შირინ ებადი: ისლამური რესპუბლიკა "ფუნდამენტურად გამოუსწორებელია“
ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატმა, შირინ ებადიმ ფრანგულ გამოცემა Liberation-თან ინტერვიუში ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ირანის პოლიტიკური სისტემა „ფუნდამენტურად გამოუსწორებელია“ და ისეა სტრუქტურირებული, რომ შიგნიდან მნიშვნელოვანი რეფორმების გატარების ნებისმიერი მცდელობა მარცხისთვისაა განწირული.
ინტერვიუში ებადი ამბობს, რომ ირანში დემოკრატიისა და პროგრესის მთავარი დაბრკოლება „ხელმძღვანელობის პოზიციაა“. მისი თქმით, რეალური ცვლილებების მისაღწევად აუცილებელია უმაღლესი ლიდერის, აიათოლა ალი ხამენეის ხელისუფლებიდან „ჩამოცილება“.
უფლებადამცველი და ადვოკატი შირინ ებადი პირველი მუსლიმი ქალი და პირველი ირანელი გახდა, რომელმაც 2003 წელს ნობელის მშვიდობის პრემია მიიღო. ის 2009 წლიდან გაერთიანებულ სამეფოში ცხოვრობს.
ებადიმ გააკრიტიკა დასავლეთის ქვეყნების მიდგომა ირანის მიმართ და აღნიშნა, რომ „ეგოისტურმა“ პოლიტიკამ და რეჟიმთან „კომპრომისის“ მცდელობებმა მხოლოდ სტატუს-კვოს შენარჩუნებას შეუწყო ხელი. ებადიმ ასევე მოუწოდა საერთაშორისო თანამეგობრობას, დაუდგნენ გვერდით ირანელ ხალხს და გააძლიერონ ზეწოლა ქვეყნის უმაღლეს ხელმძღვანელობაზე.
ბოლოდროინდელ პროტესტებზე საუბრისას, ებადიმ განაცხადა, რომ ირანელმა ხალხმა არსებულ სისტემას აჯობა და ახლა ისინი ცდილობენ ჩამოაყალიბონ სეკულარული მთავრობა, რომელიც თავისუფალი იქნება რელიგიისგან.
გაეროს უფლებადამცველი: ირანი სიკვდილით დასჯას იყენებს, როგორც დაშინების იარაღს
გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესმა კომისარმა განცხადებაში აღნიშნა, რომ მიღებული ინფორმაციით, მხოლოდ გასული კალენდარული წლის განმავლობაში ირანმა 1 500 სიკვდილით დასჯა აღასრულა.
ფოლკერ თიურკმა გააფრთხილა საერთაშორისო საზოგადოება, რომ „სიკვდილით დასჯის მასშტაბები და ტემპი მიუთითებს უმაღლესი სასჯელის სისტემურ გამოყენებაზე, როგორც სახელმწიფო დაშინების იარაღზე, რაც განსაკუთრებით არაპროპორციულ გავლენას ახდენს ეთნიკურ უმცირესობებსა და მიგრანტებზე“.
თიურკის განცხადებით, მრავალი სიკვდილით დასჯა განხორციელდა „ისეთი სამართალდარღვევებისთვის, რომლებიც არ აკმაყოფილებს საერთაშორისო სამართლით დადგენილ "უმძიმესი დანაშაულის" კრიტერიუმს“. მან ასევე გააკრიტიკა „იმ პირთა სიკვდილით დასჯის გაგრძელება, რომლებმაც დანაშაული ბავშვობაში ჩაიდინეს, ისევე როგორც აღსრულების პროცესის გარშემო არსებული მუდმივი გასაიდუმლოება“.
„ეს არა მხოლოდ შეუსაბამოა საერთაშორისო სამართალთან, არამედ არაეფექტურია დანაშაულის პრევენციისთვისაც,“ - აცხადებს ის.
სიკვდილით დასჯის შემთხვევების მკვეთრი ზრდა ნაწილობრივ განპირობებულია ნარკოტიკებთან დაკავშირებული დანაშაულებით, რომლებიც არ მოიცავს განზრახ მკვლელობას.
გაეროს ადამიანის უფლებათა ოფისის მონაცემებით, 2025 წელს ირანში სიკვდილით დასჯის შემთხვევების სულ მცირე 47 პროცენტი ნარკოდანაშაულს უკავშირდებოდა.
ერდოანი ირანის პროტესტებს თეირანისთვის „ახალ გამოცდას“ უწოდებს
ირანში მიმდინარე ბოლოდროინდელ საპროტესტო აქციებზე პირველი ოფიციალური რეაქციისას, თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეპ ტაიპ ერდოანმა შექმნილი ვითარება თეირანისთვის „ახალ გამოცდად“ შეაფასა.
19 იანვარს, მინისტრთა კაბინეტის ყოველკვირეული სხდომის შემდეგ გამართულ სატელევიზიო გამოსვლაში, ერდოანმა განაცხადა, რომ ისრაელთან ბოლოდროინდელი კონფლიქტის შემდეგ, ირანი „ახლა დგას ახალი გამოცდის წინაშე, რომელიც მის სოციალურ მშვიდობასა და სტაბილურობას უქმნის საფრთხეს“.
„ჩვენ ყველანი ვადევნებთ თვალს იმ სცენარებს, რომელთა დაწერასაც ქუჩების მეშვეობით ცდილობენ“, - დასძინა მან.
ერდოანმა იმედი გამოთქვა, რომ ირანის ხელისუფლება შექმნილ ვითარებას „დიალოგისა და დიპლომატიის პრიორიტეტულობის პოლიტიკით“ დაძლევს. მან ასევე აღნიშნა, რომ სჯერა ირანის უნარის, „თავი დააღწიოს ამ ხაფანგებით სავსე პერიოდს“.
თურქეთის პრეზიდენტმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ თურქეთი კვლავაც „წინააღმდეგი იქნება ნებისმიერი ინიციატივისა, რომელიც ჩვენს რეგიონს გაურკვევლობაში ჩათრევის რისკის ქვეშ დააყენებს“.
შეგახსენებთ, რომ 15 იანვარს თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, ჰაქან ფიდანმა განაცხადა, რომ ანკარა ეწინააღმდეგება ირანის წინააღმდეგ ყოველგვარ სამხედრო ინტერვენციას და მიიჩნევს, რომ თეირანმა შიდა პრობლემები დამოუკიდებლად უნდა მოაგვაროს.
„მაქვს პირდაპირი ინფორმაცია, რომ თეირანის საავადმყოფოში... [უსაფრთხოების ძალები] თავს დაესხნენ თავად საავადმყოფოს. პერსონალის თქმით, ოპერაციიდან გამოსული პაციენტები პირდაპირ საკაციდან გაიტაცეს და წაიყვანეს.“ - უთხრა ირანელმა ექიმმა რადიო თავისუფლების ირანულ სამსახურს
ფორუმი