“თავშესაფარში გავრბივარ, ამ წამს მოვიდა შეტყობინება, უნდა გავიქცე”, - შუა ინტერვიუს დროს მეუბნება თელ-ავივში მყოფი თამთა თოდაძე და საუბარი აქ გვიწყდება.
ისმის სირენის ხმა, თავად კი ასწრებს და თავის ტელეფონზე მოსული გაფრთხილების სქრინს მიგზავნის. იქ წერია, რომ სასწრაფოდ თავშესაფარში უნდა ჩავიდნენ.
ბოლო სამი დღის განმავლობაში მას მხოლოდ გუშინ ეძინა, სამიოდე საათი.
ბოლო რამდენიმე წელია, თამთა თოდაძე ისრაელში ცხოვრობს, საჰაერო განგაშს უკვე მიჩვეულია. ისიც კარგად იცის, როგორ მოიქცეს დაბომბვისას - შარშანდელი, 12 დღიანი, ომის დროს ეს გამოცდილებაც მიიღო.
“მესამე დღეა, აქ რაკეტების წვიმაა. პირველ დღეს თავშესაფრიდან არც გამოვსულვართ”.
ამ დღეების განმავლობაში შეტყობინებები საჰაერო შეტევების შესახებ იმდენად ინტენსიური იყო, რომ თავშესაფრიდან ამოსვლისთანავე საპირისპირო შინაარსის გაფრთხილება მისდიოდა.
“რკინის გუმბათი გვიცავს, მაგრამ, შარშანდლისგან განსხვავებით, ირანული რაკეტები თითქოს ძლიერად უტევს. რამდენიმე მაინც ჩამოვარდა. მათ შორის - ერთ-ერთი ძალიან ახლოს იმ ადგილიდან, სადაც მე ვარ. შეგვაზანზარა. ხალხიც დაშავდა და, როგორც ვიცი, მაგ აფეთქებას მსხვერპლიც მოჰყვა”, - სანამ თამთა მორიგ ჯერზე დაცულ ადგილას თავს შეაფარებს, ამის თქმას ასწრებს.
ამ ჯერზე რამდენ ხანს დარჩება თავშესაფარში, უცნობია.
თელ-ავივში დახურულია ყველა დაწესებულება, მათ შორის - სკოლები და ბაღები. მუშაობს მხოლოდ აუცილებელი ობიექტები.
ისრაელში საგანგებო მდგომარეობა 12 მარტამდე გაგრძელდა.
ქვეყნის დატოვების მსურველებს ახლა ერთი გზა აქვთ - სახმელეთო, ეგვიპტის გავლით, თუმცა ყველა ვერ რისკავს, ამ გზას დაადგეს.
ცა ჩაკეტილია.
ისრაელის ეროვნულმა ავიაკომპანია El Al-მა გაავრცელა ცნობა, რომ ამ ეტაპზე, უსაფრთხოების გამო, ყველა დაგეგმილი ფრენა გაუქმებულია. ამის შესახებ იმ მგზავრებსაც აცნობეს, რომელთაც ბილეთები ჰქონდათ შეძენილი.
დროებით, 21 მარტამდეა შეჩერებული ახალი ბილეთების გაყიდვაც.
მესამე დღეა, აშშ და ისრაელი განაგრძობენ მასშტაბურ სამხედრო ოპერაციას ირანის წინააღმდეგ, რომელიც, თავის მხრივ, რაკეტებით და დრონებით უტევს ისრაელს და რეგიონის ქვეყნებში დისლოცირებულ ამერიკულ სამხედრო ბაზებს. აფეთქებების ხმა ისმოდა ერ-რიადში, დუბაიში, აბუ-დაბიში, დოჰაში, მანამაში, იერუსალიმსა და თელ-ავივში.
“კიბეზე ამოსვლას ვერ ვასწრებთ, რომ ისევ უკან, თავშესაფარში, ჩავრბივართ. თან რეპორტაჟს ვამზადებ და თან გადარჩენას ვცდილობ”, - მომწერა თეა თეთრაშვილმა, ტელეკომპანია “ფორმულის” რეპორტიორმა, რომელიც ახლა თელ-ავივშია.
ის ბოლო ორი წელია აშუქებს მოვლენებს ისრაელიდან.
სამი ღამეა არც მას არ უძინია. გვიყვება, რომ ყველაზე რთული გასული ღამე იყო, როცა აფეთქების ხმა ისე გაისმა, რომ განგაშის შეტყობინება არ მისვლიათ.
“ამ ხმამ დივანიდან წამომაგდო, ფანჯრები ზანზარებდა… შემდეგ კი გაკეთდა განმარტებები, რომ ეს უკვე განეიტრალებული ჭურვის ხმა იყო და მოსახლეობას საფრთხე არ ემუქრებოდა, მაგრამ მაინც გაჩნდა განცდა ამ დაცული უსაფრთხოების ფონზეც, რომ შეიძლება რაღაც გამონაკლისი მოხდეს. ეს გაშინებს”.
ისრაელში საქართველოს საელჩოს ოფიციალური ფეისბუკგვერდზე წერია, რომ ქვეყნის დატოვების მსურველებს შეუძლიათ ისრაელის სახელმწიფოს დატოვება ხმელეთით - ეგვიპტის ან იორდანიის გავლით.
და რომ ამ ეტაპზე ყველა სხვა სახმელეთო სასაზღვრო-გამშვები პუნქტი დაკეტილია.
შარჯაში ჩარჩენილები
ეგზოტიკური მოგზაურობა ტაილანდში ქართველი ტურისტების ჯგუფისთვის, არაბთა გაერთიანებული საამიროების სიდიდით მესამე ქალაქ შარჯაში ჩარჩენით დასრულდა.
ტრანზიტული ფრენა თბილისისკენ მათ სწორედ ამ ქალაქის გავლით ჰქონდათ, თუმცა აშშ-სა და ისრაელის სამხედრო ოპერაცია ირანის წინააღმდეგ მათი ჰაერში ყოფნისას დაიწყო - ფხუკეტიდან შარჯისკენ შვიდსაათიანი ფრენისას.
მხოლოდ აეროპორტში დაფრენისას გაიგეს, რაც მოხდა.
ახლა ტურისტების ჯგუფი, და მათ შორის ქეთი ლურსმანაშვილიც, შარჯის ერთ-ერთ სასტუმროშია - მხოლოდ ხელბარგის ამარა, აუცილებელი პირადი ნივთების და ბარგის გარეშე. სასტუმროს საფასურიც თავად გადაიხადეს. ჯერჯერობით არ იციან, რა ელით და როდის შეძლებენ იქედან გაღწევას.
შარჯის აეროპორტიც დაკეტილია, მას ჯარი იცავს.
დილიდან რეკავენ ავიაკომპანია Air Arabia-ში, რომლითაც მოფრინავდნენ, რომ ბარგის ბედი მაინც გაიგონ და დაიბრუნონ, თუმცა უშედეგოდ.
დილიდან ცდილობდნენ საელჩოს "ცხელ ხაზზე" დაკავშირებასაც.
„კი გვიპასუხეს, მაგრამ დახმარებით ვერ დაგეხმარებითო, ჩვენ უნდა გადავიხადოთ აქ ყოფნის ხარჯი როგორმე, თუმცა ჩვენი კონტაქტები ჩაიწერეს, პასპორტის მონაცემები და თუ რამე რეისი დაინიშნება, დაგიკავშირდებითო, დაგვპირდნენ. ვსხედვართ და ველოდებით“, - გვიყვება ქეთი.
გუშინ აფეთქებების ხმებიც ესმოდათ. დროდადრო ხედავენ კვამლს და დრონების გადაფრენის ხმაც ესმით.
“ვნერვიულობ წასვლაზე, საელჩოს როგორ დავუკავშირდე?”
“არ მპასუხობენ, თქვენ?”
“აღარ ვიცი უკვე რა ალტერნატივა განვიხილო”.
“შუადღის მერე სიმშვიდე გვაქვს. თუმცა მაინც თავის დაზღვევის მიზნით პარკინგზე ვართ”.
ამას ქართველები წერენ სოციალურ ქსელში, დუბაის ერთ-ერთ დახურულ ჯგუფში, რომელშიც ვრცელდება და ახლდება არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში მყოფი ქართველებისთვის საჭირო სხვადასხვა სახის ინფორმაცია.
რეკომენდაციაა, არ დატოვონ ქვეყანა პანიკურად, რადგან ომანში ან სხვა მეზობელ ქვეყნებში გადასვლა უფრო დიდ რისკს შეიცავს.
ხოლო სასტუმროებში დარჩენილებს ურჩევენ, თუ სასტუმროს ხარჯებზე პრობლემა შეექმნათ, ადმინისტრაციას აჩვენონ ფრენის გაუქმების დამადასტურებელი დოკუმენტი, ოფიციალური შეტყობინება ავიაკომპანიიდან და აუხსნან, რომ ფორსმაჟორულ მდგომარეობაში არიან.
ამავე ჯგუფებში ვრცელდება არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში საქართველოს საელჩოს "ცხელი ხაზის" ნომრებიც.
საქართველოს საელჩო (აბუ-დაბი): +971 2 644 6753;
საგარეო საქმეთა სამინისტროს "ცხელი ხაზი": +995 32 294 50 50.
5 მარტამდე უნდა დაეტოვებინა დუბაი გვანცა ჩიქოვანს, რომელიც იქ ცხოვრობს და მუშაობს, თუმცა, რადგან ტურისტული ვიზა აქვს, სავიზო წესების მიხედვით, ყოველ 90 დღეში უწევს ქვეყნის დატოვება და შემდეგ უკან დაბრუნება.
ბილეთი ახლაც ნაყიდი ჰქონდა, როცა სამხედრო ოპერაცია დაიწყო და ფრენები გაუქმდა.
იმის დასაზუსტებლად, ხომ არ შეექმნებოდა ქვეყანაში დარჩენის გამო პრობლემა, საელჩოში რეკვა მანაც დაიწყო.
“შაბათ-კვირას, ისედაც ვიცოდი, რომ არ იმუშავებდნენ და ორშაბათს დილიდან რომ დავიწყე რეკვა, მხოლოდ ავტომოპასუხე ირთვებოდა”.
მოგვიანებით, ერთ-ერთ ჯგუფში ინფორმაციის გაცვლა-გამოცვლისას გაარკვია, რომ დუბაიში მყოფ ტურისტებს საელჩომ მესიჯები გაუგზავნა - იმ ადამიანების სია დგებაო, რომლებსაც მესამე ქვეყნის გავლით, ჩარტერული რეისით სურდათ ქვეყნის დატოვება.
ამავე ჯგუფში გაარკვია ნომერიც, რომელზეც უნდა დაერეკა.
“დავრეკე და ამ ჩარტერულ რეისზე ვიკითხე. მითხრეს, თქვენ უნდა გადაწყვიტოთ, წახვალთ თუ არა, ზოგი რჩება და ზოგი მოდისო. საბოლოოდ, ჩემი და ჩემი მეგობრის მონაცემები ჩავაწერინე, მას უკვე თავად დაუკავშირდნენ, თუმცა, ჩემი აზრით, ინფორმაციის გავრცელება ძალიან უჭირთ. რატომ უნდა ვიგებდეთ ასეთ რამეს შემთხვევით? არ უნდა მოგვწერონ? არ უნდა ვიცოდეთ ევაკუაცია თუ იგეგმება?”
გვანცა ჩიქოვანი გვიყვება, რომ ახლა დუბაიში პირველ ორ დღესთან შედარებით სიმშვიდეა. მოსალოდნელი საფრთხის დროს შენობებში განგაშის სისტემა ირთვება. ტელეფონზეც გაფრთხილების მესიჯი მოდის.
მაგრამ დუბაიში თავშესაფრები არ არის.
“პარკინგზე თუ ჩახვალ. ან აბაზანაში შეიკეტები… მოსახლეობას აფრთხილებენ, რომ თუ განეიტრალებული ჭურვის ნამსხვრევი ჩამოვარდება, მან შესაძლოა ფანჯრის მინები ჩაამსხვრიოს. აქ კი ყველაფერი შუშისაა. სხვა რეკომენდაცია, გარდა იმისა, რომ დავრჩეთ შენობაში, არ არის და ამიტომ, აფეთქების ხმას რომ გავიგებთ, აივანზე გავვარდებით ხოლმე, შევხედავთ და უკან ვბრუნდებით”.
რადგან საჰაერო გზით ქვეყნის დატოვება ახლა შეუძლებელია, დუბაიში მყოფი ქართველების ნაწილი ომანის გავლით, ხმელეთით ფიქრობს წამოსვლას, თუმცა ომანის საზღვართან ისეთი რიგები დგას, რომ ადამიანებს რამდენიმე საათის განმავლობაში ჯერ იქ ყოფნას უწევთ, შემდეგ კი კიდევ რამდენიმესაათიანი მგზავრობა საზღვრიდან მასკატიმდე.
“იქაც აეროპორტი ხან დაკეტილია. ზუსტად უცნობია, ფრენა იქნება თუ არა… ამიტომ, აქ მყოფი ქართველები მაინც იმ დასკვნამდე მივედით, რომ ჯობს აქ დაველოდოთ, ვიდრე აქლემები შევკაზმოთ და საუდის არაბეთიდან ეგვიპტეში წავიდეთ უდაბნოს გავლით… თუმცა ეს გზაც არსებობს და როცა გაქცევაზე ფიქრობ, ასეთი აზრებიც მოგდის თავში”, - გვიყვება გვანცა ჩიქოვანი.
ამ სტატიაზე მუშაობისას მოგვწერა ნინო კალატოზიშვილმა, რომლის შვილი დუბაიშია ორ მეგობართან ერთად. იქ სამოგზაუროდ იყვნენ წასული.
“საელჩოს ძლივს დავუკავშირდით", - შაბათ-კვირას ნინოს საელჩოში არავინ უპასუხა, - "დღეს დილით მიპასუხეს, როცა როგორც იქნა დავრეკე და ვიკითხე, რა გზას მივმართოთ, რომ ბავშვები სახლში უსაფრთხოდ დავაბრუნოთ-მეთქი. მიპასუხეს, რომ სახმელეთო გზით აპირებენ ევაკუაციას. რამდენად უსაფრთხოა ეს, ამაზე პასუხი არ აქვთ. ფინანსურად თუ უზრუნველყოფენ მათ სახლში დაბრუნებას, ესეც გაურკვეველია… რისი წარმომადგენლები არიან, თუ ნორმალურ გეგმას ვერ იმუშავებენ, რომ თავიანთი მოქალაქეები უსაფრთხოდ გაიყვანონ საომარი ტერიტორიიდან?”
დღის ბოლოს ვესაუბრეთ დუბაიში მყოფ ქართველ გიდს, დიანა ნანუაშვილსაც, რომელმაც გვითხრა, რომ დუბაიში ერთი აფეთქების ხმა 2 მარტს, დილით გაისმა. მას შემდეგ სიმშვიდეა. ხალხი ქუჩაში დადის. ღიაა მაღაზიებიც:
“მაინც, ყოველი შემთხვევისთვის, წყალი და პროდუქტები მოვიმარაგეთ. ახლა აქ ყველა მოლოდინის რეჟიმშია”.
2 მარტს "ქართული ოცნების" მთავრობის პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ გაავრცელა განცხადება, რომელშიც წერია, რომ "საქართველოს მთავრობა მიიღებს ყველა აუცილებელ ზომას რეგიონში მყოფი მოქალაქეების უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად და მათი ინტერესების დასაცავად".
მანამდე, 28 თებერვალს, საქართველოს საგარეო უწყებამაც დაწერა სოციალურ პლატფორმა X-ზე, რომ საქართველოს საელჩოები რეგიონში “სრულად ფუნქციონირებენ და მზად არიან, საქართველოს მოქალაქეებს საჭიროების შესაბამისად გაუწიონ დახმარება".
ამავე შინაარსის განცხადება 28 თებერვლიდან დევს არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში საქართველოს საელჩოს ფეისბუკის ოფიციალურ გვერდზე.
საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს რადიო თავისუფლება 2 მარტს კიდევ ერთხელ დაუკავშირდა, გვაინტერესებდა, რა იგულისხმება "საქართველოს მოქალაქეების უსაფრთხოების დაცვაში", რა შესთავაზეს მათ, თუ არსებობს ევაკუაციის გეგმა. საგარეო უწყებას ამ ეტაპზე დამატებით კომენტარი აღარ გაუკეთებია.
2 მარტს, სტატიის გამოქვეყნების შემდეგ გაირკვა, რომ ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებიდან საქართველოს მოქალაქეების სამშობლოში დასაბრუნებლად ომანიდან და საუდის არაბეთიდან, ჯამში, სამი რეისი შესრულდება. დეტალების ნახვა შეგიძლიათ აქ.
2 მარტს თბილისის მერიამ რადიო თავისუფლებას დაუდასტურა გავრცელებული ინფორმაცია, რომ აბუ-დაბიში იყო ჩარჩენილი თბილისის მერი კახა კალაძეც, რომელიც “ჯერჯერობით საქართველოში ვერ ბრუნდება”, - ცოტა ხნით ადრე მედიით გავრცელდა ამბავი, რომ კახა კალაძე არაბთა გაერთიანებული საამიროების დედაქალაქ აბუ-დაბიში ცოლთან და მეგობრებთან ერთად დაბადების დღეს აღნიშნავდა.
