Accessibility links

ნინო ხარატიშვილი: რომანის იდეა ანა პოლიტკოვსკაიას ტექსტმა შთამაგონა


ამ დღეებში გერანიაში გამოვლინდა პრესტიჟული ლიტერატურული პრემიის, გერმანიის წიგნის ჯილდოს ლაურეატი. ესაა „ბუკერის“ გერმანული ანალოგი გერმანელი, ავსტრიელი და შვეიცარიელი მწერლებისათვის. პრემიის კანდიდატთა შორტლისტში იყო ჰამბურგში მცხოვრები მწერლის, ნინო ხარატიშვილის, რომანი „კატა და გენერალი“.​

ლიტერატურული პრემიის საიტზე ვკითხულობთ: „’კატა და გენერალი’ - ესაა დაძაბული, ღრმა ფსიქოლოგიური რომანი დანაშაულსა და სასჯელზე, სახელმწიფოებისა და ადამიანების გონებაში მიმდინარე ბრძოლაზე, მშვიდობისა და გადარჩენისკენ სწრაფვაზე.

მის რომანში პერსონაჟთა ბედი ერთანეთზეა გადაჯაჭვული და თავს იყრიან სიყვარულისა და სიძულვილის ღერძზე. ისინი არიან კლასიკური ტრაგედიის რანგში აყვანილი მომაკვდინებელი თამაშის ნაწილი...“

რადიო თავისუფლების კორესპონდენტმა იური ვექსლერმა ინტერვიუს დასაწყისში ნინო ხარატიშვილს ჰკითხა, თუ როგორ გაუჩნდა მას, ჩეჩნეთიდან შორს მცხოვრებ მწერალს, იდეა დაეწერა რომანი ჩეჩნეთის ომის ექოზე.

’კატა და გენერალი’ - ესაა დაძაბული, ღრმა ფსიქოლოგიური რომანი დანაშაულსა და სასჯელზე, სახელმწიფოებისა და ადამიანების გონებაში მიმდინარე ბრძოლაზე, მშვიდობისა და გადარჩენისკენ სწრაფვაზე.

ნინო ხარატიშვილი: ჩეჩნეთით ყოველთვის ვიყავი დაინტერესებული, გროზნო საქართველოდან ხომ სამი-ოთხი საათის სავალზეა. თავდაპირველად ჩეჩნეთზე არაფერი ვიცოდი, მონაყოლით ვსაზრდოობდი, მაგრამ შემდეგ ხელში ჩამივარდა ანა პოლიტკოვსკაიას წიგნი. დავიწყე თუ არა წიგნის კითხვა, სულ უფრო და უფრო ჩავიძირე ჩეჩნეთის სინამდვილეში. შემდეგ ვიმოგზაურე ჩეჩნეთში, ვეწვიე საქართველოში პანკისის ხეობას, სადაც ეთნიკური ჩეჩნები ცხოვრობენ. ომის თაობაზე ჩვენ მხოლოდ ყურმოკვრით ვიცოდით, მაგრამ მაინტერესებდა, როგორ ცხოვრობდნენ იქ ადამიანები. ამის თაობაზე საერთოდ არაფერი ვიცოდი, ინფორმაცია საზღვარზე ვერ გადმოდიოდა. აი, ასე დაიწყო ეს ყველაფერი.

რადიო თავისუფლება: რამდენი ხანი მუშაობდით რომანზე?

ნინო ხარატიშვილი: ორი წელიწადი. მაგრამ მქონდა პაუზა, რადგან ამ პერიოდში დედა გავხდი. გოგონას დაბადებამდე რომანი სანახევროდ მქონდა დაწრილი, მაგრამ საჭირო გახდა პაუზის აღება ერთი წლით. შემდეგ მივიღე სტიპენდია ლიტერატურული ფონდებიდან. ვმუშაობდი სტამბოლში, რაც ძალიან დამეხმარა, რადგან ჰამბურგში უფრო გამიჭირდებოდა.

რადიო თავისუფლება: თქვენს რომანზე ითქვა: „ესაა რომანი ჩეჩნეთში ძალადობაზეო“. რამდენად სწორია ეს?

ნინო ხარატიშვილი
ნინო ხარატიშვილი

ნინო ხარატიშვილი: მე არ მიფიქრია არანაირ ფორმულაზე. მე ვწერდი ფაქტებზე დაფუძნებულ ისტორიას. ეს არის მართალი ისტორია, მაგრამ, ცხადია, შემდეგ ბევრი რამ შევცვალე და, რა თქმა უნდა, ეს რომანი გადაიქცა გამონაგონად. მე შთაგონებული ვიყავი ანა პოლიტკოვსკაიას ტექსტით, რომელიც რეალურ მოვლენებს ასახავს. ვცდილობდი დამეწერა იმდენად ობიექტურად, რამდენადაც შემეძლო.

რადიო თავისუფლება: თქვენ პოლკოვნიკ იური ბუდანოვისა და ჩეჩენი გოგოს, ელზა კუნგაევას, ისტორია გაითვალისწინეთ, შეისწავლეთ?

ნინო ხარატიშვილი: რა თქმა უნდა, სწორედ ამაზე ვლაპარაკობ.

რადიო თავისუფლება: თქვენი რომანის გმირი რუსი ორლოვია, რუსი ოლიგარქი? ეს რას ნიშნავს, საერთოდ? როგორ გახდა ის ოლიგარქი? ტიპიურია მისი გზა?

ნინო ხარატიშვილი: რთული კითხვაა. მასზე პასუხი კიდევ უფრო რთულია, ვიდრე ჩეჩნეთზე საუბარი... ვფიქრობ, ეს ის ხალხია, რომელიც ძალიან ექსტრემალური დროის ეპიცენტრში, ეპოქაში აღმოჩნდა, როდესაც ბევრი რამე იცვლებოდა და როცა ბევრი რამე ჩანდა და იყო კიდეც შესაძლებელი.. არ მყოლია მხოლოდ ერთადერთი პროტოტიპი, რომლითაც გამოჩნდებოდა, თუ როგორი უნდა იყოს ადამიანი, რომ ოლიგარქი გახდეს. ბევრნაირი ადამიანები იყვნენ, ბევრი იყო ჭკვიანი, ყველას სჭირდებოდა რისკზე, დიდ რისკზე წასვლა და საჭირო იყო, რომ ჰქონოდათ თვისება...უსინდისოდ ემოქმედათ, - თუ, არ ვიცი, როგორ ვთქვა! - იმ დროს, ჩემი აზრით, არავინ ფიქრობდა მორალზე, რადგან ადამიანები ხედავდნენ შესაძლებლობას, ხედავდნენ შანსს, იყენებდნენ ამას და შოულობდნენ ფულს! და, ცხადია, მაშინ არ იყო სტრუქტურები, რომლებსაც შეეძლოთ ადეკვატურად გამკლავებოდნენ ამ ნაკადს. ამიტომ ბევრი რამ იყო შესაძლებელი. იყვნენ ადამიანები, რომლებმაც მცირე კაპიტალით დაიწყეს და ორიოდე წელიწადში საარაკო სიმდიდრე დააგროვეს. მაშინ ბევრი დანაშაული ხდებოდა. რა თქმა უნდა, ყველა არ მყავს მხედველობაში. მათ შორის, ვინც იმხანად წარმატებას მიაღწია, იყვნენ სტუდენტები, მეცნიერები, მათ შორის - მათემატიკოსები, რომლებმაც გამდიდრება შეძლეს...

რადიო თავისუფლება: თქვენი რომანი ხიბლავს მკითხველებს, რადიოში კითხულობენ მის ნაწყვეტებს... რამდენად სწორად აღგიქვამთ თქვენ გერმანული ლიტერატურული კრიტიკა?

არაფერი არ ქრება, ყველაფერი ტოვებს თავის კვალს...

ნინო ხარატიშვილი: არ ვიცი რა გიპასუხოთ. არის, ცხადია, პოზიტიური და არის ნეგატიური კრიტიკაც. გარკვეული თვალსაზრისით, ამას ველოდი. წინა რომანის - „მერვე სიცოცხლის“ - შემდეგ ველოდი, რომ ზოგიერთი კრიტიკოსი ახლა იმედგაცრუებული დარჩებოდა: ეს არ არის იგივე სამყარო, არ არის წინა რომანის გაგრძელება, არ ვწერ კვლავ საქართველოზე... კრიტიკოსები განსხვავებულად რეაგირებენ, მაგრამ, საერთოდ, მე წიგნებს კრიტიკოსებისათვის არ ვწერ, მკითხველებისთვის ვწერ. ჩემთვის უფრო მნიშვნელოვანია, თუ როგორ მიიღებენ მკითხველები ამ წიგნს. ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობის შემდეგ მე დავიწყებ დიდ ტურს, დიდ მოგზაურობას გერმანიაში, სადაც შევხვდები მკითხველებს და მოვაწყობ კითხვას. იმედი მაქვს, რომ ჩემი წიგნი მათ მოეწონებათ.

რადიო თავისუფლება: დარწმუნებული ვარ, რომ წიგნისათვის ემოციურ მასალას თქვენი პირადი შთაბეჭდილებებიდანაც აგროვებდით. ქართულ-აფხაზური ომის დროს თქვენ ბავშვი იყავით, 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს შეიარაღებული კონფლიქტის დროს - ზრდასრული ადამიანი. არის თუ არა საგრძნობი ამ ომების ექო საქართველოს ცხოვრებაში, საერთოდ, და, კერძოდ, პირადად თქვენს ცხოვრებაში?

ნინო ხარატიშვილი: დიახ, რა თქმა უნდა, როგორც აფხაზეთის, ისე ოსეთის... 2008 წელს მე უკვე ვცხოვრობდი ჰამბურგში და საქართველოში დავდიოდი არდადეგების გასატარებლად და როცა ჩავედი ოჯახის სანახავად, ომიც დაიწყო. რა თქმა უნდა, ეს მოვლენები რჩება ხსოვნაში და, სამწუხაროდ, არ კარგავს აქტუალობას. ჯერ კიდევ არ კარგავს აქტულობას. 1992 წელს მე ბავშვი ვიყავი, თბილისში ვცხოვრობდი. ომის არ მეშინოდა, რადგან ვერ ვაცნობიერებდი, თუ რა ხდებოდა ომში.. ახლა კი ვიცი. რამდენი იყო ისეთი ადამიანი, ვინც ვერ დაბრუნდა.. მათ შორის იყვნენ მამაჩემისა და დედაჩემის მეგობრები. ვინც დაბრუნდა, მათ შემდეგ ფსიქოლოგიური და ფიზიკური პრობლემები დაეწყოთ. აფხაზეთიდან გამოქცული ხალხი, რომელმაც იქ მთელი ქონება დატოვა,სადაც მოახერხა, იქ დასახლდა და დღემდე იბრძვიან არსებობისათვის. არაფერი არ ქრება, ყველაფერი ტოვებს თავის კვალს... სამწუხაროა, რომ ქართველებსა და აფხაზებს შორის არ არსებობს არავითარი დიალოგი. ერთ-ერთმა კოლეგამ მითხრა თურქეთში გამართულ ლიტერატორთა შეხვედრაზე, სადაც ქართველებიც იყვნენ და აფხაზებიც: ერთსაც და მეორესაც ერთმანეთზე ძალიან ცოტა ინფორმაცია აქვთ და რაც აქვთ, ისიც პროპაგანდაა. აფხაზეთი ჩემთვის უკვე მითივითაა და მასზე მხოლოდ ჩემი მშობლებისა და ბებიის ნაამბობიდან ვიცი. კარგი იქნებოდა, თუ დასაწყისისათვის, კულტურული კავშირების დასამყარებლად, რაიმე დიალოგის დაწყებას შევძლებდითო.

რადიო თავისუფლება: და რა ხდება საქართველოში რუსულ ენასთან დაკავშირებით?

ნინო ხარატიშვილი: პოლიტიკური ფონის გამო ახალგაზრდობას არ აქვს მოტივაცია რუსული ენის შესწავლისათვის. ეს, რა თქმა უნდა, საწყენია, რადგან არ შეიძლება პოლიტიკის დაკავშირება ენასთან. არსებობს ხალხი, რომლისთვისაც რუსეთთან დაკავშირებული ბევრი რამ არის მტკივნეული. ეს ის ხალხია, ვინც ომები გამოიარა. ძმელია მოუწოდო ასეთ ხალხს, კულტურაზე იფიქრე და ომი დაივიწყეო! უფროსი თაობის ადამიანები ჯერ კიდევ ლაპარაკობენ ქართულად და მათთვის ეს ენა რაღაც განყენებულია, იგი არ არის დღევანდელი პოლიტიკა. დღესდეღობით, დიდი შესვენების შემდეგ, საქართველოში გამოჩნდა ბევრი რუსი ტურისტი და მათ ყოველთვის სტუმართმოყვარულად ხვდებიან. მაგრამ ახალგაზრებს ეს ნაკლებად აინტერესებთ, ისინი უკვე აღარ არიან ორიენტირებული რუსეთზე“, - ამბობს ნინო ხარატიშვილი.

როგორი ახლობელიც უნდა იყოსნინო ხარატიშვილის რომანში აღწერილი ამბები რუსულენოვანი მკითხველისათვის, ეს არის გერმანული რომანი და იგი განკუთვნილია გერმანული აუდიტორიისათვის. ამ გარემოებას ხაზს უსვამს ისიც, რომ რომანის ერთადერთი მთხრობელი გერმანელი ჟურნალისტია. ასე ხდება რუსეთ-ჩეჩნეთის ისტორია ევროპული მხატვრული აზროვნების ობიექტი.

დაწერეთ კომენტარი

XS
SM
MD
LG