ბლოგები

„სწრაფი რეაგირების ჰიბრიდული ჯგუფის“ მიზნების ამსახველი დოკუმენტი, რომელიც რადიო თავისუფლებამ მოიპოვა, ამბობს, რომ სომხეთი „ინტენსიური ჰიბრიდული აქტივობების წინაშე დგას“.

განსაკუთრებით სომხეთის 7 ივნისის საპარლამენტო არჩევნების კონტექსტში - არჩევნებისა, რომელშიც პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანის „სამოქალაქო კონტრაქტი“ დაუპირისპირდება მეტწილად პრორუსულად მიჩნეულ ძალებს.

ასევე ნახეთ

სერიოზული საფრთხეა სომხეთისთვის - პრორუსი ექსპრეზიდენტი ქოჩარიანი „ტრამპის მარშრუტზე“

„რისკები წინასაარჩევნოდ“

დოკუმენტის თანახმად, „არსებობს შეშფოთება [ევროკავშირის] მოწინააღმდეგეების მიერ [სომხეთის] დემოკრატიული ინსტიტუტების, პროცესებისა და საზოგადოებრივი ნდობის შელახვის მიზნით განხორციელებული ქმედებების გააქტიურების შესახებ“.

და, ამავე წყაროს ვარაუდით, ამ ტიპის საფრთხეები „არჩევნების წინა პერიოდში კიდევ უფრო გამწვავდება“.

დოკუმენტიც - და ევროკავშირის დახმარებაც - ეხება სომხეთთან დაკავშირებულ საინფორმაციო მანიპულაციებს, ისე ქვეყნის კიბერუსაფრთხოების გამოწვევებს.

ასევე ნახეთ

სომხეთის ევროინტეგრაციის უდიდესი პრობლემა საქართველო-ევროკავშირის ურთიერთობების გაყინვაა - ფაშინიანი

• ექსპერტების ჯგუფი მარტის ბოლოს ან აპრილის დასაწყისში 10-15 სამუშაო დღით გაიგზავნება სომხეთში.
• ისინი მთავრობას კონსულტაციებს გაუწევენ „კრიზისების მართვის გეგმებსა და სხვადასხვა საარჩევნო სცენარში დაზვერვის მონაცემების გაზიარება-გამოყენებასთან დაკავშირებით“.
• ჯგუფს დააკომპლექტებენ ექსპერტები, - 9-დან 14-მდე ადამიანი. მათი რაოდენობა ჯერ საბოლოოდ განსაზღვრული არ არის.

დოკუმენტში ჩამოთვლილია ინიციატივის განხორციელების მოსალოდნელი შედეგები.

ერთ-ერთი ჩანაწერის თანახმად, პროექტის შემდეგ „სომხეთის პოლიტიკური ხელისუფლება უფრო მკაფიოდ გაიგებს თავის როლსა და პასუხისმგებლობებს რთული კრიზისების მართვისა და ჰიბრიდული საფრთხეების აღმოჩენისა და მათზე რეაგირების საკითხებში“.

თანამშრომლობის ფარგლებში გათვალისწინებულია დახმარება „უკანონო დაფინანსების მონიტორინგისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის მიმართულებითაც“.

ასევე, FIMI-ის შესახებ „არჩევნებთან დაკავშირებული საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების კამპანიის დაწყება ... მედიაწიგნიერების და კრიტიკული აზროვნების ხელშეწყობით“.

ასევე ნახეთ

სომხეთს ევროინტეგრაცია „ცალსახად და ყოველგვარი კითხვის ნიშნის გარეშე“ სურს - ფაშინიანი

არჩევნები სომხეთში და მოლდოვის მაგალითი

სომხეთში საპარლამენტო არჩევნები 2026 წლის 7 ივნისსაა დაგეგმილი.

არჩევნებამდე ექვსი თვით ადრე ერევანმა დახმარებისთვის თავად მიმართა ევროკავშირს, არჩევნებში უცხოური ჩარევისა და ჰიბრიდული საფრთხეების წინააღმდეგ ბრძოლაში.

2025 წლის 2 დეკემბერს ბრიუსელმა გადაწყვიტა, ერევანს 12 მილიონი ევროს მხარდაჭერა გამოუყოს ამ მიზნით.

ევროკავშირმა ისე ჯგუფი, როგორც ერევანში გზავნის, გაგზავნა მოლდოვაში გასული, 2025 წლის საპარლამენტო არჩევნებამდე, - რომლის დროსაც პროევროპულმა ძალებმა პრეზიდენტ მაია სანდუს მეთაურობით ძალაუფლება შეინარჩუნეს.

ევროკავშირის წარმომადგენლებს, რომლებთანაც რადიო თავისუფლებას კონტაქტი ჰქონდა ამ საკითხზე, იმედი აქვთ, რომ სომხეთში ეს „წარმატების ისტორია“ განმეორდება.

ასევე ნახეთ

სომხეთმა მოგვმართა საარჩევნოდ უცხოური ჩარევის წინააღმდეგ ბრძოლაში დასახმარებლად - კალასი

• მანამდე, დეკემბერში, ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა კაია კალასმა სომხეთის მიმართვა ღიად შეადარა მოლდოვის შემთხვევას.
• 2025 წლის 28 სექტემბრის საპარლამენტო არჩევნებამდე მოლდოვა საუბრობდა რუსეთის მასშტაბურ ჩარევაზე, რასაც ქვეყნის პრორუსულმა ოპოზიციამ უსაფუძვლო, ხოლო რუსეთმა „ანტირუსული ისტერია“ უწოდა.

ასევე ნახეთ

პრორუსული ძალები დასუსტდნენ, მაგრამ არ გამქრალან - ინტერვიუ მოლდოვის საგარეო საქმეთა მინისტრის ყოფილ მოადგილესთან

„რუსეთთან დაკავშირებული“ დეზინფორმაცია

მიმდინარე კვირაში სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა არარატ მირზოიანმა განაცხადა, რომ დეზინფორმაციის ნაწილი, რაც სომხეთში არჩევნების წინ შეიმჩნევა, ნაწილობრივ რუსეთთანაა დაკავშირებული.

„ხედავთ თუ არა, როგორ ამბობენ რუსეთის პარლამენტის წევრები ისეთ რაღაცებს, რაც სომხეთის სუვერენიტეტისა და მისი კანონიერად არჩეული ხელისუფლების წინააღმდეგაა მიმართული? ხედავთ თუ არა ისეთ რაღაცებს, რისი თქმის უფლებაც არ აქვთ, რადგან ეს შიდა პოლიტიკაში ჩარევაა? დიახ, ხედავთ“ - განაცხადა მან.

„ხედავთ, როგორ არიან სხვადასხვა რანგის თანამდებობის პირები ასეთ ქმედებებში ჩართულნი? დიახ, ხედავთ. ხედავთ, როგორ მოდის ასეთი რაღაცები საექსპერტო წრეებიდან? Google-ში ერთ წამში შეგიძლიათ ამ ყველაფრის ნახვა“, - განუცხადა მან ჟურნალისტებს 23 მარტს.

• 2026 წლის 5 თებერვალს, მოსკოვში სომხეთის პარლამენტის სპიკერ ალენ სიმონიანთან შეხვედრისას რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა „უცნაური“ უწოდებს ცნობებს „სომხეთისკენ ჩრდილოეთიდან მომავალ საფრთხეების შესახებ“.
• „შემიძლია დაგარწმუნოთ, რომ როდესაც საზღვარგარეთიდან ისმის სიგნალები, რომ ვიღაც - და აშკარად მიანიშნებენ რუსეთზე, - ემზადება [არჩევნებში] ჩარევისთვის, როდესაც ერევნიდან ისმის მოწოდებები ევროკავშირისადმი, არ დაუშვან ეს ჩარევა, ეს ყველაფერი ჩვენთვის, უცნაურია“, - განაცხადა მან.

ასევე ნახეთ

ლავროვი: უცნაურია საუბარი სომხეთისკენ ჩრდილოეთიდან მომავალ საფრთხეებზე

• „ჩვენ გვჯერა, რომ ერევანში პასუხისმგებლობიანი პოლიტიკოსები ხვდებიან, რომ ასეთი ნაბიჯები აშკარა პროვოკაციული მიზნებით იდგმება“, - თქვა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა.

ამავე შეხვედრაზე ლავროვმა კიდევ ერთხელ დააფიქსირა მოსკოვის უარყოფითი დამოკიდებულება სომხეთის გაცხადებულ სურვილზე, გახდეს ევროკავშირის წევრი.

სიმონიანს 2025 წლის მაისში ნათქვამი აქვს, რომ რუსეთი „ჰიბრიდულ ომს“ აწარმოებს სომხეთის წინააღმდეგ და ეს პროცესი 2026 წელს კიდევ უფრო გაძლიერდება. სიმონიანის თქმით, ხშირად ამისთვის „ეთნიკურად სომეხ კომენტატორებს იყენებენ“.

ასევე ნახეთ

კრემლის პროპაგანდისტ სოლოვიოვის გამონათქვამის გამო სომხეთში რუსეთის ელჩს ნოტა გადასცეს

ბრიუსელის შემდგომი ნაბიჯები

ჯერ გაურკვეველია, აპრილში მისიის დასრულების შემდეგ, დაბრუნდება თუ არა ჰიბრიდული რეაგირების ჯგუფი სომხეთში არჩევნების თარიღთან უფრო ახლოს.

თუმცა, აპრილის დასაწყისში ერევანში მოგზაურობის შემდეგ, მომზადდება ანგარიში, რომელიც განსაზღვრავს ბრიუსელის შემდგომ ნაბიჯებს ერევანთან დაკავშირებით.

ეს შემდგომი ნაბიჯები შეიძლება მოიცავდეს ევროკავშირის სრულფასოვანი სამოქალაქო მისიის გაგზავნას სომხეთში, რომელიც ჩაანაცვლებს ევროკავშირის ამჟამინდელ მისიას, EUMA-ს.

• ეს მისია 2023 წელს შეიქმნა აზერბაიჯანის მიმდებარე სომხეთის სასაზღვრო რაიონებში სტაბილურობის ხელშესაწყობად.
• თუმცა, ახალი მისიის ინიციირებას დასჭირდება ევროკავშირის 27-ვე წევრი სახელმწიფოს ერთსულოვანი მხარდაჭერა.

ჰიბრიდული რეაგირების ჯგუფის პარალელურად, ევროკავშირის დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლებმა, კერძოდ კი ევროპის საგარეო ქმედებათა სამსახურმა ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებს ასევე გაუგზავნა უფრო ვრცელი დოკუმენტი სახელწოდებით „კრიზისული მიდგომის პოლიტიკური ჩარჩო სომხეთისთვის (PFCA)“.

• 28-გვერდიანი დოკუმენტი, რომელსაც რადიო თავისუფლება გაეცნო, მხარს უჭერს ევროკავშირის „ერთიანი უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის“ (CSDP) მისიის ახლებურად განსაზღვრავს.
• დოკუმენტის ავტორები მიუთითებენ, რომ „ევროკავშირის სასიცოცხლო ინტერესებშია სომხეთთან მზარდი ორმხრივი ურთიერთობების გაღრმავება და შიდა და რეგიონული სტაბილიზაციის ხელშეწყობა - სომხეთის გამოთავისუფლებით საგარეო, პოლარიზაციის გამომწვევი ჩარევისგან“.

ასევე ნახეთ

რას ცვლის სომხეთ-ამერიკის სტრატეგიული პარტნიორობა რეგიონში?

კიდევ უფრო დეტალურად

დოკუმენტი ნათლად აცხადებს, რომ მოსკოვი ბრიუსელის მთავარი მოწინააღმდეგეა სომხეთში.

მასში აღნიშნულია, რომ „სომხეთის ევროკავშირისკენ თანდათანობითი რეორიენტაციის ფონზე, ამ ქვეყნის ღრმა ეკონომიკური დამოკიდებულებისა და რეგიონული უსაფრთხოების მყიფე გარემოს გამოყენებით, რუსეთმა გააძლიერა იძულების პოლიტიკა“.

დოკუმენტში ჩამოთვლილი „დესტაბილიზების გამომწვევი ტაქტიკები“ მოიცავს:

• რუსეთის მხრიდან გაზის ფასის ზრდითა და ვაჭრობის გარკვეული სფეროების შეჩერების შესახებ მუქარას;
• დეზინფორმაციულ კამპანიებს;
• კიბერშეტევებს;
• „ფსიქოლოგიურ ოპერაციებს“ (PSYOP).

ასევე ნახეთ

დრონები, ჩიპები, გემები, სამუშაო ადგილები სომხეთსა და აზერბაიჯანში - როგორ ხვდება "ამერიკის დაბრუნებას" რეგიონში საქართველო

ყველა ეს მეთოდი შეიძლება მიმართული იყოს „არჩევნების მთლიანობისა და რეგიონული სტაბილურობისადმი ნდობის შესასუსტებლად“.

დოკუმენტში ასევე ხაზგასმულია მოლოდინი, რომ „კრემლი სათავისოდ გამოიყენებს აზერბაიჯანთან, თურქეთთან და ირანთან არსებულ დაძაბულობას და ამ დაძაბულობასთან დაკავშირებულ შიშებს, რაც კიდევ უფრო ართულებს რეგიონულ სურათს და სამშვიდობო პროცესის მიმდინარეობას“.

ერევანი ბოლო წლებში ევროკავშირს დაუახლოვდა, მათ შორის სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაციის იმედითა და პერსპექტივაში ბლოკში წევრობაზე განაცხადის შეტანის იდეით.

ასევე ნახეთ

კაია კალასი: ვავითარებთ ვიზალიბერალიზაციაზე დიალოგს. არარატ მირზოიანი: დემოკრატია არის ჩვენი დამოუკიდებლობის ქვაკუთხედი

თუმცა ეს ახალი დოკუმენტი ნათლად ასახავს იმასაც, თუ ჯერ რამდენად მჭიდროდ არის ქვეყანა გადაჯაჭვული მოსკოვთან.

„მჭიდრო კავშირები“ ახალი შესაძლებლობის ფონზე

ასე, მაგალითად, დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ „სომხეთი კვლავ მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული რუსეთზე უსაფრთხოების, ეკონომიკისა და ენერგეტიკის სფეროებში“.

გასათვალისწინებელ გეოპოლიტიკურ ფაქტორებს შორის ჩამოთვლილია:

• სომხეთის ქალაქ გიუმრიში მდებარე რუსული სამხედრო ბაზა;
• რუსეთის ფედერალური უსაფრთხოების სამსახურის მესაზღვრეები, რომლებიც პატრულირებენ სომხეთის საზღვრებზე ირანთან და თურქეთთან;
• ასევე, FSB-ს მიერ სომხეთის სასაზღვრო მომსახურების უზრუნველყოფა.

ასევე ნახეთ

ვენსმა და ფაშინიანმა გააფორმეს სამოქალაქო სფეროში ბირთვული თანამშრომლობის შეთანხმება

„ეკონომიკური თვალსაზრისით, არსებობს მკაფიო ინდიკატორები იმისა, რომ მოსკოვის გავლენა სომხეთში კვლავ მნიშვნელოვანი რჩება“, - წერია დოკუმენტში.

დეტალები ასეთია:

• უპირველეს ყოვლისა, სომხეთი რუსეთის ლიდერობით მოქმედი „ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის“ წევრია, რაც მოსკოვს ქვეყნის მთავარ ენერგომიმწოდებლად და უდიდეს სავაჭრო პარტნიორად აქცევს;
• დიდი სომხეთის მოქალაქეების შრომითი მიგრაცია რუსეთის ფედერაციაში;
• დამატებით, რუსული ფირმები აკონტროლებენ სომხეთის გაზის, რკინიგზისა და ტელეკომუნიკაციების ძირითად ინფრასტრუქტურას.

ასევე ნახეთ

თუ რუსეთი „დაპირებულ ინვესტიციებს“ არ ჩადებს, სომხეთმა შესაძლოა რკინიგზის სექციები დაიბრუნოს და თავად განაახლოს - ფაშინიანი

ყველაფერთან ერთად, დოკუმენტი გასაოცარი გულწრფელობით აღწერს იმას, თუ რას დაკარგავს ევროკავშირი, თუ არ გააძლიერებს სომხეთთან ურთიერთობას.

ავტორები აფრთხილებენ ბრიუსელს, რომ თუ იგი პოლიტიკური მხარდაჭერის განცხადებებს კონკრეტულ ქმედებებს არ მოაყოლებს, ევროკავშირის გავლენა შემცირდება.

მთავარი შიში ასეთია: თუ ბრიუსელი ნაბიჯებს არ გადადგამს, რუსეთი ჩაერევა.

დოკუმენტის დასკვნის თანახმად, „იმ დროს, როდესაც რუსეთის ფედერაცია რეგიონულ დონეზე დასუსტებულია, ევროკავშირმა ხელიდან არ უნდა გაუშვას ისტორიული შესაძლებლობა, ხელი შეუწყოს რეგიონულ აქტორებს, თავი დააღწიონ მოსკოვის მკლავებს“.

ჩვენს თაობას წილად ხვდა რობერტო ბოლანიოს აღმოჩენის ბედნიერება. ახალი ავტორის მიგნება ცალკე სიხარულია, მაგრამ ბოლანიოსნაირი ავტორისა მთლად ახალი მიწის აღმოჩენას უდრის. იგი დიდხანს დარჩება ბოლო დიდ ლათინურ ამერიკელ მწერლად, სამუდამოდ თუ არა.

იმიტომ არა, რომ ამ ტიპის ლიტერატურა კვდება, არც იმიტომ, რომ ზოგადად ლიტერატურა კვდება ტიკ-ტოკების ეპოქაში, უბრალოდ, ბოლანიო აღმოჩნდა ჭეშმარიტად დიდი. იგი მაშინაც დიდი იქნებოდა, როცა თვით მხატვრული ლიტერატურა იყო დიდი, და არა ისეთი ჩაფუშული და კოჭლი, როგორიც დღესაა.

არჩილ ქიქოძე თავის ახალ რომანზე ამბობს, ეს წიგნი დავიწყე ბოლანიოს „ღამე ჩილეში“ („Nocturno de Chile“) წაკითხვით, რომელშიც ვერ ვნახე სინათლის ნატამალიო. არჩილი სასტიკ წიგნს ასახელებს. იმაშიც მართალია, რომ ბოლანიოს საუკეთესო ნიმუშებში რთულია ხოლმე სინათლის მოძიება.

არჩილის არ იყოს, მეც მაქვს საჩემო რამ ჩილელის ბიბლიოგრაფიაში, ნოველა „შორეული ვარსკვლავი“ („Estrella distante“), რომელიც არა მარტო ბოლანიოს ერთ-ერთ საუკეთესო ნაწარმოებად მიმაჩნია, არამედ მსოფლიო ლიტერატურის შავ ბრილიანტად ვთვლი. თუნდაც მარტო კარლოს ვიდერის სახის შექმნისთვის. ყოფილი პოეტისა, რომელიც პინოჩეტის მოსვლის შემდეგ ხდება სამხედრო მფრინავი და თვითმფრინავის კვამლით ცაში წერს ლექსებს.

ვინც ბოლანიო იცის, ისიც იცის, რომ მისი პირველად წაკითხვა მოწმენდილ ცაზე მეხის გავარდნასავითაა. კერძოდ, სხვისი ბინიდან ძაღლის ყეფასავით, მაშინ როცა ძაღლი არ ჩანს. თუმცა მაინც ვხვდებით ცხოველის ზომას მისი ხმის სიმაღლის, ტემბრისა და ამპლიტუდის მიხედვით. არადა, თითქოს რაღას უნდა გავეოცებინეთ ლათინური ლიტერატურის მოყვარულნი, მოხიბლულნი მაგიური რეალიზმით?

ბოლანიომ კი უცებ სულ სხვა რეალიზმების კვამლში გაგვხვია, ცნობილი ტრაგიკული (Tragic Realism) და სპექტრული რეალიზმების (Spectral Realism) სახელით. პირველ რიგში, ვისცერალურ რეალიზმში (Visceral Realism), რომელიც მისივე შემოთავაზებული ტერმინია. სიტყვა „ვისცერალური“ ან „ვისცერული“ პირდაპირ შეეხება შინაგან ორგანოებს (კუჭი, ნაწლავები) და მიუთითებს კავშირზე უჯრედულ, ინტუიციურ, ღრმა („ჯიგარის“ დონეზე) შეგრძნებებთან და ფიზიკურ რეალიებთან. შეუძლებელია ამ კაცის მშვიდად კითხვა. სიტყვებს შორის აქ სულ ზუზუნებს რაღაც, როგორც დენი კაბელებში.

ქიქოძეს რომ არ ეხსენებინა ბოლანიო, ისე წავიკითხავდით „ომს“, სულაც არ გაგვახსენდებოდა ჩილელი. მაგრამ იგი ნახსენებია. ასე რომ, ხიდი მონიშნულია ორ ნაწარმოებს შორის. თუნდაც ჩატეხილი. ჩვენი ტვინიც, გვინდა არ გვინდა, თვითონ ცდილობს მსგავსების პოვნას. მსგავსება კი ისეთი რამეა, ცეცხლსა და წყალს შორისაც იპოვი კაცი. მით უფრო, როცა არ ეძებ. თუმცა მთავარი მაინც ისაა, რა განასხვავებს ამ ორს. იქ სადაც ბოლანიო დაუნდობლად აშიშვლებს ადამიანურ ბოროტებას და სიმხეცეს, ქიქოძე ვერ წირავს, ვერ იმეტებს ადამიანს ბოლომდე. და აი, ეს ჰუმანურობა რაღაც აზრით შეიძლება კიდევ უფრო დამთრგუნველია, ვიდრე ბოლანიოს სისასტიკე. ჩილელის კითხვისას რაღაც გაწვება კუჭზე, სულიც გეხუთება, დისკომფორტს გრძნობ, არჩილის კითხვისას კი გული გითბება. მაგრამ იმასაც ხვდები, რომ ავტორმა შეგითბო ეგ გული სულის შებერვით, რომ სინამდვილეს არ დაესუსხე.

დღემდე არჩილ ქიქოძეს კარგ თანამედროვე ქართველ ავტორად ვთვლიდი, ერთ-ერთ საუკეთესოდ. „ქართველი“ და „ერთ-ერთი“ აქ მხოლოდ აზუსტებენ, რომ არჩილის გარდა კიდევ გვყავს ავტორები, თორემ გამოვიდოდა, რომ იგი ერთადერთია. რა ბედენაა იყო პირველი იქ, სადაც არავინაა შენ გარდა? თუმცა ხომ ვიცით, არიან მწერლები, რომლებიც ახერხებენ, ცარიელ ოთახშიც იყვნენ მეორენი.

დღეს მე შემიძლია სიხარულით ვთქვა, რომ აღმოვაჩინე დიდი მწერალი არჩილ ქიქოძე. და აღმოვაჩინე მოულოდნელად, როგორც ბოლანიოს მივაგენი თავის დროზე.

აწი, რაც უნდა დაწეროს არჩილმა, სამუდამოდ დარჩება იგი „ომის“ ავტორად. ამით მის ძველ წიგნებს კი არ ვაკნინებ, ან ახლებს წინასწარ კი არ ვუმიწებ, უბრალოდ, ვიცი, რომ „ომი“ იქნება მის ცხოვრებაში ის წერტილი, რომელიც დაყოფს მის შემოქმედებას „მანამდე“ და „შემდეგ“ ნაწილებად. დოკუმენტურსაც, მხატვრულსაც, დიდ და მცირე პროზასაც. რასაკვირველია, უმრავლესობისთვის იგი დარჩება „სამხრეთული სპილოს“ ავტორად, მაგრამ გამოჩნდებიან გურმანები, ვისთვისაც არჩილი იქნება ის, ვინც დაწერა „ომი“. და მე დიდი სიხარულით ვიქნები ერთ-ერთი მათ შორის.

„ომი“ არაა მორიგი კარგი რომანი, „ომი“ შედევრია. ოღონდ ესაა სპეციფიკური ლიტერატურა, „წიგნი არა ყველასთვის“ – ამ ფრაზის საუკეთესო გაგებით.

„ომი“ მასკულინური ტექსტია, მაჩოისტური და მუჟიკური, მაგრამ თუნდაც მილევადი ტესტოსტერონის ამ თუხთუხებიდან ისეთი სევდა, სინაზე, და რაც მთავარია, უიმედობა გამოჟონავს ხოლმე, სუნთქვას შეგიკრავს. აქ იმდენი „სასოწარკვეთა და სიგიჟეა, ეს უთქმელი ზღვარი იმდენად შესახებია, იმდენად ნამდვილი და ტრაგიკულია, რომ პირდაპირ უტყვი კივილით დაგეჯახება ამ ფურცლებიდან“.

ეს არის ცრემლებამდე ტკივილით სავსე ტექსტი, რომელიც გაჟღენთილია ისეთი იუმორით, უფრო სწორად, იუმორის ისეთი კოდებით, როგორიც დღეს უკვე აღარ გვხვდება, და აღარც მუშაობს, რასაც ზევიდან მოყრილი აქვს ის ნაღველი, რომელიც კარგ პროზას დიად პოეზიად აქცევს.

ეს არაა იმდენად კომპლიმენტი, რამდენადაც ფაქტის კონსტატაცია. „ომი“ არ არის კლასიკური რომანი, მას არ ჰყავს ტრადიციული გაგებით მთავარი გმირი, არა აქვს კვანძი და კვანძის გახსნა, არც კულმინაცია და ფინალი. ბოლოში მწერალი სულაც ამბობს, რომ „ფინალს ვერ წერს, იმიტომ კი არა, რომ ვერ მოიფიქრა – რამდენიმე ფინალი მოიფიქრა და ყველა კარგი“, არამედ ამ ამბის დამთავრება არ იქნება. თითქოს მიგვანიშნებს, დამიჯერე, ასე ჯობს, უფინალოდო. და ჩვენც გვჯერა. იმიტომ კი არა, რომ გავბრიყვდით, არამედ იმდენად გწამს მთელი ნაწარმოებისა კითხვის პროცესში, რომ ავტორივით გულშემატკივრობ მას. და ეგებ ავტორზე მეტადაც. და როგორც მთავრდება იგი, იმას მიიჩნევ ერთადერთ კანონიკურ დასასრულად.

რაც შეეხება ჟანრს, მე ვიტყოდი, ესაა პოლიფონიური მონოლოგი.

„ომი“ იმ წარსულის ქრონიკაა, რომელიც მარადი აწმყოა, აქ ყველა ყოფილია, ნადეპუტატარი, ნაავაზაკარი, ნარაგბისტალი, ნაძმაკაცარი, და საერთოდაც, ნაკაცარი. აქ ომიც კი ნაომარია. მარტო მწერალია მარადიული, თავისი მახვილი, მაგრამ ოდნავ მოჭუტული თვალით. ვიღაცამ ხომ უნდა აღწეროს და აღნუსხოს ყოველივე, თუნდაც ნალბანდიანის ტიტველი ქალები და უტყვიო პისტოლეტი.

„ომი“ იმ ქვეყანაზეა, „სადაც ცუდი და კარგი კაცის გარჩევა ჭირს“. ეს ჩვენი ამბავია, შორენას საწმერთულიდან შორენას ტანგამდე. „ომი“ ქართული წიგნია. ტკივილამდე ქართული. იმდენად მტკივნეული, რამდენადაც უთარგმნელი. არჩილი თვითონვე წერს პატარა ენების უიღბლობაზე, მსოფლიო ლიტერატურაში შეცურვის შეუძლებლობაზე. რაც სრული სიმართლეა. „ომი“ კი ძლიერ ჩვენია, დაძეძგილი იმ კულტურული კოდებით, რომლებიც გაუგებარია უცხოელისთვის.

აქ ერთგან სულ სამ სიტყვას იტყვიან და სამივე ტყუილი იქნება. „ომი“ მონჯღრეული დროის მანქანასავითაა, რომელსაც ბოლომდე კი არ გადაყავხარ სხვა სივრცეებში, არამედ ნაწილობრივ, ნახევრად აწმყოში რჩები, ნახევრად კი ხან ივრის ჭალებში აღმოჩნდები, ხან ჰუმანიტარული დახმარების ყუთებთან და მკვდარი სულებით სავსე სიებთან.

იმ ჰუმანიტარულ დახმარებას, ცხადია, ბევრი ვინმე დასევია, როგორც ლეშს ძერა. მათში კოლორიტული ტიპაჟებიც მოიძებნებიან. ვთქვათ, ქალების ქალი, ჰუმანიტარული დახმარების დედიკო, დიდი დედა. უზარმაზარი, მედიდური, დედოფალივით გაყინული მზერით. მის მომსახურე თეთრ ვოლგაში მგზავრის წინა სავარძელი ამოუღიათ, რომ დედიკო უკანა სავარძელზე დაეტიოს და მორგვივით ფეხები კარგად გაშალოს.

ბევრი დაუვიწყარი პერსონაჟის მიღმა, არის ერთი ეპიზოდური ტიპიც, იმერეთის რომელიღაცა ღატაკზე ღატაკი ქალაქის მკვიდრი კაცი, რომელიც თავის სახლს მიაფსამს ნაქეიფარი. სულ ესაა მისი როლი მთელ წიგნში და აი, ამ წამიერ სცენაში, საკუთარ სახლზე მიფსმაში, ეგებ მთელი ჩვენი ქვეყნის ისტორიაც კი იკითხება.

„ომი“ მინიშნებების წიგნია, სადაც ბუნდოვნად ცნობ ან სრულიად ვერ ცნობ ხალხს, ადგილებს, მოვლენებს, მაგრამ ამას არა აქვს მნიშვნელობა. ეს პოეზიაა, რომელიც სხვა რეგისტრში მუშაობს, დაღეჭვა-დაზუსტებების გარეშეც მთელი ცხოვრება ჩაგირბენს თვალწინ. მთავარია ენა და კულტურული კოდები, აღმნიშვნელები, ბმები.

„ომი“ ბევრ ისეთს გაგახსენებს, რაც, გეგონა, სამუდამოდ დაგავიწყდა, ვთქვათ, კონფორმისტად ქცეულ ცნობილ ქართველ მსახიობს რუსულ კინოში, როცა თხუთმეტ რესპუბლიკას ერთი ნომერი ჰქონდა მილიციაში დასარეკად: 02.

ან მკვდარი ჩერნენკოს სურათისთვის მირთმეულ წითელ გვაზდიკებს, რომელთაც პოლიტრუკი გაზმანოვი სამგლოვიარო ღონისძიების შემდეგ თავის ცოლს, ვალენტინა სერგეევნას მიართმევს, და ისიც მისცემს იმ ღამით ქმარს. ამ ბარტერში, ამ მირთმევა-მიცემაში მთელი ეპოქაა ჩატეული.

კითხულობ ამ საოცარ წიგნს, გახრჩობს საზიზღარი გამოუსავლიანობის შეგრძნება და უცებ ისეთი ხარხარი აგივარდება, საკუთარი თავის შეგრცხვება. იმიტომ კი არა, რომ დღევანდელ დღეს, ამ ჟამიანობისას სიცილი არ მოსულა, არამედ მიხვდები, რომ დიდი ხანია ასე თავისუფლად არ გიგრძნია თავი, არაფერს აუმჩატებიხარ, მზის სხივს არ შემოუჭვრეტია შენს ბნელ ფიქრებში.

არსებობს მითი, თითქოს ადამიანს სიკვდილის შემდეგ ერთხანს კიდევ ეზრდება ფრჩხილები და თმა. რაც ტყუილია. ფრჩხილისა და თმის ზრდას უჯრედების დაყოფა ჭირდება, დაყოფას – ენერგია, რაც სიცოცხლესთან ერთად ქრება. ზრდის ილუზია იმიტომ ჩნდება, რომ სიკვდილის შემდეგ კანი დეჰიდრატაციის გამო ჭკნება. შენც გეჩვენება, რომ ფრჩხილები და თმის ღერები იზრდება. ილუზია იქმნება, თითქოს გვამს სიცოცხლე შერჩენია, რომელიც მკვდარს შეიძლება ვეღარ აღადგენს, მაგრამ სადღაც ბჟუტავს, როგორც კანდელზე ცისფერი ალი, სანამ საბოლოოდ ჩაქრება. იმავეს განიცდი ამ გენიალური წიგნის კითხვისასაც, თითქოს ექსპერტიზის დასკვნას ეცნობი, რომელიც გეუბნება: ორგანიზმი მკვდარია, ჩვენ კი მაინც გვეჩვენება, რომ მკვდარს ფრჩხილები და თმა კიდევ ეზრდება.

ამ ფრჩხილებივით და თმასავით შერჩენია არჩილის ქალაქსაც გარდასულ დღეთა აჩრდილები, გაჭედილნი იმ თბილისში, რომელიც აღარც არსებობს. ეგებ ეს ის ბოლო აზრები, ხატები, ბგერები, სახეები, ის უკანასკნელი გაელვებანია, რომელთა შემდეგ სრული სიჩუმე ჩამოდგება.

„ომი“ მომაკვდავ მეტროპოლისზეა, სადაც შენი რაღაც ძალიან პირადული და მნიშვნელოვანი „ჩაკონსერვდა, ჩაბეტონდა, ჩაქვესკნელდა“. წიგნის ბოლოსკენ ავტორი წერს თავის გმირზე, მკვდარსა და მომაკვდავებს შორის შეყოვნებულმა იმდენად მძაფრად იგრძნო კატასტროფა, რომ თავბრუ დაეხვა და თვალები ცრემლით აევსოო. შეუძლებელია, „ომმაც“ ასევე არ დაგახვიოს თავბრუ და თვალები ცრემლით არ აგივსოს.

ერთხელ კარლოს სანტანამ მაილზ დევისის „ალქაჯთა ნახარშზე“ (ამავე სახელწოდების ალბომიდან „Bitches Brew“) თქვა, თემის დასაწყისში მაილზის საყვირის ექოები ისე ისმის, თითქოს ნიუ-იორკის ცათამბჯენები ირეკლავენო მისი ინსტრუმენტის ჩხავილსო. ამ წიგნშიც ასეა, თბილისური ხმები გესმის, დაფეთებულები რომ დაძრწიან ძველი ქალაქის ჩიხებსა და ეზოებში, პარკებში, SALVE-იან სადარბაზოში, რომლებიც არჩილმა მოაქუჩა, როგორც მოჩვენებებზე მონადირემ თავისი ნადავლი, და ერთ ყდაში მოაქცია, რომ ნებისმიერმა, ვინც „ომს“ მიუგდებს ყურს, ეს ხმები გაიგონოს და მათი სახასიათო ტემბრით დატკბეს, რომელიც სულ უფრო და უფრო ხმადაბლა ისმის.

„ომი“ ერთი ქალაქის ექსჰუმაციაა. იმ თბილისის, რომელიც ამ წიგნის გარეთ აღარ არსებობს.

ავტორი გვეუბნება, სულ მინდოდა დამეწერა რამე პოლიტიკური, სატირული, ძალიან სასაცილო და უიმედო, უხერხული წიგნი, რომელიც საფიქრალს მეტს გააჩენდა, ვიდრე სიხარულს და სენტიმენტსო. არჩილმა ეს შეძლო, ეგაა, რომ „ომი“ სიხარულსა და სანტიმენტს ვერაფერს უშვრება, ამ უკიდეგანო სევდიდან ერთიცა და მეორეც იმდენი მოჟონავს, ლამის დაგვახრჩოს.

ეს ის შემთხვევაა, როცა შეკითხვაზე „აბა, ომი გინდათ?“, სწორი პასუხია: დიახ, ჩვენ გვინდა „ომი“! „ომი“ პროზად დაწერილი ვრცელი პოემაა. ერთი გრძელი ამოძახილი, ყვირილი, რომელიც სამუდამოდ ჩაგისახლდება ყურში. ეს ის „ომია“, რომელიც არ გინდა დამთავრდეს. და რაც მთავარია, ის მუსიკაა, რომელიც დიდი ხანია მიწყდა, შენ კი კვლავ ჩაგესმის იგი.

იმას გარდა, რაც ზედაპირზეც ჩანს, არის კიდევ რაღაც ძალიან ღრმად, რაც „ომს“ „ღამესთან“ თუ არ ანათესავებს, რაღაცნაირად აკავშირებს. ამ წიგნის კითხვისას გეფიქრება, თუ ქართული და ლათინური ამერიკის ლიტერატურა პარალელურ სამყაროებში არ არსებობენ, ეგებ პარალელურ საფლავებში მაინც დაიმარხონ ოდესმე. რაც მთავარია, არჩილ ქიქოძის „ომი“ არათუ რამით ჩამოუვარდება რობერტო ბოლანიოს „ღამეს ჩილეში“, არამედ, არჩევანზე თუ მიდგა საქმე, ან-ან, მე ვირჩევ „ომს“.

ბლოგში გამოთქმული მოსაზრებები ეკუთვნის ავტორს და შეიძლება ყოველთვის არ ემთხვეოდეს რედაქციის პოზიციას.​