შესაძლო მოლაპარაკებებზე. ზელენსკი ამბობს, რომ შესაძლოა უკვე შემოდგომაზე ვიხილოთ მოლაპარაკებების ახალი მცდელობა. თქვენს მიერ მოტანილი ამ მათემატიკის გათვალისწინებით, რას ნიშნავს ეს?
- პრეზიდენტი ზუსტად იმას ამბობს, რაც უკრაინის პრეზიდენტმა უნდა თქვას.
- ანუ ეს მხოლოდ საზოგადოების გამხნევებაა?
- არა. ეს პარტნიორების წახალისებაა, რათა მათ ისეთი ნაბიჯები გადადგან, რომლებიც ვითარებას შეცვლის.
უკრაინის პრეზიდენტი ამბობს: ჩვენ მოლაპარაკებების მომხრე ვართ, სამიტის მომხრე ვართ, გვინდა, რომ ეს ყველაფერი დასრულდეს. რადგან, რა თქმა უნდა, ომის მთავარი გამჩაღებელი ჩვენ კი არა, რუსეთია. დიპლომატიური თვალსაზრისით, ის ყველაფერს სწორად ამბობს. ალბათ, შიდა პოლიტიკის თვალსაზრისითაც. საზოგადოების ნაწილს ასეთი განცხადებები გარკვეულწილად ამშვიდებს.
მაგრამ მხოლოდ ჩვენი სურვილი საკმარისი არ არის. როდესაც ვუყურებ, რა სურს პუტინს, ვერ ვხედავ ვერც ერთ ინდიკატორს იმისა, რომ ის მზად იყოს დათმობებზე წავიდეს ან თავისი აგრესია შეანელოს.
რამდენად რეალურია არჩევნების ჩატარება?
- ამ ფონზე კვლავ გრძელდება საუბარი არჩევნებზე. კერძოდ, „უკრაინსკა პრავდამ“ საკუთარ წყაროებზე დაყრდნობით გამოაქვეყნა ინფორმაცია „საარჩევნო ზავის“ შესაძლებლობის შესახებ. თქვენი აზრით, რამდენად სწორი იქნებოდა ახლა უკრაინაში არჩევნების ჩატარება?
- სხვათა შორის, მე იმ უმცირესობაში ვარ, ყოველ შემთხვევაში საჯარო სივრცეში, რომელიც ამბობს: უკრაინას არჩევნები სჭირდება. როგორც საპრეზიდენტო, ისე საპარლამენტო.
დღეს არჩევნების არჩატარების მთავარი არგუმენტი ეფუძნება ვარაუდს, რომ ომი მალე დასრულდება და შემდეგ ყველაფერს ნორმალურად ჩავატარებთ.
მე კი ვთავაზობ ყველას, ორი მარტივი კითხვა დაუსვას საკუთარ თავს. პირველი - რა მოხდება, თუ ომი უახლოეს მომავალში არ დასრულდება? და მეორე - ვინ თქვა, რომ ომის შემდეგ ჩატარებული არჩევნები უფრო ცივილიზებული იქნება, ვიდრე ომის დროს, პოლიტიკური პროცესის მონაწილეთა ქცევის თვალსაზრისით? ომის დროს ადამიანები ნაწილობრივ მაინც აცნობიერებენ პასუხისმგებლობას საკუთარ სიტყვებსა და ქმედებებზე.
- ანუ, თქვენი აზრით, ამ შემოდგომაზე არჩევნების ჩატარება სწორი იქნებოდა?
- ამ შემოდგომაზე უკრაინაში არჩევნები არ ჩატარდება. საერთოდ რაზე ვსაუბრობთ? თუნდაც წმინდა ტექნიკურად: არჩევნების ჩასატარებლად საჭიროა კანონმდებლობის განახლება, ცენტრალური საარჩევნო კომისიის სრულფასოვანი მუშაობის აღდგენა.
- კომისია პერიოდულად ავლენს ხოლმე სიცოცხლის ნიშნებს.
- მხოლოდ იმისთვის, რომ პარლამენტში გასული დეპუტატების ნაცვლად ახალი დეპუტატები დაარეგისტრიროს. ეს სრულიად სხვა მასშტაბის ამოცანაა.
"შემოდგომაზე არჩევნები არ ჩატარდება"
და თუ სწორად მახსოვს, საჯაროდაც ითქვა, რომ არჩევნების მოსამზადებლად მინიმუმ სამი თვეა საჭირო. ახლა ივლისის დასაწყისია. ეს ნიშნავს, რომ თუ არჩევნები ოქტომბერში უნდა ჩატარდეს, ცეცხლის შეწყვეტა უკვე დღეს უნდა მომხდარიყო.
- როდესაც კითხულობთ ცნობებს, თითქოს პრეზიდენტი ზელენსკი ვალერი ზალუჟნის შეხვდა და პირდაპირ ჰკითხა, აპირებს თუ არა საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობას, თქვენთვის რას ნიშნავს ასეთი ინფორმაცია?
- ეს რაღაც „ზაზუნას დღეა“. ახლა გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ზელენსკი ზალუჟნის შეხვდა. მგონი, სამი-ოთხი თვის წინაც ზუსტად იგივე სიახლე იყო. მაშინაც გავრცელდა მათი შეხვედრის ფოტო.
- ასევე იყო ინფორმაცია, რომ ზელენსკი დმიტრო კულებასაც შეხვდა.
- იანვარში მეც შევხვდი პრეზიდენტს და მადლობელი ვარ ამ შესაძლებლობისთვის. მანამდე, შემოდგომაზეც, ვრცელდებოდა ინფორმაცია ზელენსკისა და ზალუჟნის შეხვედრის შესახებ. ანუ ზელენსკი პერიოდულად ხვდება ზალუჟნის. ზალუჟნის თავისი მოსაზრებები აქვს, ზელენსკის - თავისი.
ნორმალურია, რომ პრეზიდენტი და ელჩი ერთმანეთს ხვდებიან? რა თქმა უნდა, ნორმალურია. ნორმალურია ისიც, რომ ქვეყნის ორი ყველაზე მაღალი რეიტინგის მქონე ადამიანი ერთმანეთს ესაუბრება.
ბევრად უარესი იქნებოდა, მათ შორის პოლიტიკური ანტაგონიზმი რომ არსებობდეს და საერთოდ არ ურთიერთობდნენ. ამიტომ ვერ ვხვდები, რატომ აღიქმება ყოველი ასეთი შეხვედრა სენსაციად და რატომ კეთდება მისგან შორს მიმავალი დასკვნები.
- თუმცა, გავრცელებული ცნობების მიხედვით, ზელენსკი აღმოჩნდა ორ გენერალს შორის, რომლებიც, სოციოლოგიური კვლევების მიხედვით, შესაძლოა მისი კონკურენტები გახდნენ. ვგულისხმობ ზალუჟნისა და ბუდანოვს.
- შესანიშნავია, რომ ჩვენს საზოგადოებაში ასეთი ცოცხალი პოლიტიკური პროცესია, რომ, როგორც თქვენ თქვით, ის „სიცოცხლის ნიშნებს“ ავლენს.
ყველა ურთიერთობს, ყველა ცდილობს კოალიციების ჩამოყალიბებას. ეს ჩვეულებრივი პოლიტიკური პროცესია. ე.ი. ბუდანოვი შემთხვევით არ გამხდარა პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი, არა?
- და რატომ დაიკავა ბუდანოვმა ეს თანამდებობა?
- ალბათ იმიტომ, რომ ამაში, ერთი მხრივ, საკუთარ სახელმწიფოებრივ მისიას ხედავს, ხოლო მეორე მხრივ - საკუთარი პოლიტიკური მომავლის გარკვეულ მოდელსაც.
თუ ვიღაცასთან ღია დაპირისპირებაში ხარ, მაშინ რატომ უნდა გაერთიანდე მასთან, თუნდაც დროებით? ამიტომ ეს სრულიად ბუნებრივი პროცესია.
სიმართლე გითხრათ, ვერ ვხვდები, რატომ აკვირდება ამას ყველა ასეთი ინტერესით. ალბათ იმიტომ, რომ პოლიტიკა თავისთავად საინტერესო სფეროა და ადამიანები მუდმივად ეძებენ ახალ ღირშესანიშნაობებს.
- სხვათა შორის, ამ ინტერვიუზე მოსვლის წინ ერთ-ერთმა კოლეგამ მკითხა: „დმიტრო კულება საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობას აპირებს?“ ამ კითხვას უკვე არაერთხელ გაეცით პასუხი, მაგრამ, როგორც ჩანს, ეს კითხვა საზოგადოების დიდ ნაწილში მაინც აქტუალურია, ამიტომ მეც უნდა დაგისვათ.
- რა თქმა უნდა, სასიამოვნოა, რომ ადამიანები ამაზე ფიქრობენ. ჩემი ადამიანური პატივმოყვარეობა ამით კმაყოფილია. ეს დიდი პასუხისმგებლობაა. მაგრამ, შეხედეთ, მე არც ერთ რეიტინგში არ ვფიგურირებ. საერთოდ საიდან ჩნდება ასეთი ვარაუდები?
მეორე - ამაზე სასაუბროდ უბრალოდ არ არსებობს საფუძველი. გულწრფელად გეუბნებით, რადგან არჩევნები არც ტარდება. არჩევნებზე არ ვფიქრობ იმ კონტექსტში, მივიღებ თუ არა მასში მონაწილეობას. სხვათა შორის, დღემდე შინაგანად ვერ შევეგუე სიტყვას „პოლიტიკოსი“.
- ანუ ახლა საკუთარ თავს პოლიტიკოსად არ მიიჩნევთ?
- არა. პოლიტიკოსად არ ვგრძნობ თავს. ადამიანები მეუბნებიან: „თქვენ პოლიტიკოსი ხართ, ამიტომ თქვით თქვენი აზრი“. მაგრამ მე თავს პოლიტიკოსად არ ვთვლი. უბრალოდ ვცდილობ, ადამიანებთან გულწრფელი ვიყო. მათთან სოციალურ ქსელებში და პირადი შეხვედრების დროს ვურთიერთობ. ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ადამიანებს ესმოდეთ, რა ხდება, და საკუთარი დასკვნების გამოტანა შეეძლოთ.
კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია, რომ ვისაუბროთ არა მხოლოდ დღევანდელ დღეზე, არამედ იმაზეც, თუ როგორი ქვეყნის აშენება გვინდა. თითოეულმა ჩვენგანმა - ჟურნალისტმა, პოლიტიკოსმა, ყოფილმა მინისტრმა თუ უბრალოდ მოქალაქემ - მომავალზე უნდა იფიქროს და მასზე ილაპარაკოს.
სწორედ ამიტომ ვარ ამ საზოგადოებრივი დისკუსიის მონაწილე. მაგრამ ამას არ ვაკეთებ იმის გამო, რომ არჩევნებისთვის ვემზადები. არჩევნები არ არის და უახლოეს მომავალშიც არ იქნება. იქნება ომი. და ამის შესახებ ერთმანეთს გულწრფელად უნდა ველაპარაკოთ და შესაბამისად ავაწყოთ ჩვენი ცხოვრებაც. <...> დღეს ჩემი მთავარი იდენტობა არის – უკრაინის მოქალაქე. მიმაჩნია, რომ ეს ძალიან საპასუხისმგებლო სტატუსია და უზარმაზარ სამუშაოს მოითხოვს.
კულებას გადადგომა – რა დარჩა კადრს მიღმა?
- თუ სწორად მესმის, რომ თქვენი თანამდებობიდან წასვლის შემდეგ დიპლომატიურ სამსახურში მუშაობის შესაძლებლობა გქონდათ, მათ შორის აშშ-შიც? სხვათა შორის, სპეციალურად არ ვამბობ, რომ „თქვენ თავად გადადექით“ ან „გადაგაყენეს“, რადგან ამ თემაზე სხვადასხვაგვარი ინტერპრეტაცია არსებობს.
- სხვათა შორის, მეც ასე ვარ. საკუთარი ბიოგრაფიის ამ ეპიზოდის აღწერა მეც მიჭირს. ვფიქრობ, დღეს ძალიან მნიშვნელოვანია, ემოციებს არ ავყვეთ და ამის საფუძველი არც სხვებს მივცეთ. იმ ფონზე, რაც დღეს ქვეყანაში ხდება, როდესაც მთელი ერისა და ევროპის უდიდესი სახელმწიფოს ბედი წყდება, ასეთი დეტალების გარჩევა უმნიშვნელოა. მე ძალიან კარგად მახსოვს, ვინ ვის რა უთხრა და ვინ ვის როგორ შეხედა.
მაგრამ მიმაჩნია, რომ ეს ყველაფერი ამ ფორმულირების მიღმა უნდა დარჩეს. საკუთარი სიამაყე გვერდზე უნდა გადავდოთ - სიამაყე კი ცოდვაა - და ყველაფერი გავაკეთოთ იმისთვის, რომ ქვეყანამ გაიმარჯვოს.
ამიტომაც ავირჩიე სწორედ ასეთი ნეიტრალური დიპლომატიური ფორმულირება: უკრაინის უმაღლესმა რადამ ჩემი გადადგომა დაამტკიცა. ეს ფაქტობრივად ზუსტი ფორმულირებაა.
- თუმცა მაინც მინდა დავაზუსტო: გქონდათ თუ არა შესაძლებლობა ამის შემდეგ რომელიმე ქვეყანაში, მათ შორის აშშ-ში, დიპლომატად გემუშავათ?
- დიახ, ასეთი შესაძლებლობა იყო. მაგრამ, იცით, უკრაინიდან წასვლის შესაძლებლობას საერთოდ არც კი განვიხილავდი.
- ანუ თავად თქვით უარი?
- იყო ზოგადი შეთავაზება: როგორ შევხედავდი იმ იდეას, რომ გარკვეულ ეტაპზე მსოფლიოს რომელიმე ქვეყანაში უკრაინის ინტერესები წარმომედგინა. დაახლოებით 1,5 წლის შემდეგ კიდევ ერთი მსგავსი წინადადებაც მივიღე.
მაგრამ ვთქვი, რომ, პირველ რიგში, 2024 წელს საკუთარ თავს უკრაინის გარეთ ვერ წარმოვიდგენდი. მეორე - უარი მხოლოდ ამ შეთავაზებაზე არ მითქვამს. როდესაც სხვადასხვა კომპანიამ და უნივერსიტეტმა შემომთავაზა, მათთან სამუშაოდ საზღვარგარეთ გადავსულიყავი, ყველას ერთი და იგივე პასუხი გავეცი: მხოლოდ ერთი პირობა მაქვს - ნებისმიერ საქმეს, რომელსაც შევასრულებ, უკრაინაში ცხოვრებით უნდა ვაკეთებდე.
ამიტომ, როდესაც ჰარვარდის უნივერსიტეტმა შემომთავაზა, ამერიკაში გადავსულიყავი და იქ მესწავლებინა, ვუპასუხე: არა, უკრაინაში ვიცხოვრებ, მაგრამ შეგვიძლია დისტანციურად თანამშრომლობა. შემდეგ პარიზშიც მიმიწვიეს ლექციების წასაკითხად. მათაც ვუთხარი: უკრაინაში ვიცხოვრებ, ლექციების წასაკითხად ჩამოვალ და მაშინვე სახლში დავბრუნდები-მეთქი.
<...> თუმცა საინტერესო რამ მოხდა. როგორც კი სამინისტროდან წასვლის შემდეგ ჩემი ცხოვრება ავაწყვე პრინციპით: უკრაინაში ვიცხოვრებ, თუმცა უცხოურ ორგანიზაციებთან ვითანამშრომლობ, თითქმის მაშინვე ჩემ წინააღმდეგ სოციალურ ქსელებში დაიწყო მასშტაბური საინფორმაციო კამპანია. წერდნენ, თითქოს ქვეყნიდან გავიქეცი. ამტკიცებდნენ, რომ ჩემი შვილი ამერიკაში ცხოვრობს, ხოლო მე ხან აშშ-ში, ხან პოლონეთში, ხან კიდევ სხვა ქვეყანაში გადავბარგდი.
ზელენსკი, ზალუჟნი და ბუდანოვი - რა ხდება ელექტორალური რეიტინგების სამი ლიდერის ურთიერთობაში?
- მაშინ სხვაგვარად გკითხავთ: თქვენი აზრით, როგორ შეცვალა „მინდიჩგეიტმა“ უკრაინის პოლიტიკური ლანდშაფტი? და თუ საუბრობთ ამ თემაზე თქვენს სტუდენტებთანაც?
- სტუდენტებთან უკრაინაში კორუფციის საკითხზე გვილაპარაკია, თუმცა ისინი ცალკეული საქმეების ასეთ დეტალურ განხილვაში არ შედიან. ჩემი აზრით, „მინდიჩგეიტმა“ უკრაინის პოლიტიკაზე ერთგვარი გამაჯანსაღებელი გავლენა მოახდინა.
დღეს უკრაინული პოლიტიკა, შეიძლება ითქვას, რემისიის ფაზაშია. 2025 წლის მწვავე პოლიტიკური კრიზისის შემდეგ ვითარება მეტ-ნაკლებად დაბალანსდა და დამშვიდდა. რა თქმა უნდა, პრობლემები კვლავ უამრავია. მუდმივად განიხილება: აქ ეს არ მუშაობს, იქ ის არ მუშაობს. მაგრამ თუ სახელმწიფოს მაკროდონეზე შევხედავთ, უკრაინული პოლიტიკა ამჟამად შედარებით დაბალანსებულ მდგომარეობაშია.
ჩემი აზრით, ეს ძირითადად ორი ფაქტორით გახდა შესაძლებელი. პირველი - ანდრი ერმაკის მიერ სახელმწიფო მართვის სისტემიდან ფაქტობრივი ჩამოშორებით. ახლა ვიღაც იტყვის: „არსად წასულა“. მაგრამ პროცესებს მაკროდონეზე თუ შევხედავთ, სურათი სწორედ ასეთია. ხოლო მეორე ფაქტორი, ზელენსკისა და ბუდანოვს შორის ჩამოყალიბებული პარტნიორობაა.
- ანუ ფიქრობთ, რომ მათ შორის ნამდვილად პარტნიორული ურთიერთობა არსებობს?
- დიახ, ვფიქრობ, რომ ეს პარტნიორობაა.
- რატომ?
- იმიტომ, რომ გენერალ ბუდანოვს შეეძლო საერთოდ უარი ეთქვა პრეზიდენტის ოფისის ხელმძღვანელის თანამდებობაზე, ამ ფორმატში პრეზიდენტთან თანამშრომლობისა და პარტნიორობის პერსპექტივა რომ არ დაენახა.
საუბარია ორ ადამიანზე, რომელთაგან ერთს ქვეყანაში ყველაზე მაღალი რეიტინგი აქვს, მეორეს კი - მესამე.
- ანუ თქვენი აზრით, ეს, უპირველესად, ქვეყნის ინტერესებიდან გამომდინარე სტრატეგიაა? თუ აქ პირადი ამბიციებიც თამაშობს როლს?
- გავბედავ და ვიტყვი, რომ ორივეს - ზელენსკისაც და ბუდანოვსაც საკმაოდ კარგად ვიცნობ. დარწმუნებული ვარ, რომ ბუდანოვი ამ შემთხვევაში სწორედ სახელმწიფო ინტერესებით ხელმძღვანელობს. ჩემი აზრით, ეს პარტნიორობა ქვეყნისთვის სასარგებლოა.
როცა ქვეყანაში სამი ძალიან რეიტინგული ლიდერია, მათი თანაარსებობის მხოლოდ სამი მოდელი შეიძლება არსებობდეს. პირველი - პარტნიორობა. მეორე - ომი. მესამე - მშვიდობიანი თანაარსებობა. ანუ არც ომი და არც განსაკუთრებული თანამშრომლობა, უბრალოდ თანაარსებობა.
თუ ისინი ერთმანეთთან ომში იქნებოდნენ, ეს ქვეყანას დააზიანებდა. ჩვენი ისტორია გვასწავლის, რომ როდესაც საზოგადოებრივი მხარდაჭერის მქონე ლიდერები ერთმანეთთან ბრძოლას იწყებენ, ეს საბოლოოდ უკრაინული სახელმწიფოებრიობის კრახით სრულდება.
ამის მაგალითია ივან ვიგოვსკისა და პოლტავის პოლკოვნიკ მარტინ პუშკარის დაპირისპირება. ვისაც აღარ ახსოვს, ვიგოვსკი ჰეტმანი იყო ბოგდან ხმელნიცკის შემდეგ.
მეორე მაგალითია პავლო სკოროპადსკისა და სიმონ პეტლიურას კონფლიქტი. ლიდერების უუნარობა, ერთმანეთთან შეთანხმებას მიაღწიონ, და ლოგიკა, „მას ჩამოვიშორებ და უკეთესი ვიქნები“ უკრაინული სახელმწიფოებრიობის განადგურების გზაა. ამიტომ ომი ცუდია.
მშვიდობიანი თანაარსებობა - ეს ნორმალურია. ამ შემთხვევაში არც ვკარგავთ რამეს და არც განსაკუთრებულად ვიგებთ. ყველა თავის თამაშს თამაშობს და გარკვეულ „წითელ ხაზებს“ არ კვეთს. პარტნიორობა კი ქვეყანას დამატებით ღირებულებას აძლევს. ყველას თავისი შესაძლებლობები აქვს. როდესაც ეს შესაძლებლობები ერთიანდება, საბოლოოდ ქვეყანა მოგებული რჩება.
ჩემი სუბიექტური შეფასებით, შესაძლოა ვცდებოდე, მაგრამ დღეს ზელენსკისა და ზალუჟნის შორის სწორედ მშვიდობიანი თანაარსებობის მოდელია ჩამოყალიბებული, ხოლო ზელენსკისა და ბუდანოვს შორის - პარტნიორობა.
და ორივე ეს მოდელი დღეს უკრაინის სახელმწიფოს მდგრადობას ემსახურება. სამივე ლიდერი პასუხისმგებლიანი უკრაინელი პოლიტიკოსივით იქცევა.
- ჰიპოთეტურად წარმოვიდგინოთ, რომ ბუდანოვი ხვალ დატოვებს პრეზიდენტის ოფისის ხელმძღვანელის თანამდებობას. რა ხდება?
- პარტნიორობა დაიშლება. ამის შემდეგ არჩევანი ორ მოდელს შორის გაკეთდება: ან ისინი მშვიდობიანი თანაარსებობის რეჟიმზე გადავლენ, სადაც თითოეულს საკუთარი პოლიტიკური პროექტი ექნება, ან ურთიერთობა დაპირისპირებაში გადაიზრდება.
სხვათა შორის, ჩვენ სათანადოდ ვერ ვაფასებთ, რამდენად მძიმე მდგომარეობაში იყო უკრაინული პოლიტიკა 2025 წელს. ფაქტობრივად, თითქმის ყველა ყველას წინააღმდეგ იბრძოდა.
- შიდა პოლიტიკურ ომს გულისხმობთ? ახლა როგორი ვითარებაა?
- როგორც უკვე ვთქვი, დღეს უკრაინული პოლიტიკა ბალანსის მდგომარეობაშია. მყიფე ბალანსია, მაგრამ მაინც ბალანსია. და ეს ქვეყნისთვის კარგია. ჩვენ ერთმანეთის დაგლეჯა არ გვჭირდება.
ზელენსკისთან და ერმაკთან ურთიერთობის შესახებ
- თქვენ და ზელენსკი ახლა ურთიერთობის რომელ ეტაპზე ხართ? თქვენ შორისაც მშვიდობიანი თანაარსებობაა? თუ საკუთარ როლს სხვაგვარად აფასებთ?
- არა. მე ძალიან მოკრძალებულად ვაფასებ ჩემს გავლენას ქვეყნის საერთო პოლიტიკურ პროცესებზე. ჩვენ ვსაუბრობდით იმ სამ ადამიანზე, რომლებსაც ქვეყანაში ყველაზე მაღალი რეიტინგები აქვთ.
როდესაც 2026 წლის იანვარში პრეზიდენტს შეხვდით, ეს ჩვენი პირველი შეხვედრა იყო მას შემდეგ, რაც უკრაინის უმაღლესმა რადამ ჩემი გადადგომა დაამტკიცა. მაშინ სრულიად გულწრფელად ვუთხარი: დღეს მხოლოდ ერთი რამ მაინტერესებს - უკრაინის გამარჯვება და, რომ მაქვს შესაძლებლობები, მაქვს საკუთარი რესურსი, რომლებსაც ამ საქმეს ვახმარ. პრეზიდენტმა მიპასუხა, რომ ამ მიდგომას იზიარებს. ვუთხარი, რომ განსაკუთრებული დახმარებაც კი არ მჭირდება, მჭირდება მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ ჩემი საქმე ვაკეთო. და, როგორც მომეჩვენა, ამ საკითხში სრული ურთიერთგაგება გვქონდა.
- უკვე ნაწილობრივ უპასუხეთ, მაგრამ მაინც დავაზუსტებ: დღეს საკუთარ თავს რომელიმე სახელმწიფო თანამდებობაზე ხედავთ?
- ჩვენ გვაქვს კონკრეტული პოლიტიკური რეალობა. ამ რეალობაში სწორედ უკრაინის პრეზიდენტი სთავაზობს ადამიანებს ამა თუ იმ სახელმწიფო თანამდებობას.
თუ პრეზიდენტი დამირეკავს და მეტყვის: „დმიტრო, ვფიქრობ, ახლა უკრაინისთვის სწორი იქნება, თუ სწორედ ამ პოზიციაზე იმუშავებ“, უარის თქმა ძალიან გამიჭირდება.
ეს არ იქნება ჩემი პირადი სურვილების საკითხი, არამედ იმის შესაძლებლობა, რომ ომის დროს ქვეყანას გამოვადგე. თუმცა, თავად ვეძებ თუ არა ასეთ დანიშვნებს? არა, არ ვეძებ.
– ინიციატივების თვალსაზრისით რამდენად აქტიური იყავით? თქვენი აზრით, რომელი ინიციატივები განხორციელდა და რომლები ჩაიშალა?
– სიმართლე გითხრათ, ზელენსკისთან უკრაინის საგარეო პოლიტიკის შინაარსთან დაკავშირებით პრაქტიკულად არანაირი უთანხმოება არ მქონია. მხოლოდ ერთი გამონაკლისი იყო - ბელარუსი.
სრულმასშტაბიანი ომის დაწყებამდეც მე მინსკის მიმართ უფრო ხისტი პოლიტიკის მომხრე ვიყავი. პრეზიდენტი კი მიიჩნევდა, რომ ბელარუსთან ურთიერთობაში უფრო ფრთხილად, მშვიდად და გონივრულად უნდა გვემოქმედა. საერთო ჯამში კი, დღესაც არ მაქვს პრინციპული შენიშვნები ზელენსკის საგარეო პოლიტიკის მიმართ. მაკროდონეზე ის ყველაფერს სწორად აკეთებს.
დაძაბულობა უკრაინასა და პოლონეთს შორის - რა იქნება შემდეგ?
- პოლონეთზე რას იტყვით? როგორ აფასებთ დღევანდელ ვითარებას?
- დღეს უკრაინა და პოლონეთი ურთიერთბრალდებების რეჟიმში არიან - ვინ მოახდინა პროვოცირება. ეს ძალიან ჰგავს 2025 წლის 28 თებერვალს, თეთრ სახლში განვითარებულ მოვლენებს.
უბრალოდ, უკრაინა-პოლონეთის ურთიერთობების ამ „კვადრატულ მეტრზე“ ერთმანეთს ორი ძალიან ძლიერი, ძალიან „მაჩო“ პოლიტიკური ფიგურა შეეჯახა - ზელენსკი და ნავროცკი. და ვერც ერთი მათგანი სისუსტის გამოვლენის უფლებას ვერ აძლევს საკუთარ თავს. რადგან ორივემ იცის: თუ ახლა ერთმა დათმო, მეორე კიდევ უფრო ძლიერ ზეწოლას დაიწყებს. და ეს უკვე მხოლოდ პირადი მარცხი აღარ იქნება - ეს შენი ქვეყნის ინტერესების დაზიანებად იქცევა.
სამწუხაროდ, ამიტომ მოვლენები, დიდი ალბათობით, ესკალაციის მიმართულებით განვითარდება. თუმცა მთავარი მიზეზი მხოლოდ ეს არ არის. უპირველესი მიზეზი ისაა, რომ პოლონეთის პოლიტიკა გახდა ანტიუკრაინული.
- ზოგიერთი დიპლომატი, მათ შორის ჩვენს ეთერშიც, ამბობდა, რომ თითქოს ვიღაცები ზელენსკის პოლონეთის მიმართ სწორედ ასეთი პოლიტიკის გატარებას ურჩევდნენ. თითქოს შესაძლებელი იყო კრიზისის თავიდან აცილება, მაგრამ მას, პირიქით, „ცეცხლზე ნავთის დასხმა“ ურჩიეს.
- ეს ვერსია არაფრით განსხვავდება იმ ამბისგან, თითქოს ბორის ჯონსონი კიევში ჩამოვიდა და ზელენსკის სტამბოლის შეთანხმებებზე ხელის მოწერა აუკრძალა?
- ანუ ამ ვერსიას არ ეთანხმებით?
- დიპლომატი ყოველთვის კომპრომისს ეძებს. თუ კლასიკურ დიპლომატს ჰკითხავთ, ის გეტყვით: აქ უფრო რბილად უნდა გვემოქმედა, აქ დიპლომატიურად, აქ კი სჯობდა საერთოდ არაფერი გვეთქვა.
– თუმცა კლასიკური დიპლომატიის დრო თითქოს უკვე წარსულს ჩაბარდა.
- სწორედ ამის თქმა მსურდა - ეს არის მშვიდობიანი დროის დიპლომატიის ლოგიკა. ჩვენ კი დღეს ომის დროის დიპლომატიაში ვცხოვრობთ. დღეს პოლონეთი უკრაინის წინააღმდეგ პოლიტიკურ ომს აწარმოებს. ხოლო პოლიტიკური ომის პირობებში ისე მოქმედება, როგორც მშვიდობიან პერიოდში, უბრალოდ შეუძლებელია.
პოლონეთი უკრაინის წინააღმდეგ პოლიტიკურ ომს აწარმოებს
თუ პოლონეთის მხრიდან მუდმივად იზრდება ზეწოლა, ჩვენ კი მხოლოდ უკან ვიხევთ და კონფლიქტის თავიდან აცილებას ვცდილობთ, მაშინ სად არის ის ზღვარი, რომლის შემდეგაც უკან დახევა უკვე აღარ შეიძლება?
მარტივ მაგალითს მოვიყვან.
ერთი წლის წინ უკრაინა-პოლონეთის ურთიერთობებში მთავარი პრობლემა ვოლინის ტრაგედიის მსხვერპლთა ექსჰუმაციის აკრძალვა იყო. ყველა ამაზე ლაპარაკობდა. იყო კამათი, ხმამაღალი განცხადებები, მუქარები. საბოლოოდ უკრაინამ ეს პრობლემა გადაჭრა. ფაქტობრივად ცალმხრივად.
რამდენადაც ვიცი, უკრაინის მთავარი თხოვნა პოლონეთის მიმართ იყო მონასტირის მთაზე მდებარე იმ მემორიალის სრულად აღდგენა, რომელიც შინსახკომთან (НКВД) ბრძოლაში დაღუპულ УПА-ს (უკრაინის მეამბოხე არმია) მებრძოლებს ეძღვნება. ეს მემორიალი ერთ დროს დაანგრიეს, შემდეგ აღადგინეს, მაგრამ დაღუპულთა სახელების გარეშე. უკრაინა ითხოვდა მის სრულფასოვან აღდგენას. ეს დღემდე არ მომხდარა.
უკრაინამ ექსჰუმაციების ჩატარების შესაძლებლობა გახსნა. პოლონეთმა თქვა: „გმადლობთ, ამას ძალიან ვაფასებთ.“
ცოტა ხნით ყველაფერი დამშვიდდა. და უცებ „ბახ!“ - ახალი, ძალიან მძიმე კრიზისი. უკვე არა ბანდერას ან შუხევიჩის გამო, არამედ იმიტომ, რომ უკრაინის სპეციალური ოპერაციების ძალების ერთ-ერთ ქვედანაყოფს УПА-ს გმირების სახელი მიენიჭა. ახლა ეს გახდა ჩვენი მთავარი პრობლემა.
უნდა გქონდეს საკუთარი პოზიცია და ბოლომდე იცავდე მას
ახლა რა ვქნათ, ამ ქვედანაყოფს სახელი გადავარქვათ? რა თქმა უნდა, ეს არ მოხდება. და არც უნდა მოხდეს, რადგან ამას აზრი არ აქვს. დარწმუნებული ვარ, ექვს თვეში ახალი სკანდალი გაჩნდება.
კვლავ იტყვიან, რომ „რაღაც არასწორად გავაკეთეთ“. რადგან აქ ორი სრულიად განსხვავებული ლოგიკა მოქმედებს. პოლონეთის მხრიდან - შეტევითი, უკრაინის მხრიდან - თავდაცვითი.
და ზელენსკის ეს ძალიან კარგად ესმის. მან პოლონეთის ხელისუფლებასთან ურთიერთობის სხვადასხვა ეტაპი გაიარა და დაინახა, რომ მხოლოდ თავდაცვითი ტაქტიკა არ მუშაობს.
საკუთარი პოზიცია უნდა დაიკავო და ბოლომდე დაიცვა. როგორც დონბასში - დაიკავე ხაზი და აღარ დათმო.
- ანუ ამ შემთხვევაში ზელენსკის მოქმედებასა და მის სტრატეგიას პოლონეთის მიმართ ეთანხმებით?
- აქ საკითხები უნდა გავმიჯნოთ, ბლოკებად დავყოთ.
პირველი - პრეზიდენტმა სპეციალური ოპერაციების ძალების ერთ-ერთ ქვედანაყოფს УПА-ს გმირების სახელი მიანიჭა. არ ვფიქრობ, რომ პოლონეთში ყველას სჯერა, თითქოს მან ეს სპეციალურად, კონფლიქტის გამოსაწვევად გააკეთა. დარწმუნებული ვარ, ასეთი მოტივით არ ხელმძღვანელობდა.
და საერთოდ, ჩვენ ხომ რუსეთს არ ვეკითხებით, რა სახელები დავარქვათ ჩვენს ქუჩებს. მოსკოვს თუ არ ვეკითხებით, შეიძლება თუ არა ჩვენს ქუჩას კონოტოპის ბრძოლის სახელი ერქვას, ან მაზეპას ძეგლი დავდგათ? მაშინ რატომ უნდა ვკითხოთ ეს პოლონეთს?
ამ გადაწყვეტილებას სრულიად ნორმალურად ვუყურებ. პრეზიდენტმა გადაწყვეტილება მიიღო.
საკითხების მეორე ბლოკი - ორდენის დაბრუნების ამბავი...
ნავროცკიმ თავისი ნაბიჯი უკვე გადადგა. მანამდე ზელენსკიმ პოლონეთში ანდრი სიბიჰა და კირილო ბუდანოვი გაგზავნა. ისინი ცდილობდნენ ამ სიტუაციის განმუხტვას, მაგრამ ეს არ გამოვიდა და ამის შემდეგ ზელენსკიმ ორდენის დაბრუნების გადაწყვეტილება მიიღო. მე ამ გადაწყვეტილებას სრულიად ნორმალურად ვაფასებ.
და ძალიან მიხარია, რომ უკრაინის სხვა პრეზიდენტებიც ანალოგიურად მოიქცნენ, რადგან ეს პოლიტიკური ერთიანობისა და სიმწიფის უპრეცედენტო გამოვლინება იყო.
მესამე ბლოკი - ზელენსკიმ სიბიჰა ვარშავაში კონსტრუქციული წინადადებებით გაგზავნა. არ მგონია, ამან შედეგი გამოიღოს, მაგრამ თავად ეს ნაბიჯი სწორია. ამიტომ ვერ ვხედავ მიზეზს, რატომ არ უნდა დავუჭირო მხარი ზელენსკის პოზიციას ამ ვითარებაში.
- ანუ ამ ეტაპზე ვითარების დეესკალაცია უკვე შეუძლებელია?
- დიახ. ვფიქრობ, უკვე შეუძლებელია.
რას შეცვლის ეს კონფლიქტი და რა შუაშია აქ რუსეთისა და პუტინის ახალი გეგმები?
- თქვენი აზრით, რა იქნება შემდეგ?
- შემდეგ - არჩევნები პოლონეთში. ლოგიკა ძალიან მარტივია: ვფიქრობ, უკრაინის საკითხი იქნება პოლონეთის საარჩევნო კამპანიის სამი მთავარი თემიდან ერთ-ერთი, რომელზეც პოლიტიკოსები არჩევნების მოგებას შეეცდებიან.
უკრაინა-პოლონეთის ბოლო კრიზისის შემდეგ გამოქვეყნდა რეიტინგები და ნავროცკიმ პიკური მხარდაჭერა მიიღო. ამის შემდეგ რას აკეთებენ მემარჯვენე პოლიტიკოსები? ხედავენ, რომ ეს მუშაობს და ფიქრობენ: „მოდი, უკრაინას კიდევ უფრო მაგრად დავარტყათ.“
და რაღა დარჩენია მეორე პოლიტიკურ ბანაკს - ტუსკს, სიკორსკისა და სხვებს? ისინიც ხედავენ, რომ თუ უკრაინის მიმართ უფრო ხისტი პოზიცია არ დაიკავეს, ამომრჩეველს კონკურენტები წაართმევენ.
მინახავს, როგორ წერდნენ უკრაინულ სოციალურ ქსელებში, თითქოს დონალდ ტუსკმა „თავი დაიწვა“, როდესაც განაცხადა, რომ ნატოს სამიტზე პოლონეთის დელეგაცია უკრაინის მიმართ ზედმეტად გულუხვი არ უნდა ყოფილიყო და რომ „პოლონეთის კეთილი ნება დასრულდა“.
მაშინვე დაიწყეს ლაპარაკი: „ტუსკი უნდა “დავაქანსელოთ”, ის ნავროცკისგან არაფრით განსხვავდება.“ არა. ის ნავროცკი არ არის. უბრალოდ, მას ესმის, რომ გარკვეულწილად მკაცრი ტონი უნდა შეინარჩუნოს, რადგან საუბარია მის არჩევნებზე და ხვალ შესაძლოა საერთოდ აღარ იყოს პოლონეთის პოლიტიკაში.
ჩვენ კი გვინდა, რომ ხვალ პრეზიდენტიც ნავროცკი იყოს და პოლონეთის მთავრობაც „ოცი პატარა ნავროცკისგან“ შედგებოდეს? უნდა გვესმოდეს, როგორ ვითარდება პოლონეთის შიდა პოლიტიკა.
ამიტომ, ჩემი აზრით, პოლონეთში არჩევნების დასრულებამდე უკრაინა-პოლონეთის ურთიერთობების დეესკალაციის შანსი თითქმის ნულის ტოლია.
- თუ რამდენიმე ნაბიჯით წინ გავიხედავთ, რა შედეგები შეიძლება მოჰყვეს ამას უკრაინისთვის?
- უპირველესად, ეს ევროკავშირში გადაწყვეტილებების მიღების პროცესზე აისახება. საუბარია ორ საკითხზე - ევროკავშირში გაწევრიანებასა და ფინანსებზე. რაც შეეხება რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს - მათ პოლონეთი კვლავ დაუჭერს მხარს.
- და უკრაინის სამხედრო დახმარება, რომელიც ჟეშუვის ჰაბის გავლით ხორციელდება?
– პირველ რიგში, ჟეშუვის მნიშვნელობა დღეს უკვე ისეთი აღარ არის, როგორიც 2022–2023 წლებში იყო. მეორეც - ამ ჰაბის მუშაობის შეწყვეტა აღარ იქნება პოლონეთისა და უკრაინის კონფლიქტი. ეს უკვე იმ ქვეყნების წინააღმდეგ გადადგმული ნაბიჯი იქნება, რომლებიც ჟეშუვს საკუთარი სამხედრო მიწოდებებისათვის იყენებენ. არ ვფიქრობ, რომ პოლონეთი ასეთი ესკალაციითაა დაინტერესებული.
სამხედრო თვალსაზრისით, ვფიქრობ, უკრაინასა და პოლონეთს შორის თანამშრომლობა გაგრძელდება. მაგრამ პოლიტიკურ დონეზე პოზიცია, სავარაუდოდ, ამერიკული მოდელის მსგავსი იქნება: ნებისმიერი უფასო დახმარების პროგრამა უნდა შეწყდეს. თუ უკრაინას რაიმე სჭირდება, იყიდოს.
„პოლონეთში ანტიუკრაინულობის შეჯიბრი მიმდინარეობს“
აი, მაგალითად, კომიკური ისტორია МиГ-29-ის თვითმფრინავებთან დაკავშირებით, როდესაც პოლონეთის თავდაცვის მინისტრმა განაცხადა, რომ ურჩევნიათ თვითმფრინავები ჯართად დაჭრან, ვიდრე უკრაინას გადასცენ. ეს უკვე უბრალოდ ცირკია.
დღეს პოლონეთში ერთგვარი შეჯიბრია - ვინ უფრო ანტიუკრაინული იქნება. და ჩვენ ამაზე ვერანაირ გავლენას ვერ მოვახდენთ, რადგან იქ უკვე მიხვდნენ, რომ სწორედ ამაზე წყდება არჩევნების ბედი.
- ასეთ ვითარებაში რა უნდა გააკეთოს უკრაინამ? უბრალოდ უყუროს?
- მშვიდად უნდა იჯდეს.
- უბრალოდ მშვიდად?
– დიახ. უპირველესად, არ უნდა ჩავვარდეთ ანტიპოლონურ რიტორიკაში. არ უნდა ავყვეთ ემოციებს. უნდა ვთქვათ, რომ კონსტრუქციული დიალოგისთვის მზად ვართ, მაგრამ ამავე დროს უნდა მოვერიდოთ ნებისმიერ ნაბიჯს, რომელიც ისე შეიძლება აღიქვან, თითქოს პოლონეთს შეუძლია უკრაინის შიდა გადაწყვეტილებების კარნახი.
ევროკავშირი: მთავარი პრობლემა არა უკრაინა, არამედ თავად ევროკავშირია
- თქვენ უკრაინა და ევროკავშირიც ახსენეთ. როგორ აფასებთ იმ მოლოდინებს, რომლებიც გაწევრიანების მოლაპარაკებების ახალი ეტაპის გახსნას უკავშირდება?
- მე ყოველთვის ვამბობ: შეგიძლიათ მშვიდად გამოტოვოთ ყველა ახალი ამბავი უკრაინის ევროკავშირში გაწევრიანების გზაზე მიღწეული „პროგრესის“ შესახებ. მხოლოდ ერთი სიახლე წაიკითხეთ, რომ ევროკავშირმა შეცვალა გადაწყვეტილებების მიღების წესები.
უკრაინა ევროკავშირის წევრი აუცილებლად გახდება. მაგრამ ეს გზა ძალიან მტკივნეული იქნება, რადგან ცენტრალური ევროპის ჩვენი მეზობლები ჩვენთან ზუსტად იმას გააკეთებენ, რაც თავის დროზე დასავლეთ ევროპის ქვეყნებმა მათ გაუკეთეს. მაშინ მათთვის ეს ძალიან მტკივნეული იყო, მაგრამ ეს გზა მაინც გაიარეს. ახლა კი, როგორც ჩანს, თავადაც უნდათ, იგივე სხვას გადაატანინონ.
ჩემი აზრით, ევროკავშირში გაწევრიანების მთავარი გასაღები არა რეფორმირებული უკრაინა, არამედ რეფორმირებული ევროკავშირია. დღეს ევროკავშირი უკვე სრულად ფუნქციური აღარ არის. წარმოიდგინეთ, რომ კავშირში ერთდროულად შედიან უკრაინა, მოლდოვა და დასავლეთ ბალკანეთის ქვეყნები. ამ პირობებში გადაწყვეტილებების კონსენსუსის წესით მიღება პრაქტიკულად ქმედუუნარო გახდება.
მეორე აუცილებელი რეფორმა ფინანსურ სფეროს ეხება. ჩვენი ცენტრალური ევროპელი მეზობლების მთავარი შიში ის არის, რომ ფინანსური რესურსები, რომლებსაც ისინი დღემდე ევროკავშირის ფონდებიდან იღებდნენ, მომავალში უკრაინისკენ გადამისამართდება.
ამიტომ უკრაინის ევროკავშირში გაწევრიანება ორ რამეზეა დამოკიდებული: ვეტოს უფლებასა და ფულზე. როდესაც გადაწყდება ვეტოს უფლების საკითხი და დაფინანსების სისტემა ისე რეფორმირდება, რომ ყველა ქვეყანა დარწმუნებული იქნება - საკუთარ რესურსებს არ დაკარგავს, მაშინ უკრაინა ევროკავშირის სრულფასოვანი წევრი გახდება.
მაგრამ თავად გაწევრიანების ლოგიკა გარდაუვალია, რადგან ევროკავშირი შეიქმნა იმისთვის, რომ ევროპა ყოფილიყო უსაფრთხო და კეთილდღეობით სავსე სივრცე.
- რადგან ამ საკითხთან პოლონეთის თემით მოვედით: გასულ კვირას The Telegraph-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ პოლონეთმა აშშ-ისგან მიიღო გაფრთხილება რუსეთის მხრიდან შესაძლო ჰიბრიდული თავდასხმის შესახებ. რატომ იღიმით? არ გჯერათ ამის?
- პირიქით, მჯერა. უბრალოდ გამახსენდა, რომ დაახლოებით ერთი თვის წინ ბალტიის ერთ-ერთი ქვეყნის დაზვერვა აცხადებდა, რომ არ არსებობდა არანაირი ნიშანი იმისა, რომ რუსეთი ევროკავშირის ქვეყნებზე თავდასხმისთვის ემზადებოდა. აქ კი ამერიკელებმა ეს „დღესასწაული“ ცოტა გააფუჭეს.
- უფრო ფართოდ რომ შევხედოთ, შეუძლია თუ არა ამ საფრთხემ პოლონეთში არსებული ანტიუკრაინული განწყობები გადაფაროს?
- მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ასეთი თავდასხმა რეალურად დაიწყება. მაშინ ისტორიული საკითხები დროებით უკანა პლანზე გადაიწევს.
პოლონეთი უკრაინის მიმართ რუსეთის გზას დაადგა
ჩვენ ხომ გვიყვარს იმის გახსენება, როგორ დაეხმარნენ უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის ჯარები ვარშავის დამცველებს, როგორ ათავისუფლებდნენ ზამთრის ლაშქრობის დროს პოლონელი და უკრაინელი სამხედროები ერთად კიევს ბოლშევიკებისგან. ჩვენ ამით ყველა ვამაყობთ. მაგრამ პრობლემა ის არის, რომ ეს მხოლოდ ხანმოკლე მომენტები იყო უკრაინა-პოლონეთის ურთიერთობებში. რადგან ამ მოვლენების დასრულების შემდეგ პოლონეთის პოლიტიკა უკრაინის მიმართ ისევ თავის ბუნებრივ მდგომარეობას უბრუნდებოდა.
ასეც იქნება ამჯერადაც. თუ რუსეთი პოლონეთს თავს დაესხმება, დადგება მომენტი, როდესაც ისტორიული საკითხები მეორე პლანზე გადაიწევს და უსაფრთხოების სფეროში თანამშრომლობა პრიორიტეტული გახდება. მაგრამ როგორც კი ეს საფრთხე გაქრება - ყველაფერი ისევ ძველ კალაპოტს დაუბრუნდება.
- „ძველ კალაპოტში“ რას გულისხმობთ?
- კონფლიქტს. ახლა ვფიქრობ, როგორ გამოვრიცხო არასწორი სათაურის შექმნის შესაძლებლობა. მაგრამ ვიტყვი: პოლონეთი უკრაინის მიმართ რუსეთის გზას დაადგა.
- თქვენ უკვე თქვით ეს.
- დიახ, უბრალოდ ვამბობ, რომ ამ გზას დაადგა. თუმცა მას ჯერ კიდევ შეუძლია ამ გზიდან გადახვევა.
რადგან როდესაც მესმის საუბარი Kresy Wschodnie-ზე (პოლნური სახელდება უკრაინის ტერიტორიაზე მდებარე Східні креси-სა), მიჩნდება კითხვა: რა განსხვავებაა ამ პროექტსა და „ნოვოროსსიას“ შორის? როდესაც მესმის, რომ ლვოვი პოლონური ქალაქია, რით განსხვავდება ეს იმ განცხადებებისგან, რომ ხარკოვი ან ოდესა რუსული ქალაქებია? როდესაც მოსკოვი უკრაინის „დენაციფიკაციაზე“ საუბრობს, ახლა კი მსგავსი განცხადებები პოლონეთშიც იწყებს გაჟღერებას.
განსხვავება მხოლოდ ისაა - და ეს ფუნდამენტური განსხვავებაა - რომ რუსეთში მთელი სახელმწიფო მექანიზმი ამ ხედვას ემსახურება, პოლონეთში კი ასეთი შეხედულებები მხოლოდ პოლიტიკური კლასის ნაწილს აქვს გაზიარებული.
ამიტომ არ ვამბობ, რომ პოლონეთი რუსეთია. ვამბობ, რომ პოლონეთი უკრაინის მიმართ რუსეთის პოლიტიკის გზას დაადგა, მაგრამ ამის შეცვლა ჯერ კიდევ შესაძლებელია. და იმედი მაქვს, რომ ეს მოხერხდება.
ფორუმი